장음표시 사용
121쪽
re in angulo restae einerinae. Inventa est aliquando figura illius exisa iusiuna in polypodio. incus cujusdam arboris euneo disiectus, in interiori facie se quentia verba Danica latinis literis expressa semel ostendit IENS
Dantur quaedam orchidum speetes, in quarum florhus mirabileter natura ludit, aliqui enim humanum corpus ad amussim Muratum ex hibent a ter totum minutissimis humanae figurae imagunculis sunt
contexti alii avem, simiam cercopithecum Delphinum, noctuam, pem, vespam, muscam, papilionem, culicem, cimicem, locustan, leonem, bovinum caput repraesentant. Visius est aliquando fungus arbori euidam adnatus se hominum corpora referens de ipso nascentia. Radices raparum, bryoniae, mandragorae, non selim arte, sed etiam natura, hominum figuras fae Pius aemula retur. In cuiusium corde post mortem repertum est ossicuisium amygdali larma genuinamin expressistunam demortui iugiem ostendens.
In portu Mongiar excrescentes marini fluctus, dum in saxa offendunt, cruces ta listas persectissime sculptas in illis formant quaed minenti lago, effoatae apparento rursus vero die sequenti aestus ma τι omnes delet, in aliis rupium partibus alias sculpit iterum delendas. Saxa quaedam Rustiae, hominum, camelorum, liorum pec rum effigies repraesentant. In medio mari septentrionali scopulus emi net, Onaelium cucullatum perfectissime exprimens. In Insula Meutensi ex quodam eminenti praecipitio rupes derii det, aemulaturque figuram hominis togati e praecipitio suspensi. Iuxta speluncam Bethlehemiticam effigies S. Hieronymi in quodasaxo repraesentatur Montes quidam triremem, alij hominem equitam rem, alij Bacchum dolio insidentem mentiuntur. Apud Chilenses mons quidam maragdis 4 chesjs refertus, ac ejusinodi lapidum vario splendore depimis, si eminus ex certo constia tuto loco spectetur,exhibet in sui concavo imaginem Beatae Virginis cum filiolo in brachijs, mira colorum varietate Melegantia depictam.
Huc demum spectant vites aureae a natura progenitae, vel saltem cum granus acinorum aureis arbores argenteae cum ramis pariter argen Icisi Diuitia 'ν Orale
122쪽
eris; Item Hypocenta uri, nocentauri, Satyri, Harpyiae sphynges. Trithones, Syrenes Malia quam plurima monstra, ex diveria semia um
Nullum est fere animal in terra ves aere, quod mare ob falis iugis niti faecunditatem in pistibus non exprimat. Reperiuntur ibi canes, porci, qui aranei, secerdotes cum iacerdotalibus Episcopi cum Eptistopalibus insignijs. Anno D 3 eiectus est ad litus Cevianum retus monstruosus tutaturae artificio victitane variegatus. Cujus latera multarum internium
figuras ex iubebant, cum earum remis, malis, antennis, velis, funibus, nautis, Dementis bellicis, aliisq; instrumentu, quarum etiam alIquae in ter se commune praeliari videbantur.
Nostro etiam faeces in Uistula fluuio Polomae eaptus est piscis, iucujus tergo expressum fuit tormentum cumile sius rotis innixum lapi nis globi tormentana, ad latera utrinq; praelonga liniue Praetereo hac alia innumera eitumossi exempla. primis isnumera rebin naturas uraa. sum etiam ιοι pingis in Orbe Deum. Diste Creatorem, quant nonpraditis anapaui nobis tantam randidis artificem.
