장음표시 사용
671쪽
in sedem pontificiam Romanam , id omne filius eius Carolus non modo ratum habet, sed multipliciter liberalissime auget . ingentibus muneribus condonae Romana templa. Haec omnia iureiurando literis & figillo corroborat. No dum autem Desiderius erat captus, aut e medio sublatus. ad obsessus Papiat per partem regii exercitus, dum haec Romae aguntur. Igitur coniungit Carolus exercitum, quem secum habebat Romae, illi,quem ante Papiam reliquerat, ad obside dum Desiderium. Igitur Papia vehementi fame κ crudeli pestilentia laborante, aucta ad moenia obsidione, dediderunt se urbani, in vincula coniicitur Desiderius cum uxore deliberis, & in cathenis ducitur in triumpho in Gallias. Collocat praemdia Francorum ex Germania. Mediolanum, Papiam,Ueronam . sed quid nomiana locorum commemorem omnia fere oppida, omnia rura Francis Complet, datque illis habitationes per totam Italiam. Praevidebat enim, fratrem Desiderii Aldegi sum, qui confugerat ad Caesarem Constantinopolitanum, collecta quapiam manu, naturum recuperare fraternum & paternum regnum. Id quod accidie non multo post discessum Caroli ex Italia. Venit enim Aldensus cum maioribus, quam quisquam expectarit, copiis, adiutus ab Imperatore Constantinopolitano.Qui quum primum atrigit Italiam, exceptus est ab iis Germanis, qui propterea erant in Italia relicti a Carolo, amissisque copiis fere omnibus, ipse Udegiis c 3 4 pitur trucidaturque. Itaque Italia multis diuturnis bellis sine intermissione fatigata, heneficio Caroli Galliarum regis, pace & tranquillitate fruitur. Adrianus post haec cogit concilium, adiutus a Carolo : in quo concilio datur plena potestas Carolo. eligendi Pontificem Romanum, nec licere statuitur vlli religiosorum aut secularium, quos Vocant, principem contra vel dicere vel sentire. Item in eo concilio d cernitur, ut omnes episcopi & archiepiscopi pallium a Carolo Germano, Franco
rum rege, Omparent. Quicunque contra aut dyxerint aut fecerint, ut excomm micentur , habet eadem constitutio. Hae constituta nes multas contentiones p
pererunt, antequam posteri Pontifices a posteris Imperatoribus Romanis haae pria uilegia rursus extorserint. Ante hoc bellum . Carolus statim a patris sui morte armis Aquitaniam imperio suo adiicit, victo & expulso Aquitaniae principe. qui confugit ad regem Uasconiae, quocum amicitiam de necessitudinem veterem h hebat. Carolus minatur regi, nisi reddat Hunuldum nam hoc nomine vocabatur Aquitaniae princeps se omnem vim belli in ipsum translaturum. Qui cum c gitaret εc deliberaret . quid honestum , utile ερ necessarium esset: & non statim humiliter faceret, quae petebat Carolus, invadit armis regem, Hunuidi hospitem, vincit, ambo dediderunt se, iurequellio belli fit Caroli Aquitania & Vasconia. I terea moritur Carolomannus. tota nobilitas elegit Carolum, ut solus regnet: quo niam rarissimam felicitatem Ec dexteritatem in rebus potis iurium bellicis videbane in viro. Post haec tertium suscepit bellum, quod pater Pipinus post se imperfectum reliquerat. Nec dissicilius periculosiusu aut etiam magis diuturnum ullum berulum gessit. Erant nanque aduerius Saxones, qui sunt Germani & duri, laboribus assileti, nec dum erant Christiani, cum iis bellum triginta annis gessit, & crue tum bellum. Saepe victus discedere coactus est, saepe victor, composita conditi
nibus pace discessit; sed a discessu nihil obsidibus datis, nihil promissis, nihil iuramento , nihil literis consignatis mouebantur, desciuerunt iape. Carolus diu inops consilii, quid ageret cum hominibus harbaris,qui nulla ratione 6e via in ossicio retineri poterant, tandem huic malo mederi volens, ineolas educit ex aedibus suis, aliis in eorum agrum missis, dispersitque Saxones per Germaniam,& Gallias; quos dam in Latium ad colenda rura misit. Hacque ratione domuit, qui nullis armis, minis & caulibus domari poterant. Factias autem eorum dominus, idolorum euutum de ritus gentiles detestandos sustulit, coegitque e ad Romanae ecclesiae cer . monias, quibus diu repugnantes vix assuefacti simi, multis occisis propter ritus suos
