장음표시 사용
691쪽
r 84 HIEno P ΠYTICI PAns ALT TRAIato meo iudicia sermonis tui, o Deus t suaviora melle ori meo.
Psal. Iis: ios. Propositi panes duodecim, ut meminerit populus ad singulas tribus eos pertinere. Mystice id notavit praedicandum in ' Evangelium omni populo. Apoc. I : 6. Piri alium Angelum volautem per medium caeli , habentem Evangelium aeternum, ut euangesιZaret incolis te3 rae, omni genti, o tribui linguae, , populo. Imponebantur mentis aurea: a Sacerdotibus rita D i verbum a ministris Ecclesiae : Mensa aurea est , quovis auro pretiosior fidcs , quae verbum recipit & cultodit. I Peir. I: T. Psal. IIs: 72. Singulis Sabbatis reponebant novos & recentes. Singulis Dominicis diebus, etiamnum a Ministris Ecclesiarum Evangelii πρόθεσις iteratur , & in populi memoriam Dei ver-hum revocatur. Ad fidei enim firmitatem soliditatemque facit,fidci articulos crebro repetere. Philip. 3: I. Eadem , fratres mei vobis scribere , me quidem non piget, vobis autem tutum est, ιςi. Quod phialis aureis supra panem faciei impositum thus, id significat, meditationi verbi conjungendas esse preces. Thus enim praecum est symbolum , N phialae aureae plenae sussi- tuum sunt preces Sanctorum. Apocal. s: 8. Mensae facierum imponebatur tegmen e pellibus melium , vel e pellibus ianthino colore tinctis, post expansam vestem totam hyacinthinam su-Perne. Num. 4: 7. quo notatur verbum Dei ab omni injuria Q. licite custodiendum & asservandum esse in honesto & bono corde. Iob. 23: IE. Luc. 8: Is. & qui illud diligunt latere in tutela& piaesidio Dei. Psal. i is: II 4. Latebra mea dc scutum meum cs; in verbo tuo expectationem habeo.
I Sam. 2I: I, 6. uin imo hic panis quodammodo profanus es, quandoquidem hodie sanctis vis quis alium in vase , id est, in mensa. Locum obscurum vocant Tigurini & Malvenda. Core monia tamen nota est ex Levit. 2 : s. ubi jubentur Sacerdotes quolibet Sabbato in aurea mensa apponere panes Calidos : & eos duodecim binis ordinibus imposito thure puro ad lassitum. Remoti autem illi panes post septiduum a Sacerdotibus & non aliis potuerant comedi. Ut ita , quod bene notat Abendana , pos thus
inceWum super iis, ad communia seu profani panis rationem redierint 3
692쪽
rint; saltem in necessitate. Nam Christus, qui vocat eos αγους προθέσεως in lege rituali excipit necessitatem , propter quam Da vid Contra fecerit. Matth. iE: 3, 4. Ergo David vult dicere: Panem , quem Sacerdos rosponde se habere, quodammodo esse profanum; quandoquidem hodie consecratus fuit alius, ejus loco in mensa positus , & hic ab usu sacro remotus. Versiones Contrarias huic expositioni refutat Noldius Annot. ad Concor . pag.
De origine nominis ἐκδεισι di dentes Doctorum sententiae. Reddunt alii transubsantialem , alii consubstantialem , accipientes de Pane eucharistico : Alii statutum θ' susscientem: Nos convenientem seu congruum. Di rimen expositionis ejus , quae legitur , apud Suidam, , nostrae. Scaligeri objectio diluta.
