장음표시 사용
51쪽
r 6 Interrogatio V. De dante hominem ad triremes M. Ieg. 8. cum alijs. Igitur nullo iure in utroquε foro potest colonus exequens sibi a laboratore ordinatum, receptam solutionem retinere.
Potentius facit in fauorem se dantis ad triremes in casu nOstro iurisperitorum assertum , nempe quod naturalia si concumrant cum accidentalibus praeferuntur, ut notat etiam Barbosa Axiom. II S. n. 3. cum Algidio Bellam. e f. 63. in princip. Ancha- . rano cons. 3T. n. 6. o T. & Franc. Molina dicente, naturalem coniecturam praeualentem accidentali, de ritu nupt. lib.3. quaest.M. num. s. quare cum naturale sit, quod solutio detur ab emptore venditori, per accidens vero, seu accidentale sit, dictam solutionem in venditione consignatam fui sis in manibus unius tertiae personae, isti nulla expressione facta , concluditur solutionem datam a Capitaneo emente hominem pro seruiendo in triremibus,
naturalitὲr spectare ad istum, qui se vendit, quamuis fuerit data in manibus supradicti coloni, hoc enim est quid accidentale posthabendum, & nullatenus curandum in concursu naturalis debiti soluendi ab emptore soli venditori, non autem alicui tertio accidentaliter se habenti in receptione solutionis de sui natura, selinaturaliter dandae ei, qui vendit, ab eo, qui emit. 8 Quidem verum est, solutionem fuisse factam in manibus co .loni, tamen iste ex isto facto nequit commodum consequi, quia ut quis consequatur commodum ex facto qualificato , quale est habens qualitates venditionis,&emptionis, non attenditur factum , sed quod debuit fieri, per text. ι. nemo, C. defenten. ct interloc. Iussi de notat Crauet. cons. 32 . num. 3. sic certum est , quod in nostro casu solutio debuit fieri ipsi vendenti, propterea non attenditur factum , scilicet solutionem fuisse factam in manibus coloni , cui nullum commodum potest inde prouenire, quia solum hie attenditur, quod solutio venditori debuit fieri.' Tandem obseruo, quod cum firmet Abbas cons IT. coL2.lib.2 factum posse haberi pro non facto quoad effectum iuris; hoc sanis verificatur in facto nostro, quatenus licet solutio fuerit facta in manibus coloni, debet haberi pr6 non facta ipsi quoad effectum iuris, quod vult solutionem pro emptione debere fieri venditori ;ergb nihil suffragatur colono, ut sit ipsius solutio consignata ipsi, talis enim confignatio fuit quoddam factum habendunia pro non facto quoad id, quod iuris est , scilicet ut venditori
52쪽
diterrogatio V. De dante hominem ad triremes Erc. 37
competat id, quod emptor soluit. Io Et adeo verum est in casu nostro, imae b& in quolibet alio, quod seruitus, qua quis seipsum vendit, isti pretium debeatur , ut sine pret ij participatione, talis venditio non esset licita , nam eonditiones ad sui venditionem licitam requisitae sunt, quod Wiginti annos habeat, & libere, & conscius seruitutis, & pretium
vere participet. Ita expresse asserit Sanched in consit. Moral. lib. I.
Levitici, ubi permittitur, ut Hebraei aegestate eompulsi se ad tempus vendant; Gentiles vero in perpetuum ; & ita habetur Insiit. de iuri person. g. ferui autem. Ratio asserti est, quia inter mala paenae, fas est minus eligere vitandi gratia maius; ergo ad vitandam mortem, vel aliquid aliud, prout in nostro casu laboratoris carentis ad viuendum alimentis, potuit se libertate priuate, siquidem homo est dominus suae libertatis. Sylvester verba
Seruitus , quaest. F. & sol. lib. . de ιusti. quast. Σ. art. Σ.