gentilia, a quibus auclli tam difficile poterant. Erant constituti Scabini, quos no
672쪽
qui gentiliter sacra faciebant, aut ecclesiasticas ceremonias contemnebanc , contra facientes vel etiam loquentes. De iis scribit AEneas Silvius. Saxonibus omnino sub iugum missis, Turcae iterum in Hispaniis multa vastarant, abductis incolis, ipsi sedes & possessiones occuparant, semperque latius sua propagaram. Carolus igitur a Pontifice & Hispanis inuocatur, maiorum suorum quoque exemplo inuistatur. Parat igitur profectionem in Hispanias aduersus Turcas, qui maioribus a. nimis & copiis, quam prioribus temporibus illud bellum susceperant. Venit in rotus, Turcae intelligentes regem cupidum pugnandi, videntex simul suorum s critatem & animos spe victoriae futurae plenos, descendunt in planitiem, ad praelium paratos se ostentant. Carolus suos pro tempore adhortatus est, & in memor, am reuocat. quam sine Christianorum sanguine Pipinus pater suus illos uiuerit. Iamque multo potentiores se . pluribusque instructos copiis, dissimulans maiorem Turcarum multitudinem. Haec cum multis & eloquenter fuit enim iacumdus dicit, equitatus utriusque exercitus concurrunt. Turcae leuioribus sitis equis cedunt, incertum an de industria, an impetum nostrorum non potuerint ferre . nostri incautius sequuntur, fugientes usque post peditatum Turcarum, quo circumuenti, ad unum omnes sunt partim Occisi, partim capti. Sicque perit equitatus fere totus, in quo multurn spei habebat Carolus. Pauci, qui circa regem manserant, apud exercitum supererant: sed ii pauciores, quam ut magno usui esse possint. Hic vero erant tam propinqui exercitui, ut referre pedem non lic ret. Alioqui consilium fuisset intra munitiones reducere exercitum, & reparare equitatum. Confusus igitur Carolus, cogitur inuitus pugnare, etsi videret si1orum animum iamdudum in pedes delapsum; post scilicet equites amitas, in quia hus magna erat pars victoriae. Turcae gestientes animis, cursu citato in nostros 1 irruunt, qui diutius acriusque pugnarunt, quam prudens harum rerum iudex speis rasset: sed tamen post tres quatuorue horas in fuga salutem quaerunt; quae paucis saluti esse potuit, pauci incolumes euaserunt, cum equitibus, qui reliqui erant, Carolus euasit. Quantus terror Italiae&Galliae illam Caroli fugam secutus sit, verbis consequi non est postibile: Saraceni enim persequebantur fugientes usque ad fines Hispaniae. Carolus animo non fractius suos consolatur , Deum sie pallum suos tentari; sed non prorsias abiecisse. Pollicetur breui rerum mirabilem vicissitudinem. Nec hoc factum virtute Turcarum, sed temeritate equitum , qui praecipiis
tarint se. Cum essent victores. incertam mortem. Iam enim victoriam in mani
bus sibi fovisse, si illi caute insecuti fuissent hostes fugientes. 'Iam hostes elatos victoria suae hanc virtuti ascribere, omnia negligenter administraturos. Mittit e templo nuncios in Germaniam dc Italiam, qui cogant exercitum, quam possint, maximum. Omnes ubique parati sunt commune periculum depellere. Conuenit exercitus ex Germania, Galliis de Italia, quantus vix hominum memoria mi e eodem tempore congregatus, mira velocitate, non credibilibus itineribus obuiam veniunt hosti, iam Omnia victa putanti. Carolus quam arctis lime cogit copias, quo speciem paucorum praeberet exercitus, donec hostes se demiserunt in aequam planitiem. Vbique ventum est, ut neuter exercitus sine pernicie in castra redire posset, imperat. Vt equites lacessant Turcarum equitatum: lacessiti accurrunt, impetum vero nostrorum non ferentes, vel, ut quidam iudicarunt, ex composito fugientes vertunt terga; sed nostris praeceptum fuerat, ne cupidius persequentes eos. circumuenirentur. In medio igitur cursu sistunt equos. Cum igitur eo deducti essent, ut neutris liceret in castra redire. pugna deuitata, diducit Carolus suum
exercitum, qui spississime steterat, & aciem instruit. Quam multitudinem hostis videns, intelligensque propterea coactos fuisse in angustias, quo ipse in harenas descenderet, timorem dissimulare ita non potuit, quin daret clara suae formidiciis
