장음표시 사용
611쪽
ior HIEROPHYTICI PAR s ALYRRA liceret, alia erat quaestio. Lex Mosis interdicit Sabbato facere opus servile. In sure Pontificio Romano , Cujus pars magna ab Etruscis erat, Etrusci autem ab Ebraeis acceperant : Ne famula opera patranto , nempe festis diebus. Sed apud Romanos usus
indulgentior multas exceptiones famulorum operum invenerat.
Itaque apud Uirgilium haec sunt ea jure Pontificio petita, ut nos Macrobius docet: Gippe etiam festis quaedam exenere diebus, Fas fi jura snunt di, rivos deducere nulla Relligio vetuit, segeti praetendere sepem, Insidias avibus moliri, incendere Tepres , Balantumque gregem fluvio mersare salubri. Hebraei tales exceptiones non admittebant, quippe gnari decreto Dei lapidatum hominem, quod lignatum ivisset in Sabbato. Aenominatim in Pandectis ipsorum, spicas confricare nominatur inter famula opera. Neque negat Christus opus esse famulum , sed ex circumstantiis ostendit, factum hoc discipulorum legis sententia non comprehendi. Eit ergo quaestio I μου --δ-νοιας, status scripti dc voluntatis , ut hac de re ipsa agens Tertullianus loquitur. Haec Gratius. Sabbatum , quo avulsas spicas fricasunt LAeas dixit Σaccατον δευτερόπ πιον, cap. 6: l. Quid autem vult sibi hoc ab Evangelista nove dictum vocabulum p Magno assensu celebrata est Scaligeri sententia, qui Censet Sabbatum deuteroproton vocari quasi πρωτον ἀπο τῆς δευτέρω ἔ-, primum a secunda die , vel a crastino paschatis , in computo Pentecostes. Displicuit haec sententia Grotio, qui veriorem tamen non attulit.
Tria enim constituit Sabbata , & illud , quod Festum solennius
secundum antecessit, putat vocari δευτεροπρος- 3 nam Sabbatum ante Festum tabernaculorum vocat primum , quod ultimum potius anni civilis dicendum erat. Meretur imprimis assensum eruditorum Coccejus sacrarum literarum non proletarius Interpres. Is mentem suam sequentibus verbis ex prcssit : In Sabbato deuteroproto, id est, Sabbato , quod praecedebat postriduanum Sabbati , quo Manipulus secundum legem offerebatur , & agitandus
erat coram Deo, ante quem diem non licebat frugem ex agro comedere, Lev. 2s IO, II, i . Manipulus ex agro oblatus, &in Sanctuarium illatus, significat Christum, ut primitias eXmortuis.
612쪽
DE Hannis. CΛp. XIX. Iz3 mortuis. Debebat offerri postridie Sabbati, hoc est, die Solis. Hoc Sabbatum in lcge constituitur post Pascha. Christus post Pascha, hoc est decimum quintum Nisian , die Solis , seu prima
Sabbatorum surrexit, &c. Ergo δευτεροπρωτον est πρότερον τῆς δευτέρας, hoc est antecedens postriduanum Sabbati, quo manipulus offerendus erat. Duplex igitur discipulornm Christi videbatur esse culpa , I. quod molerent in Sabbato , atque ita opus facerent. 2. quod interdicta comederent. Defendit Christus hoc in Sabbato factum opus, cum a Davidis facto , qui panes propositionis comedit, quibus vesci non erat ipsi licitum , tum ab opere, quod faciunt Sacerdotes in templo, non aliter atque profestis diebus opus fiebat ab hominibus in locis profanis. Nam τὸ σάcca τον βεcηλουν est diem Sabbati ut profestum agere. . VIII. FRUMENTI TERRA. Insignitur hoc nomine terra Israelitarum maioribus promissa, quod seu mento maxime abundaret. Deut. 33: 28. Habitet Israel
secure solus , fons Jacobi in terra frumenti bi musti. Fons Jacobi , id est, Iacobi posteri, Iacobitae. Fons pro rivo accipitur , ut
Psal. io : Io. Qui emittis sontes per valles, ut inter montes ambulent. Rivus autem pro filiis, ut Prov. s: I6. Dispergantur fontes tui foras , in plateis rivi aquarum. Frumenti ferax terra
etiam celebratur a Rabsace , Assyriorum duce, Assyria , yesaiae
opimum terrae frumentum . quod Hebraice adeps frumen i adpellatur, Consecratum dabatur S. Sacerdoti. Num. I 8: IE. Di xii Dominus Maroni: Quemvis adipem olei, quemvis adipem
musi V frumenti primitias Uraelitarum , quas dederint DOMINO,
do tibi. X. FRUMENTUM A TERRA EXAUDITu M.