Multi haec naturae magnalia refellant, quia ration illo,rum reddere noniosum
on ideo negandum est quod apertum es, inquit s. Augusti I. nus, quia eomprehendi non potes. auodocentrum est. Faciunt tamen hoc passim complures tam docti quam indocti, qui naturae magnalia ingeniolo suo metiri praesumentes, audent Omnia, quorum causa ipse latuerit, falsa commentitia pronun mare Hores enim ingeniorum multorum, ait Ludovicus Vives, ut tan in lusa r. ιum credam au ipse ration assecluuntur, eatera pro fictu repudient de civit: vim eo vesania auidaispraestes erunt, ut Ordatos se habitum iri. S. August: ἐπ inspectos homines existimoni Mortite vibileredant, nisi σώοή vi cap: 3 deatur. Digitias by Ooste
123쪽
deatur. Ierantur veInatura, vel Dei, irrisuis aspernatisne vultus pro sequantur. Quorum etiam aliqui ex eo praecise audent negare, non esse dabiles plures, quam quinq; sensus externos, quibus animalia deis facto sunt praedita, quia illis non apparet qualis ille sensus esse deberet, civis qui non esse ex nis unus me est eorum tota ratis .inquit S. Augustu : V nus , ut quod experti uin sunt nequaquam osse esse arbitrentur. Verum quidem est, quδd multarum rerum, quae ab authoribus scribuntur, falsitatem experientia detesat. Sic non obstante quod a pluribus dicaturo scribatur, hominem si prius a lupo videatur raucest
re, Scaliger tamen contrariam allegat experientiam utinaan,inquit,tot
ferula eastigarenIAr mendaciorum a sertores si quot alvu visi sumin nos seejactura oris. Ita etiam creditum est, genimina seu proles ubperarum maternos ventres exedere, quod idem Scaliger assirmat esse labsum, additque se vidisse in cujusdam Circulatoris theca lignea enatas vip xillas parente salva, unde vult etiam viperas non ideo cici, quod vi sed quod vivum pariant. Transeat qubd similibus fides negari possit, si experientia refmgari videatur; quamvis ob latentes causas possit aliquando contingere, ut effectus alioquin solitus impediatur reprobare autem aliquid, quod experientia non fuerit ante probatum, ex eo praecia se quod ejus ratio intellectum lateat, videtur absurdum Philosopho
Quaerunt ex quibus causis aut vestigijs haruὸ similia in gremio naturae adeo recondita exquiri aut deprehendi potuerint i quire primus illa eruerit respondeant illi, quis primus signorum Zodiaci disterentiam, aliorumq; siderum naturas, planetarum cursus Coelestis sphaerae circinios, terrae Zonas, ilimata invenerit' ex quibus causis vel signis illa deprehenderies nec enim aetas vetustissimi Mathusalem; sagacissia. mum quodcunq; ingenium ad eorum inventionem pertingere potuisset. Ego arbitror pleraq; ex his naturae magnalibus protoparenti nostro,aInsq; Patribus ante diluvium fuisse revelata, plurimorum quoq; scientiam Salomoni fuisse infusam. Ab his eorum notitiam, non solum per script sed etiam per vivam traditionem ad posteros pervenisse. Quamvis etiahumanum ingenium multa potuerit inventis addere. Ali experientia convicti, cum miraculosos illos effectus negare non possunt, recurrunt ad causam hyperphysicam, solius Dei potentia illos attribuunt veluti siquis igni potentiam stupa combustivam
124쪽
negaret, asserens Deum ad ignis praesentiam Mapplicationem, stupam comburere. Sed hoc est Philoseph parum ingenui. Et illi qui ad D
um sic confugiunt, non tantiim naturae sunt injurii, sed etiam ipsius Des minuunt honorem, cujus sapientia, potentia, Najestas magis hono raturo clarificatur, dicendo tales eum condidisse rerum naturas, quae
admirandorum effectuum sint principia, quam si haec omnia per se ipsium
absq; causarum secundarum concurru perageret. Sic enim non essent tot rerum naturae proprietates, quae gloriam Dei nobis enarrarent. Nec tantopere miraremur haec Magnalia, quantopere nunc miramur, si
a bio Deo immediate procederent. Per hoc etiam, quod essestiis
aliquis naturae attribuatur, Deo minime tollitur, qui est omnis naturae tonso principium, non tantum in essendo, sed etiam in operando. Ipse Deus in multis potentiae suae operationibus naturae se accommodat,& mediis eidem tamiliaribus utitur. Sic ut Israelitis aquam dulcoraret in deserto, Moysi lignum ostendit, quo im modulces reddet Odirr. rentur. Sic per Eliserum farina aspersa correxit pulmenti amaritudi Reg. . nem, aquas Ierichuntinas sale injecto salubres reddidit, ut non esset . . Ret a. in eis ultra mors, neq; steriliras. Sic per Isaiam Ezechiae Apostema uid.e.1ο. massa ficorum apposita sanavit. Sic Tobia felle piscis oculis applicato ribi. 8.visum reddidit, daemonium jecore suffumigato fugavit. Sic etiam in cit.
