장음표시 사용
141쪽
raculum fide aliquo Indis lapide legeremis fit audiremta, in m frum experimentum venire non posset, profecto aut mendarium putar
mis , aut certegranditer miraremur. Quarum ero rerum ante ocu
los nostros quotidiana doeumenta versantur, nongenere minis mirabili. sed ipsa asduitate vilescunt ita ut ex ipsa Ddia, qua remora estparseisu a nabu, desierimis nonnulti mirari , qua ad nospotuerunt miranda perduei. ' Isiduitas videlicet experiendi paulatim subtrahit ad
XVIII. Ni quae hucusq; retulimus, similib. Dei miris operibin , arfidima mortalium ratiotinatis iveitur. Fixam apud nos vula esseratim de civic nem idem S. Augustinus non sinὸ ratione omnipotentem farere, unde a-- οὐ nimis humanis infirmis rationem nonpossit reddere. urabilia Opera Vr Astissimi. rurissa, ct abfrensa, ct invisa operarissim. Quomodo dicti ignora quasit iaspiritus, ct qua ratione Ompingantur ossa in ventre Ac eo L. magnantis, inquit Salomon, si uestis opera DEI quifabricator somni.um. Potest eum eodem sapientissimo Rege, quivis etiam doctissimus& sagacissimus causerum naturalium indagator, in plurimis, si non platiclan ne omnibus naturae essectibus ingenue confiteri: Quaesivi ut invenirem
rationem, quam adgue quaru anima mea, ct non invoni. Facessant igitur ratiseinatores magni .ut eos ironice compellat s pracitatus Augusti nominis, sapientia Doctor, vel rationem dent omnium naturae operum quae ante ipsorum oculos quotidie versantur in hoc unive sis, vel cum eam dare non potuerint, desistant imposterum
ingeniolo si metiri essectuum naturalium possibilitatem, in tanta rerum mirabilium, causarumq; abstrusarum multitudine, nihil ideo, gent, quia videtur mirandum, de captum humani ingeni excedem. Ille, eui lucis visum natura negavit, N. videt inde tamen non negat esse diem. Nemo igitur eui naturampenetrare negatur, Illi Vnotas infitietur Fra.
AEdilapura arent .m quiputat esse retecta Omnia ,subitiam deteris insuam.
142쪽
De universali quodam principio, per quod omnia nati
ra arcana optime quibusdam videntur explicari.
SAt multa iam attillimus admiranda natura opera, diversirum emperientiis comprobata, e quibus ipsemet non paucorum expertimenta rei. Haec uti apud multos adhuc fidem non promerentur, ita i contra multis non tantiim incredibilia, sed etiam mirabilia esse desinunt, existimantibus se causis mod6sq; illorum, optimε clarissimeq; concipere, Sc posito quodam univctiali principio, tanquam torum moru acutissimo Alexandri gladio, nodos quotanq; Gordios in Physcis occurrentes, uno velut ictu litat vere, naturae abdita tanquam hiculentissima face illustrare, erit que causas ad oculum demonstrare. Principium hoc est spiritus seu anima mundi, de qua sequentes ponunt
Primo dicunt animam illam esse sormam stibstantialem indivisse bilem, existentem in toto, in qualibet parte hujus universi, quod ex illa stimi materia, velut magnum quoddam animal, essentialiter physiceo componitur Magnum hoc animal lapides habet lore os m. ut scribit Plato; rivos lor venarum, arbores loro lorum. Animalia ister ejus evillis nutriuntur, ficus vermiculi inter pilos animalium. Mic est ille Spiritus quem pene omnes Phllosophiae antiquioris principes admiserunt, tam Graeci quam Hyptis& Chaldaei de quo jam olim c emit Virgilius caelum ae terras, eampse liquenter, Lue utem Italobum luna. Titanias astra Spiritis intus alit totam in famer artus Mens agitat molem, O magnos tarpore misere. Semnia ajunt hanc antinam esse principium effectivum, ab illa
plerasq; naturales actiones in hoc universis procedere. Haec juxta illos, rupit in leone in lupo ululat, balat in ove, in cane latrat, germinat in herba, volat in musca natat in pisce, repit in verme omnia deniq; tetquae animata, quam quae inanimata vulgo dicuntur,tanquam substantialis&vitalis actus informat. R Terti.
