Concordantiae poetarum philosophorum & theologorum, Ioanne Calderia phisico authore. Opus vere aureum, quod nunc primum in lucem prodijt ex antiquo exemplari authoris. ..

291쪽

CON coRDAM TIEcipiunt Cr finem omnium habens delinquentibus diuina

legem adest ultor pruritiuus sed obstruantibus etfoelicitate fruentibus humilis er ornatus , ex in Phoedone nostro imperfectus et immundus quidem homo in inferinum abiens sed perfectus Cr purgatus hinc transiens cum deo habitabit te rei publice obsequissum praebeas, quia non solum nobis nati fumus ortusque nostri parte prima partem amicis dedicant, qui praeterea rei publice profuturi sunt utilitatem civium sic tueantur ut quaecunque agant ad eam referant,etiam suorum comodoru obmitti Cr totum rei publicae carpus curent Cy non solum alteram partem tuantor beatas etiam respublicus esse uois

tui si supientie studiosi rexerint uel earum rectores pudere sipientiae contingisset. tiam uincere seipsium omnium uictoriarum est prima Cr maxima qui animam suam que una est gubernare non potest quo modo muItorum hominum gubernator erit. Omnia ergo ad dei cultu referas cir ad rei publicae dignitatem ac tuam etiam e omnium hominum utilitatem quae in terris gignuntur ad usum hominum creari uoluimus, homines cute hominum causa ut intersie prodesse posint.Si ergo sapientiae

formam uidere poteris te ad illius umorem pIurimum excitabit,nunc ad Aristotelem nostrum properemus a quo multa praeclara fuscipies, a stoicorum igitur coleogio senem abeute imitaber cui tardus incessus rarus,sirenio,Hectissime quandoque sententiae. Sed Aristotelis uersus nos iter properans fumina tamen ueneratione Puatonem me artem singulari pietate complexus est, et hiis

me inbis alloquitur,ea philosophantibus potestus tradi

292쪽

Po El PHI. AT THEO. 84ς id est ut ex uera fari et erantem quemlibet erudire possint Suo autem coram praeceptore ac Platone omnitim philosophantium parente flentium agerem. Si autem non a disciplina erudire quemquam cupimus opus est nostris principis te adsoueamus, primum nunquam uerecundior esse debes quam cum diis agitur,non enim illorum rationes ac natura cIure nobis constant, homines praeterea debent literarum eruditione materia benectutis parare, tribus tamen indiget disiciplina, natura doctrina ex solicitudine radices disciplinae sunt amari fructus uero dulces,praeterea docti, diderunt ab indoctissicut uiuentes a mortuis,te etia magis praeceptoribus qua parentibus debere suadeas,na a parentibus esse ab hiis uero bene esse suscepimus. Sapientes etiam id sponte dingunt quod cereii ob timorem legis,sic deambulantes honestissimis me uerbis aloqnebuntur, Plato tamen praetobat post eum Aristotiles qui suae peregrinationis me comitem fecerat, nostrum itaque iter properantes multi honestissimi comites nobis occurrerat qui longas habebant clamides er comas humeris superexstensas togas barbas crinibus refertissimas,dextera septrum sinhira gematum anulum quibus dignissimus erat astectus, ego hiis capite ac flexis genibus pro ipsorum dignitate deferre institueram.sed Aristotiles ne his mihi labor esset admonuit quia uere philosophantibus is honos solummodo debeatur,horum multi a dextris multi a finissiris ac uariis se ordinibus continebant,neque unus omnibus erat habitus sed plurimum disterentes, omnes tamen in philosophum oculos congerierant,quando Pe tamen ocuo Ο