carne apparens,in caecum illuminans, oculos ejus, luto ex terra sali Joannui .va facto linivit. Sive jamjtienti effectus naturali rerum virtuti adaequa te sint attribuendi, sive non. Sunt iterum alii, qui naturae mirabilia, quorum causas attingere III. non possunt, daemoni attribuunt Qui etiam proculdubio lingvulae magneticae daemonem insidere crederent, si hodie primum e naturae prnetralibus compassi magnetes eruerentur riderent etiam si audirent ignem per aquam frigidam posse accendi, nisi hanc vim per radi rum blarium cossessionem, in vitro aqua pleno ante vidissent Sicue aemulatores Columbi ridebant vii posse in plana ruperficiemper cuspisdem sine ullo adminiculo immotum constare, quod quidem illa sine arte praestitit, cuspide ovi parumper fracu. hodie vero artificiosus prae Τstatur, ovo ad confusionem vitelliis albuminis per aliquod tempus an te bene concusso. Sic plurima nostris temporibus creduntur certa 'naturalia,quae olim daemonum ope fieri aut falsa esse credebantur Dan et
sint quod ad effectus homi-- noxio, exitiales, non tantum ut ca
125쪽
la morali , sed etiam ut phys ca Lemon concurrae, si ulcensendum esscirca effectias humano generi utiles, per quos sanitas mencis vel corporis, aut alia bona a mortalibus obtinentur. Non est enim credibile daemonem ad similes effectus concurrere, qui humano generi bona omnia in videt. Dises, favet homini bona remporalia, ut animam eius lucretur. Respondeo daemoni animam in spolium non cedere, dum homo nat ratibus utitur mediis, ad producendos quoscunq; mi abiles effectus, e ciuia omni mala intentione. M Dabu, effectus illi, dunt naturales, vel saltem in dubium. an sint. Unde probas non esse naturales' utrum ex eo quM illorum causi te lateria an propter capitis tui hebetudinem xcerebri stupiditatem natura dicenda est fecunda sterilis Verum est quod nec ego demonstrare possim esse naturales, tales tamen praesimi debent, quam diu nihil in contrarium obstat. Sint dubii conveniunt tamen gravi sim aut res in hoc, quod in dubio an effectus is quis sit se perstitiosus, an vero natiualis, benigna fieri debeati terpretatio, eum possesso stet pro natura. Non enim nobis omnes viae ejus ecim penae, neque aditus inisterclusus ad eas investigandas, auet Beestas bonis ejus urendi prohibita, ex ea solum ratione, quod causa, modusq; illorum nos lateat. Aliois quin daemoni infensissimo generis humani adversario egregia daretur an sa, optima quaeq; naturae bona indubitam revocandi corrumpendν, quod quidem saepius facit inutiles 3d seperstitiosas caeremonias condiationes, circumstantias mediis naturalibus agmiscendo, in sic uos ab eorum usu penitus arceat, absterreat. Deinde mihi non est dubium, sed probabilillimum, effectus illos esse naturales probabilimmum in' quam non solum probabilrtate intrinseca, quia per causas naturales cla re sitis explkari possunt, sed etiam extrinseca, quia visi sapientissimi ac devotissimi plerosq; illorum admittunt esse naturalas. Si quis tamen adhuc, similium proba seu praxi scrupulum tabo. ret,in videretur ipsi tutior in iis pars eligenda, ne periculo daemonis opera utendi se culpabiliter exponat, is ut omnino secure procedat, Pro testetu ante omnia, sedaemonis auxilio vel opera uti nolle, renum
tiri omni pacto, i quod subesse suspidatur Quod si tune effectus nuria tura adscribendus erit.