143쪽
Tertio eandem mundi animam in homine admittunt, non exclusi tamen anima rationali, cui illam docent esse subordinatam, in corpore organisato praesuppositam. Quarti docent consequenter, nulla dari inter quascunque res rati nalitatis expertes distinctionem euentialem seu specificam, sed omnes tantum accidentaliter differre, ibio numero juxta materiarum singularitates discerni. Quin, o dierunt illam animam esse ubiq; indifferentem, seu habere potentiam saltem remotam ad eliciendas quascunq; operaciones, E G. Dorus aut vermis, ignis aut ligni Lapidibus praecise tribuere denomia nationem substantialis compositi, plantis vero addere gradum viventis vegetativi, animalibus praedicatum sensitivi. Docerent etiam proculdubio gradum rationalis in homine ab e dem anima provenire, nisi animas rationales per singula hominum india
vidua numero distinctas ex fidei praescripto admittere cogerentur. Est ergo Spiritus mundi juxta illos velut quidam Protheus, in mille formas rerumq; species transformabilis. Sexto piritum hunc Mundi ex se ad quascunq; operationes indisserentem, junt per accidentia determinari, ut hic nunc talem non aliam operationem eliciat; sic determinatus in hoc vel illo subjecto, a semetipse alibi cistente quodammodo differens, sive sub alijs acciti dentibus virtualiter replicatus, Archarus ab ipsis nominatur. Haec dustristinatioue limitatio ex Ideis infra explicandis melius intelligetur. SepIiin explicant haec omnia exemplo Microcosmi, in quo multi admittunt unicam indivisibilem formam, animam videlicet rationalem, non obstante quod diversissimas corporis partes informet ac iuversissima operetur. Sicut ergo anima in homine quasdam hominis partes in communi sententia praecise informat, ut sanguinem quibusdam praeterea dat gradum vegetativi, ut ossibus, capillis, unguibus, julmonibus quibusdam etiam gradum sensitivi, ut minui, pedi oculo, aliisq; nemvosis partibus Ita in hoc universe, eadem licet sit anima numero indivisibilis, in actu primo remoto vegetativavi senstiva in omrubus, non omnibus tamen assum primum proximum sensationis aut vegetationistribuit, sed quaedam praecis informat, ut lapides in plantis vegetat, in brutis sentit. Adducenda iam sunt argumenta ipsorum, inubus hunc spiritum mundi probare nituntur. pii Diqilige by Orale
144쪽
Primum est negativum, a communi principio, de Mundi entibu II.
praeter necessitatem non multiplicandis, desumptum. Dicunt nullam videri necessitatem multiplicandi formas substantiales materiales in hoe universis omnes enim effectus, qui nbstantiis materialibus attribuuntur, procedere possunt ab una indivisibili anima, adeoq; non explicam dum est per plura, quod explicari potest per pauciora. Nullam verbesse necessitatem, non aliter probare tenentur judicio meo, quam sel
tione objectionum, quas Uc adferam. Prima desumitur a transubstantiatione, quam fides docet; dum sit conversio panis lini in corpus CHRISTI,perit tota substantia panis& vini, atqui hoc non potest dici in sententia admittente spiritum munis di ergo haec sententia salva fide teneri non potest. Probatur minor 3 cum pereat tota substantia panis & vina, etiam spiritus Mundi perire de beret, ex quo panis vinum substantialiter componebatur; sed non potest dici quod ille pereat: nam primo si periret, periret ubiq; est enim ubiq; idem, unus ac indivisibilis. Dcunia est in corpore dandiguine CHRISTI, quae stibstantiae panis lini succedunt, ergo n6 pintest dici quod pereat, consequenter in hac sententia non potest salvari transubstantiatio. Hoc argumento putat communis Philosephorum grex spiritum mundi omnino prosterni. Respondent nihilominus die comosmici, Ecclesiam, Ss Patres, nomine Transubstantiationis E chari sticae, non aliud nobis adcredendum proponere, quam quod persiam pereat tota substantia panis lini, quae non est his de simul Chrs. sto communis. Unde asserendum est hanc numero materiam panis vini in consecratione perire, quia Christus aliam habet materiam num m diversam. Non definit autem Ecclesia perire simul sermam sabstam tialem materialem, Christo ianis viniq; composito communem;
neque necessarium est ad transiibstantiationem, ut omnes partes substantiales prioris compositi pereant. Nam etiam secundum multos datur corruptio substantialis, nulla parte substantiali pereunte, in morte vi delicet hominis, in quo praeter materiam Manimam rationalem nullam aliam sisbstantialem, seu essentialem formam vel Prtem admittunt.
