장음표시 사용
601쪽
ya Hrasto P ΠYTICI PARI ALTERA ,, exornat, quamvis inchoatam, languidam, imperfectam, di imis mundam, filiorum suorum obedientiam. XVI. FRusTRA IEM IN AN s. f 8: 7. stuum ventum seminaverim , etiam turbinem metent. Inanium operum calamitosa merces erit. Culmus nullus erit et 2
germen non essiciet farinam , si forte fecerit, extranei absorbebunt ipsam , etiam si germinet semen post sationem. Et simile eo spectat, inquit Κimchius , quod parum res eorum succedent, postquam ceperunt male agere, nec stabit bonum illud, nec sor- tiztur optatum eventum, ut germen, quod ad messem adolescitdc farinam reddit. XVII. SATA LUX.
Psal. 9I. 2. Luκ sata es justo S rectis animo setitia. Men dicti: Praeparatum est justo, iciis, qui integri sunt animi, mul
tum gaudium. Lux gaudium denotat, E B. 8:I6. decorem laetificum, Psa. 6o: Is. Vitam, Iob. 3: Eo. Opponitur ei luctus, yma. 6o: 2o. Lux fata est: Gaudium paratum est & reconditum,
ut luo tempore, quemadmodum tritici semen ex agro , eX animo justi dc rectorum corde erumpat. Ut autem qui triticum serit, non parca, sed plena manu spargit semina, ita semen in justorum gaudia exiturum , benigna dc larga Dei manu mittitur. Iustum Scriptura vocat eum, qui Deum timet, eique gloriam dc laudem tribuit, qui studiose verbum ejus meditatur, auidue ora veritatem colit, sobrie calteque vivit, in prosperis rebus humilis, patiens in adversis. Inprimis ver ustum pronunciat Scriptura, eum cui propter Christum remissa peccata, quo sensu Paulus Rom. s. ait, per unius hominis , Christi scilicet obedientiam multi facti sunt justi. Rectus corde dicitur is, qui.vivit innocenter , dc exercet 1 ese , ut intemerata conscientia, dc apud Deum semper, dc apud homines, praeditus sit. Quo sensu etiam de Noacho dictum , quod fuerit justus dc integer in aetatibus suis, qui secundum Deum indesinenter ambulavit. Gen. 6: s. Seritur vero lux sive gaudium, quo perfruatur justus dc rectus animo,
cum in hoc, tum in futuro seculo. In hoc quidem , si liberalibus dc honestis ejus laboribus Deus benedicit , victumque ei dcliberis ejus largitur si pacem eXercet, dc charitate concordi se
602쪽
. DE HERB is. XV HI, eomplectitur ipsius familia , si liberi ejus cospore &-vigent, maxime autem, si in timore Dei proficiunt. Porro delecta ur justus operum contemplatione, quae a Dei potentia, sapientia, benitate & gratia, manant. Idem dc suis delectatur factis, ut Salomo dicit, Pro. M: Is. Laetitia es uso facere, quod justum es. Laetitia ei est beneficentiam exercere erga inopes , novit enim quod hilarem datorem diligit Deus , teste Apollolor Cor. s. Volupe est justo, si viderit nomen Dei celebrari δc regnum coelorum Crescere ; si cultoribus Dei , & sacra ejus venerantibus adjungatur, eXemplo Davidis , qui Psalmo I 22: I. Loror , inquit , de eo , quod dicitur mihi, domum Domini adeamus. Essicitur laetitia, quoties orando in Dei colloquium venerit, inque sinum Patris sui suspiria familiarius effuderit. Facit certitudo gratiae , & fiducia , di spes praesidii divini, ut ingenti gaudio perfundatur Christianus, In eo enim, inquit David , Miatur animus noster, quia nomini Sancto ejus confidimus. Psal. 2I. Quini& gaudio cumulatur , in ipsis , quas propter Christum patitur. afflictionibus, di Spiritu S. solatium suggerente , crux dulce jugum ipsi redditur & onus leve. Hinc est, quod Jacobus eam laetitiam Christianis omnibus commendat, Epis. cap. I, 2. Summa, gaudio ducite, fratres mei, quoties in tentaιiones varias incideritis. Jam quod gaudium juito satum quidem paratumque diximus, sed tuo nondum fruitur, fruiturus autem est in vita altera, id beatica illa Visio erit, quum Dominus lux aeterna spectabitur. ysa. 6o: do. Apoc. 22: s. ineffabili gaudio eorda nostra impleturus. Isb. I 6..
