장음표시 사용
151쪽
quidem scholarum doctrin-ontrariari, a quibus saepenumero veritu exulat; milier,sacris paginis adversum continere. Cuanini enIm non detur generatio substantialis in sensu communi seu Aristotelico,quia haec dicit motum a privatione ad formam, nunquam autem post primam rerum creationem, privatio formae seu animae mundi in ullo subiecto p extitit Datur tamen generatio in alio genuino veriori sensu,quae est spiritus mundi, per certas Ideas, ad novam speciem, nova' op rationes limitatio. Sic rana ex luto generari dicitur, quamvis nihil su stantiae producatur, cum nova dilpositiones in materia luti producumtur, ob quas anima quae nullas ante vitales operationes ibi exercebat, jam saltare incipito coaxare. Objectio undecima sequeretur etiam in hac sententia nullum ais nimal irrationale mori vel corrumpi contra scripturam dicentem: παλιεritis est hominico umentorum. Respondent iterum Pnevmocolmi ei nullum animal irrationale seu brutum mori vel corrumpi in sensu Aristotelico & pseud philosophico,bene tamen in sensu verae Philoλphiae, quae sicut docet generationem nihil esse aliud, quam spiritus mundi novam Iimitationem, ad certam speciem accidentaliter diversam; sic etiam docet corruptionem nihil esse aliud, quam abolitionem Ideae,iniue ipsum ad praecedens esse ac operari determinabat haec in pristinsi chaos retrusi, veterem simul Archarum sepelit. Non ergo semper cum alia quid moritur fis 1 substanticli privatur, alioquin male a Christo dic retur usigranum frumenti eadens in terram morsuum fuerit, 'sumselum manes; si autem mortuum fuerit multum fructum assen. Si enim forma ipsius sve ratio grani physca periret, a quo multiplicaretur
Est ergo in similibus mors duntaxat accidentalis, quamvis nulla conti
gat partium substantialium desitio vel etiam separatio. In homine albeter loquimur, hic enim praeter mundi animam, simul forma rationali est praeditus, qui a corpore separati mori dicitur. Hoc igitur spiritu mundi semel admista, nulla generatio commptio substantialis in rerum natura locum habet is qui hunc tuentur, nihil unquam substantiale denuo fieri, aut perire asserunt. quod etiam confirmari potest illis scripturae testimoni js, in quibus dicitur Deum
Bela a mnia ereisse ut, & requievisse die septimo ab omni opere quod,
Gentis rarat, ergo non datur ulla saltem substantiarum nova generatio. Di Eccle a citur item in scriptura, quod omnia opera Dei perseverent inperpetuum, ergo Disitia ' Corale
152쪽
ergo saltem rubstantialiter opera Dei non corrumpuntur, quicquid sit
de morte hognis, qui mori dicitur non tam per corruptionem, quam separationem partium. Excipitur etiam hinc transubstantiatio, quae magis est annihilatio, quam corruptio. Dum ergo canis mori dicitur, nihil perit in hac sententia, sed arum communis materiae adhuc inest, etsi non sit proxime potens vid functiones canis exercendas ob defectum dispositionum. Vidimus autem iam stiperius proximam hanc potentiam ad rationem viventis requiri.