Dici non potest , quam in explicanda voce ἐπίουσιγ aestuaverint Interpretes. Et primum quidem de ipsius origine intor 1 dent atque discordant, aliis illud derivantibus ab ἐπιοῦσa Participio verbi επειμι, venio, succedo, sequor , unde apud Demosthenem ἐπδεισα & Synesium ἐπιῶσα ἡμέρα , crastinus dies ratiis vero ex participio masculino verbi tuaim supersto, sum su-Per , item Congruo , convenio , ut περιασιγ venit a περιων, &ab ε ελιών. Qui priorem originationem tuentur illis ἐπι- ουσιο est vel panis adventilius, accessorius, superveniens, qui spirituali nostrae necessitati velut adjicitur atque supervenit, Vel est panis crastinus , hinc petere ἐπιοῦσιον in diem hodierinnum, ipsis est postulare panem crastinum nobis hodie dari, vel ut necessaria per omnem vitam suppeditet, quotidie nobis, quantum opus est largiendo. Qui alteram vocis probant expositionem , originem ejus ad os praepositionem & verbum Φιαὶ, sum , referentes , expositio
nibua plurimum inter se dissident. Hieronymus ἐπιέσω expressit A a suis
693쪽
HIEROPHYracs P ΛRs ALTER Λ super substantialem , in partes suas vocans Symmachum , qui ἐ- , id est, praecipuum vel egregium reddit , quod sit super
omnes substantias 'dc universas superet creaturas, panis vivus, qui de coelo descendit. Comment . in Matth. c. v I. Ambrosius transis
substantialem intelligit eum , qui animae nostrae substantiam fulciat. Alius apud Marium Victorinum transtulit conlubstantialem panem, Christum intolligens ejusdem substantiae vel Patri. Sunt, qui sonare ἐπιώσιον volunt panem substantiae corporis nostri conventcntem, & ad tolerandam sustentandamque vitam necessarium. Athanasius Christum vult nos docuisse in hoc seculo Ietere ἐπιήσω αοτον, τουτ' μελοντα, futurum, cujus primitias abemus in hac vita , carnem Domini sumentes. Panem innuit Eucharisticum. In hanc enim opinionem plerique veterum discesserunt, ut Ambrosius libro quinto de Sacramentis, Cyrilliis Hierusolymitanus oratione mystagogica quinta, Augustinus in epistola centesima vicesima prima ad Probam, ec saepius alibi, I dorus Hispalensis de O . Eccles lib. I. cap. I 8. itemque plures alii e Patribus, quos longo ordine recenset yob. Phil. Uester, ExercitaIione de Disso g. Iv. Sed est omnino, ut recte etiam Cain seu bonus indicat , illa de coena Domini interpretatio , si verum fateri volumus , longe petita & minus solida ; sicut firmis rationibus probat fibulensis in sextum Matthaei caput, quaestione
tertia. Propius ergo ad Chri ti mentem accedit versio Mosis mmyraldi, Panem nostrum satiatum atque susscientem conditioni no- si ae , da nobis , prout in diem cuique norum convenit. Exercit. in Orationem Dominicam , pag. 368. Attamen satis ac rata haecvcrsio non est. Quamvis enim Aguris mentem satis digne & diligenter exprimat, qui pri cin, panem statuti, seu demensi sui,
oui ipsi conveniat, a Deo petit , tamen vim vocis ἐπιώσιον ver Hone illa non exprimit, nec ad originem ejus respexit, sive ab ἔπειμι supersto , sive ab ύσει eam duxerit. p ri, enim nec subostantiam sonat, nec quod superstat aut futurum est. Nos igitur ad potestatem & originem vocis respicientes, quartam Dominicae orationis petitionem ita vertendam esse censemus. Fanem nostruis convenientem su congruum in da nobis hodie. Da congruum sive accommodatum vel corpori nostro alendo , vel con-Venientem το- vν ivisi , bonis & facultatibus, vel conditioni &statui
694쪽
Dn ΗΕ nn Is. CAP. XXX. I 8 statui nostro. Dissert ab inteipretatione nostra illa Suidae auis