XVIII. SEMEM cUM PLETU SATUM.'al. I 26: s, 6. sui seminarunt cum lacomis , cum cantu me tent. sui portans jactum seminis inde enter iverit senis, is omnino redibit, cum cantu portans manipulos suos. ' uui portans Iactum δε- minis, id est, tantum seminis, quantum unico iactui serentis triticum sussiciat, indesnenter iveris flendo 2b ob jactunam scilicet seminis, quod unum ex omni frumento reliquum habuit egentistiis mus agricola, flens & dolens ; is cum gaudio reportabit uberem, aliquando manipulorum messem. Recte observavit Piscator . haec verba gnomen. vel sententiam esse generalem , qua sententia versus praecedentis confirmetur a genere , quod ita natura compara rum est, ud agricola qui cum lacrymis sevit , i messis tempore ju-
603쪽
biter. Itaque, Griero judice, significatur, Pios post molestias
in hac vita exant latas , aut hic, aut in vita futura , larga perfu- fusum iri consolatione. Pu , interprete Chaldam tramim sive extractum denotat, suantum traha vehat in agrum agricola , &uti nos arbitramur, jactum seminis 3 quantum 1 cilicet seminans ex vase vel linteo , manu in agrum jecerit. Senius nominis petendus ex verbis Amos s: I3. Iram trahit semen , hoc est, spargit vel jacit.
XIX. GRANuM TRITICI MORTuuM ET FRUCTUM EDENs, CHRISTUS.
Man. I 2: 2 . Nis granum frumenti ceciderit in terram mor tuum fuerit, putrefactum & terrae calore resolutum, ipsum solum manet, unum solum granum sine fructu. Mortuum dicitur, non ob ejus interitum, cum vis vivifica potius se exerat maXime, quum in terra reconditur , ejusque calore & humiditate fovetur,
sed ob mutationem , qua fit radix fructiferi culmi. Apodosin Comparationis subaudiendam relinquit Dominus, quasi dicat: Sio
ego, nisi morerer, mecum neminem ad salutem perducerem.
Nam, ut Augusinus, Christus est granum illud mortificandum& multiplicandum: mortificandum in infidelitate Judaeorum, di multiplicandum in fide omnium populorum. Luc. Brugenss, Glas. sius N Janferius. 3
I Cor. I s: 37, 38. At dicet aliquis et Suomodo fuscitantur mortui , quali autem corpore prodeunt ρ Despiens, quod tu seris, non vivi sitit, nis mortuam fuerit. Muod seris , non coipus oriturum sieris, sed nudum granum , s casus tulerit tritici , aut alicujus ex reliquisseminibus. uomodo suscitantur monui ρ &c. Quaerebatur hoc ab adversariis sensu humanae rationis, cui absurdum videtur &impossibile . ut corpus vel in terra, vel in aere, vel aqua , vel ig-Ne, jam pridem corruptum, & in infinitas prope substantiarum spe
Cies conversum, ad vitam redeat. Sic enim praecipua haereticorum argumenta e ratione prodeunt, & τηε ἀπισίαντο πωι περὶ F quod Justinus ait: ο demens, qui ad rationis tuae captum divinae potentiae opera transformas. auodseris, id non reviviscis, quin mortu m μ. D et Apostolua corpora nostra Diqitigod by Corale
604쪽
. DE HEnnrs. CAP. XVIII. psma in resurrectione aliis qualitatibus dotatum iri, quam iis, quas
nunc habent. Nudum granum seminatus , sine folliculi veste, sine fundamento spicae, sine munimento aristae , sine superbia
culmi: exsurgit autem Copia eneratum, compagine aedificatum,
ordine structum , cultu munitum , dc usquequaque vestitum , gemadmodum Tertullianus eleganter explicavit. VI 38. Sed eus dat grano orienti corpus, ut voluit, lis singulis seminibus suum corpus. Suum Corpus vocatur , quia est ejusdem speciei, quod nascitur Cum eo , quod serebatur. Sed Deus dat proprium corpus prout volute, hoc est , pro siua libertate , retenta , eadem
specie, externa tamen accidentia mutat, ita ut granum seminatum longe pulcrius, plenius, ec saecundius, prodeat, quam prius