293쪽

to a dextris quandoque a sinistris circunducebant me is Ditis prope numero dignissimis circum septum homio ilibus uidi qui mores meos et habitum a philosophanti,

bus di similes admirabuntur,ego uero illorum mores ac disciplina aliquandiu intuebar nunquam tamen a senum lateris discedeba donec ante conspectu praeclare omnium parentis philosophia conuenimus, que in eminentissim solio eontinebatur,capite atque humeris siderio coelo adhaeserat, pedibus terrae una contingebat dextera serasus oriens septrum tenebat sinistra libellos quibus omanos mundi rationes inscripserat,secie admirabilis pubcritudinis Ex suis luminibus distentia quaeque Ioca Iua prurit,cum aute nostri in ea oculi figerentur persticutiores reddebantur,capite siderea corona Cr aureos criones humer superextender4t,quo praeterea artificio uesis contexta fuisset nemo nouerat neque ipsius colores

rectequi qua distinxerat,na fecundu diuersam supercaelistis luminis tradiationem diuersificabatur. Antea laamen quam ad illa peruenissemus septem g=ddibus conascendiinus supra uero infinito prope numero homines continebaturina eminentes gradus atque Iatifimi ut quoruncunque asiense uires lassarentur quos si absque duoce consendissem hii qui Antea conficenderant sepenumeo ro me repulissent,sed Plato et Aristotiles tutu iter praebuerunt,ego reginam illam adiui quantum hii praeclaris mi duces fas esse uoluerunt,a dextris erat mulier faucis praeclara eundidissimis uestibus aspectu langeua tanqssam suae parentis primogenita crederetur,a sinistris erant mulieres duae altera tamen lanuuior, quα -ο

294쪽

po E. pHL ET THAO. et sminor in modum adoliscentulae uestimento uiridi parentis mauum continebat quae uero Unctu maior er faciem habitu rubens distere amplius uidebatur cum alteis rius pulcritudinem admirarer aliarum ex maxima uoluptate perfruebar gitur pro uoluntate parentum praeceptorumque meorum flexis gemibus er conuersa ad mades facie me praecipitem dedi haec autem meum caput erexit ex oculos in eum figere iustit,cui ego primum in

tentas aures dederam postea ocuIos caetera'ue corporis

partes suo imperio in eum conuerti quae me sonora et ornar ima uoce sic est ullocuta philosophia. ἰPHILOSOPHIA.

PRIMO causante ante omnia generabilia cr corruptibilia ad Hominum utilitatem dc uoluptatem proecreata sum, Cr ab hiis a me genitis nostrorumque studioru comitibus in hunc locum relegatae omnium humanarum Cr diuitiarum rerum naturas inquirimus, er quicquid in nobis diuinum fue humanum rogantibus obtulimus, Methas hisca primum a nobis genita Cr omanium disicipimurum semper alumna, caetermini rerum

quiditates inquirit ex separatas firmas a quibus suo

percoclestia corpora circunferuntur quo etiam numero icontineantur,quo praeterea sne omnes siderei orbes circunducuntur, Sed efficientes ac materiales omittit ,sed moralis quam postremo gemurum omnium morum ro

295쪽

co Nco RD NT Intiones inquirit. Qiso praeterea pacto bene institutam uitam agere quisque debeat sue nonasticam quia stipasam rexerit fur Politicam quia rei publice pars est sive Iconomicum quis familiam di posiverit uel aliam partem domus promeruerit, diuinis praeterea er humanis institutionibus modum imponit.Tertia philosophiae pars iae facie ac uellibus rubens apparet, cuiusque mobilisentis causas er rationes con derat. primum a quo est ciente naturalia omnia genita sint secundo qua materia contineantur tertio quibus formis suum esse perficitur . qμarto quo fine genita quem praeterea finem intendant. omnes ergo mobiles formas π mobilia corpora confoderat,sed penitus quiescentia et intelligentiae quEsuperis

coelestia corpora circunducunt non sunt Phisicae consioderationis quod , Aristotelis nostri libros diligentis

inquires Octo diuisam partibus naturale tradidit, quia in libris de Philleo auditu confiderat ens mobile absoluistae quod nullum motum genus concerni in libris de cocati ex mundo considerat formas simplitium elementoruquomodo etiam generationem ac corruptionem accipiat

in quarta quid Metheororum libris confiderat formas mixtorum imperfectisu quo scilicet modo pluuiae pruinae rores nives ac omnes Metrologicae impraefloes generentur,in quarta parte considerat formis mixtorum pse liorum quo etiam modo generationem dcccipiebant, CF durum ex argentum π omnia mineralia in sexta pane quia in libris de anima considerat formam homianis p rfectifimam fecundum relationem quam habet ad corpns ab ea enim multa materiales de immateriales po