oris Ermologici Magni, qui ἐπιεισιον αρτον vocant επαρκῶντα τηλία, & Theophilam, qui iuris σιον reddit τον ἐπὶ τ' υσια-συς ειημων αυταρκῆ& Uarini , Cui αρτο , o τῆ ἐκας η , μων ἀρμοζων, cuique substantiae nostrae conveniens. Hi enim terminationem vocis ἐπιέσιον notare putant substantiam: nos vero exponimus existentem, dc ἐπιήσω ἄρτον , eum, qui sit congruus , Conveniens , accommodatus. Non dimovet nos a sententia Scaliger , qui negat ab ἡνία vel ab ει ιὶ substantivo verbo derivari posse i πιέσιον, tunc enim inquit , dicendum fuisset ἐκ
σιον , non ἐπιάσιον. Mihi vero I. potior hac ratiuncula est , tot Gramorum Patrum authoritas , qui ἐπιάσιον Congenerum nomen τῆς άσιας habuerunt. 2. Illius expositionem non ferunt verba Christi, omnem de crastino curam prohibentis. Neque vero verba sunt Amraldi, hic dicendum eis, postulari hodie panem qui reponatur in crastinum diem. Quum enim Christus vetet nos este solicitos de die crastino , & doceat unicuique diei susticere suam κακιαν, hic secum ipse pugnaret, jubens ut cogitationem dc solicitudinem nostram in crastinum diem inliciamus. Quin etiam in verbis Christi haec esset vel absurditas vel incommoditas, quod in hac petitione nihil pro hodierno die poscentes , una crastini
diei solicitudo nos teneret. Nam si ita locutus esset, τον ἄρτον η-μ ν, τον σημερον, τον ἐπιουσιον , δὸς ἡ μιν σήμερον , intelligeremus
voluisse eum , ut hodierni primum , ut rei natura fert, deinde crastini diei rationem ha heremus , nimirum , ut hodie impetremus id, quod in hunc diem & in sequentem sussicere possit. At,
Cum dicit, τον αρτοι ψυῶν τον ἐπιήσιον δὸς ηεών σκίμιερον, Clarum est,
eum ita nostros animos instituere , ut neglecto & tacito hodierno die unum crastinum respiciamus. Quod alterum illud Christi praeceptum , Ne estote soliciti de erasino, &c. ita invertit, ut dies Crastinus in locum hodierni, hodiernus in locum crastini substituatur. Nam pro eo, quod vetuerat nos esse solicitos de crastio no, hic nos jubet in crastinum prolpicere , & , quum permisisset cuique hodierni diei vexationem atque κακίαν omni ope amoliri, hic diem hodiernum vult insuper haberi, nihil quod necessitati ejus subveniat , in hac precatione postulari praecipiens. 3. Non exigere hoc Graxi sermonis consuetudinem , ut temperiam ante vocalem Jota in compofitis elidatur , sed promiscue A a 2 etiam
695쪽
188 Hillnop ΠYTI cI PAns ALTERA etiam in eadem voce exprimi vel excludi', arguit verhum ετοώσώμαι , quod codem servato sensu permutatur cum ἐπιοδομαι inspicio. Haec disserens Amγraldus ab ἐπιουσίω dc a vocibus καθ' , i a. removet non solum futuri & crastini significationem , sed etiam omnem a Christianis futuri & crastini curam. Placuit ipsi cum Theodoro Beza alienum aequi pollentibus verbis καθ' ρο, assingere sensum, vertendo in diem, & contendere, quod Syrus reddit tarn id proprie essic ut in dies , vel ut hoc est , prout cuique diei consentaneum est, adeo ut propter diurnum usum nihil supersit. Jure igitur expositione hac reprobata καθ' ημεραν vertimus quotidie , vel singulis diebus , atque ad Christi mentem a Deo recte precamur e Panem nostrum convenientem , seu congruum da nobis quotidis. Neque talis oratio advertatur Christi praecepto crastini curam prohibentis. Matth.
Pane in Sacramento carnae cur si usus Dominus noster. Sacerdotis consecratione panis non mutatur in corpus Christi. Panis , comporis Christi; Meliumque tis Christ κοινωνία.