Hos 2: 2I, 22. Erit die illa , ut exaudiam dictam verissimum DOMLNI: exaudiam caelos , Us exaudiant terram. Et terra audiat framentum θ' muhium les oleum : ces ista exaudiant Pirae- helem Ex Glassio repetamus divini dicti intelligentiam, qui Meditatione I. ad Evangel. Marc. 8. Haec, inquit, verba catenulae instar
613쪽
instar sunt 3c vinculi , quo tota rerum natura , Coelum di terra, supremae causiae, quae Deus est quasi annectitur, & omnia, quae ex terra proveniunt,& originaliter ipsi Iehovae, ut primo motori & autori, adjcribenda esse ostenditur. Hoc ad exprimendum prosopopoeia insigni utitur. Exaudiam coelos, inquit, quasi diceret, coelum tacito quasi me desiderio invocat , ut sibi pluvias emittendi , inseriora fovendi , & in illa influendi virtutem, concedere velim: age vero, id ipsum faciam 3 coelum exaudietur. Terra exaudiet frumentum , mustum & oleum , quasi diceret, terrae nascentia, frumentorum semina, vineae & olea,
tacito quodam voto terram matrem suam invocant, ut succum
sibi & virtutem praebeat , ad crescendum & producendum suos fructus, in usum hominum age id ipsum etiam fiet, exaudietur frumentum, mustum & oleum. Et is a exaudient Pizrahelem,quasi diceret homines calide optant, ut eX terra sibi proveniant ejusmodi germina & fructus ; age , id ipsum fiet, Ii Erehel exaudietur.
Praecipue autem in hac gradatione ad primum & ultimum respiciendum est. Primum est Deus promittens. Ultimum est homo omnia accipiens. Inter haec talis conneXio est, quod hic recta Deum invocat, dc Deus ejus preces eXaudit, & uc caetera ex benedictione & virtute Dei fiunt, quae dicto loco, ut coelo, terin rae, ejusque nascentibus adscribuntur, quod & ipsa exaudiantur. Et observandum quinam illi sint , qui a Deo exaudiuntur , &propter quos Deus mundo benefacit, producendo eX terra varias species. Sunt IiZrehel, hoc est electum Dei semen, populus eius, pauci fideles, propter quos certum est cunctis hominibus a Deo bene fieri, mundumque ab exitio di conflagratione hactenus fuisse conservaIum. XI. FADMENTUM IuvENIBUS IMPORTANS FOECUNDITATEM.
Zach. 9: 7. Nam quantum erit bonum ejus , cst quanta pulchritudo ejus p Frumentum juvenes , o mustum quod gignentes praebet vim gines. Suantum erit bonum ejus p Quid praeliabit aliis gentibus Israel ' quanta pulchritudo ejus p quis erit decor & splendor ejus pGignentes praebet 8 Pihelicum, cujus Kal est 2 a' germinabit fructum seret. Frumentum S mustum, est doctrina Evangelii, quam& Christus musto comparat, Matth. . II. cibus di potus, ad quem fruendum Sapientia invitar imperitos, Prov. 8: ψ, s. qui. Operatur
614쪽
operatur agnitionem voluntatis divinae cum omni sapientia & intelligentia spirituali. Col. I: s. & foecunditatem dat omnis operis honi. 2 Nim. M i 7. Juvenes N Virgines dicuntur imperiti rudesciue sermonis justitiae, Hebr. st I 3. & qui adhuc steriles justitiae metiam non tulerunt: Nihil enim virginitate sterilius 1 foecundati autem verbo divino fructus proferent Deo gratos.