Benh verum est, praedicta in isto numero esse intelligenda, dummodo non vergant in damnum alterius ; si enim qui se verudit constrictus esset aliquibus obligationibus, quibus in libertate manens satisfacere posset, nequiret se in seruitutem redigere. Ita
11 Ex hactenus traditis sequitur colonum teneri restituere m. lationem acceptam ei, qui se vendidit, vel eius haeredibus, si e tem , vel pauperibus, vel pro anima venditi, iuxta communes regulas faciendi restitutionem, si domino fieri non possi t&e. Nee iuuat praesumptionem aliquam fauore coloni quaerere, cum potius contra iplam stet omnis praesia mptio. Prιmo, quia si ille OLficialis deputatus emens hominem , intendisset dare alteri solutionem, eertε dolose fecisset; at dolus semper praesumitur abesse
Secundo, quia si ille Officialis emens voluisset alteri tertio so lationem dare, illicite fecisset; at de ossiciali non est prassumendum, quod illicitum commiserit. Bald. post Gloss. in I. accusatimates , C. quod metus caus. & constat nec dolum , nec quid illieitum commisisse Osticialem, eo ipso quod dans solutionem emptionis colono, isti nihil expressit, adeoque solutio dirigebatur suapte na
53쪽
38 Interrogatio V. De dante hominem ad triremes cte. tura ad vendit Orem mediante eodem colono, qui solummodo pro posuit hominem sponte se vendentem. Dixi non esse praesumendum de Omeiali, quod dolose, vel illicitis agat, tamen hoc est intelligendum, nisi contrarium ex praemissis adiunctis veritas facti colligatur, tunc enim veritas praeualet praesumptioni, per tex. L nuptura filio, is de iure dotium, & notat Noster Gabriel de iusti. N ia ν. di T. . n. Lao. ubi quoque notat, nedum ex prae in i ssis ad iunctis, verum etiam ex concarrentibus indiciis probabilibus probabilem veritatis praesumptionem oriri. Appendiae.
De per dolum vendentibus alter'em ad remigandam
a 2 Sed non raro aliqui dolose, & illicite venduntur ad triremes coacth . Hoc certe peccatum est mortale, tum in venditore, tum in Omciali emente. Huiusmodi venditio non dissimilis est avenditione proditorie facta Iudaeis per Iudam personae Christi Domini: sed quam iniuste hanc venditionem fecerit ipsemet acceptis pro pretio triginta argenteis non multo post recte nouit, suamque iniusta in venditionem Iudaeis emptoribus notis cauit, quibus & pretium restituere voluit, paenitens de tam graui delicto ab ipso patrato sub ficto blandimento amicitiae Christi ab ipso osculati. Hatu quam infandum fuit hoe scelus Iudae. Ηaeli etiam quam grauiter peccant, qui hominem per aliquam proditionem
vendunt ementibus conscijs proditionis, vel etiam non conscijs, ut ad seruiendum in triremibus illum deducant, lichi a culpa posis ni excusari ementes proditionem vendentium ignorantes, sic bona fide procedentesi . . Sane eommunis omnium Doctorum sententia est , inualidam ,& iniustam esIe venditionem rei alienae inscio domino, atque hilo non consentiente; unde cum vendere proditorie hominem liberum sit vendere quod suum non est , non valet ve aditio, eiusque pretium est restituendum una cum re vendita , rescindendo huiusmodi contractum eum peccato mortali contra iustitiam factum , ac etiam contra Charitatem proximi sua libertate priuati per irae.
