Ioannis Braui ... In Hippocratis Prognostica commentaria. ..

561쪽

bunt, contra naturam.ctim in pedes, aut inflexo, circumactoque corpore nascitur.Vnde Plinius liabro. 7.historiae mundanae capi.8.in pedes proce dere nascentem,cotra naturam esse dixit. Ex quo nascendi genere Agrippas,quasi sgre partos nuncupatos esse asserit. Neronemque toto principatu suo,generis humani hostem; pedibus genitum ex Agrippinae parentis testimonio refert. Ob id autem ita nasci quemquam ominosum esse, idem Plinius cap. 9. eiusdem libri censet, quod pedibus efferri ritu vero naturae capite hominem Fignimos sit.Αtq: his multo insceliciores,praeterq; naturam magis partus ese putantur, qui enecta parente,fiunt: quomodo Scipionem Africanum, &Manlium, &primum ipsum Caesarem a caeso matris utero dictum, natos fuisse apud eundem autorem legimus. Secundum naturam igitur perpetuis nouem mensibus in utero gestari insans solet. Post vero; ut in libro de natura scelus scriptu res quit Hippocrates grandiore effecto puero,alimoniaque destituto, ad exitum, & ad ampliorem l cum capessendum properat: quo tempore parturire mulieres,& doloribus multas quidem in partes uncumbentibus torqueri incipiunt, sed plurimis ad alterutrum semur sunt. Quibus vero aluutormina vehementer exercent,ocyssime pariunt: quae lumbos dolent, vix:quae imum ventrem,expeditius:quae Aristotelis τ.de historia animalium cap. 9,docta est sententia. Dissiculter etiam parere solet pinguiuscular,& sellulariar:facilius tenues, laboriosae

562쪽

CΟΜΜENTAR1A. 49 'laboriosae; & quibus spiritus retinedi facultas maior,firmioraque latera fuerint.Haec enim non parum scelus editionem Promouent eundemque facilem, ac scelicem reddunt. Quae sane cuncta Valleriola. 2.de causis sympto.non minus Mettiquam eleganter exactissime sunt tradita. Ex quibus clare intelligitur, facilem partum eum Gici, qui breui tempore,& sine grauibus symptomatis, ac non cum multo negocio fit:sicuti contra dissimcilem; nempe, qui longo temporis spatio,ac cui avehementibus sympto natis peragitur, ingentemque dolorem comitem habet. Vnde stat, partum aliquem esse naturalem,atque dissicilem. Nam nihil inconuenit,eum,qui statuto a natura tempore essicitur,& debitum nascendi infantis modum serua morosum esse,& cum vehementibus seri doloribus.Tantae igitur sunt in hac controuersia undique repugnantiae, in qua; quantum ego iudicio assequor; consideratio semper a sebre est desumεda:computatio autem interdum a partu, nonnunquam a febre. Animaduertere namque oportet morbum,qualis natura sit, num exactὶ peracutus:

an peracutus simpliciter,an acutus exactE. Nam si est exactὶ peracutus, i n primo quaternione finietur : sicuti peracutus simpliciter in primis septem diebus terminabitumquemadmodum acutus exacte in quatuordecim iudicari solci. Dies isti ali putatis quando a partu:interdum vero a febre sunt computandi. Eando autem ab hoc,& quando ab illo numerari debeant, facilitate, & dissicultate partus, di simplomatum magnitu ζ, as paruitate, βmin ' cistinguς:

563쪽

distinguemus.Si namque partus facilis est, di do

lor exiguus, purgatioque menstruorum optimὸ procedit; ac praeterea nullum adest graue lym oma, a febre supputatio facienda est, quocumque die febris euenerit.Nam talis partus enixae sebricitan occassionem praebere non potuit. QVocirca cum in proposito euentu non ex partu,sed ex causis alijs febris nascatur, ab ea, & naudquaquam a partu,dierum supputatio est inchoanda. Q d si

partus suerit dissicilis, morosus,dolorque diu e cruciaverit, nec menstruorum purgatio probὸ successerit,dinumerationis initium E partu sume-