Marc. 4: 28. Terra producit non solum herbam , cst spicam , sed
etiam plenum in spica frumentum. In terram sive agrum cordis humani spargitur semen verbi, quod receptum non solum efficax est ad edendum fructum , sed etiam in actu non tantum primam herbam, sed processu dierum , si culpa hominis herba non eXarescat, culmum quoque dc spicam , inque ea frumentum tandem ad maturitatem producit. Suertet. in Hudiem. Brev enuclearo. XIII. FnuMENTI FERAX JuDAEA. - Fructuosissima haec suit, non natura , nam lapidosam habuit terram & montibus frequentem , sed cura quadam Dei peculiari agrorum ubertate facile aliis terris antecelluit. Deut. XI: II, IE, 13. Terra in quam transturi sis, ad possidendum eamjure haereditario, terra montium N eonvallium es, ad pluviam caeli imbibit aquam. terra , quam Dominus Deus tuus curat : jugiser oculi Domini Dei tui interui sunt in eam , a principio anni usque ad em ejus. Grit stitur , si serio auscultaveritis praeceptis meis, ut dem pluviam terrae vestrae tempore fiso tempsivam , qtia ecidit autumno, ta sero rinam, sive vernam , quod Hebraei annum popularem ab autuminno inchoabant. Sic colligas frumentum, S musum tuum, N oleum tuum. Hinc & montes sertiles frugum fuere , antequam aversus ab hac gente Deus in solitudinem Paltastinam dedit. Notarunt hoc, qui ex Christianis haec loca perlustrarunt. Ita scribit Maundrellus, observatque horridarum Neapolim inter & Lebo-Nam rusium adspectum, oculos animosque hominum imbecillium Prima fronte percellere 3 cum haec non videantur convenire cum fertilitate dc amoenitate terrae hujus in Sacro Codice celebratas nec tanta incolarum copia, qui mercaturae non dediti suis opibusti proventu terrae ali debuerunt, in hac regione sustentari posseo videa.
615쪽
re6 HIEROPHYTICI PAR s ALTERA videatur. Notat porro quod dc Lotovicus observavit in Itin rario Hierusolymitano p. I 8. illos montes & rupes olim terra tectos suisse & cultos , quod eg reliquiis lapidum per certas series in illis dispositorum , ut terram coercerent, ne a Pluviis raperetur in valles, Sc aliis indiciis liquet. Cultos etiam fatetur steas montes Palaestina: fuisse. Quumque in monte, qui multa latera & superficies habet, plus segetum provenire queat, quam in campo , Cujus una tantum est superficies , & in locis siccis &petrosis, licet ad producendas fruges ineptis, oleae di vineae planotari queant, di magna copia apum in locis maritimis , quae nec
leas nec vineas , nec frumentum producere apta eram , nutriri
soleat, unde mel copiosissimum , uti Τωephus lib. s. c. q. de BeIlo observavit , & ipse Maundrellus testatur , se odorem mellis in illis locis naribus percepisse, existimat hanc dissicultatem non deinbere labefactare auctoritatem Sacri Codicis. Relandus p. 3Io. Is ci in Palaestina sementis ΠRu centum frumenti mens ras . id est , centuplum reddidit, Gen. 26: It quod adeo pro
summae fertilitatis argumento proponit Christus, ut terra ferat καννον ι τον-λώιονω, Luc. 8: 8. In Talmude imprimis frumentorum fertilis celebratur Chorazitarum ager , mach. fol. 8s. I. Apud Varronem de re Rustica libro I. cv, 44. sunt , qui ad Gar
da, lege Gadara, Syriae urbem cintellige Syriam Palaestinam dicunt , α modio nasci centum.
Psirim 6s: Io, II. V tas terram , S abundare fucis eam , pl. rimum ditas eam Avo Im Iordane miracuIis Glebrato, pleus aquarum, Omni tempore messis, Fos M. I r. instar Nili amnis in
AEgyptum exundantis. Eces. 24: 29, o. Paras frumentum illorum, qui terram incolunt. Relativum sine antecedente, ut Ual. 28: 8. m isa praeparaveris eam, Sulcos ejus irrigando , deprimendo parcas,
seu liras duas, porcis a pluvia desidentibus; imbribus dissolvis eam, imbribus siccas durasque lirarum glebas macerando, ut in molli res partes dilapsae commodius solum segetibus praebeant, germini
eius, frumentis e terra germinantibus, benedicis, incrementum ira.