signa. Caroluo suo. alloquicur, certum se habere oraculum a Deo, hos sibi in m
673쪽
6 nus datos. Iam animo victos, circumspicere fugam. &e. Scribunt historiae daeo te Palatino Colando H Germano, quod ante prauium commissum, simgulari praelio equestri, quod paribus conditionibus comparatum erat. Turcam nobilem in re militari insolitae staturae virum vicerit, & interfecerit; sed ita fessus in ea pugna fuit, & siti confectus, ut&ipse correptus febre, mortuus sit. De illo viro & alia insignia facta inferuntur. Singulari alio certamine Vicit principem Ma surium. Cohortatus milites, ut iam dixi. Carolus signum pugnae dat, concurriatur, acerrime pugnatur, equitatus nostri pars in fugam actum hostilem equitatum submouet longius, de dii spatos, quos consequi possunt, interficiunt nostri. Resse qua pars nam in duas partes diuiserat equitatum ὶ hostilem ordinem perrumpit.
Perturbato ordine, coniiciunt se in pedes, vertuntque terga,quibus obuii nostri equites victores, qui dissiparant, imo deleverant Saracenorum equitatum, interficiunt sine numero multitudinem hostium, detentosque hostes per equites nostros peditatus assequitur: occiduntur igitur & capiuntur incredibili numero. Rec
peratis ergo omnibus in Hispania, hostibus submotis usque in Africam & Asiam. Carolus dimittit exercitum, redit triumphans ad suos. Non diu post, hoc bellum feliciter ad finem perductum, Princeps Bauarorum ab uxore sua quae erat filia Desiderii regis,de quo supra, & odio propter patrem Desiderium habuit Carolum irata persuasus. Carolo indicit bellum. Quod consilium uxoris illi cessit, qualem
plerunque mulierum maxime ira commotarum consilia euentum habere solent Boemos igitur &Vngaros contra Carolum euocatos, stipendio & promissis amplissimis conductos, quos cum conscriptos uno atque altero mense aluisset, incia
perentque deficere necessaria, incipiebant Ungari & Boemi reuolare in patriam. . Hocque plures fecerunt, quod Caroli nomen aduenientis terruit eos. Bauarus discessu militum, quibus se& fortunas suas crediderat, confusus, a Carolo petit pacem dc gratiam; detestans se, qui tam milius fuerit, ve stulta uxoris consilia exequi conatus sit. Carolus vocat Bauarum Tasilum snam hoc principi nomen eran ad se Wormatiam, ubi forte erat, cum ibi pax fit, dantur a principe regi ob des Iet, addito religiose iuramento. Carolus firmam existimans pacem, proficia 6 scitur in Gallias, dimittens copias uxor principis, filia Desiderii patris calamitatum, quas a Carolo acceperat, non oblita, ira obcaecata, non cestat maritum, a quo amabatur, incitare aduersus Carolum. Rursum igitur insanis iratae uxoris
consiliis de precibus inductus, contra foedus de iuramentum Regi praestitum agita
Quare a Pontifice Romano excommunicatur, & tribus locis Contra eum mittae Carolus tres exercitus, quorum minimus erat validior multo Bauaro principe Dan. autem ipse Rex in exercitu eo, qui ab ea parte venerat, ubi est Augusta Vindelic rum. Venit ergo Princeps,desperatis rebus suis, ad Carolum, ante eum in temram procidens, suppliciter gratiam & misericordiam petens, & utcunque excusans, refellensque quaedam obiecta. Carolus magnam semper laudem putans victis & supplicibus ignoscere, & multa condonare, iraeque non Obedire, ignoscit, renouare iuramentum εc obsidibus prioribus addere filium, ex Principe legitimo toro narum, imperat. Haec fiunt, Carolus consolarum & admonitum, quod boni viri officium sit, dimittit ad suos, ipse in Galliae regnum revertitur. Porro caecus erga uxorem amor, &caeca uxoris ira manebant. . uxor non desinit secum re
uoluere patris sui miserias, & in quo loco posset esse, nisi hic Carolus fuisset, quotidie repetit veterem suam cantilenam apud maritum, a quo amari impensius se sciebat. Multa,quibus Carolus posset minui, excogitati Saxones expectare oce sonem iamdiu, qua iugum Caroli abiiciant. In Italia res nouas plerosque principes viros, de ecclesiasticorum de secu larium optare. Neminem usquam gentium esse, qui Caroli potentiam non imminutam velit. Iamiam enim futurum, ut omnibus P Rotandus intelligitur, de quo multa sabulatur Ioannes Turpinus.