erat: ita re corpora nostra eadem . quidem numero resurgent, sed longe meliorem statura consequentur post resurrectionem. V 42, . Seritur corpus in corruptione , suscitatur cum incorruptione, Keritur foedum, suscitatur cum gloria, seritur omnium virium expers, suseisatur cum virtute, seritur corpus animale, suscitatur corpus spirituale. Docet Apostolus aliam fore conditionem corporum resuscitatorum, quam quae in hac vita. Sunt autem quatuor conditiones corporum humanorum, in quibus hic fit oppositio. I. Hac in vita sunt corruptibilia , post resurrectionem incorruptibilia. Intelligit autem corruptionem substantiae & accidentium , nam in hac vita peccatis, & morbis, & morti, eXponuntur, quorum ςmnium expertia tunc erunt. 2. Hac in vita sunt foeda & igno bilia, in altera erunt gloriosa. Foeditatem autem intelligit quae oritur ex corruptione. Inde enim sunt corpora deformia, se da, & nauseam moventia, praesertim cadavera facta : Gloriam
autem intelligit de fulgore, luce & ornatu, quem habitura sunt post
resurrectionem. 3. Hac in vita infirma sunt, in altera erunt potentia. Per infirmitatem intelligit ignaviam di torporem coi po-Tum , quem sentiunt in vitae amonibus di in morte , ubi neque vermes neque putredinem arcere a se queunt h per potentiam a tem . agilitatem innuit ac valorem ad expediendas actiones coelestes absque defatigatione. 4. Hac in vita sunt animalia, in alis tera erunt spiritualia. Animalia sunt, quia vitam vivunt animalem, indigentia alimentis, ad conservationem naturae, dc generatione, ad conservationem speciei. Spiritualia erunt, non respectu substantiae, manebunt enim corpora, sed expertia nutritionis
605쪽
di generationis, & spiritibus coelestibus similima , qui neque me
cibum naturam suam , neque Per generationem speciem suam Conservant. Matth. 22. plena etiam Spiritus Sancti, & ad obeundas actiones spirituales maxime idoneas. Balduinus ad I Cor. I s. XXI. SEMINA INFLITANS MUCOR.
i Ioel I: I7. Murida facta sunt grana Aub glebis Dis , desolata siuna
horrea , destructa granaria 3 quoniam exaruit frumentum. nzyam B lurido pallore mucent grana, vel sata. Etiam Thalmuis diltis per pe scriptum verbum , est mucescere. Nam &Hebrari & Chaldaei has literas inter se permutant , in verbis 'la& 'Ia di persit. A rita est HI a serrum , pro 'ma , a Naautem serrum Chaldaei nominant pro 'rat, resch litera iteranda, in aliam scilicet liquidam transeunte. Sententia loci postulat, ut per verbum mucere eXplicetur. Putrescunt grana nimiis imbribus mucescunt autem in vaporibus halitibusque terrae solis calore provocatis , qui , quum humectandis granis non sussiciant, rancido mucore obducta grana, di humore debito desecta , interimunt. XXII. SEMEN IN AGRO UITIATu M. Matth. I M. 24. I seqq. Simile est regnum caelorum homini, serm-ri bonum semen, hoc est : Ita fieri convenit in regno gratiae, quemadmodum se gerere solet Paterfamilias, qui bonum semen seminavit in fundo suo. Fundus, interprete Christo, est Mundus; bonum semen sunt filii regni , sunt plantae quos coelestis Pater plantavit. VI 2 s. stuum autem dormirent homines , quum negli gentius agerent Ecclesiae, vel ipsarum doctores, venii ejus , qui levit, inimicus , Christi adversarius , o seminavit zizania , lolii genus tritico haut dissimile, ex tritico nimirum aut hordco corarupto natum, inter Iriticum , inter bonum semen , inter filios reis gni, qui doctrinam Evangelii vera fide amplectuntur, ' abiit, tam dolose, tamque astute id peregit , ut super facto deprehendi non potuerit. Vb. 26. aeuum vero germinasset herba , quum ena ta semina herbascerent, & arista: cmi Care Cepissent, tunc apparue runt zizania , manifestata fuit infidelitas improbitasque eorum,
qui se filios regni, id est, Christianos simularunt. V 27. Acce-
606쪽
dentes autem semi Patrisfamilias, agri cultores Dei, I Cor. 2: dixerunt ei, Domine, nonne bonum Iemen semisti in agro tuo ρ Certe bonum semen in agro se veras, unde ergo habet zizania ' Verbum tuum, quod est verbum veritatis, filios regni, primitias operum tuorum gignit, Iacob. I: 8. Unde igitur habet ager tuus infideles , improbos , hypocritas , sanaeque doctrinae adversantes 23. aeuibus ille, inimicus, inquit, homo, Diabolus veri ratis ac sanctitatis hostis Me fecit. Semri autem dixerunt ei e Vis uisur,
ut ea colligatum abeamus Z Vis curam geramus , ut malae istae herbae exstirpentur Z V. 29. Minime vero , inquit ille , ne forte legentes zizania eradicetis simul cum iis triticum. Periculum est .