dum est. Quoniam in proposito exemplo partus sebri gignendae occasionem praebuit. Sicuti igiatur in vanere,aut capitis contusione, quando si bris superuenit a vulnere ipso, aut contusione, haudquaquam vero a febre fit dicrum supputatio . ita in partu dissicili, ac doloroso est arbitrandum.Vnde clare intelligitur,non semper computationem a die alterationis humorum iaciendam essetquemadmodum superitis argumentum probare volebat.Nam ut in propositis affectibus,vulnere,scilicet,& contusione,li febris successerit,ir5

supputamus a die febris, sed a tempore, quo insusuit vulnus,aut sacta contusio. Sic in prsdicto partu, ab ipso, & non a febre dies sunt numeradi. Quod si aliquis contendat a tempore alterationis humorum, dinumerationem fieri debere,dicere poterimus; nehanc quidem hic deesse. Nam licet illico a partu materia morbifica no incipiat putre

seri; disponitur tamen maxim ad putredinem

564쪽

CoΜΜENTARIA. ssuscipiendam.Ex quibus omnia argumentata manent. Nam si in Epicratis uxore, & in uxore Dromeadis computationes sequutae fuerunt seribrem, ob id factum arbitror, quia isis facillimos partus,atque sine grauibus symptomatis sustinuerunt. solus superest Avicenna, qui ut suam tueatur sententiam, quasi consulto Hippocrati,atque Galeno contradicere voluit.Licet non me lateat, illius interpretes, ut eum cum Hippocrate componerent, verba eius immutasse. Nam ubi ipse in- .

quit: Et si pepererit mulier, deindd acciderit se-bris:tunc si non computetur ex subre, sed ex pam tui illud est error. Illi legunt. Si pepererit mulier, deinde accidat febris, tunc fiat computatio a pa tu,& no a febre:alias esset error. Quod eo modo, quo explicatu est, intelligi debet. Atque haec pro h lius prognostici enarratione dicta sussciant.Naquae desunt,ex doctissimoVega suptleri possunt:

quae clim ille in suis commentationibus exactissintd tradiderit, ne eandem nos telam retexere via deamur,sicco pede transire voluimus.

PRO G NO s T. XI. Ospitis autem dolores vehementes, er continui cum fe -- bre si quod ex indiciis extiterit exitiosis, lethalas adis modum sint. si vero siue talibus indiciis dolor vigesiamum transist diem,ta febris detineat,expectari opor tet sanguinis e naribus eruptionem, aut inum quem

piam abscessum ad inferas sedes sed quoad dolor fuerit recens, expectari oportet sanguinis eruptionem e

565쪽

D ES est confideratione dignissima,nen inelaia hactenus aliquam sententiarum ab Hippo crate in toto hoc opere conscriptarum improbare,aut perturbare fuisse ausum: cum tamen Gale- nus saepξ in aphorismis, aut in libris Prorrheticorum, & de ratione victus quamplurima explose- rit,vel tanquam falsa,vel tanquam Hippocrate in- digna.Ea vero quae in his libris tradutur,nec G lenus nec alius medicorum suggillare, aut resell* re sunt ausi: sed omnes uno ore tanquam verissi- - ma,&exHippocratis penu deprompta agnosculim se si suseipiut.Quapropter Celsus libr.2 in praes '

, ' tione inquit,se velle imitari Hippocrate, cuius cu

rationem licet recentiores mutauerint, tame haec optim&llum praesagisse fatentur. Solam hanc sententiam Galenus improbat, non quidem laquam salsam, aut ab Hippocrate alienam, sed velut in- ' compositam,atque inordinatam. Quapropter recte eam,comm.praesenti in hunc modum ordinatatque componit. Capitis dolores vehementes, &continui cum febre,si quod exlethalibus signis ac ' cesserit,omnino exitiosum.Si vero ex his,quae dia, dicisti de aegro,tanquam valituro,speres: princi- pio quidem ad septimum diem sanguinis e naribus stuorem expectato. Procedente vero tempore id etiam eueniet: pus autem exibit E naribus, aut auribus in salutem ars tantis. Si vero ad vinginti dies extendatur accidens doloriscapitis, luc. . etiam sanguinis eruptionem rariorem expecta-- bis. Magis vero suppurationem, aut abscessum

