In regulam sanctissimi patris nostri Benedicti abbatis, totius occidentis patriarchae, commentarius. Auctore R.D.F. Ioanne Craesbeeck monasterij S. Mariae, loci S. Bernardi ad scaldim, sacri Cisterciensis Ordinis, religioso, priore. ..

161쪽

COMMENT IN CAP. V. REG. I terrare constet propterea quod singulari modo a Deo dirigatur,utpote ab ipso ad alios invia salutis dirigendos constitutus. Deinde etsi in aliquo sorte falleretur, id tamen inferiori non nocebit, nec quidquam de merito ipsius detrahet quia est error ipsi in culpatus qui non impedit quominus obedientia sit actus virtutis, ex charitate vel obedientia proficiscens sicut cum quis dat eleemosyna homini opulento vel impio putans esse paupere vel sanctu ructus enim ex illo motivo quo volutas ad electione operis impellitur, pro manstes virtutis ratione accipiunt. His accedit . ratio,

quod homo in hac vita non possit scire quid sibi inputiculari expediat ad salutem ierfectione: saepe enim illa exercitia, quae ps videtur maxim Esalutaria, sunt impedimenta perfectionis, occasio lapsus, perditionis.Vnde cuique in hac vita maxime desiderandum est, ut ita a Deo in ominbus dirigatur, sicut ipse nouit illius saluti expeditas in hoc enim situm est donum perseueranti quod nullo certiori modo a Deo obtinebitur quam per simplicem, caecam obedientiam.

Qui si Christus per seipsum nos visibiliter regeret in terris, ad huc finem prorsus illi nos rege dos traderemus,4 rogaremus, ita ab illo regi, non est dubium, quin nos ita regeret. Cum igitur suo loco constituerit superiores, quibus tanquam sibiipsi voluit nos morem gerere, si nos illis totos permittamus propter Christum fiducia bonitatis prudentiae ipsius, non videtur dubitandum quin ita nos reget, sicut saluti nostrae expedire nouit . Non enim minus potest nos regere per suos Vicarios quam per suam praesentiam corporale. Alioquin magno nobis damno suillet huius

162쪽

I D. Io ANNI CRAEs BEEcx praesentiae subtractio, cum tamen contra ipse a serat: Expedit iobis ut ego vadarn m oratio bene considerata maxime debet mouere religiosum

ut totam vitae suae directionem superiori purὸ permittat, sibi persuadendo illud quod ipse constituerit meliorem exitum in ordine ad perfectio-6ιDa. nemin salutem habiturum. Obiicitur Caeca hae e

obedientia sine mora e tendere videtur ut Religiosi serui hominum fiant, non attendentes virum hominum an Dei Voluntas sit, quam sequuntur. Hoc enim sonare videtur obedientia caeca ut non consideretur quid aut quale sit quod

prςcipitur, sed hoc solum sussiciat quὁd praeci pitur. Respondeo . Obedientia sine mora non sie accipienda est, quasi non sit iudicaudum de eo quod prς cipitur,qualest, neque requirit a Reltiagioso obedientiam, ne indici, hoc enim esset

hominem cui Deus rationem dedit ut discerneret bonum a malo, velle pecorum more inseruitute redigete: sed ut prompte Malacriter exequatur praeceptum quod non animaduertit diuinis instita 7 tutis contrarium. Sic enim sanctus Bernardus

obedientiam sine mora nobis explicatam dedit Adamum monachum grauiter obiurgans quod iussu Abbatis sui Monasterium contra stabilitatis propositum reliquisset. Repraehendit autem in eo Bernardus quod non attenderet quale esset quod prς cipiebatur erat enim ad grauescandalii remanentium in Monasterio sed hoc illi susE-ceret quod praecipiebatur. Et obijcit illi Bernar. Si ita oportet, inquit, sine causa legitur in Ec-I.Thesal. s. clesiaci omnia probate, quod bonum est, tenete. Si ita oportet deleamus iam de libro fuangelij EJtoleu/it Ic . . radentessicut serpentes, sufficienter quippe quod sequituris