674쪽
6 Imnibus principibus seu mancipiis, ad nutum illi seruiendum sit. Exprobrat etiam subinde, quod facile videat, se non amari, qui ita patris sui iniurias negligat. Hoc
genus figmentis iterum Vincit mariti amore languentis animum caecum. Sed accidit illi, quod omnibus contingit, qui mulierum nam omnes stultae sunt, linguacitate faciunt quaedam quidem, Ut non cordatis videantur prudentes, cum sint caeteris ut nequiores, ita stultiores; quare naturae diuinaque lege viros sequi debent, ceu vir deum, quocunque vocat Consilia sequuntur. Iterum enim ac si tur apud Carolum de perfidia, quodque res nouas molitus sit contra Carolum. Carolus mittit ad eum, expostulat, minatur illi. Ille petit, se praesentem praesenti excusare. Carolus iubet venire, venit, conatur se excusare ; sed non potuit ac cusatoribus ex aduerso respondere, quod esset ad excusationem satis. Extabant exemplaria literarum, quibus in Italia commouere voluerat quosdam Principes. Extabant eius facta & dictit, quae negari non poterant. Damnatur ergo laesae male statis crimine. Orabatque solum pro tempore, quo possit peccatorum suorum poenitentiam agere ante mortem. Carolus donauit illi vitam; clausit vero illum& filium eius in monasterium, Ut illic poenitentiam agerent. Reliqui omnes eius prosapiae in exilium
675쪽
Um igitur Bauariam suam fecisset iure, de quo dictum, causas hellorum dederunt vicina Pannonia &Vngaria, aduersus quos octo bella gessit annos. In his bellis saepe pugnatum est; Marsque dubius modo in illam, modo in aliam partem inclinauit se : sed maior potentia, maiores opes & copiae Caroli tandem superiores euaserunt. Sed tantum sanguinis prius est usum est, ut in multis oppidis ne unus quidem Vir inueniri potuerit. Nam pertinacia eorum tanta fuit, ut se dare noluerint, donec ad eam raritatem redacti sint, ut nulla reliqua spes esse posset. Omnis nobilitas in saria & Pannonia perit in iis octo annis. Bellum, in quo plus sit effusum sanguinis, vix fuit unquam. Inexhaustos thesauros reperisse dicitur Carolus apud Ungaros. His spoliis & his thesauris multas ecclesias & monasteria aedificauit rex Carolus, amplis limeque donauit sacerdotum collegiis, quae ex hoste consecutus erat. Multas diuitias ecclesiarum & monasteriorum collegia acceperunt ab hoc rege. Sed dissimulandum non est, quod summa cura studuerit cauere, ne personae irreligiosae illa bona consumerent: voluit enim Ocium contemplandi &Grandi illis facultatibus fouere, voluit educari honos & doctos viros ad pietatem, qui alios erudire ad iustitiam valerent. Ita non minus religione quam bellicis res I bus magnus fuit. Cuius quidem virtutes & triumphos, pace & bello res gestas consequi non possumus verbis: nam fortitudine & singulari industria Galliarum regnum a patre susceptum ita dilatauit, ut quantumuis amplum, duplum tamen reddiderit. Acceperat enim haereditate a patre eam partem Galliae, quae inter Rhenum & Ligurim fluuium , Oceanumque & mare Balearicum sita est. Acceperatque eam partem Germaniae, quae inter Saxoniam , & Danubium& Salam fluvium , qui Sorabos a Thuringis separat ς & regionem , quam incolebant Alemani & Boioarii. His a patre acceptis, adiecit armis Aqui
tantam, & Uasconiam, totumque Pyrenaei montis iugum usque ad Iberum amnem, qui apud Nauarros scaturiens fertur, per foecundissima Hispaniae rura, iuxta moenia Dertosae urbis, Balearico mari influit. Adiecit quoque Italiam totam usque in Calabriam minorem, Vbi sunt Graecorum & Beneuentanorum com finia. Adiecit etiam Saxoniam citra & trans Albiun, magnam Germaniae partem.