tumque eis largiendo. Notae incisum, scissum, scisiura, a radice gadad, scidit, incidit. Significatur hac voce lira vel porca. Lira est scamnum seu editior aratro scissu terrae cumu-
616쪽
rustici vocant, easdem porcas, cum sic aratum est, ut inter duos latius distantes sulcos medius cumulus siccam sedem frumentis praebeat. Idem de Ulpico: Habet, velut allium , plures cohaerentes spicas, eaeque cum sint divisae, liratim seri dcbent, ut in pulvinis positae minus infestentur hyemis aquis. Est autem lira similis ei porcae , quam in satiombus campestribus rustici faciunt, ut uliginem vitent. Imbribus. Imbre scilicet serotina Ierem. 3: 3. qui cadit ineunte vere , & tempestivo , qui dcscendit autumno. Pluviam triplicem recensent Rabbini, primigeniam. medianam, δέ serotinam. Primigenia est, quae cadit tertio Octobris; mediana, quae septimo ; serotina, quae decimo septimo descendit. Sie fuit sententia Rabbi Meir , At Rabbi Jehuda dixit : decimo septimo , vigesimo tertio , & primo Novembris. Tannith fol. 6. i. Serotinus hic imber a Deo precibus cmagitandus est. Zach. Io: I. Petite a Deo DOMINO, pluviarum Patre Tob. 3 p. pluviam tempore serotino, tempore, quo frumenta vestra spicantur, a DOMINO e ciente fulgetra Tirifulgetra cum tonitruis , Db. 28: 26. N dabit eis , qui petunt , pluviam imbris, id est, largam aut dentam, sicut dicitur, lutum Cceni, id est ineluctabile. Psal: 4o: 3. cuique herbam , id est laumentum dabit in agro suo.
Gen. 27:28. Det Deus tibi, inquit minori filio incus , de rora caeli, variaque pinguedine terrae N copiam frumenti ac musi. Cohibi
tus ros sterilitatem insert. Hag. I: Io. Idcirco contra vos cohibentur
caeli a rore , o terra cohibetur a frumento sua , & David Gilboemontibus, in quibus Saul & Ionathan occubuerunt , male pre-Caturus, ut ne rore coelitus tingerentur, precarus est, sterilitati agros Gilboenos devovens. 2 Sam. 2: ΣΙ. XVI. Niv E sATA, DITINIs PRΟΜISSIONIBUS HOMINES , IUVANTUR.
es. ss: Iz, II. Nam, gram descendit pluvia sat nix de caelo, rursus illuc non revertitur , sed inebriar terram , facitque ut pariat ipsa hi produear: ut erit semen satori, panem comedenti. Sic erit verbum mom , Τ egressum 'erat ex stre meo , non re raeturo x ad
617쪽
rog HIRROPHYTI cI PAR s ALYRRA ad me vacuum, sed faciet id, qua delector, prosperabisar id, quos
emisero. x de Coelo. Sub inclinationibus coeli clementioris acquirunt arva a nivibus foecunditatem. Nivibus operto agro non exhalat Calor genitalis. Iccirco effoetescunt terrae continuatis sationibus, quoniam & abit in segetem materia; & cum ea spiritus vivifica tores. Augentur autem magis post nivem sata, quod radices majora ceperunt incrementa. XVII. DE, IIs, QUAE NOXAE suNT FRUMENTO. Satis insesta est pluvia. Pluvia everrens fruges Comparatur Cum Paupere pauperem supprimente. Prov. 28: 3. Vir pauper ω
qui opprimet tenues, suismiles, simili es pluviae everremi, sata cum terra sua diluenti, quam stragem graphice describit Poeta:
Saepe etiam immensum caelo venit agmen aquarum , ' Et foedam glomerant tempsalem imbribus atris Collectae ex alto nubes, ruit arduus aether,
Et pluvia ingenti , sata laeta boumque labores
adeo ut dest panis, ut ablato, unde vivat genus humanum, fame la borare cogatur. Hoc est quod vulgo dicitur : Ecurrit iu iur- perben misi maii bauren brMichen. Nec solum ex pluviis, sed etiam ex aestu ic nimia siccitate frumenta pereunt, quando scilicet coelum , cohibitis imbribus
videtur ferreum dc terra aenea. Levit. 26: I9. Deur. 28: 2I.