163쪽

COMMEN IN AT J. zG. ψῖsiqiaituta. π simplicesscnt colum e. Nec dico asiab MariL.io ditis mandata praepositorum est diiudicanda binihil iuberi deprehenditur diuinis contrarium institutis,sed necesseriam aster, prudentiam, qua aduertatur si quid aduersaturine libertate ahquari ingenue cotemnatur haru Bernardus. Quasi dica simplices este chbemus ne alis noceamus : sed, prudentes, ne nobis noceatur. Simplicitatis enim columbinae est nemini nocere:& prudeliae serpentinetacauere ne nobis noceatur Nocetur autem nobis,malis praeceptis,quado illa sequimur. Iudicium ergo adhibere debemus quado quid a superioribus praecipitur,an id diuinis praeceptis aduertetur,ac tu promptissimeri summa alacritate, si rectum sit, obediendum. Quamuis itaque praecipue in Praesectis prudentia elle debeat, qua magna opus est ad consulteri utiliter praecipiendum & prohibedum: nonnullam tamen etiam Bernardus in lubditis requirit qua videlicet si forte quid mali ab imprudete superiore suggeratur, illud diiudicare Menitare possint. Praesupposita autem ierspecta perfecta vprudentia r positorum,hoc est, quado tales sunt, ut nihil nisi quod maxime ad perfectionem condu- eat,Praecipiunt, tunc bene praecipitur id quod scribiesanctus Hieronymus Rustico monacho Cre Ηiι οφ. das inquit tibi salutare quidquid ille praeceperit. -- Hoc enim praecipit S. Hieronymus saluo eo quod βεδηρ, dicituta. Ebrite prudentessunt forpcmes. o si Secunda conditio bonie religios, obedientiae, bis aest promptitudo ad exequendum: ut non exspectet obedientis; strictum praxeptum,non diisera a tergiversetur, non excuset non lente Scium torpore ad opus accedat. Hanc conditione hic commendat S. Benedictus cum titta quod iubeturoeton tepidὸμut si mur-

164쪽

niure, vel cum responsione nolentis sciatur. Et sanctus Lib.λ ra Bernardus Perfecta, inquit, obpdientia legem ne- scit terminis non aristatur,neque colenta angustijs professi is largior fertur volutate in beatitudine charitatis,4 ad omne quod iniungitur spontaneo vigore libertatis,alacrisque animi modum no considerans,in infinitum exleditur. H qc Bernardus,lO-quens de non obligatorijs. Quasi dicat Prompta obedieti nec ea recutit ad quae visnrofessionis noail ο; sis 'blig*LNequo enim superior profitetem in infini- μώνγis tum obligare potest,sed tantum ad ea quae intra li-fobditoisuas mites suae professionis continentur. Vt idem Ber---ς nardus docet ibidem Prompta hanc obedientiame,.st . RQ Vix D Basilius, in Patriarcha Abrahah I ri lRi, insidit, somel in eo irim uobfirmauerat suum, 'vt obediret Deo, nihil iani amplius illud spectabat, quid de se disponeret Deus, sed totus in eo

erat cogitatione defixus, quomodo videlicet perfectissimam, atque ex omni parte absolutissimam illi obedientiam praestaret. Similem ostendit fuisse in Christi discipulis Petro, Iacobo, Ioanne silhs Zebedaeiac caeteris. Hanc obedientiam, inquit, is qui secundum Deum vere est monachus, antistiti suo praestet, oportet. Notandum tamen est non in omnibus hac obrudiendi promptitudinem esse exhibendam:sed in iis tantum quae ad religionis exercitia, vel regularem disciplinam,aut mortificationem pertinet. Si enim Pr iura Pr latura,Episcopatus,vel aliud munus honorabile

2 -2μ imponitur,non ea ordinarie laudabile se promptu

alacrE exhibere,sed expedit modestia deprecari, dc exspectare etiam praeceptum,pr sertim si agatur detractatura extra ordinem suscipienda : Sic enim tactissimi de sanctissimi viri fecerunt,qui quantum

165쪽

uerunt,nec nisi copulsa acceptati int. Ita secerunt S. Gregprius Naziagenus, Ambrosius, Augustinuri

Gregorius Magnus, Bernardus, Anselmus &c. Ratio est, quia tam multae dotes requiruntur , ut quis idoneus sit ad praelaturam,ut arrogantiae sit putare se omnibus illis praeditum. Accedit quod status ille multis expositus sit periculis , propter opes inon Ores,propter occaliones iotestate male agedi; propter onus conscienti alienae,propter defectum monitionu propter assiduas curas, distractiones de

rerum externarum tractationem, alia id genus

salutis impedimenta Confirmantur haec, doctrina S. Gregori dicentis obedientiam in quibusdam Libas .mo rebus debere nil propriae affectionis habere, sed Q.ralium cap. Io alterius imperio moueri in alijs contra, debere multum habere de suo: quia nquit,nonnunquam nobis huius mudi prospera, nonnunquam vero iubentur aduersa: ciendu summopere est,quod obedientia aliquado si de suo aliquid habeat, nulla est;