ditionem ad triremes, quae traditio sine temporis limitatione facita Disitirco by Corale
54쪽
nterrogatio V. De dante hominem ad triremes Oc. 39ta importare videtur simul peccatum ita cadu saltem in affec- tu , dicitur eaim damnationem ad triremes per decennium aequiparari morti; di hoc a fortiori probatur, si quis ad triremes inuoluntarie tradatur absoluth, scilicet pro tempore indesinito, seu in perpetuum, quod neque a Iudice posse fieri ratione nimium durae,& laboriosae seruitutis doret Suar de Religis. rom. I .traa.L. lib. I. cap. I 2. quidquid dicat Gambac. cap. 36. num. P. Vide
I3 Restitutio intreedenti numero dicta comprehendit etiat damna indὶ sequuta v. g. uxori,& filiis hominis iniuste venditi ;& ideo lichi ex causa necessitatis possint habentes aut horitatem compellere aliquos permanere in triremibus per aliquod tempus, prolit sie fuisse resolutum testatur Cutellius in codice legum Sim-larum, ad legem lacobi aegis, cap. 3I. ηορ. 38. nam s. hanc sent intiam admitteret Diana pren 6. tract. o. ref e. quando tempus non
esset arbitrio honi viri adeo longum, & secluso quod aliqui ex ipsis uxores, & filios non haberent, qui ex tali absentia in honore, di necessarijs naturae damnum probabilitEr timere non , possint. I Confirmantur hactenus dicta ex iis, quae tradit Sancheae consilior. Moralium lib. I. cap. I. dub. q. num. II. seqq. ubi asserit esse peccatum mortale emere nigrum , seu AEthiopem, de quo nescitur, vel dubitatur an in bello iusto fuerit captus, qui propterea est manumittendus, nisi facta motali diligentia sui ieiente e constet esse iuste captum. Idem tenet etiam Ledesina 2, quaest. 8. art. I . b. II. Hinc patet non posse hominem vendi, neque
AEthiopem captum in bello iniusto, quia retinet suam liberi tem, nec fit mancipium, nisi fit captus in bello ius o. In casu tamen dubis superuenientis emptori post emptionem bona Ide factam, an fuerit iuste captus , & facta diligentia non
potest certificari; non tenetur manumittere, quia melior es conditio possideatis. Nauarra lib. I. de restit. cap. I. num. 2I6. MSanch. de Matri . lib. 2. disp. I. num. 18. cum alijs. Si autem aemit mala fide, sed eum dubio an fuerit iustε captus, peccauit mortalitEr, & tenetur manumittere, nisi probabilibus rationibus possit dubium deponere, nisi ille, a quo emit habebat bonam fidem, cum qua possidebat ; & ideo non tenetur emptor main mittere, quia succedit in ius venditoris bonae fidei. Sanchez
55쪽
4O Interrogatio m. De bomicida suspenso ,σ fure Occonsilior. Moral. lib. I. cap. I. da. Φ. num. I s. Iam ex dictis clare concluditur quid sit dicendum de vende
libus , de ementibus hominem , uuh certo , siuE dubiE libru
An homicida damnatus ad mortem in patibula, seu furcensendi sint moriendo fatisfecisse pia damnis
cuicunquὸ illatis per bomicDdium , ac furta.
IN meo itinere versus Rauennam simul cum vno Parocho, vidimus in via pendere in patibulo suspensum propter homicidium ab eo ibi patratum, necnon propter furta ab illo perassamnium commissa, prout rusticus quidam ibi repertus nobis retulit. His auditis, interrogauit me dictus Parochus vir doctus, quid resoluerem in quaestione, an talis suspensus satis par mortem satisfecerit pro damnis ex eius delicto sequutis, ita ut ipsius haeredes ad nihil teneantur e
Responsio ore tenas data c. sim.
I Respondi: Duas dissicultates quaerit a me Dominatio sua in unica interrogatione : Vna est, an semper pro homicidio sint ab haeredibus homicidae, vel ab isto restituenda damna. Altera est, an per mortem homicidae , quam iste per Iudicis condemnationem iuste subijt, censeatur plene satisfecisse pro damnis ex homicidio prouentis; &ex resolutione haru in duarum dissicultatum inferam quid sit dicendum de fure suspenso. Ad primam di incultatem dico, non semper esse aliquid restituendum pro damnis sequutis ex homicidio. Sic si quis occidat aliquem cum moderamine inculpatae tutelae ad tuendam prO- Priam, vel proximi vitam, non tenebitur ad aliquam restitutionem: Si vero dictum moderamen non fuerit seruatum, tunc totum damnum erit restituendum, quia iniuste occidit; at si faerit excessum, tunc restitutio erit facienda tantum ad proporti nem excessus, siue sit notabilis, siue sit leuis.