Adiecit & Pannoniam &Vngariam, & regiones sitas in altera Danubii ripa, Daciam scilicet, Istriam & Liburniam Dalmatiamque. Adiecit etiam barbaras illas gentes, quae intra Rhenum ac Vistulam fluvios, Oceanum mare & Danubium degunt : quae Germanis annumerantur, quanquam moribus & habitu dissimiles sint. lingua autem non multum variant. Accedit etiam ad gloriam huius Caroli, quod
Omnes non modo finitimi reges, sed etiam in extremis terris habitantes, eum ceu dominum suum honorarint, munera miserint, multis modis animum suum erga eum declararim beneuolum. Aaron, rex Persarum potentissimus, misit ad Car
so tum hunc legatos, anno Domini 8o : qui serebant illi amplissima munera, planeque digna, quae a tali rege ad tantum regem mitterentur. Erant autem tria tentoria, vario colore distincta faberrime. inusitatae magnitudinis, omnia byssina tam tentoria, quam funes eorum. Misit etiam per eosdem legatos dono pallia serica multa, in quibus ars materiam quantumuis preciosam vincebat. Et preciosissima unguenta ac balsamum, & horologium ex auro miro artificio compositum, in quor et horarum cursius ad Clepsydram vertebatur, cum totidem aereis sphaerulis, quae
676쪽
ad completionem singularum horarum decidebant, de casu subiectum cymbalum tinnire faciebant. Habebat quoque horologium duodecim equites, qui per duodecim fenestras completis horis exibant, singuli singulis horis exeuntes, fenestras
singulas claudebant, quae apertae erant: sicque cum die claudebantur omnes seneis strae. Inerant praeterea mirabilia alia in horologio illo, quae enumerandi locus hic non est. Imperatores quoque Constantinopolitani frequentes ad eum miserune legatos, amicitiam eius expetentes, vel, ut verisimilius est , timorem suum declarantes. Quibus 8c si sciuit non posse carum, tamen propter communem pacem de vitanda scandala cum illis societatem 5c pacem seruauit. Quanquam non ignoraret, Graecos Francorum potentiae inimicos esse , dc Constantinopolitanis Imperatoribus in ore Se corde eisse illud frequens, σου ρίγκον φλον dis, γι να δἰ ACarolus multa loca regnorum suorum aedificiis exornare, maxime ecclesiarum fabricas curae habuit. In his operibus eius eximium est, templum Aquisgrani existructum mirabili magnificoque opere, ad Cuius aedificationem e Roma dc Rauenna marmora dc columnas aduexit. Imperauitque ubique in regno suo abbatibus&episcopis, praelatisque aliis ecclesiarum, ut honeste aedificent, ne pecunia in luxum victus consumeretur. Monasteria quoque scribunt fundasse, ut ita loquar. secundum numerum alphabeti literarum, in singulis monasteriis singulas aureas i teras posuisse. Suis quoque impensis pontem Moguntiae fecit trans rhenum quingentorum passitum: qui tamen incendio consumptus est, anno ante mortem ipsius. Quod praesagii de morte eius loco est habitum. Et palatia operum eximiorum aedificauit, unum non longe a Moguntia, iuxta villam Ingetheim , in qua villa natum ex Pipino patre 3c Bertha uxore eius. Aliud palatium Nouimagii super Uahu- Iam fluuium