aliquando autem si de suo aliquid non habeat, minimamam cum huius mundi successius praecipitur, cum locus superior imperatur,is,qui ad praecipieta haec obedit,obedientis sibi virtutem euacuat, si ad haec etiam proprio desiderio anhelat. Rursiam cum mundi despectus praecipitur, cum probra adipisci.& contumeliae iubentur,nisi ex se ipso animus haec appetat obedientiae sibi meritu minuit,&c. Et confirmat hac doctrinam Gregorius ex eplo Moysis QPauli. Moyses enim a Deo ipso vocatus ad praefectura populi ex humilitate detrectat: excusat,&altu praefici rogat Paulus vero ex diuina reuelatio Aa o. ne Hierosolyma proficiscens, ubi grauia passurus erat.no de ma n ad omnia alacriter se coparat.

166쪽

Qua in re non faciebat Moyses contra voluntatem diuinam nisi materialiter , nam Deo id ipsium placebat,nisi cum nimium tergiversabatur, tuc enim ori . dicitur iratum futile Dominum. Vt sciamus in hac quoque re modum seruandum Idem placet prudenti superior qui etiam huiusmodi declinatione laudare,& celerem acceptationem Vituperare consueuit. Facit enim inferior declinando huiusmodi consentanee suo statui,sicut, superior imponendo:quare terque facit laudabiliter. Itaque inferior declinando non facit contra voluntatem superioris nisi materialiter, donec accedit praeceptum. Pr eunte ergo inquit reginius virorumque ducum infracta virtute instruimur, ut si obedientiae palmam asprehendere veraciter nitimur, prosperis linius saeculi ex sola iussione: aduersis autem ctiam ex deuotione militemus. Tertia conditio est ut obedientia sit sortis, scilicet in opere praecepti aggrediendo perseuerado in illo:ut non detrectet exequi dissicilia, postquainceperit, non resilia ob difficultates occurrentes. Philita Huius exemplar exhibuit Dominus factus obediens

ysi te ad mortem, mortem autem cruci . Hac obediendi fortitudinem comendat hic ianctus Benedictus

cum dicit,mandatum,cm trepicteficiendum. Et D. Ba-

suus: Oportet inquit inprimis viis qui se ad vitae

huius rationem contulerit,stabili,firma,immobilique voluntatis constantia sit, iudicioque tali via malignis spiritibus neque concuti,neque loco pelliqueat. Deinde aninu firmitate tanta ut ad mortem Vsque,martyrum constantiam exhibeat, tum diuinis praeceptis retinendis, tum obedientia erga magistros suos conservanda. Hoc etiam totius vitae

huius instituti caput est. Legatur D. Chrysostomus

167쪽

COMMEN IN CAP. S. PG. I 'hom. .ina. Corinth. Cassianus lib. de institutione monastica cap. Io. Hac autem sortitudinis coditione opus est ad religiosam obedientia ob multas Dissicia a mdc magnas dissicultates,quae se plerumq; obedieniar i PH. ος - tiae discipulo offeriit. Quarum .est penes rem

imperatur,quia nonnunqua per se haec dissicillima p. a.

est,itavi aliquando superet etiam hominis vires de impossibilis sit. Et tamento animo cile debet discipulus ut mandatu aggrediatur implere quatenus potest,ut tacet S. Benedictus regule cap. 68. Secuda dissicultas posita est in vi stocia an ec uum , uiqRasi arma capiunt cotra mandatum si ut sererit mandatum affectibus aliquo modo repugnet. Qliqpugna quia acerrima est,maximam equi it vim: animi fortitudine ut omnino sedetur in obedientia

mandati exercitatione. Tertia oritur ex obedientis voluntate, cuius vim sirperareri frangere, cupiditates coercere, libertatem alteri obligare

quod obedientiae proprium est quam dissicile

sit inchoare, dissicilius implere, nemo non videt. Quarta dissicultas est penes rationem dc mentem. Fieri enim potest ut quamuis volutate propensior quis sit ad obtemperandum, argumentis tamen rationibus inde retrahatur. Cu enim mens ita certa est,ac si oculis cerneret rem, aliter se habere quam existimat ille qui iubet vel putat rem melius itura si alia seu etiam cotraria ratione iubeatur,tunc difficillimum est, voluntatem in iubentis sententiam

traducere,eamque ita fingere dc accommodare ad arbitrium nutumque alterius, ut in eo penitus acquiescat. Quare sortem oportet ile admodumque virilem voluntatem quae, si hoc accidat, mentem

tunc ad se pertrahat, cogatque secum vel inuitam sentite. Hanc dissicultatem vincit caeca seu obe-