Non enim est credibile daemonen ad effectus homini utiles datut ' . ' Disitias by Orale
126쪽
res unquam concurrere, quoties nullam animam peccato videt id
Reijciunt quidem aliqui hane protestationem, veluti ridiculam,
& actui, cui adhibetur contrariam qualis quidem omnino esset, si pro certo constaret Liamonis operam intervenire, lanc ves illam condi monem ex pacto ipsius esse, seriptam. illam namq; adhibere omnino
esset illicitum, non obstante quavis protestatione. Quamdiu vero ni hil evidenter in utramque partem constat licite condi tiones applicantur, praevia ut dixi protestatione, sesi abiuratione pacti omnis impliciti. Nec magis cavere debemus, ne daemonis opera execrabili nesciem te utamur in rebus alioquin indifferentibus, quam ne sacramentales foremas, quas revereri debemus, ad res indifferentes adhibeamus, inesicramentali effectu proferamus. Similes tamen illarum prolationes ex at proferentis intentio, sicut etiam applicationem materiae dubiae ad effectum sacramentalem, voluntas sacramentum administrandi co ditionata, si videlicet materiae valis subsistat. Similiter ergo licitum erit media quaedam ad essectus alioquin licitos adhibere, tametsi dubit tura diabolica sint, an naturalia, modo adhibeatur conditionata intemtio nolendi effectum, si vel in minimo daemonis auxilium intercurrat.
Quin imo sunt qui putant esse licitum in manifestis superstitionibus effectum experiri, me a protestatione, ut secussi leguntur injeta nus, imberus, cardinalis de Lugo, quorem primus non dubitavit superstitiosa quaedam verba ex sacra scriptura usurpare, praevia protesta tione ad quendam effectum, qui tamen non secutus est. Posteriores duo smiliter protestat experimentum fecerunt,an aspis vel annulus, h ras, quarum distributio pure ab hominum voluntate pendet, ictu vitri naturaliter monstrare possit. Si hoc licet in illiis effectibus, quos a Da mone fieri si non est evidens, saltem p obabilissimum, quanto ma sabcebit in aliis, quorum causas si non certas omnino, saltem verisimiles in tra naturae gremium possumus assignares Vide fusus de his manualem quendam tractatum de sympathia,
ejusq; effectibus, sub nomine disquisitionis Physe Theologicae, cujus
author contra operum ac principiorum naturalium hostes meritam fert censtram, sequentibus verbis qui natura activitatemfui ereptus exii
rate meritur, Des authον natura injuriis est. Qui opera ibi inca-- perta
127쪽
perta damnat, prope bla phemis aut alios ab arvin usu ex vana firmidine arret, inυiatu, ae daemonu astroIubservit. Sed cur praevia etiam protestatione uni quandoq; non alteri sequitur effectit. vidi sepius virgas ex corylo in aliorum manibus adeo ut lente ad metalla fuisse inflexas, ut fuerint confractie, quae tamen meis manibus nec minimum quidem motum ediderunt. Dicendum in simi, ii casu, homini huic vel illi qualitatem seu virtutem quandam inesse, vi tuti naturali rei applicatae antipathice opposita,qua virtus tractiva metalli, quam alias habet virga coryli ita ligari potest, sicut in magnete virtus ferri tractiva ligari dicitur allio Madamante Magna profecto sunt in uno&altero homine singularitatum disserentiar. Plurimis comprobatum est experimentis, medicamentum aliquod vel emplastrum ab uno pota rectum Mapplicatum juvare, non ab altero. Quid si etiam dissidentia multas quandoq; naturae operationes impedireta Audaces & fiducialiter agentes non solum fortuna, sed etiam natura juvat. Certum est aegrum medicinis dissidentem non multiimillis adjuvari, medicum timida nita Dei e aliquod praetcribentem rard effectum desideratum consequi omitto hὶc alias causas tam uni-Versales, quam particulares, a quibus soliti naturae effectus impediri
V. Si aliqui post haec omnia nondum sibi persiadere possunt sympa
thicos, antipathicos, magneticos, alios mirabiles effectus, quorum exempla superius copiose retulimus, esse naturales Hs consideret alia in hoc universi, longe mirabiliora, quae tamen credit naturae vim non ex- ceciere, nec solum Deum, aut diabolum pro authore illorum adstruit. Videmus nidos hirundinum, bombycum texturas, telas aranearum apicularum favos, multa alia bestiolarum opera, nullo imita da hominum artificio. Videmus tot rerum in hoc Mundo species, tot natura Madmirandas proprietates, volatilium, terrestrium, aquati .lium,in in qualibet illarum specie tantam individuorum varietatem, ac differentiam. Videmus quotuli innumera, tene. infinita Dei mi. . racul quoin totum Mundum redi , universam lareaturam admini
g. August strat. Hae tamen nobis ut ait S. Augustinus,as duitate siverunt, ita Tract: 24 utpene nemo dignetur attendero opera Dei mira supenda in quolibet in Dau semiuisgrano. ' -- miraculum est rubernati Muvdi, quam sa
turatio quin vitilium hominum de quin paniam tamen Oe
128쪽
nemo miratur illud mirantur omnes, non quia, ur, sedauia rarum est.