296쪽

ε ntiae profluunt,in septima considerat generales passis

nes uiuentium er maxime uegetabilium quae uiuescunter aliquando fenescunt,uumt er postea moriuntur, in octava perfectiores uiuentium pactiones considerat, quia sensationes motus et particularem modum generationis

eorum,sub hac postreinu philosophiae parte omnis mea dicorum inquisitio continetur,propterea dicisolet quod ubi definit phi cus ibimedicus incipi quia ubi definit naturalis confideratio medici principia cupiuuat, philostophantium ergo quidam primo formas considerat quae nec secundum intellectum aut proprium esse subiectum

concernunt cui mathematici, quidam autem formas masiderunt quae secundum suum esse non abstruuntur a subiectis sed bene Fecundum confiderationem Rut forma mathematicae quae necessurio in subiectis ex tamen

a subiecto quolibet abstruutur.Ideo Aristoteles recte iupit abstrahentium non est numerus, melium tertia

suit formae naturales quae fecundum esse er ipsius inotellectus consideratione suis subiectis m,ste suntsed bene fit a fugularibus abstructio ut de istis uniuersaliter confideratis perfecta tu nobis silentia consideretur,geaneretur naturalis philosophus formas confiderat qua determinatu materium habent et formum et tertium ormm usuo ejiciente productumsecundum quod determinatum finem intendit,ideo tres essentiales philosophia modos fue partes divisimus Mathematicum .er mateorialemi Sed quid uniuersalis quaeque doctrin est' imrariter inquirenda,dicemus s=mplitu elemeta et misera omllia naturalia sua generationi. er corruptionis

297쪽

modum ex causas habent deo cuiuslibet transmutati nis naturalis tria intrinseca principia posuerunt,muteolriam formam Ex priuationem , sed naturalis conpositi duo tantum sunt intrinseca principia materia Cr forma priuatio ergo est transmutat lo intrinseca sed naturalis . composui extrinseca er causa sine qua non praeterea sici re debes quod naturalium entium quaedam sunt inanimata er quaedam uiuentia norum autem quaedam sunt uege italiud quaedam senstius q aedam mouentia σ qsae. dam intellectiva mixta perfecta inanimata confistunt lperformas suas quae sunt CT actionis Cr motus princi ;pia sicut terra deorsum er ignis fursum feruntur. Sed mixta imperfecta consistunt pluribus di fierentibus for

mis quainxis ab una tantum denom. nationem accipiaret . sicut pluuia uix CT grando cum aqua conueniunt, Se i

mixta perfecta per unam formam subsistunt a formis , elementorum penitus differentem quamuis tamen unius . principalioris elementi uim fervet,quare grauiora misis :ta deorsum er Ieuiora sursum feruntur.Sed mixta perisfectiora uiuentia consistunt per formam dantem esse eT . etiam uitam in qua multae animatorum potentiae tantiis , nentur secundum perfectionem ipsius formae,quia uegeo . tabilia habent potentium nutritiuam augumentativum et generatiuamsed amimalia imperfecta sicut lapidibus ioxa habent potentia appetitiuam apprehelluam et in t loco motiva ed animalia perfectiora progrestia habent uirtutem motivum localiter tem irascibilem et e3 :cupiscibilem,Sed homines quia sunt omnibus animatia .

bra perfectiora has omnes potentui habenisum hoc es I

298쪽

POE. PIII. ET THEO. a gyri tum intellectum agentem eri posibilem et uoluntatem Ua agens intellectionis actum perficit postibilis recipit , sed e i voluntas ex multis intelligibilibus alterum deligit et il j hid suo imperio prostqviturun homine ergo hi formaturi una substantialis dans esse ex operari quae multas σterat organicas er no organicas opatoes habe per huius fornixa nix aduentem homo generatur per separationem corrutyr pitur ed a quo ejiciente humanus intellectus genereturi prorsus ignoramus,propterea Epicurei substatialem Iormam cum corporibus generari et ipsis pereuntibus cor a sit rumpi uolunt. Sed S toici ac Peripatetici de foris eum ad: ni venire illum crediderunt quo autem modo aduenerit quoi Bli etiam modo productus fit minime noverun haec enim nas 3 tμraliter philosophantium uires superunt cum ad generalia er corruptibilia eorum feratur intentio non ergo