construxit. Vt redeamus ad bella ab eo gesta, non multum post d uictos Vngaros dc Pannones, de quibus paulo ante diximus , cum copiis Carolus misit filium suum Carolum in Daniam septentrionalem, contra eius populi regem Golstedum, qui quotidianis excursionibus Saxones&Phrisios Vicinosque alios devastabant. Cum hic rex Gotfredus in animo haberet maius aliquid gerere, esset- 1sque in exercitu maiore, quam Vnquam antea habuerat, interficitur a suo ipsius filio, propter repudiatam matrem suam, δc aliam a patre ductam. Dani alium mox elegerunt regem , qui cum Carolo componit pacem. Atque utrinque dimittitur exercitus. Sunt autores quoque, qui scriptum reliquerunt, post hactenus omnia dicta, ab eo petiisse auxiliares copias & consilium Constantinum, Constantinop Iitanum Imperatorem, aduersus Turcam. IpsumqueCarolum,collecta undique ex Germania, Galliis, Hispaniis, dc Italia manu, in Asiam profectiam, Turcos frequentibus praeliis victos profligasse , dc in ea expeditione usque Hierosolymam peru nisse incolumem, incolumique exercitu, multas illinc secum adportasse reliquias , quae adhuc hodie in quibusdam Germaniae 3c Galliarum ecclesiis maioribus ostentantur. Vbi rediit ex Hierosolyma in regna sua exceptus est Cum omni, quae ab homine excogitari potuit, reuerentia. Uxores habuit primam Hirmigardam . filia am Desiderii, Longobardorum regis: quam post primum statim annum repudi uit. Causam iustam scribunt fuiste: sed nullam audio. Post hanc repudiatam, d xit nobilitate δc forma incomparabilem e gente Sueuorum puellam, nomine Hild garden, de stirpe Golfredi, ducis Sueuorum. Haec fecit Carolum tribus filiis p rentem ; quibus imposita sunt nomina haec: Carolus, Pipinus, dc Ludovicus. Mortua autem est Hildegardis, anno Domini 8 3, Calend. Maii. Post hanc, duxit fili- 83am Rudolphi, comitis de Francia orientali, nomine Fastradam, ex qua genuit filias duas, Theoderatam 3cinit rudem. Habuit autem ex Hildegarde etiam tres filias, nominibus Rutrudem, Bertham dc Giselam. Armo Domini 794, moritur Fa- 794strada: hac defuncta, Lutgardam duxit Uxorem, quae sterilis apud eum mansit. Post mortem Lutgardae, vis dicitur concubinis, primum Gersu inda ex Saxonia . quae
illi peperit filiam, quae nominata est Adelirad. Deinde aliam habuit concubinam Reginam sic enim vocabatur quae genuit ex illo Drugonem dc Hugonem, elegan-
677쪽
tes puellos. Postremo concubinam habuit, appellatam Alcidam, ex qua natus est Theodericus. Variant in his non parum authores t haec mihi omnia diligenter expendenti vero propiora visa sunt. Tres vero solum ex legitimo toro sustepisse filios , abunde testari mihi videtur testamentum, μὰ quod post mortem seriauaudum ordinauit. Sic enim ad verbum sonat: In nomine Patris. ostii, o Spiria ius saeti. Imperator CUM Carolus, Rex Franesrtim intile issimus, o Romani νector Imperii pius , fetix victor ae triumpharor semper Aiat in , omnisus fideliatis sanctis Deseretesiae, γέ sita n ro imperis consit uti λῖnt. Sistit omnibus iolis notiam esse reia min.