Nec etiam aliqua nova bbstantia, cane mortuo producitur ea dem enim anima quae in cane latrabat, repit postea in verme propter
4deas sive dispositiones caninas abolitas sepultas, alia' verminosas a causis vicientibus evolutas, ac prioribus succedentes Nec mirum vis deri debet eandem animam tam diversis subesse dispositionibus, tamq; diversi operari, cum videamus eandem animam in homine infante viro denes in bombyce Necydalo, in eruca papilione, volatiliri reptili morum adeo diversorum. Eandem item formam in aqua, nive, glacie & vapore, Mercurio vivo sublimato, ksecundum multos in tritico siligine rapa irassica, ocimo si iiij, quorum unum verti quandoq; silet in alterum Sic etiam Cinnamomum ex India allatum apud nos mutatur in laurum, 'iper seminatum degenerat in hederam. Scribitur quod in mari Sinens si pistis quidam, croceus a Sinarum indi videam. gem appellatus, hic per aestatem crocei coloris volucrem induit, volt tem --tans hinc inde per montes hyemis initio figuram volucris exuit, marem petit, riarsas in piscem suavisum saporis mutatur, quem tantum hyisbe,no tempore capiunt. me alio quodam animali, terrestri4 quadrupede canis magnitudinem aequante, scribit Aloysius Almeida quod in senectute, quadrupedis forma deposita, in pistem convertatur. Cum igitur essentiae rerum sint immutabiles, una eademq; substantialis sormam praefatis conversonibus debet intervenire, idem subjectum, sola, quamvis notabili diversitate accidentium, a se ips,dillinctum. Ita etiam legimus iaminas in viros, viros siexu virili abjecto in farminas transisse, Himaminum, sexas esse annalia ut scribit Tertulianus, sive alternis annis marem, alternis taminam, in quibus tamen conversionibus substantialem formam mutari nullus hucusq; docuit. Ad horum omnium Confirmationem allegant divinum Hippocr.
153쪽
bit: Nihilquidem omniso perit; nes oritur, quod rius non erat; erum invisem commixta vel diserεta alterantur. A Domines existimant, id quidem quod ex ore in lucem augetur, oriri quod ero ex luce adoreum imminuitur, perire, magis oeulis quam rationisdem fili adbibendam. Ego aurem ilia ratione exponam: Animantianamssunt silla: si nes animalinterire ρotest quin omnia intereant, nesquod non es, genera i eum non sit undegeneretur. Haec divinus Hippocrates. Hujus doctrinae insistendo, junt nullam perire substantiam
in toto universo, sed in orcum sive chaos suum recidere, quoties Idear ipsus a potentioribus alijs superantur, Mi chaos, sive noctam suami truduntur. igni ver,vel generari, dum Ideae ipsius ex materiae abys se evolvuntur, sive ex chao Orco suscitantur, Manimam mundi ad novae specie operationes determinant. Obsecti duodecima Sequeretur hanc mundi animam esse per tectiorem Angelo hoc autem est absurdum, ergo non videtur ad ditenda. Probatur sequela Majoris spatium quod Angelus etiam primae Hierarchiae occupare potest, ex sentcntia Theologorum est contra ctius, quam sit sphaerae caelestis capacitas amplitudo, sed hanc -- versam spiritus mundi substantialiter occupare dicitur, ergo dicendus est perfectior esse Angelo. Respondent Pne Oeosmici, negando seque tam majoris ad cujus probationem permittunt transire majorem, munorem concedunt, consequens distinguunt, concedentes spiritum mi-di esse Angelo seeundd quid non tamen absolute perfectiorem. Quamvis enim Angelus tam vastum spatium occupare non possit, quam vastum haec anima occupat, illam tamet Angelus in persectione rationalitatis & spiritualitatis plurimum excedit; nam haec anima neq; rationa lis est neq; spiritualis, quamvis comuni vocabulo spiritiis nominetur,quo etiam frequenter appellare selemus subtiliores quasdam iuriores substantias, ut spiritum vini, spiritum sulphuris, c. Dependet etia a materia, ut in comuni sententia forma omnes materiales, hoc sollim discrimine, quod tota dependeat a tota universi materia, rota item a qualibet
ejus parte, cum sit indivisibilis. Materialem autem Se indiuisibile simulenta non repugnat, cum S. Augustinus, S. Thomas,& Albertus magnus, animas animalium saltem perfectorum tales defacto esse asseveraverint, obiectis decima tertia Sequeretur ex hac sententia etiam caelosiae animatos, sed hoc non potest admitti, ergo Probazur minor hoc
154쪽
fidei repugnat, inter Origenis enim errores hunc quoq; condemnat quis ta Synodus generalis Constantinopolitana sequentissius verbis: Si quis dixeris CHμνι ossem,in lunam, oesellas, ct aquas qua supra citis