ι' in nobis est ponenda formarum multitudo sied una eadeqsse forma uegetamus sentimus movemur er intelligio lotist mus harum tamen quedam sunt organicae fecundum es

eo se er opari sed aliae spirituales sunt, in similibus no tu

meo organa operantur siue agunt,quare homines prim . iis vegetare postea sentire,tertio moueri, quarto intelligere ei ir dicimus,ideo cum homo noscitfr in Iouis leplo Iocatur, et ii pia ex uisceribus patris i utero matris reponitu post bis ea ad maiorem mundum deducitur qui i ouis quia dei opesis timi maximi templum dicitur Plato etiam duos mundos

s uoluit alterum maiorem sed maior minorem contis iii :vet perficit dis construat,er quid homo est animal preis sectis imum necesse ut parentes illum alant curam dilis ibi nimiumque s cipiant,quia insentes nutricatione in e

299쪽

co Nco RD ANTI Ela de eruditisne indiget quia caeteris animantibus sunt enim neecyria deo muIta artes er disciplinae ad Use ad hominis dignitatem atque prodntiam inuente Deo runt quae caeteris animalibus super uerent parentes ita. qui filios alunt famulatum parant uestes Cr oportunaquaeque disponunt quae ad hominuci uitam fiunt necessaria neque te is error seducat in qgem cr Plato Cr Asristoteles praecipites fuere,nam Plato mundum a prima

causa principium habuisse tradit nunquam finem habiaturum,Sed Aristotelis inagdum in generabilem dc inocorruptibilem facit nos uero neque mundi neque interigenitarum principia nouimus,neque quo pacto finem f. nt habituri, sed horum alius nostrae inquisitionis est locus, postea igitur quam homini tempus cognitiois dbenerit atque bonis disciplinis tradendus, primum grumatice elementis elaborandum misimus cum ipsa sit quae dum Idiomutis regula directiva, haec praeterea concessi hominuiti manifestat nisi enim uerborum signi=-

eationes quisque antea nouisset minime agendarum reruri id eloquito haberetur, gramatica ideo antiquisima quia ante ceteras disciplinas inuentu er tanquam ipsa theorica quae speculabilium ratione tradit cr altera practica que ex simplicibus dictionibus compositus ordationes formare docet, sua itaque ubera ueris institutionibus plena sunt ut nutrire omnes suffecti Q sdam tomen plus er quidam minus hae documenta suscipiunt. ideo quida depasti factuat abeunt et quidam sanescentes

accurriit. Saepe quidem numero redeunt cum eorum prisceptorum obliuiscuntur quae grumaticae eruditione anis nouissent

300쪽

beres semper as sui bi quae diligentissme fumuletur' nam uetustigma queque natio suam gramaricum suo dcomodatum idiomate perficit. Sed ludet retrogra. de omnia describunt tanquam a dextris,praeterea mintus incipit Cr ad sinistram partem truitur,quod si gramaticam quisque ignorauerit: non potest aliarem scienαriurum perfectum cognitionem habere neque septrum pro regia dignitate tenet,sed mobili manu erit Cr quanodoque deprimit cr uocem elevat er quandoque submittit cr hunc blandis uerbis alicit er alium vehementius

corrupit, in sic pueris ex indo ctis hominibus agere oportet,quo dum enim blandis uerbis alicit, sed contuo meliosos repellit erseptro corripit, ruos libellas sinistra fert. quia parui fiunt libri quibus grumatici utuntur,neque ullis sumptibus exornantur,postraqga grama Lis . t cx prima erudimenta fuscepimus ad logium nos aeon 'ferrimus, quia est scientia communis Cr ceteris omnibus disciplinis maximum praesidium fert,quoniam ara 'guere docet π falsas disiceptantium argumentationes repellere, Aristotiles noster cuius sententias pro ingenii praestantia summaque semper eruditione probauimus in libro de phisico auditu dicit quod primi qurrentis seoxundum phil ophum, ueritatem ex rerum naturas apiam quandam ullam diuerterunt ob infirmitatem intellectus,quia propter paucitate exercitu in Dialetica. deonpicurei et caeteri philosophantes cum hunc ipsam ignorauerint nihil resse inquisiverunt,er Simplitius noster o ait Logica est pars organica totius philosophiae defens P P