168쪽

iso D. IOANNI CRAgs B RECTdientia sine mora, mediante tamen adiunante

animi fortitudine. Haec etiam reiectis proprii audicii rationibus in voluntatem iubentis dum non constat esse mala illicita sine mora laesitatione pergit. Ex dictis manifeste colliguntur quatuor obedietiae gradus,primus est exequi exterius quod Luatu ira cipitur a voluntatem suam omnino subiscere obed enim voluntati superioris. 3. est subi j cere iudicium situm τε 'Τ iudicio superioris,credendo id melius esse, vel meliorem exitum habiturum quod ipse iusserit. .haec obseruare non solum iiij quae stricte praecipit sed etiam quae non praecipit, verum solum fieri desi-

Nam cum malo animosi obedit disti

pulus, non solum ore, et erum etiam in cordesi murmurauerit, impleat iu ssionem, tam acceptum iam non erit Deo sui cor resticit murmurantis o pro tali

acto nullam consequitur gratiam; imo

poenam murmurantium incurrit , si non cum satissa hone emendauerit.

Hoc diciti ictus Benedictiis de eo,qui obedit,

Mopus ex voto debitum exterius facit, animovi voluntate interius renitente, im ore reclamate; facit,inquam,no virtutis amore, sed formidine poenae,alias non facturus, nisi damnationis poena imponderet. Hoc opus equide quamuis ex timore se uili proficiscatur, quatenus tamen ex eo, malu non

est:quia talis timor ex virtute fideici spei excitatur. At

169쪽

At effectus ille cordis murmuratio, quaestus ipsum comitatur, cilicet nollem id sacere, nolsem obedire,nisi metuerem damnari,peccatu est. Quia est affectus Mamor eius,quod per se malum est,&contemptus iustitia, rectitudinis Im continet implicite quendam contemptu Dei,& diuingamucitiae. Ac propterea dixit S. Benedictus,quod discipulus malus tali ammo obediens,& iussionem implens,nihil Deo acceptum facit,quim resticit mur Murmura mitranti propterea pro taliscis inclyti, nidiam con- ρον M. sequitur gratiam. Im poenam murmurantium incurrit, nisi murmurationis scandalu humilitate satisfactionis poenitentiae reparauerit. Notandum tamen est,non omne opus religiosi ex voto factum repugnante affectu esse maludi peccatu,ac meritb

suo priuari potest enim huiusmodi opus multis modis fieri, prjmum quando opus displicet secundum se,ut quia asperum, molestum, verecundum, tamen quia vovit,vult sacerevi lacit, bonum Uus est,& meritorium: quia est opus religionis proliciscens ex virtute voti. r. fit ut displiceat etiam ipsium votum,ita ut vellet se non vovisse,iame quia vovit vult facere,ut voto suo a missio fatisfaciat neque

opus hac mente factum,peccatu est,sed opus bonu& meritorium, nam di licentia illa de voto iacto non influit in opus,sed solu comitatur, nec est displicentia illa per se peccatu, quia potest interdiunsubesse iusta ratio doledi de volo. Quod si iusta ratio non subsit est quidem peccatum. quia est quet tam in Deum ingratitudo dolere de tanto bene ficio de quo gratiae maximae essent agendae nono, men est peccatum mortale mod propositum voti seruadi perseueret. 3. fieri potest, quod ita displi eeat Volum,ut no sit ei curae sacere ex affectu voti;

170쪽

111 D. IOANNI CRA AsBEECThoc est, quia voto ad hoc adstringitur, facit tamen timore peccati, ne scilicet grauiter Deum offendat. Opus quoque laoc animosactum opus virtutis est ionum , nedum peccatum, quia timor pec cari ut offendit Deum est actus charitatis unde tale opus ex affectia charitatis

Faciamus quod ait rubetae Disi cu-ηM 33 sibilium ius meas et non clinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam obmutui sebum Litus sim , silui a bo- . Hic onendit propheta, si a bonis eloquiys interdum propter raciturnitatem debet taceri quanto magi a malis etenis propte poenam peccati debet cessari. Ergo

de quamuis bonis sanctis ad aedificatione eloqui,s, perfectis discipulis propter

taciturnitatis grauitatem rara loquendi concedatur licentia quia friptum est: In νυμ - Q mabiliqui non est res peccata .Et alibi:

mors