funi, animatas quasdam osse C mobiles virtutes , anathema fit. Ergo sententia caesos asserens animatos fidei repugnat. Probatur a nonii ullis eadem minor secunia quod anima formatur, debet esse corpus Gganicum anima enim est actus corporis organici , atqui in caelo nulla sunt organa, ergo neque anima. Respoudentineum osmici concedendo sequelam majoris negando minorem, ad cujus primam probationem dicunt, hoc fidei nequaquam repugnare, alius enim Sc longe distinctus rigenis fuit error, qui Caelos non simpliciter animatos, sed,
rionales Creatura esse docuit. Imo S. Thomas vult expresse, poneniadam esse necessario in Caelis aliquam animam, quae illis intrinsece uni tur ut forma, aitque parum spectare ad Catholicam veritatem an Caesi sine animati, an non. Ad authoritatem citati Concilij respondet, eam vel non esse authenticam, vel intelligendam de anima rationali, prout iam explicatum est. Ad secundam probationem minoris, distinguunt m jorem; quod ab anima infbrmatur ut totum debet esseςorpus organiacum, transeat quod ab anima in matur ut pars debet esse corpus orsanicum, negant. Ita enim sanguis Malia partes corporis homog Gab anima informantur, cur non eodem modo Caelum ab animai
sorinari possit, esui pars quaedam hujus universi similaris homogenei Quid si etiam dicerentur eaeli non esse homogenei, sed Monstare partibvsiussimilibus, solem, lunam, caeterat i stellas habere pro anuma suae organis Tandem omnino reijciunt communem illam schol rum definitionem, meo judicio ei acquieicere nequaquam tenentur, cum plurimae definitiones in Philosophia claudicent per detectum vel excessum. Quis enim adeo accurate animarum quarumcunq; posse bilium naturas Messentias perspexita Transeat animam ad functiones organicas indigere corpore ominico, non video tamen, cur ad alias operationes quae orgauis non digent, illud requirat. Talis operatio potest esse motus proveniens a natura intrinseca Caelorum. Nimis enim simplex est, qui credit motum ab intrinseco absq; nervis, tendinib', aut musculo diu fibris, vel alijsquibincunq; partib organicis no posse peragi.
a. adbbet ante vide; si usum, postea ride; Ne quidquam reprobes, ni priui laece ρrons.
155쪽
Uiritus Mundifautores illius existentiam aliis adfueargumentis persuadere conantur.
Inter duas sententias, circa spiritus mundi existentiam sibi mutuo contrariantes, illa est eligenda, qua positi multae .lvum turdimultates, plurima naturae miracula tacilius atq; comis modius explicantur. atqui supposita mundi anima mestae resecantur atq; Hvuntur dissicultates, quae philos horum communium scholas premunt, miranda quaelibet natura opera facilius atq; lucidius explicantur, in quorum explicatione alii frustra desudant, eorumq; rationem interrogati, saepius haerent sicut mus inpice, ac tandem frivola quaer te coguntur effugia, naturae magnalia vel penitus negando, vel soli Deo, aut intelligentijs attribuendo ergo sententia spiritum mundi admittens negativae praeterenda est. Major videtur certa, nisi talis sententia μeum aliquod trahat absurdum, vel inconveniens atqui tale nihil involvi in sententia spiritum muncti admittente, per objectionum solutionem rapite praecedenti putant fulisse sussicienter ostensum. Minorem probant Inductione variarum difficultatum, quibus Pni- Iosephi communes premuntur, circa praeexistentiam marum in materia, eatamq; quotuianam in tot generationibus eductionem, circa earum species, praerogativas appetibilitates, compatibilitatem, divisibi-
Muscae, aliaq; insecta, uti hirundines per hyemem absque vita sint, calore denuo tepefacta, anima velut ab ore revocata, ad via eam redeunt, in quibus proinde animarum pluralitate admissa dicem dum vel animam corruptam reverti, vel aliam de novo gigni. Dicet quis animam in illis mansuta, neq; corruptram fuisse, sed ob defectum dispositionum nullas vitae operationes elicere potuisse. Hoc vero est incredibile, ut anima caeteroquin separabilis, tamdiu penes inimicas duspositiones permaneat, E. G. in muscis diu submersis, vel hyeme tota post trabesis tabulata sine senti atq; motu haerentibus, quae postea leni calore aeris aut cineris ad vitam revocantur. Vel in avicula illa Am
156쪽
ricana, quae non tantum in sylvis, sed etiam in hypocaustis, initio hy mi admeante, rostro in lignum aliquod infixo se suspendit, sic arpensa haeret absq; sensu motu per sex circiter menses, donec vernantubus agris avulso rostro avolet. In sententia spiritus mundi data responsio melius procedit ille namq; isti stillaecto non est separabilis, quamvis per inimicas dispositiones in operando ad tempus impediatur,
nunquam tamen siibstantialiter expugnatur.