Alias quasdam si1btiliores hujus argumenti selutiones praetereo, quibus minor probationis posset controverti. Objectio secunda. Paulus ad Corinthios scribit: Nos aulam non I. cir a. spiritum hujis mundi areepimis, ergo saltem inhomine non datur bin
145쪽
ius mundi anima. Respondent Pneum olinici, Paulum per spiritum mundi citato loco, non animam mundi, sed malum daemonem intelligere, quem etiam Christus in Evangelio Principem hujus mundi appellat, a quo nos liberet omnipotens.
Obiectio tertia Sequeretur in homine duas animas debere admitti, sensitivam videlicet unam, quae ipsi cum alijs rebus sit communis, Scalteram rationalem, quam fides admittendam esse docet. atqui duas in homine animas admittere videtur absurdum ergo Minor probatur si homo haberet simul animam rationalem desitivam, unum idemq3 individuum smul esset brubum4 homo, vel saltem prius brutum in ut x quam homo brutum diu ante, propter animam sensitivam homo diu post propter animam rationalem. Respondentinem osmici negando assumptum, Majunt, non per quamcunq; animam sensitivam brutum constitui, sed solum per illam, quae non tantum in aliquo sub lecto senstivas operationes exercet, sed insuper non dicit in tali sub ecto ullum ulteriorem ordinem ad aliam animam, qualem ordinem dicit anima sensitiva in Embryone ad animam rationalem, perquam ulti male corpus humanum completur. Hinc patere videtur lolutio ad alim Objectionem, qua probatur homo futurus Ens per accidens, si aliam animam haberet quamvis enim anima rationalis uniatur corpori jam animato, illud tamen non est ultimate completum,adeoq; non secit cum illo ens per accidens, sicut taceret, si uniretur leoni meq; proptere in homine admittenda eriint duo Individua saltem completi; nam una tam tum est anima, qua compositum quod homo dicitur, ultimate complet. Tandem non bla partium formalium, sed etiam materialium multiplicatio ad persectam Individuorum multiplicationem requiri vis
Obsectis quarta Actiones rationalesa sensitivae se mutuo impe diunt in eodem subjecti; diuturna enim fortis peculatio nocet comcoctioni, facultates naturales debilitat Imos nimia fuerit, homunem ita saepe abstrahit, ut etiam illa quae circa ipsum fiunt, non videatur
audire vel advertere. Similiter sensiti vehemens operationes intelle ctuales perturbat, ergo illae operationes ab una anima in homine prod unt, quae dum uni se applicat intensus, aliis vacare non potest. Ergo praeter animam rationalem, anima sensiriva in homine non est admittenda. Onormatur. Anima, qua homo sentit, qua concupiicit, qx
146쪽
voluptatibus servit, eadem ipsa propter sit peceata in Interno plectitur; sed haec non potest esse alia quam rationalis, ergo. Relpondent Pnm mocosmici ad objectionem, functiones rationales & sensitivas se mutuo impedire, non ratione communis principii, ed ratione communis in strumenti, quod sent spiritus, qui in una actione dissipati non possunt alteri subservire Deinde in sententia communi, nulla datur operatio Intellectus sine phantasia simul operante. Quid ergo mirum Ianguere simul animam sensitivam dum nimium fatigatur Intellectiva Ad On-frmationem respondent, peccatum non subjectari in anima sensitiva,neq; hanc proprie in inferno puniri, sed Qtam ammam rationalem, quae tib re agit, nihilominus se ab animae sensitivae appetitu eui dominari deberet, vinci patitur, taq; illicitas spiritualiter appetit, quas illa materiali appetitu prosiequitur. Ajunt tamen etiam animam hominis sensitivam in corpore damnato pati supplicia, quae cum materia, nomine carnis lat intelligi, reprobi hominis compositionem substantialiter ingreditur.