566쪽

per quod sanguinis eruptionem speraueris, auge-Dit tibi spem si circa tempora,&frontem dolor ve hemens perseuerauerit. Ita quidem probe texitur, atque ordinatur praesens sententia a Galeno. Proculus explicatione animaduertendum capitis dolores nonnunquam suxus sanguinis ex naribus,

aut vomitus decretorii esse indices.Quando vero hunc, de quando illum praenuncient, ipsa doloris specie,&qualitate est distinguendum.Nam ut Galenus.3.de crisibus,cap.II.ait. Qui velut mordaces sunt, vomitum: qui vero quodam modo graues, extendentes,pulsante';, & calidi fluxum sanguinis proprie significant, atque huiusmodi dolores mali non sunt. Quapropter medicamentis prosi- catiliis Abgari non debent: dicente Galeno libro. I. de arte r curativa ad Glauconem cap.rs.in capitis dolore, qui sanguinis fluxum, aut vomitum decretorium significant,non esse remedia quςrenda.Nec enim accidens quoddam,sed bonum signum potius t te quidquam est exi stimandum: sicuti & multa alia,quae ante crises cotingunt, quae plurimis quidem terrorem incutiunt, bonum tamen quoddaostendunLInterdum vero praedicti dolores crisin non denunciant, sed symptomata sunt eius, quae in capite existit, dispositionis. Quo tempore si vehementes, continuiq; sint, atque cum tebre inse- stent, exitiosi censenturiquia ostedunt cerebrum inflammari, aut vehementem affectionem pati. Quam vero malum sit inflammari cerebrum,exsuperioribus constat. Siquidem eios inflammatio ii sola,

567쪽

sola,& no affectio alia,phrenitidem morbum exitiosissimum constituit. Diximus enim libr. I. com. . 23 aduersus Vallesium virum doctissimum,bilio- sos humores in cerebro existentes, dum inflammationem non committunt, haudquaquam phrenitidem efficere. Nec etiam celemus,quemadmodum ipse arbitratur, solos biliosos humores in cerebro abundantes,absque inflammatione efficere posse delirium perpetuum, febrem assiduam,r irationem magnam,ac raram,propria & insep

rabilia phrenitidis symptomata. Q roniam si tales

humores delitescunt in venis,non necessario m lientur delirium: nam sic omnes, qui ardente se-bre laborant,deberent delirare:quod sane salsum est. Quia,ut ex Galeno liquet libro. .de victu acuto. comm.I7. ardentis febris duo tantum sunt patho nomonica signa;perure, caliditas,&sitis inc5pescibilis. Delirium vero non est delignis pathonomonicis febris ardentis,sed ex assidentium n mero unum. Si tamen humor biliosus venas egrediatur , & in substatiam cerebri,aut eius membranas dilabatur, protinus eam inflammationis speciem excitabit, quam medici crispelas nominat.

Quod non aliter fit, quam humore biliolb in partem aliquam decumbente,ibidemq; detento,atq; seruato. At dicent, posse humorem hunc in cerebri substantiam influere per illamque disseminari, absque eo quod tumorem praeter naturam comittat, sed tantum eius temperamentum alteret. atque peruertat: quemadmodum in humore melancholico videre est. Qui,ut ex Hippocratis opiniolie

568쪽

C o M M E N T A n et Az 1eo trione. 3.de locis affectis capit. 6 probat Galenus existens in cerebri ventriculis constituit morbum comitialem, transiens vero ad substantiam, facit melancholiam, temperamentum alterando. Pari etiam ratione biliosus humor poterit per meditularem substantiam dissseminari,& delirium perpe tuu generare, absque inflammatione,vel tumore aliquo. Huic obiectioni respondendum est, non eande ratione haberi de humore bilioso ac de me lacholico:Na hic cum frigidus sit,poterit per cere 'bri substantia trasmitti, teperamentu tantumodo

ad frigidius comutando: quod humor biliosus no 'potest. Quia cum feruentissimus sit,& calidus immodice , illico ut in partem irrui eam inflammat,& sacrum excitat ignem. At iterum obijcient,pos- obiactis aiale biliosumhumorem citra eris petatis generationem, per partem transmitti,ut in arcuatis quotidie Iidemus.Veruntamen dicendum,secus esse de bilioso humore, morbum arcuatum committete, ac