quia lolium a tritico discerni vix potest , ne triticum ipsum relicto lolio evellatis , ne praecipitate lolii & tritici, fidelium & infidelium discretionem , ne tidelem , aut eum , qui fieri fidelis possit, intempestivo rigore perimatis Qui hodie dupravatus est, Cras ad frugem redire α reupiscere potest G 3 C. Sinite utraque simul crescere usque ad messem , ad judicii novissimi diem , Npraesituro messis tempore dicam me soribus Angelis, Matib s a: i. Colligita primum zizania , colligite sceleratos & improbos cc hypocritas, & quotquot scandalo aliis suerunt , ii ligate ea in Do culos ad exurendum ea , agite cum ipsis , ut cum stramine & p Ieis , quae colligata in caminum ignis projiciuntur , & conjicite
eos in stagnum ignis, Apoe. Is: Eo. Disicum vero congregate inhorreum meum. Iustos in regnum patris mei, in mansiones, quae sunt in domo patris mei, comportate. XXIII. SEMi NANs VENTu Μ.
f 8: 7. Ventum seminarunt, metent turbinem. Ventum seminare dicitur, qui operam consumit circa res leves & vanas. Hoc videtur innuere: Ex vanissimo suo labore , quem ponent incolendis idolis nihil aliud percepturi sunt, quam damnum & calamitatem, velut si sererent ventum, messuri tempestatem vel tur. binem. Dr . Prov. Saer. p. si 6. Congruum sane smile de fi- Iiis hujus seculi. Hi, dum carni gratam & damnosam volupta tem sectantur, quid nisi ventum serunt 8 Ventus exterius quidem in aestu oblectat refrigeratque, sed vel cito abit, vel in turbinem violentum & noxium convertitur: sic voluptas carnis, & quod Vis Peccatum, brevem carni oblectationem adfert, sed perit cito , d N non
607쪽
ς8 Hr ERO PHYTIcr PAns ALTERA non nisi turbo, procella & tempestas irae Dei, & damnationis ce. Iernae subsequitur. Pluet super impios laqueos , ignem V sulphur,ta spiritum procellarum , partem calicis eorum. Hal. 2: 6. Glassus Evangel. Exeges Part. q. p. I 26O. XXIV. Imus aer TlΛM SEMINANS.Prov. 22: 8. sui seminat injustriam , id est , qui extendit maonus ad iniquitatem , dc opprimit innocentes , metet Tauitatem, nullum operae pretium consequetur Iceptrum excandescentiae, vel furoris e us, injusti , furorcm & iram in subditos exercentis, consumetur, peribit, ad nihilum recidet. Sirae. 7: Fili, ne ferito in sulcis injustitiae , ne studeas parare tibi viam ad opes, per alterius injurias & depraedationem, S tuplum eorum non metes , id est , ne alii te etiam durius tractent, Deo provide ita res disponente. Sophocles:
Mai. s7: 4. Annon sis nati defectione p semen falsum eorum . qui incaluerunt in lucis sub omni arbore virente ρ Nati defectione, filii apostatarum , semen falseum , sive falsitatis 3 ex idololatria geniti, semen adulterinum, ut vocanIur commate tertio, generatio