I. PANE IN SACRAMENTO COENAE CuR Usus SIT DOMIN Us NOSTER.
De Eucharistico pane duo maxime in disquisitionem venerunt. . Unum cur in coenae Sacramento Panis Christo placuerit salterum , an panis , quem edere jubemur , consecratione Sacerdotis in substantiam corporis Christi transeat. Ad primum respondetur,Pane usum eme in Coenae Sacramento Dominum I. ut impleret, quod in Ueteri Testamento per Mannam est praefiguratum, ut Constare potest, ex I Cor. Io. quem locum & Calviniani pro id cntitate Sacramentorum Veteris & N. Testamenti Urgent. , 2. Usus est pane propter arctissimam fidelium & corporis Christi unionem & conjunctionem. Ut enim cibus & potus, panis S vinum, transeunt in substantiam nutriti, ita Christus adhibere
696쪽
DE II annis. CAp. XXXI. 89 hibere voluit panem & vinum , ut symbola corporis Sc sanguinis sui, ut indicaret arctissime nobis uniri corpus sanguinem, &longe arctiori modo, quam per Verbum. 3. Usus est pane &vino ad umbrarum remotionem. Sane, si Christus noluismi corpus suum nobis communicare, aut sanguinem exhibere in coena, non abrogasset agnum paschalem 3 non se legi sic t nova symbola, panem & vinum , quia Agnus paschalis longe evidentius praefigurabat mactationem Christi in cruce, & sanguinis fusionem quo illinuntur postes Cordium nostrorum 3 at abrogavit agnum pa4schalem, panem Vero& vinum selegit, quae aper ius non repraesen istant, ut ostenderet umbrae successie corpus. OsandenAnimadversis Turretini tres libr. Alendi. Theol.
II. SACERDOTIS CONIECRATIONE PANIS NON MUTATuR IN CORPUS CHRISTI.Ad secundum respondetur, Sacerdotis consecratione panem in corpus Christi non mutari, tum quia Paulus panem dicit κοινωνιαν corporis Christi. Ubi autem est duarum substantiarum κο - α , ibi utraque adhuc adest, absentis enim dc transubstantiati nulla est κοινομία, nulla communicatio e tum, quod vel maxime notandum , quia Paulus in hoc prioris ad Corinthios decimo disequenti capite, quinquies, quod cum Corpore Comedendum praeis hetur appellat panem, etiam post conlecrationem , ut doceat Panem adhuc adesse , tum , quod sacrae literae corpus Redemtoris nostri non aliqua Sacerdotis consecratione, sed ex Maria Virgine
Caetero idem panis, qui κοινωνια corporis Christi dicitur, quoacum arctissime fideles uniuntur , fideles admonet de κοινωνία re uinnione spirituali inter ipsos factae, quamvis ad substantiam sacrae coenae non pertineat, de qua Paulus: uuoniam unus es panis , unum
corpus multi sumus e nam omnes ex eodem pane participamus V II. Hanc spiritualem κοινων ἄν ponit ut effectum Sacramentalis κοινωνιας, hoc est, participationis corporis ac sanguinis Christi, quae quasi medium illud est , per quod fit spiritualis consociatio cum membris Ecclesiae, di coniunctio cum Christo. Nec inter fru-
697쪽
Gis salutaris manducationis, postremus est, fraterna animorum in. tes communicantes Conjunctio. Quemadmodum enim unius panis, multa sunt fragmenta , ita unius corporis mystici multa sunt membra, quae uno cibo pasta, unitatem etiam atque Concordiam summis viribus utere debent. Hinc est illa gravissima vox D. Auguli ini: Qui accipit mysterium unitatis, & non servat vinculum pacis, non mulicrium accipit pro se , sed testimonium contra te. Vid. Balduin s ad I Cor. Io.
Panis angustiae. Panis De Umarum. niens Logi. Panis dolorum. Panis improbitatis. Panis sivientiae. Panis clandestinus. Patanis falserviis. Panis mali oculi. Panis lugentium. Panis in reis gno Dei. Panis vitae.