Obsectis quinta si homo duas haberet animas, illae eaedem in C HRIS TU deberent admitti; sed in illo admitti non possitnt ergo
nec in homine sunt admittendae. Probatur minor si in Christo fuisset anima sensitiva praeter animam rationalem, vel fuisset in triduo moristis corrupta, vel non neutrum dici potest ergo Minor ostenditur: primum namq; dici non potest, alias caro Christi vidisset corruptionem,& VERBUM notabilem ae essentialem partem, quam semel assumpsit, timul ill t, quod est eontra communem Patrum Doctorum sentent am. Si non fuit corrupta, vel mansit unita, vel separata a corpore, non unita, alias corpus Christi in triduo mortis fuisset vivens non sepa rata, cum enim si materialis, non potest separatim a materia existere ἔ& absurdum est dicere illam simul ad Inferos deseendisse, vel miracul se alibi delituisse. Respondentineumocosnici, Animam sensitivam Christi, in triduo mortis, materiae corporis mansisse unitam, non tamen ideo corpus illud potuisse dici vivent; nam per corpus vivens, illud ta tum debet intelligi, quod est proxime potens ad actiones vitae naturaliter exercendas Corpus autem Salvatoris in Triduo mortis dispositi nibus caruit, quae ad actiones vitales reqviruntur, unde etiam abfuit ani ma rationalis, quae ad sui unionem illas in corpore praerequirit. Et Quamvis Archaeus, sive anima senstiva homires, ante infusionem animη
147쪽
rationalis aliquas operationes vitales exercere possit, ut patet in Em, one, probabile tamen est illam vitaliter non posse operari, quamdiu rationalis animae consortio semel inito manet separata. IV. Non sim contenti Pneum osmici objectionibus adversus aruismarum in homine dualitatem allatis satiste te, sed etiam sententiam Galat V. Nam firmare conantur ex scripturis. Notum est illud Pauli ear com viseu adversus *iritum , spiritin autem adversus earnem, hae enim Hi iaυicem adversavrur. Ubi carni sua tribuitur concupiscentia, quae nonnisi in animam sensitivam referri potest. Cum enim illae duae con- eupiscentia sint sibi invicem contrariae, non possunt ab eadem anima rationali provenire, prout Adversari contendunt. muc etiam spectat ibDm 7 Iud ejusdem Apostoli video aliam legem in membris meis repugna tem sui mentis mea, ct raptivantem me in legepereati, qua est in membris meis. Si autem unica tantum esset in homine anima legi suae facilius obtemperaret, nec opus esset animae rationali exclamare quis meliberabit de orpore mortis bulis favere praeterea videtur huic sententiae
x. I besset textus ille sapientissimi ejusdem gentissi Doctoris ut integer spiritis ex ser, anima, cteorpinfinὸ querela in adventum Domini nostriJESu risi serietur. Item illud in Deiparae Cantico Magni eat anima
mea Dominum. exultaυit spirism meis. cte. In quibus textibus perstritam videtur optime intelligi anima rationalis, per animam, sensit is, ne alioquin idem inutiliter repeti dicatur. Probant secundo me mocosmici sententiam suam de animarum binario, sequentibus argumentis: Anima rationalis cum sit spiritualis, est valde improportionata, ut effectus sensationes materiales eliciat, item ut det esse corpori Congruentius ergo videntur ratiocinari, quis rituales tacitum operationes illi attribuunt, materiales animae se stivae. Quod si etiam anima rationalis, quae nobilissima est substantia, sensi iones materiales exerceret, illae deberent esse perfectiores,
quam brutales, ob praestantiam & nobilitatem principii, quidquid sit
ge disparitate instrumenti contrarium tamen docet experientia. Tamdem videtur aliquod immanens ene principium in semine, a quo statim mst conceptionem formatur embryo rhoc autem non est anima rationa hae ergo sensitiva, quae illas vegetationes exercet. Transeamus nunc a Microcosmo ad Macrocosmum, tilias objectiones adducamus, quibus a nulli spiritum huius universi oppugnare conantur.