adultera. Matib. I 2: 39. cui opponitur semen veritatis , vel Mel talis , id est, filii justi Jerem. 2: ar. progeniti per sermonem veritatis, ut essent primitiae creaturae ejus. Pacob. I: 8. I Pet. I: ZZ. qui incaluerunt in lucis , qui o lucis scortabantur, sequuti Deos alienos. W
Dagan frumeηtum a multiplicando dictum. Frumentum es, quod culmus extulit. Schibboleth, spica. Frit spicae. Habur, frumentum pretio emendum. Dica, annonae hieroglphicum. Carmel, spicα nomen. Spica, hebes telum. Spicae in primitiis. Θ Ggrum primitiis propheta honoratur. Spicilegium interdictum colo-
608쪽
no. In Sabbato deuteroproto fricata spica. Frumenti ferax femra. Frumentum juvenibus importans foecunditarem, Evangelii δε-ctrina. Generatio frumenti, similis paulatim crescenti gratiae. Frumentum Pudaeae. Imbribus ces rore frumenta proficiunt. Nive fata, divinis autem promissonibus homines juvantur. Frumentis nocent pluviae tu aestus. Pauper pauperem supprimens, similis pluviae everrenti. Eurus frugibus inimicus. Siccitas, uredo , S rubigo, ad paenitentiam invitant. Rubigo deprecanda. Locusta ρ-
nera. Mures quoque frumenta depopulantur. Frumenta Deo mu neri oblata. I. FRuΜENTI NOMEN MEBRA ICuM, EJUSQUE ETYMON.
Generali nomine frumentum ab Hebraeis dicitur dagan , a Ver bo nari quod est multiplicari arcessitum , quia seminatum
Cum magna copia & foecunditate ad colonum redit. In segeti bus frumentum est, quod culmus extulit, juxta Varronem lib. I. c. 48. Culmus frumenti calamus a radice ad spicam. Isidorus frumenta vocat, quae aristas habent, fruges autem reliqua. Ari sta autem a Varrone dicitur , quae ut acus tenuis longa eminet e
luma. Spicam Hebriet Sehibboleth nominant, vocabulo quod Ephraiimitarum lingua ineffabile , eos interimendi causam dedit. dic. I 2: 6. Illuci summa in spica jam matura , quod est minusquam granum, Cacumen culmi una voce Varroni frit, Hebraeis Rosci Scribboleth , caput spicae dicitur rob. 24: 24. Si extulerint se parumper, nulli erunt, deprimentur 1 s plana omnes exstierinico frit spicae succidentur. Plane omnes , vel , vere Omnes , ut ι DR Niri 'I Nam ipse fuit vir plane fidus. Nehem 7 I.
Exstierint. Usitata est haec verbi notio, nec opus est, ut ab ea re cedatur. Frit spicae in scgete prominulum , facile & nullo negotio defringitur vento, grandine, virga. 'Ty , est frumentum pre tio de frumentariis mercatoribus emtum. Fosu. se I. Comederunt fraelitae de annona terrae pretio coemta, postridie paschatis , ag msi pones, & tosum igne, eo ipso die. Habur pretium rei sonare, Con stat ex Amos 2: 6. ubi voci et I , id est , argentum respondet' Est qMod et Ia pro argento vel pecunia vendunt justum, ces pauper m' Ita pro merce vel pretio calceorum. Sic & δ' est myrrha,
609쪽
1ω HIERO FHYTrei PAEs ALT RAmerces, quae transit ad emtorem. Cant. s: s, I 3. & argentum DP , quod transit ad mercatorem , quod permutari cum
mercibus negotiatoris potest. Gen. 23: I6. II. SPICA ΛNNONAE HIEROGLYPHI M.