in Cana Galilea eodem jubente, aqua in vinum mutatafuerit. Eima jin s multos quotidie errare qui non erant, quam eis qui mortuisueram vitam reddere. Nun tam exigua, vel utita dieam tam vilis erraturuistis, in qua non relueeant hae tria DEI invisebilia. Butentia, sapiemria, sonitas Unis quicunq;*sculus desepibus . non die depra- ω, ait Tertullianus, una eHinliber maris renebula, non dico de rubra; Tenuia Una tetrationispennula, non die depaυο in itam nobis D EI M. --.sarem praedirant. Imitarespotes apis adimia formica stabula ara-
. ea retia, bombyeisstamina; ct eum minimum anima alatur, exbibeas pabuli transimittendi, derequendi, defaeandis membra. Sustine ρο. Idem res lectuli tegetis sua bestias,eanuarita venena, mustaspicula, eusicis tubam ct timeam. uualia erunt majora, eum ram modisivim aris aut laederis Elevemus oculos in celorum sublimia, quid ibi non admiram L
dum, non stupendum i consideremus illum mundi totius oculum, adedmirabilem Dartificiosum, ut in eo divina potentia dapientia suum videatur posuisse tabernaculum Spectemus Lunam, vas illud astrorum in excelsis, stellas non defieientes invigiliissuis. Conssideremus tot firmamenti ac planetarum regulares Manomalos motus. Videamus aia quas in nubibus colligatas quasi in vestimento, audiamus Deum Majestatis super aquas horribili voce intonantem. Speculemur vim mimis nis, quod nunc in gladium sevit vagina intam, manum citra damnum chirothecae incinerat iecunias consumit,crumena parcit huiusnillae dolio exhaurit; nunc veth parcit vino, dolium frangit vaginam illaeso gladio, annulum inoffensio digim consumit aes venenatas veneno spoliat, non venenatas veneno inficies sex grandia e parietibus effringit, nunc terebrat, nunc dissipat, nunc etiam comburit, mille
hujusmodi admirandas operationes, stupendos quoq; vitus, saltus edit interdum etiam post multas ab incussione horas, ex flaraminibus in quae me abdiderat, magno cum fiagoream impetu denuo erumpit, quod in Bohemia, quadam in arce, non ita pridem contigisse, a teste oculato fide digno accepi. Vide caput XLIII. Ecclesiastici, in quo a plura
129쪽
psura di sinodi magnalia recensentur Haec omnia mihi longe πι rabialiora videntur, omni pulvere, vel unguento sympathetico Non statum vir insipiem non unoscet, sultis non inrelliger hae , sed etiam si Belo causas modo illorum dixerit Vieussa nosse . nonρoterit reperire. Hic iterum inulti recurrunt ad intelligentias, tanquam ignorantiae star asyluin Scio qubi EUS quandoq, faciat Angelos suos spiritus,MMinistros suos flammam ignis, multas quoq; alias faciat in hoc uiuverso immissonesper Anhelos matii velle tamen omnia per Angelicos illos spiritus explicare, Philosopho non est conveniens. VII. 'rarier nubesa fulmina quanta nobis in aere mirabilia occurrunt quot ignium, quot aquarum Sc grandinum genera i verbo, quot mete Iob. 3 tot miracula, quae Deus producit de thesauris suis, Job magno persectas seientias appellat. Quis defacto assecutus est quomodo appendatur terra super nihilum, aut si per quo bases illius solidatae sines Non parum est mirabile lubd gravia omnia deorsum tendant, quamvis hoc nobis, uti talia quamplurima per assiduitatem vilescat, genuinam tamen descensus illuI. u. causam hucusque ignoramus. Nolo lic Omnes adducere quaestiones,