56쪽
Interrogatis VI. De homicida suspenso, ct fure σα ra Item censeo posse inuasum inuadentem, ut res illius rapiat, occidere, dummodo sint in notabili quantitate. Hoc tamen limi. ta ndum est , dummodo non possnt eaedem res iudicialithr recuperari, quamuis non desit qui absoluth teneat posse iniust E inuaden tem occidi ab in uaso in suis rebus notabilis quantitatis. Dico, notabilis quantitatis, quia damnata est doctrina asserentium licere regularithr occidere inuasorem pro conseruatione unius
Ex dictis constat non semper esse resarcienda damna ex homicidio illata, sed quoties inuasus noci seruauit moderamen inculpatae tutelae, prout dixi. 3 Potest adhuc inquiri, an qui vulnus non lethale alicui infiixit, ex quo post aliquod tempus moritur, sit censendus homicida ad damnorum restitutionem obligatus Ad hoc quaesitum resipondeo cum distinctione: Uel mortuus est ex Medici malitia .seti negligentia, aut ex incuria ipsius vulnerati, & tunc non tenetur ad restitutionem, Iti homicida , sed solum uti vulnerans a Uel mortuus est, quia in eo loco non erat Medicus, qui posset vulneratum curare a & tunc tanquam verus homicida obnoxius erit restitutioni, quamuis ipse vulneratus diligentiam adhibuerit pro sanitate acquirenda, deiiciente Chirurgo; nam in tali ci cum stantia loci, & temporis vulnus iudicatur lethale. Lem. iasti. lib. 2. eap. 9. dis Is . 4 Si contingat, quod aliquis, v. g. venator, occidat ea su h minem, quem non obstante diligentia adhibita putabat esse fe- .ram , ad nullam tenetur restitutionem, cum vere non sit homicida , nee peccauerit peccato iniustitue.s Prouocatus ad duellum, si occidat prouocantem, ad nullam tenetur restitutionem ; si vero prouocans interficiat prouocatum, certh tenetur resarcire damna , quia prouocatus inuolunt a riE accepta uit, ne vilis videretur; at si duellantes aeque se i
uicem prouocarunt, neuter ad restituendum tenebitur, nam vie
que se luit, & voluit iniuriam, quae volenti , & consentienti
non fit. 6 inter personas nobiles non datur obligatio restituendi pro thr homicidium, quia inter tales censetur facta remissio, ut constat ex usu communi. . .
I Ad secundam dissicultatem, nemph an haeredes homicidae te,
57쪽
42 Interrogatio VI. De homicida fuspen , ct fure cte. meantur ad restitutionem , quamuis ille fuerit ad mortem iudicialiter damnatus: Respondeo id a quibusdam negari, quia per talem mortem compensantur omnia damna ; verum ab alijs id affirmatur, eo quod talis mors non infligitur a Iudice , ut parti laesae satisfiat, sed ut Reipublicae, & Legibus prὼ iniuria eis illata; tamen hoc procedit, dummodo sic damnati bona pertineant ad haeredes per libera legata , non autem si ad istos perueneri ut per haereditariam succe1Iionem. Hinc patet, esse idem asserendum de fure ad mortem dato nato,& quidEm a fortiori iuxta dictam secundam sententiam quoad illius haeredes, ad quos eius bona peruenerunt, non per legitimam haereditatem, sed per iniusta furta ab ipso commissa , quars extent, cer e restituenda sunt dominis, quinam autem sint isti,s ignorentur, in tali casu pro illorum animabus facienda erit
Responsio latὸ scripta. 8 Nullus ex homicidio cum moderamine ineulpatae tutela facto ad tuendam propriam vel proximi vitam tenetur aliquid restituere, & consequenter nequε talis homicidae haeredes, &ita
9 Potest interdum contingere, ut seruato moderamine dicto interuenerit in illo aliquis excessus, ex quo damnum aliquod euenerit ;& in isto casu erit facienda restitutio ad proportionem sinlius excessus, qui si fuerit leuis, etiam leuis restitutio erit facienda ; si vero fuerit grauis, grauem restitutionis obligationem importabit. Comitolus in Respons Moral. lib. . quaest. I. num.6. Cae testin. in compend. Theoti Moral. tract. IO. cap. 3. num. Sylvius in Σ. 2. quast. 62. art. 2. Quaeritur,& alij. Ratio est , quia restitutio est debita propthr iniustam damni illationem; ergo quanto
maior , vel minor fuerit talis illatio, maior quoque , vel minor erit facienda restitutio. Reheli. de obligationib. iustitia, part.2. lib. 3. quaest. I 2. num. 7. At si qui fuit occisus nihil lucri faciebat, nihil erit restituendum. Diana pari. s. tract. q. res tamen Lemus de iussi. lib. 2. cap. 9. GL 23. . num. I i. excipit, si quae in Medicum factae fuerint expensae , quae erunt restituendae.