Possent quidem hic obijci homines in Lucomoria regione Russiae habitantes, hi quotannis 27 die Novembris, more hirundinum ranarum, prae frigoris brumalis vehementia, motu sensu privari dicumtur, postea redeunte vere, vigesima quarta Aprilis, denuo velut r viviscere, in quibus anima rationalis caeteroquin separabilis, penes tam inimicas dispositiones nihilominus permanet, sicut etiam in Apoplecticis, hystericis, ergo idem dici potest de anima quacunq; materiali, esto alioquin a tubiecto suo sit separabilis. Sed responderi potest, in p fatis exemplis inimicas dispositiones non tam longo tempore durare.
aut si durant aeque longo tempore ut in hominibus Lucomoriensibus, non esse ita inimicas, ut omnes omnino vita functiones aboleant, pr ut abolentur in musicis, ranis, tirundinibus. Secundo, dicunt se difficultatem evadere, quomodo non multotira II. accidentia producant substantias, E. G. cum ex radijs solatibus intensis ignis oritur, vel ex putri coeno ranar, serpentes, scarabaei, Malia mille insccta producuntur, quorum causa non potest esse set, cum non in thin sit valde distans, sed etiam juxta comunem sententiam, quae ipsum anima privat, illis longe impersectior, unde nec aliquid producere pinterit animi & vita praeditum, alioquin perfectius produceretur ab imperfectiori. Iterum hἱc mini ad Deum reeurrunt. nev cosmici mnem evaduntiumcultatem, dieendo substantiam nullam de novo pr duci, apparere tamen novas ac diversas, quoties ad diversas Idearum evolutiones, ac sub diversis accidentium apparatibus, eadem mundi
anima, nunc hoc operatur, nunc aliud.
Tertio dicunt in communi sententia explicari non posse assionem, III. quae Ope videtur fieri in distans, in tracti me lingvula magneticae, in caelorum influxibus in haec sublunaria. similibus. Admittunt in p fatis casibus communes Philoseph actionem in distant sic tamen ut in medio aliquid producatur, per quod putast causim licet dis an m
157쪽
Quaeremoto enectis suincienter connecti. Sed quis eredat, in tot tamq; variis Caelorum influxibus semper aliquid in medio produci, maxime sibstantiales Si autem dicatur esse accidens, quomodo non saepe attinget productionem substantiae t Dices, attingit non ut quod, sed ut quo, seu ut instrumentalis non principalis causa sed hoc ipsum satis est inaconceptibile, quomodo causa principatre per instrumentum a se adeo re motum possit operari. nevmocosmici similes actiones, quae fieri via dentur in distans, clarὸ satis explicant per analogiam microcomai. Si cut enim in homine non miramur influxum volumatis, E G. in potentiam locomotivam pedis, sive, qubd cum voltimas vult pedem movere , νει confestim moveatur, sine aliquo per medium dissuse quia scilicet eadem est anima quae in corde vult, quae in pede movet, sec. ipsam ut estis corde vel capite determinat alibi existentem ad motum, aliatve actiones Ita quiunt, mirari non debemus, quoties in nraerocosmo uinab altero tametsi remotissimum produci vel dependere videtur Eadem enim in cunctis universi eorroribus in anima, secundiim qua omnia suntumam, neq; a se invicem nisi ratione materialis principi distant. marto, Sympathias, Antipathias, Magnetumos, talia naturae mirabilia, quorum seriem sit corrosam superius attulimus, dicunt per spirimm mundi opthne intelligi posse ac explicari, hujus Ariasinae filo quosvis dissicultatum labyrinthos teodi permeabiles, hujus facis auxilio, quasvis nasuralium causarum latebras illustrata Quod antequam prς stent, praeter spiritus mundi, seu animae communis lubstantiam, alia plura supponunt, de quibus unovi altero capite infra tractabitur. Imrerim hic pro complemento sententiam suam ut tertiis probant argumen
tis qui humam non contemnendis.