148쪽
obiecti sexta si esset eadem anima in cane, cres uis hujus v.
mundi ammantibus, quaecunq; nδset aut sentiret ille canis, sentire omnia Meo fustibus excepto, omnia mundi hujus animantia dolerenti Respondent Pnevmocosmici, negando haec sequi ex predicta sententia. non enon sequitur, dolente pede dolere caput vel capite speculante, pedem speculari, quamvis sententia commutus eandem ponat anuum in pedeo capite. Obeetio septima. Cum eadem numero anima sit in lupo in gno, quis eam contra se ipsam exagitat Quis ad dilacerandam se in agnello, ad se ipsem devorandam acuit vel quomodo non ipse lupus proprios sentit morsus, dolore territus, praeciam ex faucibus, se ipsiima propriis dentibus dimittit immunem Ad hanc paraphrasticam obj ctionem respondentineum osmici, retorquendo argumentum siquis ex impatientia vel desperatione se ipsum pesset, aut vulneret, quis animam in manu exagitat contra se ipsam in capite vel pectores cur noudolorem illatum capiti vel pectora manus sentites dicunt ergo spiritum mundi simpliciterue secundum se acceptum sibi non adversari, bene in men Archaros. Sicut idem quoq; concursus divinus in consertis Dare iis Mentelli lacertis contra se ipsum non pugnat, quatenus est generaliuter ad omnes Creaturarum actiones induTerens, sed quatenus hic adi lem, ibi ad aliam actionem a diversis individuis determinatur scuta men, quod ex se ad viridem rubrum, aut caeruleum colorem est i Offeren per diversas cortinas quas penetrat, diversis imbuitur coloribus. Objectis octava Danhur in diversis Compositis diversissimae acci dentium collectiones, unde in ipsis divina radix admitti debet, ex qua determinate illa potius accidentia operationes, in isto potius quain in alio composito inserantur. haec radix non potest esse alia, quam foret ma ergo secundiim diverstatem illarum collectionum debet admittussiversitas formarum. Respondent diem Osinici, diversas accidentia um collectiones in speciebus hujus universi, non ex formarum substan tialium, sed Idearum diversitate ortum ducere, de quibus infra pluri bus tractabitur. Et an non secundum ipsos authores,qui spiritum mu dipotentissime oppugnarunt, in homine Uiversissimae dantur accidentuum collectiones, in osse, carne, pede oculo, c. Et tamen harum diversarum Cost emonum diversas radices in homine non admittunt ted
unam indivisibilem, animam videlicet rationalem dicunt cer
149쪽
An non in sile omnes passim Philosophi eandem admittunt potentiam, hie aurum, ibi ranam alibi alia insecta producendio non obstante
tanta effectuum varietate, nullam in radice effectiva diverstatem admirutunt, sed varietatem operationum in blam dispositionum varietatem refundunt eodem modo de spiritu mundi per Ideas diversissime limitato seu determinato discurrendum est. Objecti nona. Ex tribus praesertim argui silet formarum in rebus diversias istino, ex difformitate operationum. Secundo, ex separabilitate rerum. Tenio , ex independentia unius ab alio. Sed ha ediversitatis signa in rebus hujus universi reperiuntur ergo non debet unica illarum forma statui, sed multiplex. Probatur minor suma est inimbus univers hujus operationum diversias, ut in rana deone muscari elephanto, delphinoac cane. Summa rerum separabilitas, ut constat experientia, dum re una hic permanente, alia ad Garamantas Indos transferri potest. Summa rerum independentia, cum v leamus unum-modq; in actionibus suis, secundum proprias nam e suae leges mdepe denter ab alio agere, nec ulla cogitari possit dependentia in essendo vesagendo inter lapidem canem. Respondent Pneum osmici nega do antecedens quoad primum membrum nam ex diversitate operati num male arguitur formariun diversias, alias in homine forma seu anima deberet esse diversa, cujus oculo, pede, aure, cerebro, tam dis verse sunt operationes 4ensitiones, sive formae partiales praesupponantur, sive non hae namq; non pertinent ad rationem principi vitalia