Io Iniustus inuasor rerum in notabili quantitate , an possitab
58쪽
Interrogatio m. De homicida suspenso, ct fure oee. 4 Iab earum domino occidi, diuersimode resoluunt Doetores. Alia qui sentiunt, quod si res sint facilis recuperationis per Iudicem ,
non lichi raptorem occidere, quia res non erant amittendae I lcideti si inuasus in isto casu occidat, tenebitur ad restitutione . . Bartol. in I. furem, de Steariis , & Nauarra de Restit. lib. I. cap. 3. num. 13. Idem tenent plures Theologi , & Iuristae apud Sotum ipsos sequentem Io Siade iussi. quast. I. an. 8. Ratio est , quia ex
iustitia quisqvh tenetur grauissimum damnum quale est ablatio vitae ) non inferre proximo, pro euitando damno leui proprio,
quale est carere proprijs rebus per breue tempus, ut contingit,
quando iudicialiter potiunt de facili recuperari, immo esset etiam contra Charitatem , quae obligat leue pati damnum pro impediundo maiori proximi. Secus dicendum est , si di mellima esset recuperatio per Iudicem , in quo casu liceret in uasorem occidere, si aliter dictae res saluari non possent. Sic Fernad. loe. eit. 6L
Alii cum Caietano in Σ. 2. quast. 66. art. T. censent, posse a Pgressum uti iure suo tuendi res proprias, etiamsi sint recuperabiles, necando aggressorem, modΔ res sint in notabili quantitate. Ego tamen sentio cum Fernande & Maideroloe.eιt.6e hic est notanda propositio 32. inter caeteras ab Innoc. XI. damnatas quaed icit: Regulariter occidere possum furem pro conseruatione unius aurei. Vide etiam infra, num Ι 8. aliam damnationem quoad hoc .it Quid sit dicendum de vulnerante aliquem non lethaliter, sed postea ex tali vulnere decessit, dixi supra, num. 3. Uide ibi. I 1 Certum est, non posse maritum interficere uxorem in adulterio repertam ; immti contrarium amrmare est damnatum ab Alexandro VII. qui in thr propositiones ab ipso condemnatas posuit num. I9. istam: Non peccat maritus occidens propria authoritate uxoνem in adulterio deprehensam.
3 Si verti maritus veIit occidere adulterum, qui ut se desendat interficit illum, seruato debito moderamine, ad nullam tenetur restitutionem; nam quamuis culpabili thr in tale periculum adulter intrauerit, ius tamen suam vitam tuendi non amisit, maximi: si satisfactionem obtulit, sed si veniam peti jt, cum nequEmaritus in tali casu ius acquisiverit propria authoritate occidendi adulterum. Lem. de iusti. lib. 2. cap. 9. num. dub.2 I. num. III.
Verum ad restitutionem adulterum teneri, quia causam em-F x cacem
59쪽
q4 Interrogatio m. De homicida fuspenso, ct fure m.
cacem per iniuriam dedit, ut damnum sequatur, tam et si peccato homicidis non peccauerit, ait Rebel l. de obligationis. iustιlari. I. lib. quast. ΙΣ. Didiam sententiam Lemi tenent Megal. in p. M lib. 3. cap. r. quast. I. r. I . quia adulterium est causa remota , & solum occasio, non via ad interfectionem mariti, sed potius adulteri. I Rebellus loe. eit. num. 6. docet, quod si inuasus potuit suam vitam tueri fugiendo ,& non fugit, sed occidit, tenetur damna reficere. Sed non teneri putant Lem. Ubi supra , num. I 36. & Μωlina de iusti. tom. q. tract. 3. dιθ. 8. cum alijs. Ducuntur, quia non fugiendo, vel aliter non declinando peccauit contra Charitatem, non autem contra iustitiam, inuasor enim ius nullum
obtinuit, quo illum ad declinandum obligaret. is Ex homicidio casuali, & inculpabili nulla oritur restitutionis obligatio, quia nullum interuenit peccatum contra iustitiam, prout docent Doctores communit r.