Cum, ut Ecl. s. Calphurnius canit - essecus ager, cum fervida tellus, Cum rimos palus cu multo torrida limo Aouai, fragiles nimius sol pulveras herbas.
Hominum culpa malum hoc obtingit. Deus cnim nunquam non promtus est, benignitatis suae divitias in nos conferre, & naturam, quam hominum causa condidit, ad necessitates eorum procurandas impellere. Igitur ob peccata in Deum commissa clauditur coelum, ut non sit pluvia , ut I Reg. 8: s. agnoscit Salo mo, Hebraeorum Rex. Idem ex prophetis discere est. Perem. I 2: ψ. Quousque lugebit terra , herba omnis agri arebit. Pro.
Pter malitiam habitantium in ea, consumtae sunt pecudes V volatile:
618쪽
los DE HERBI s. CAP. XIX. Id est . propter improbos & perfidos veniunt publicae calamita. tes. pestilentia saevit, pluvia coercetur , fruges & fructus terrae non proveniunt 3 animalibus & volucribus victus non est. Id pii cum improbis coguntur ferre. Hagar. I: IO. Propterea, pro pter neglectum Dei cultum , super vos coeli cohibentur , ut nec ros decidat, terra ipsa , quae alias agricolarum spem non fallit , cobri et proventum tuum. Et proclamabo, immittam sceitatem super temram , super quam oculos meos die noctuque vigiles tenere pro
miseram : ω super montes frugiferos , S super frumensum , O super musum, o super oleum, S super omne id, quod productura esset
terra: quin etiam proclamabo 'citatem super homines, vires eorum aestu & aere morbido exhausturus , S super unum quodque animal propter aquae di pabuli inopiam amictandum, super omnem laborem manuum, super agros & praedia a vobis culta , super hominum boumque labor S. XVIII. Eunus FRUGIBUS INIΜICUS. Gen. 4I: 23. Deinde , ecce , inquis Pisarao , videbam in simio meo septem spicas graciles, tenues, adustas Euro. Eurus in AEgyro & Palaestina calidus ac tepens arefacit plantas. Meta. II: Io. Is: r 2. & HU I 3: is. in nostris regionibus Eurus frigore suo adurit germinantes uiueas , quod in italia facit Boreae penetrabile frigus.
, ferat Deus. Ab eo languescit aestu Basan Carmel, montes fertilissimi, frugum etiam sos Libani languescit, omni decore foliorum di florum ejus pereunte. XX. Si CCITAs AD RESIPISCENTIAΜ INVITAT.
mos 4: 7. Etiam ego cohibui a Nobis imbrem, quum adhue Ires menses superessent ad messem , , demis pluviam super civitatem ιν nam , super vero civitatem alteram non demis pluviam , Portio una
compluta es , N portio , quae non it pluviam super se descendere,
exaruit . . . ramen non sis reverti ad me, dictum verissimum DOMINI. Super siccitatem, cibi penuria, uredine, crucis, pest denique, di bello, populum pressisse dicitur Deus, eaque re contum. 3 maces
619쪽
I IOHiano PHYTIC1 PARs ALTERA maces ad resipiscentiam solicitasse, versibus laudati ea iis 6, 7, 8,o. Metuendum sane , ne resipiscentiam prolatanti Wirtembergiae nostrae eadem mala omnia incumbant. Bellum quidem proximis abhinc annis vehementer nos assii Xit. Anno autem , quo Comis mentamur haec, siccitate & άνομcρ- tanta laboratum, ut pleraeque fruges, ipsumque adeo foenum, in montibus atque convallibus exaruerit. Sed & ab erucis silvarum hortorumque honos , folia plerasque locis depasta, tristem spectantibus faciem reliquerunt Metuendum , ne has calamitates & fames dc pestis sequatur : siquidem hactenus immissae poenae Contumaciam nostram abrumpe re seriamque conversionem a benignissimo Deo tantopere effagitatam exciIare non Potuerunt. XXI. UREDiNE ET RUBIGINE AD CONVERSIONEM
Hugai 2: I7. Percussi vos , id est segetes vestras, uredine Srubigine , ac grandine totum opus manuum vesrarum , ω nullus apud vos ad me revertitur , dictum verissimam DOMINI. Idem dicitur , Amos 4: s. Uredine vel us gine. Segetes hoc vitium occupat, quando venti orientalis frigore aduruntur , innoxio si te. Rubigo evenit, quum segetibus in culmos surgere incipientihus & e vagina nondum erumpentibus, statim ab ardore solis imbres incidunt, calore solis subito sequente. Tam subita mutatione occultae adhuc in culmis suis artitae incalescunt, quo fit, ut combusta grana in pulverem atrae fuligini similem evanescant. XXII. UREDO ET Ru BIGO DEPRECANDA.I Reg. 8: 37, 38. Orat Salomon , Hebraeorum Rex , ut ure dinem rubiginemque a se deprecantis populi orationem Deus velit esse ratam, si ad Templum, ubi Arca foederis & Altare positum, facie conversa precarentur.