Quoad secundum membrum, respondent cum distinctione. 1 pant enim ex separabilitate rerum qualicunq; argui formarum in rebus diversitatem, bene tamen ex separatione tali, quae non tantum immed aram, sed etiam mediatam rerum continuitatem bivit. Talis autem separatio in rebus hujus universi non reperitur, quamvis erum una res videatur ab altera quandoq; Iocaliter separari, scut manus una separa tur ab aliera, manet nihilominus continua, saltem aere mediante. C ius rei exemplum habere videmur in sanguine, qui secundum probabilia Orem scholarum sententiam eadem anima informatur, qua caeterae pamres, adeoq; illis debet esse continuus. Et tamen singulae illius guttae, non solum a se invicem, sed etiam ab hisae illis venarum Marteriarum aEOriuu .vucerum partibus, in quotidiana circulatione separantur.
150쪽
Quog si vero alicui non videntur res tam liverse, universum hoe tomia ponentes , posse invicem continuari, E G. aer paries ferrum dignu, ignis inqua, respiciat easdem humani corporis partesu an non venae Scarteriae, cordi, hepati, aliisque viseeribus, unione continuativa cohaerendi nervi cerebro, jgamenta Ossib', caro tendinibus4 membranis,&c. Quanta tamen partitu istarum est diversitas. Dicunt ergo Pnevmocoimici, res omnes in hoc mundo secum vicem esse continuas, lephantum licet mille stadij a Rhinocerote diste adhuc eidem manere continuum, saltem aere mediantes manum quoq; absectam adhuc cum suo corpore continuari, saltem inordine ad universum. Ut tamen humanum corpus cum alijs membris actualiter integret,non tantiim mediate,sed etiam immediate ipsi debet uniri. Aernamque intermedius parum ad hanc unionem confert, bene tamen ad unisonem cum univerio, quod magnum quoddam est animal ex tot rerum varietatibus veluti membris compactum, cujus constitutionem non ta
tum ipse aer, sed etiam manus absecta ingredituri corpori tamen a quo praecisa est, aeris intermedi beneficio dici non potest unita aer enim ille tametsi ad universi constitutionem sit ordinatus, non est tamen ordia natus ad constitutionem humani corporis, unde per illum non potestis mas continuari cum reliquo corpore continuatio enim non procedit rurs inter partes ejussiem compositi. Quoad tertium oblectionis membrum respondent, admittendo ex rerum independentia bene argui formarum in rebus drversitatem; n gant tamen in hoc universo similem rerum fide invicem independentiam reperiri Quin imo summam potius illarum esse dependentiam, quam probant rerum in se invicem influxus, pathiae, ac magnetisini. Adeo ut major quibusdam videatur esse consensis inter caelu terram, quam inter partes unius corporis materialis. Ob quam connexionem conrsensum merito asseruntur res omnes hujus universi velut magni cujusdam animalis membra, per unam eandemque animam sibi sociata, quae omnes inter se uniato substantialiter compleat. Objectio decima. Sequeretur nullam in rerum natura dari gene . II rationem vel corruptionem substantialem,quod tamen non selum omniabus scholis, sed etiam Iacrae scripturae videtur contrariari, criptum est enim a Salomones generatio praeterit, generatio advenit. Ad hanc Delit iobjessionem respondent diem osinaci sententiam suam communis qui