16 Ex homicidio facto in duello sequitur debitum restituendi.
Ita absoluth tradunt Turrianus in L. 2. D. Thoma, tom. 2. disp. 28. dub. q. num. I L. Peregrin. tract. de Duello, quast.3O. num. 6. Megal. in I. M lib. I. cap. l. quast. I. num. II.&alij. Sed Rebel l. de obligationis. iustitia , pari. I. Iib. 3. quast. I 2. num. 8. Villa lin. in Summa, tom. 2. tract. II. discuit. L . num. I. Sylvius in 1. 2. quast. 62. art. 2. Quaeritur & plures alii asserunt tunc
obligationem restituendi ob occisio item factam in duello, quand6Prouocatus Occiditur, quia contra voluntatem ipsius fuit inuit tus; sectis si prouocans remaneat interfectus, nam sponte vocauit illum ad se interficiendum si praeualebit, & sic scienti, & v lenti iniuriam non intulit; & similiter ob istam rationem neuter ex duellantibus tenebitur restituere, si aequE se inuicem prouocarunt; peccant tamen mortalitεr cum incursione excommunicationis, & paenarum duellantium.17 Si Titius iecit homicidium, quod fuit imputatum Cato , qui propterea suspenditur, Titius non tenetur aliquid restituere pro damnis Caio sequutis, dummodo Titius non fecerit homicidium, ut Cato imputaretur, nec fore ei imputandum praeuiderit. Sic Doctores eommuaitD, quia nullam iniuriam Titius in hoc casu intulit Cato. Si vero Titius praevidit damnum euentur unia Cato, peccauit contra iustitiam, ideoque ad restitutionem tene-
60쪽
Interrogatio VI. De homicida suspenso, ct fure Sc. 4sri, vult AZOrius restitui. Moral. pari. 3. Lb. y. cap. 3. quaest. Io. At non peccare Titium contra iustitiam , adeoque non teneri ad rectitutionem dicunt Lemus de iusti. lib. 2. cap. 9. diab. I Q. num. IIS.σ seqq. & Sanch. in Opusc. eom. I. tib. I. cap. q. dis. F. num. 9. Ducuntur, quia quando ex aliqua actione non sequitur damnutria tertio ex natura eiusdem actionis, nec ut plurimum, sed ex malitia, vel ignorantia, ac per accidens, non tenetur ex iustitia, sed tantum ex Charitate, qui talem actionem ponit, cauere damnum tertio euenturum, quapropter ad restitutionem non te
Sie quamuis Sotus de iusti. lib. q. quast. o. art. 3. Layman lib. I.
Dct. tract. 3. pari. 3. cap. 6. num. 3. & ali I asserant, teneri ad re-Mitutionem Sempronium vendentem scopletum Liuio ea intentione , ut occidat Paulum , quia actus humani sumunt suum effectum specificum ex intentione; tamen id negat Lemus loc. cit. quia intentio non reddit iniustum opus de se non tale, at si alias ex circumstantiis tale fiat. I 8 Circa praedicta sub num. Ita extat propositio num. 32. inter damnatas ab Innocentio XI. posita dicens sic : Non folὐm liciatum est defendere defensione occisua, qua actu possidemus, sed etiam
ad quae itis ιneboatum habemus, ct qua nos possessuros speramus. Is Quamuis absquε culpa domini mancipium commiserit homicidium, nihilominus ipsum dominum teneri ad restitutionem videtur per L si seruus, st. de noxatib. action. & per cap. de iniuriis,
o damno dato. Verum Petrus Nauarra de restit. lib.2. caρ. I. n. 38. ει Lessi. de iusti. lib. 2. cap. 9.dub. IT. num. I I9. censent dictas leges
nequε iure positivo ante Iudicis sententiam obligare in conscientia, cum videantur spectare ad solum forum externum, nequis aliter esse in via. 2o Modus homicidii, ut v. g. atrocitas, non obligat ad plus restituendum, quia restituendi ratio est damnum sequutum, quidquid sit de tali modo : AEOri. Instit. Moral. pari. 3. lib. s. cap. 3. quaest. 3. ita docet contra Sotum de iussi. lib. q. quast. 6. art. 3. ad 3. 2I Haeredes homicidae tenentur tum damna , tum alia debita soluere;& similiter tenetur Fiscus, si bona homicidae fuerunt