I m Q. 22: 27. Cibate eum pace in angustia , hi aqua. in augustia. I a litera post O labialem congenerem in Hebraeo ablatum, inversione haut negligendum fuit. Itaque ic Chaldaeus paraphraltes reposuit: Cibate eum pane, qui erit in Amictione. Simile illud PQ 3o: Eo. Dabit vobis panem in angusta , ω aquam in angusta , id est, pane, non ad saturitatem, sed ad necessitatem tantum.
PDI. 8o: 6 Cibas eos pane lacrymarum , bibendum praebes eis de lacrymis triental. ita reddit Junius. Panis lacomarum est , quem lacrymantes Comedunt. Triental , Hebr. M,P plerique poli Mimchium accipiunt pro mensura magna. Atqui Iesaias cap. 6or I 2. parvam intelligit. Quis mensus est pugillo suo aquas p& coelos Spit hama expendit i aut comprehendit ipso Schali hpulverem terra: λ Ludovicus quidem de Dieu, Schalistb in satum vertit, uis Mensus es Dro pulverem terrae 8 At cum minimas hic propheta memoret mensuras, pugillum & Spit hamam, magis consentaneum est veritati, cum per Scbalbia minorem sato mensuram
698쪽
Is Isuram intelligere. Minima autem aridorum , quae quantum trihus tantum digitis comprehendatur , contineat. Nobis igitur in hunc modum Iesaiae dictum exponere placuit: Quis coesos Spit hama extendit Z quis comprehendat tribus digitis terrae pulverem p Quae ex Psalmo allata sic interpretor : Potitandum das eis cum lacumis trientem , trientem scilicet Logi , minimae aridorum mensurae. Trientem logi dicimus, ut Latini trientem librae, trientem pedis, Continentem tres octavas mensurae, bres ottat quantum scilicet potus in prandium viro sussiciat. Fuerit igitur Sebalisth. Trientem Logi capiens poculum , id quod in prandiis vulgo repositum , dc verba : Potitandum das eis cum lacrmis triisentem logi , hoe volunt : Poculum seu potum , quo uti quotidie solent, lacrymis profusis temperas.
Psalm I 27: 2. Frustra tant vobis, qui summo diluculo surgunt, qui tarde sedent, qui vesicuntur pane dolorum: Firmum dat dilecto suo Deus, somnum. ui vescuntur pane dolorum, vescuntur pane cum dolore & molestia. Firmum dat, Hebraicum ς varie explicant pro adverbio vel conjunctione accipientes. Originem trahit a firmandi verbo. In Niphal enim est 'mari, stabiliri, ut I Reg. 2: 46. Thronus Davidis crit I Us firmus coram DEO. Uel una thronus ejus 'mus erit in seculum. P al. 89: 38. In Hi-phil est firmare, stabilire. Dominus in coelis flabilivit vel frmavit thronum suum PDI. Io 3: is. Ad sabiliendum p n, illud regnum & fulciendum. Psa. 9: 6. Itaque significat etiam firmum & stabile, & somnus firmus est, qui anxietate animi cuinrisque inutilibus ac vanis non interrumpitur. IV. PAN s IMPROBITATIS.
Prov. 6: 27. Nam vescuntur pane improbitatis V vinum iniuriarum bibunt, id est , victitant ex male pariis & ex rapto, & perinjuriam acquisitis. Non sunt contenti sorte sua , & a benedictione divina non exspectant vitae necessaria subsidia, neque iis, quae habent cum gratiarum actione sobrie utuntur , neque ea liberaliter per charitatem erogant, sed ventri suo serviunt. U. ΡΑ-
699쪽
Prov. 9: s. Venite , vescimini de pane meo , cst bibite de mino , Iemperavi. Cffert Sapientia venientibus ad se cibum & po- tum , ad vitam , salictalcm dc laetitiam. Et jubet eo vesci, de eum bibere. Cibus is, est id , in cujus communione jullitia de vita tenetur. Idemque est polus , quatenus sitim aufert & laetificat. Cibus est ipsa Sapientia, quatenus vivit , & rursus quatenus mortua est. Vid. Poban. 6: 33: s7. Coccejus.