Pomodo δώina clementia , evitas nutu adoccasum tendentia secula per suce essiones, generationiam reparationes generantis , tres nobis danaostis, magno nos miserationis ae henedictionis sae iutati it muneres quia per eos secundum vota nos , sem noseram is re gno confrmatiit , edi ram obtivioni obnoxiae riseritatis Ietitorem stri . Ita se hoe Σobis notum feri iola s. quod eosdem per Dei gratiam stios nostros regni a Deo conse uti,cte sis, Adb νegni vel Imperii nosri haeredes relinqviere , sisse divina maiesias an erit. optumus, non ut consese atque inordinate, aut sus totiuν regni iurgium, ver Ilias controieria iam eis relinquamus olatrina partitione totum νegnum ἰώ uentre, qtiam quisque istorum eviri mel rogere debeat, deseribere se designare volumus, eo vides et modo. ut sua quisque portione contentus, iuxta ordinationem nostram, o sines regnissi, qui ad alienigenis ex-υ--tur . eti, Dei adiutorio nitatur defendere, o pacem atqtie caritatem eώmfratre cu-sia M. Diissiones vero adeo conseruati se conseruanἀ Imperii Gel regni no ri talex facere pluetiit e V2 Aquitamiam totam atque Vasioniam, excepto pago duronico . o qui
qHὰ Λάου ad recluentem atque fisspaniam reficit, o de esistate Murenis , qti.e dista super sitititam Ligraim , cum ipse pago Murenensi, pagum Analensem atqtie Asensem.
Castasnensem . Matisconensem , Lugdunensem , Sabaiabam , Tarant iam , montem Cynisitim , massem Segusianam ωDe ad ausis s ct inia per terminos Iraticoram mon- tum viqvie ad mare, veIusque ad Hispanias continetur, hoe es, istam portionem Burgam
δὰ , o notitariam se Septimaniam vel Gothiam, Lia ira dilecto stio nostro e Ggniati mus. Datiam mero , quae se Longobardia dicitur , ct Boi riam, si e Tossiti tentiis, exceptis Aultis villis, quariam nominastini Insoldesat & Latrahatis, quas quo illam Tussito beneficio nostro tenuit, o pertinent addixtim Mis vive. De Alamanta pamum , qtiae in Auseran ripa Danubii fluminis es, ct de ipse fonte Dariiali curreχti limitemsque ad Rhenum uium in con is pagorum Clelgoue se Hegoue abi Actim, qui dieitiae Atime se inde per Rhenum fluvium, sursum versio viqvie ad alperi quicquid intra
hos terminos fuerit, se ad meridiem ver orientem respicit, mra etim Acatia cinensi . o pago Durgoue, Pipim Hlectostis nostro isdinamus. stite luatitem de regno no- ibo extra hos serminos Derie . id est, Franciam ct Burgundiam , excepta ista parte , qtiam Liasiaico dedimus, atque Alemaniam, excepta portione , quam 'pino de mus , Austrium ct Notistriam, Thuringiam , Saxoniam. Frisiam, o pintem Boisariae, quae disitin Noragoue , dilectostio nostro Carsio concessimus, ita , me Curatas ct Lia Dinmiam habere possiat in Italiam ad aiaxitium ferendo fratri si s , si ita necessitas ext terit. Cariatis per vagem Auguseanam . quae ad raratim eius pertinet, o Ludovicus per valgem Segusianam . Pipinus vero Er exitiam o ingressiam per alper Noricas atque Curiam. me atitem lati ord ne δspossimus. Us Caroltis, qui maior natu es. 'μου. quam caeteri fratre ita, obierit. pars regni, qtiam has at, ἁ id tin intra ripinum vivicum , fictit quondam diuisum es ramum inter nos se statrem no rum Carolom annum . eo modo, ut Pipinus illam portionem habrat, qtiam frater noster Carolomannias hastiit; L--icio etero lilam partem, quam nos sese intiis. Si mero Carolo ct dotisca vitientibus, Apinus debitum fortis humanae compti erit, Carolus se Lias ictis ae, Carolum M. equidem a. 8os. in villa Theodonis, fecisse partitionem inter liheros. testantur ANNALES AVNNSES atque FULDENSES ad a. sos. an vero hocites amentum sit genuinum, plurimum adhuc disputatur. Exhihet illud PETR PremEUS inter Francorum Annales p. ars. cum hac rubricar Charta ditiissonis Imperii, qua in quibas m exemplaribus Rarolo Magno aQcribitur, non certoiae.