Oel i: is. Ad se , DOMINE . aliis per improbitatem nullo metu perculsis, clamo, quia ignis con πιι habitacula deserit , seu loca herbifera, pastorum magaria, o sommo , immodicus aestus
insammavit, exarere secit, omnes arbores agri. XXIII. LocusTAE SEGETu Μ PE TIS. Εκώ. Io: ψ, s. DdMIurus sum cras lacusas in oram tuam. Ruae opem Disitigod by Corale
620쪽
DE HEn Bls. CAP. XIX. III operient supersciem terrae, ita in non possit quis qua is 'Mere terram rabsumentque re duum , quod evast, quod relictum est vobis a grandine , ab ument omnem arborem , Picquid oritur vobis ex agro. Locustas , τον arbe locustam numerosam , & τον chasl, bruchum ,
ut liquet Psal. 78: 46. Et dedit brucho proventum ipsiorum, laborem ipsorum locus numerosae. Relictum a grandine , id est, triticum lc Zeam, quae grando non laeserat ue quia in AEgupto sunt serotina. aeuicquid oritur vobis in agro , Tamos fructusque arborum & herbas, quae grandinis impetum evaserant. Nemo poterat videre terram. Adeoque solito erant graviores, quia numero superarunt, quicquid unquam fuit uspiam in uno
Del r: , Io. Reliquum ipsius gazam comedit locusta numeros, reliquum hujus locustae comedit bruchus, ac reliquum hujus comedit bruchus alius. Vasatus es ager, luget Iema, quia vasatur frumentam, S evanescit mustum, languet oleum. V. 2. An fuit hoc I poribus vesris, aut etiam temporibus majorum vesrorum pGazam , arae, iste , & chasii locustarum genera sunt, quae
Latinus sermo non distinguit. Gazam , locusta προσόκουρις, ramos arborum , graminare δέ segetes detondens vel morsu amisputans. Arbe , locusta quae multitudine sua omnibus aliis praestat. Distinguitur a solbam , chargol, tk Gagab. Levis. II: 22.
yele , locusta, lingendo perimens sata dc istiges. Chasl, locusta, quae quod reliquum faciunt caeterae , id rn Imiversum consumit. I enim est consumere vel consummare & tribuitur ipsi etiam Arbe. Deut. 28: 38. fuit hoc temporibus vesris p
In Judaea scilicet. Eo enim , scribit Bochartus , haec pertinent :Audite senes N auribus percipite, omnes incolae terrae, supple Iudaicae, de qua hic res est. Sic quum de AEgyptiis legitur. Exod. o: r . Antea non fuerunt locustae illis pares, neque posea furarae sunt, haec ad AEgyptum restringenda. Alioquin cum Joele pu- enaret Moses , & cum Mose Joel. Caeterum de locustis quae ha- et Joel ad literam sumenda esse , non de hostibus JuMorum,
contra quam sentiunt nonnulli Patres, & ex Hebraeis Abarbane hinc probat Bocharius , quod hostes Cum locustis non conserantur, nisi ratione numeri seu multitudinis, ut Midianitae & Ama-lahitae , Pudic. 6: s. dccap. 7: t. Sed dc Theodoretus, qui, quae ad literam in Jocle intelliguntur, revera contigisse arbitratur. XXIV. F