de efficiente phrenitidem.Nam ille ut ex Galeno deducitur libro. . de locis affectis,capit. 7.crassus est, ac viscidus,& pituitae mistus, qui tamen phrenitidem progignit,syncerus,sauus,& seruentissi

mus. Quod ii talis, qualis In arcuato morbo repe-

ritur, in cerebri substatia abundaret, phrenitidem haudquaquam essiceret:sed aliud morbi genus ab hac distinctum; puta soporem,aut vigilantem soporem.Verum de his abunde:quare denuo ad institutum reuertamur. Dictu est capitis dolores vehementes,continito ς, ac cum assidua febre insestantes,ese exitiosissimos:quia cerebrum inflam-Ιi x mari,

569쪽

mari, vel aliquem alium magnum affectum pati capitis dolo demonstrant. Atque hac ratione sola,huiusmodi rς ' ρ dolores lethales existunt, non quod ipsi sua vehe-

i Wsi' mentia mortem accertant, quemadmodum auriu, aut coli, aut oris ventriculi dolores sacere solent. Quia,ut ait Galenus libr. 2. de compolitionem

ta, l. dicamen.secundum locos,capa.ob capitis doloreiadependes Vehementem nemo unquam animi deliquio com ex praced - prehensus,mortuus est, nee seipsum occidit: que-

admodum quidam coli dolore vexati secerunt. ρς' consequenter scribit:utcumque enim doleant, longe minor ipsorum est dolor , quam eorum, qui coli, aut auris , aut oculi , aut dentis dolore vexantur.Haec Galenus. Quanquam Plinius libro 23.capit. .contrarium insinuare visus est, dum in- qui asperrimum dolorem calculorum esse a stillicidio vesicar:proximum, stomachi:tertium,eum, qui in capite cotinetur. Nisi dicamus Plinium sub capitis dolore complexum suisse dolorem auris, aut oculorum: quando quaedam ex capitis partibus,aures,& oculi sunt.Verum addit Hippocrates tales dolores exitiosos admodum esse, non simpliciter, sed aliquo ex lethalibus accedente indicio: τουν vine cuiusmodi sunt,assidua vigilia,quae omnem Vehem 'io' mentem dolorem sequi solet:bilis prasinae vomi- . imi deiectae Vires:vrina veluti iumentoru:inquie

ludo, & his similia, quorum catalogum ipse stria

psit supra lib. 2.prognost 16. Quod si huiusmodi

signa non superuenerint, poterit morbus ad salutem iudicari aut per fluxum sanguinis ex naribus, qui intra spatium septem dierum praesertim accidere

570쪽

C O Μ Μ E N Υ A R I A. soldere selet,licet aliquando post septimum eueniat, sed raro. Nam frequentilis sit, ut post septimum pure excreto per aliquem ex capitis meatibus, terminetur.Qux optima est similium dolorum iudicatio, iuxta aphorismum .io. sect. s. qui astruit, caput dolenti, aut vehementer laboranti pus, vel aqua, vel sanguis emuens per nares, aut os, aut aures, morbum soluit. Quod si affectio in longius protrahatur tempus,abscessus in partibus inferioribus sunt expectandi. Signum autem quod fluxu disia sanguinis ἡ naribus ostendit, esse ait vehemetem sat Pisu

dolorem circa tempora,&frontem perseuerante. risi Atque hoc modo praesentem contextum expli candum,& exponendum esse testatur ea que scribit Avicenna,2.4.tradi .r. capi.19.quo in loco Ho- cenS modos, quibus vehementes capitis dolores

terminari soleant, inquir, frequentiorem iudic tionem esse usque ad septimum per sanguinis fluxum ex naribus:post septimum per puris exitum. post vigesimum raro per sanguinis fluxum, frequenter per eruptionem puris; frequetius per abscessum; quem ipse exituram vocat, ad inferas se des erumpentem. PROGNOs T. XII, Magis autem expectari sanguinis oportet eruptionem in iunioribus triginta quinque annis:i' sciuoribus ro suppurationem.

NO N negat,in minoribus natu trigesimum annum agentibus,posse fieri suppuratione: in natu maioribus sanguinis eruptionem. Sed

H 3 asserit