Magna inquiunt est parthum hujus mundi conspiratio, ut supra via
sum est, cum de mirabilibus naturae tractaremus rerum quoq; omnium pulcherrimus ordo Mundus deniq: umversus ita pulcher Mornatus, ut propterea nomen Uini acceperit; ita perfectus, ut etiam illo perfecti
rem fieri non posse graves quidam Doctores affirment. Dici ergo debet, quod sit ens per se constans partibus per eandem formam sibi invicem connexis non vero ens per accidens, ex rebus semulqi diversis aggregatum Esset enim alioquin valde imperiectus, sicut cumulus arcistiarum aut lapidum, nullo sibi mutuo nexu cotuerentium.
Videmus etiam in perices, cui unum corpus trahi ab altero, scdum
158쪽
dum aer per sphonem attrahitur, etiam vinum contra naturam suam sequitur aerem ascendentem. Cujus rei rationem in communi sententia reddere non est facile. Dicunt quidem passim, quod natura horreatvaeuum. Quae natura an vini t Quid nocumenti vino, si tantillum vacuum oriatur in siphone At impedietur influxus caelestis in vinum. O lepidos atque ineptos ingeniorum influxus nullane alia caelestibus itimum inmixibus nisi per sphonem via patet majus est vino nocumenatum sequi aerem a bibone tractum, ab illo potatum destrui, quam vacuum permittere. Natura ergo quae vacuum horret, non est natura aliqua singularis, cuius parum interest dari vel non dari in parte ahq univerit vacuum, quae illius repletione sepius destruitu, sed est natura seu forma universalis, cujus hoc plurimum interest. Clim enim sit continua, imb plane simplex ac indivisibilis, non admittit discretum mterruptum ubicationis modum, sed per omnes universi partes, quae nitima caelorum superficie continentur,virtualiteri continuata disiundμtur, servato hanc existendi rationem, clim non patiatur locum a se vacuum, nee sne corpore ullibi possit existere, necessarium est, ut quoties vacui periculum imminet, corpus quodcunq; vicinum, etiam contra naturam particularem illius corporis attrahat, Ic sibi totique unive provideat, ne intra se locum aliquem deserat,in vacui deformitatem alicubi admittat. His accedit, quod homo passim a Philosephis vocetur misistasimis seu parvus mundus. Si homo est parvus mundus, mundus erit magnus homo. Ergo sicut in homine datur quaedam anima, quae omnes ipsius partes insormat, se etiam aliqua huic mundo tribuenda est anima, qua omnes illius partes animentur, siam cohaereant, constituendo unumens per se. Hane aulina in veteres mundi dixere catenam, Lua eum sidereis inferiora gat. cum res tam varias toto onnectat in orbe.