Prov. 9: I7. Aquae furtivα ββτes quidem sunt, N panis latebrarum , amoenus , sed ignorat ille expertes vitae ibi esse, in profundissimo sepulcro invitatos ab ea , a muliere stolida. Aquam hic accipio, ut in illo, Ab aqua aliena obstine , nempe pro re venerea, ut dicat, Venus furtiva dulcis est. Eadem sententia expressia Pindaro , his verbis , γλυκυ' τε κλεω ο ον μέλημα Poterit extendi ad quaevis illicita, juxta illud
Dulce pomum, quum abes custos. Seneca Oetaea. Illicita amantur, excidit, quicquid licet. In quam sententiam & Ovidius cecinit, uicquid servatur cupimus magis, ibaque furem
Et aeuod licet ingratum es, quod non licet acrius urit, Et
Nitimur in vetitum semper cupimusque negata. Panis latebrarum mavis, idem sensus, qui commatis prie cedentis. Panis occultus, qui clam & in occulto editur , quoque palam vesci non licet, sapidior , hoc est , quae non licent gratiora sunt. Drusus in Prov. Sacris.
Prov. 22: II. Suavis es viro panis falsitatis , sed postea impleturos ejus scrupis. Panis falsitaris, id est, cibus dolis, mendacio &
700쪽
Perversitate partus. AEquipollent enim nomina ridi in m&πzn Psal. Io9: 2. N ino: a. Perem. 9: 7. Item n y ess 9: 3. Ita Psa. 28: Is. Postea impletur os ejus scrupis. Cupiditatem ejus spe fallente ac doludente, molestiam lentit ac da
Prov. 13r 6. Ne vesicitor cibo , quem dederit malignus oculo , id est, invidus. Abstine te , quantum honeste potes , a mensa ho minis sordidi, nimiumque tenacis ac restricti . qui, ut Pocta Canit, uaeris, inventis miser ab inet, ac timet vii. Nam, quemadmodum timet uti bonis suis, ita cruciatur Cum vi indet alios iis utentes; dc , licet aliquando invitet Convivam ad edendum aut bibendum, non tamen hona fide, nec ex animo hoc facit. Id Salomo indicat per haec verba, Comede S bibe dicet tiari S cor ejus non es recum. Drus. Prov. Sacr. c. 3. IX. PANIs LuGENT Iu M. f. 9: 4. 2V on libabunt Domino vinum , nec suavia erant i quae libantur: sacriscia eorum perinde ut panis lugentium erunt, quo quicunque vescuntur polluuntur : Nam panem suum pro se quisque cretinebit.) Non veniet in aedem Domini : Tarnovius: Non libabunt Domino vinum, quia offerunt ut bibant, neque dulcescent , ingrata erunt, quia ab illis offeruntur, a quibus non debebant , Sacrificia eorum exulum omnia, sunt illis ut cibus lugentium. Deut. 26: I . Gen. 3s: I8. qui tum erant ex mortuo immundi, Num. I9: II, I 6. Hagg. 2: I . vel inepti prohibebantur sacrificare, quia Deus in laetitia volebat sacrificantes coram se comparere , De r. I 2: 7. I 2: 4s. N IA: 23. Cinnae itaque a lugentibus mortuorum sepulis turis adhiberi solitae , ut videre est Ferem. I 6: 7. ΕZech. 26: II. Tob. 4: i 8. Sir. 7: 3s'. ces 3o: I9. ad levandum luctum , quas Graeci hic vocant ἄρτον aristat, Hieronymus eX aliis νεκροπειπνον, Athenaeus etiam συγκόμιςον-τω, Latini , ut quidam volunt parentalia , non poterant ob luctum ulla praebere Sacrificia , Deo grata , quia erant Contra legem. At talia habebuntur, quae in exilio offerent Israelitae. aeuicunque comedunt ipsum, talem Ct