Magnum homini stuporem excitant cryptae subterraneae cum suis fornicibus singulari naturae artificio elaborata . Extant similes in Moravi prope Divam Κyritetnensem, 'uidem spatiosissimae angustissimo
cum introitu, intra montis cuiusdam vi sic ra, tanto numer in omnem partem serie continuata protense, ut earum finem dissicile sit invenire,&magnum valde sit periculum ne homo per labyrintheos illarum an fractus seducatur. Harum subterraneas cavitates cum horrore perlustravi, hon nisi ex sale fossili a diluvii aquis colliquato relictas arbitror, Nam etiam defacto pariere illarum fornices laticem quendam sudant, qui guttatim telabens pavimentum marmore quodam sternit, superne vero ira stirias eandidissimas diversimode figuratas concrescit, ita ut quae dam ciγptae iram sacelli alicujus alabastro eIegantissime incrustati re
ferant. Non procul a montis introitu rivulus inferne manans a terrestri
quodam hiatu abseriatur, quem uno fere milliari sub terra nanantem horribilis quaedam abyssus revomit Plura ejusmodi videantur apud crelierum in Mundo subterraneo. Quam Digitia ' Corale
130쪽
inam ad randae sent naturae fontium quorundam, uaeuum VII Lan quos si vel minimus iniiciatur lapillus, horrendae illico, surgunt tempestates. Scribitur de fonte Dodonaeo, quod quamvis sit gelidus.
immersas faces extinguat, exitiactas tameni admoveantur, accen
dat. me alio quoq; in Illyriis, qui cum sit frigidus, vestes nubilominus supervium expansis accendit. In vicinia Pragae sons datur, in cujus aquis pisces coquantur, licet plurimo injecto fide, nullam tamen comtrali unt falladinem. Nolo hic referre incendia AEthnae, ac Vesevij,dreMnratamq; iuventissimas scaturigines ex medio frigidissimarum aquarum prorumpentes vidi in quodam Bohemiae loco aquas salsas sulph seas perpetuo bullientes, vehementiori seno commotione, quam si ad ignem coquerentur,bulliendo tamen semper frigida permanere. Cu ius rei causim defacto non assequor. Illud quoque non parum est mirabile, quod in lacu quodam Comitatus Manileidici, quem falsum, cant, retia pistatorum paulo profundius immissa adurantur, non secus aes admoto igne fuissent concrem/ta. Huc spectat horrida quaedam rupes, uxta Harpas Oppidum Asiae, quae dicitur uno digito esse mobilis, resistere autem si toto corpore ma pellatur. Ignes quoq; montium Heciae chymerae, qui non aqua, sed stupvxfaeno sunt extinguibiles. Inventae sint aliquot in locis lampades subterraneae pluribus annis ardentes. Videlicet in agro patavino, in Neside Insula, in sepulchro Tulliolae filiae Ciceronis, quae sub Paulo III reperta est postquam an qnis mille quingentisin quinquaginta assisset. Viatores in montibus Peruviae Chiles toti ignescunt, &αν ore natihusq; flammas vomunt. Apud Sinenses dantur quidam putei, non qu sed igne pleni, quorum ora Incolae claudunt relictis foraminibus, pro cacabis seu ollis ad cibos coquendos. Iam ad quaedam alia magis obvia nos parumper
Videmus fundum lebetis aqv, bulliente pleni manibus esse tram LX. bilem, similiter os porcelli ad ignem assati filum ovo vel stanneo poc
locircumligatum non comburi, similiter neq; chartam ardenti candelae
superpositam, si modo quis stiperne frigidam auram desiper insufflet; sitis piperis beneficio, quae alioquin sunt corpora calidissima, stirias tectorum, Ianneos cantharos, sive scutellas, in calido hypocausto