Relis in humanis dissona euncta parit. Deis iactas deis eo dere mentos
159쪽
inent Pnem osmici, spiritum mundi per Meas determinari ac dividi in Archaeos, quarum idearum naturas impri etates, ex mente ipserum fideliter hie referam. Non intellia guntur hic Ideae illae, quas in mente divina Theologi admi tunt, Boetius insinuat, dum ad Deum ita canit:
Dueis ab exemplo, pulchrum puleberrimis irae Mundum mente regens, smissa imagineformann Ideae sic explicatae conveniunt cum Ideis Platonicis, non quidem illis, quas eidem passim affingunt, sed aliis longe diversis. Illas enim Plato Ideas vocavit teste Seneca, ex quibis omnia quacuus Uidemin. ut stad quas unctaformantur. Ha immorules. immutatiosuistibilos sunt auidstadia inquit Idem auidiatoni esse videatur
audi Mea es eorum qua naturasunt, exemplar eternum. Audi Ita 8 indus blaetiam nobis est S. Augustinus: muta, inquit, rationesum com quast, L ita , nec eadem ratione homo quaequis. Me enim absurdum esset ex simare inuti igitursingulusumereararationum. με autem τε riones ubi arbitrandum est esse nisi in ipsa mente Criatoris non exim extra se quidquam posit- intuebatin ut serendum id constitueruremdeonstituebat namiae opinari. Derilegium es. Quod si ba rerum omnium es Piendarum, ereantarum s rationes in divina mente contianentur nes in vina mente quidquam nisi aeternum ars immutabile potest esse ais has rerum rationes riseipalis avent Mea Plato, non solum sunt Deae. sed 'sa verasunt quia arrena sunt. mantur ergo in mente divina Ideae, qua stat eausae exemplares rerum omnium, ad e tra creatarum, quas etiam aliqui nomine invisibilium intelligunt, in illom, ii d Hebraeo Pauli textu fide interiimis aptata esse aeuia eis Dei, ut ex invisibiliam visibilis Brontii, Sed praetermissis hisce Ideis Theologieis, ad physica sive naturales Ideas, non Deo inexistentes, sed rerum naturae a Deo ingenitas nos avertamus. mas aliquando Philoseph vocant species insensatas, easq;
160쪽
Msq; in brutis animantibus admittunt, non sensuum, inisterio, vel cuiusquam instructione acquistas, sed a natura impressas. Quis, junt, lanae conficienda bombycem, tela contexendae araneam, apes favorum, formicas horreorum, hirundines construendorum nidorum rationes docuit' quis leporem instruxit timere canem non cervum etsi deformiorem qui pullum timere milvum, non pavo nem, mi struimonem etsi grandiorem l quis leoni unguium, bovi co nuum, equo ealcium usum ostendit i quis rutae inrigani vim contra serpentes ciconiae revelavita quis palumbos, graculos, perdices, merulas lauri foliis annuum rastidium purgare, cuculum ova sua in nido alio no excludere, testudines eadem arenis adbie calefactis excludenda in fodere docuita Leonem febricitantem eiu simia medelam sibi quaerere, ursos a Mandragora laesia devoratis formicis sanitati cor sulere, arueres, anates, caeterasq; aves aquaticas herba sideritide sibi mederi, grues unco, gallinas & columbas Alsine vera gallide, canes gramine, bufones silvia quis Chelidoniis vim ad recuperandum pullis visum hirundini detexita quis cervis, capreis Cretensibus efficaciam dictamm, ad sagittas e corpore extrahendas indicavit quis muribus formicis grana frumentorum praecidendi modum, artamq; monstravit quis, inquisunt, alia hujusmodi plura docuit brutas animantes, nisi natura speciebus mediantibus, quibus instructi animantium Archae suas ex illarum pra scripto peragunt operationes, Geire videntur qua agunt, agendorum exemplares causas inspiciendo, omnia auremper divinam nee statem . ut loquitur divinus Hippocrates, videlicet non arte propria, sed Idea a supremo rerum opiulae sibi implantari. δει, inquam videmur, sive jam silant, sive nesciant, sive per Ideas impressas directive moveantur,
sive physice, prout corpus per impulsum moveri dicimus. Ab his Ideis,
quae vocari portant intentionales, ad seminales Ideas transeamus, sive Pansperm iam rerum in hoc unive M.
Ideae seminales, sive invisibilia rerum semina, probari positat ex II Lillo Genesis textu Germines terra herbam virentem, facientem se Gensis T. men, dignum pomiferumfaeiensfructumjuxta genus suum, cuisse me insemetipsosissuper terram. Erfactum eritia. Drotulit terra herbam irentem, faeientem semenjuxta genus suum, lignum aeri ens fructum in habens unumquodssementem secundum sipretem suam. Scunus autem multas herbas, ut silicem, alia'; plurimas, mille fun-