Gen. 4I: 23, 24. Septem spicae graciles, renues, adustae Euro, quas in somnis vidit Pharao , deglutiverunt septem spicas pingues Nplenas. Adusae Euro, α' p I Jρπν arefactae vento orientali, qui adurit fruges , Ezech. i : Io. I9: I 2. N L e. I : IV. Eurus calidior est in illis regionibus, AEgypto noxius, urit atque desiccat. Fiat enim a vasta Arabiae solitudine. Interprerationem hieroglyphici habes versibus dicti loci sequentibus. ALTERuM Spicae nomen est 'I, quod , ut Siphra docuit conflatum
nomen est ex , tenero plenum. Proprie hoc notare volunt spicam recentem , nam & Septuaginta vertunt-νειη, te nera & novella tritici aut hordei grana , dc Suidas χ δρα eXponit τα εἰς την λεπτυνοδυα ἀπὸ π σίτου vi κριθῆς. Tales discipuli Christi, quum Sabbato deuteroproto per sata facereviter, manibus fricatas comederunt, c. 6: I. III. SpiCA URBES TELUM. Ob teneritatem spicae obtusum telum cum ea Comparatur,
Wal. s8: s. Intentabit sagittas suas improbus , sed ipse , ut pilas praebebunt se, id est, obtundentur atque hebetabuntur neminem laesurae. R. Salomo verbum nπ deduxit a Puelira bin , quod est succidit, sequutus , ut fere solet Chaldaeum interpre
tem, qui reddit i unci, id est, succisae.
In primitiarum munere offerebatur etiam contusium e spicis Virentibus, Levit. 2: I . Si osseras munus primitiarum DOMANO , Abib arisam maturescentem , igne rosam , contusonem carmel , spicae virentis , id est , ex aristis grana torrefacta & contu D. Levit. 23: I . Panem autem, V Kali rosas aristas, aut cammel , id est , spicas virentes ne eomeditote , usque ad illum ipsum die et , usque dum attuleris oblationem Dei vesri. Textus hic tria eo ungit, vetans quicquam eorum comedere, priusquam primitiae Deo essent allatae. Prohibetur autem non qualiscunque C mestio Diuitigod by Corale
610쪽
DE HER ars. CAP. XIX. Io Imestio granorum excussorum , sed praeparatio in modum panis, aut cibi. Morale. Inculcat sanctiticationem honorum terrenorum per gratiarum actionem dc eleemosynarum distributionem , quam praecipit etiam di commendat Lex de spicis quae tempore messis excidunt, pauperibus in agro relinquendis. Levit. Is: 9.
2 Reg. 4: ψI. Spicas recentes in gluma sua cum aliis primitiis, attulit Elis e vir quidam , veniens e planitie S ALIS AES. In gluma,
a psa dictus pro spVS, nam Chaldaeis est diJndere per
medium in duas partes. Gluma grani sumentarii hordei aut tritici est tunicula seu involucrum fissile in duas partes. Spica autem cum gluma sua, sunt spicae non trituratae , nec contusae. Hae sacerdotibus offerebantur , sed quia non erat in decem tribubus ordinarium ministerium , bonus hic vir eas detulit ad virum Dei, Eliam extraordinarium Dei ministrum 3 inque eo pietatem suam declaravit. I. quod Baalitis ista non contulit, 2. quod ministros Dei aleret, quamquam frugibus istis in publica fame, etiam suae semiliae poterat subvenire.
Lev. I : 9 suum metetis messem terrae vestrae , ne prorsus dem rito latus agri tui: neque spirilegium me s tuae facito. Latus vel angulum: Scribae Judaeorum definiverunt , minimum sexagesimam messis relinquendam esse. Additur ea te 23: G. 22. Pauperi Speregrino relinquito ista: Ego sum Dominus, Deus vester. Hinc Hebraeorum sententia: Qui non relinquit pauperibus Spirilegium, perinde ac s vi pauperibus sua diripiat.
Matib. I 2: I. Eo tempore ibat Pesus Sabbato per sata e . Disscipuli vero ipsus esuriebant, coeperumque vellere spicas ta edere. Velleresspicas: Timais ςάχειας. Tin νιν hoc Lucas interpretatur ψωχειν ωfricare, quo sensu vox ταω est apud Diodorum Siculum di in glossis, τιλμος ο πρίων. Vellere spicas in alieno agro licebat per legem, Deut. 33: 2 s. quae non impunitatem, sed Ius ad factuini concedit. Sed an Sabbato vellere spicas in alieno agro ac fricare