678쪽
dividant inter si regnum , quod ille habuit, ut ab ingress Italiae per Augusam ciuitatem accipiat Caroli Vercessas ct Papiam; est inde per Padum fluuium termino c-rente, qtie adfinex Rhegiensium I sestsivm Rhegium, se ciuitatem nouam atque Muti nam et que ad terminos sancti Petri. Has ciuitates eu 2burbanis territoriis , se quie- id inde Romam per Genuam est ad laevam, una cum ducatu Spoletino accipiat Graias. Guicquid autem a praec ris Guitatibus Romam eunti ad dextram iacet de praedicto re gno , id est, portionem, quae remansit de regno Transpadano, una cum ducatu Tusco Uque ad mare Australe, se usque ad Avin prouinciam, Ludovico cedat. suodsi, eneris βου- perstitibus , douietas fuerit defundi , eampartem Burgundiae, quam regno eius adjunxAmus,cum Prouincia edi Septimania sive Gothiam que in Hispaniam, Pipinus accipiat; C rolus vero Aquitaniam atque Vasconiam. uod si filius cuilibet horum trium fratrtim natus fuerit, quem populus eligere velit, ut patrisyo Fuccedat in regni haereditate, Σolumusve consentiant patrui ipsius, ct regnare permittant filium fratris seri , in portione regni paterni. Placuit etiam inter praedictos statuere atque praecipere, propter pacem, quam
inter eosperpetuo manere desderamus, ut nutas eorum fratris sui terminos vel regni limi-- inuadere praesemat, neque fraudulenter ingredi ad conturbandum regnum eius, vel mare, muniendas, se adjuvet unusquisque Hor fratremssum, se auxilium ei ferat eontra inimicos eius, iuxta rationem est possibilitatem, siue contra caeteras nationes. Neque
aliquis illisum homi re fratris sitapro quibuslibet eausis seu eulpis ad si confugientes F.
piat ad intercessionem pro eis faciendam; quia volumus, ut quilibet homo peccata se intercessione indigens, intra regnum dominiseri, vel ad loca sancta, vel ad honoratos homines confugiat, se inde iustam intercessionem mereatur. Similiter volumus , ut quem liberum hominem, qui dominum suum contra voluntatem eius dimiserit, o de uno regno ad
aliud ofectus fuerit, neque ipse rex fimpiat, neque hominibus μὰ ωUntiat, ut talem recipiant. Hoe non selum de liberis, sed etiam des uis fugitivis s.ituimus obfuandum. suapropter praecipimus, utrist nostrum aes um vn quisque accipiat beneficia in regno dominissi, o non alterius, ne forte per hoc si aliter fiat , ndatum possis aliquod accidere;
Beriaitatem autem Jam habeat unusquisque isiorum hominum absque contradictione, in quocunque regno hoc eum lexitime habere contigerit. M vn quisque liber homo licentiam habeat post mortem domini sei se commendandi inter hac tria regna, ad quodcunque τοtuerit, similiter se He, qui nondum alicui commendatus es. De traditionitus autem se venditionibus, qua inter partes ferissent, praecipimm, ut nullas ex hi tritus fratribus sempiat δε regno alterius aliquam traditionem vel venditionem a quot et homine rerum immobilium , hoc es terrarum, vinearum , diuarum, sevorumque qui iani Ossatisint, siue caeterorum, quae haereritatis nomine censetur ex auro se argento, se eemmis, ct armis ac usibus, necnon se mancipiis non cassatis, ese his speciebus, quae proprie ad
negotiatorer pertinere ausi untur ι caeteris vero liberis hominibus hoc minime interdicendum iudicauimus. Si eaus controuersiae inter partes propter terminos aut confinia regnorum orta fuerit, quae hominum te nonio di nisi nonpotest, volumus, quod ad declara-ιionem rei dubiae, iudicio crucis Dei, voluntas est rerum veritas inquiratur, nec unquam pro tali cause cuiuslibet generis pugna vescampus ad examinationem indicatur esi vero h mo de uno regno hominem de altero, de infidelitate contra fratrem domini sui a d domi m=um ac serierit, mittat eum dominin eius ad fratrem si/um, ut ibi comprobet, quod dixit. Super omnia autem subemus, ut ipsi recoratres curam ct defensionem ecclesaeSP
irisimul Ampiant, sicut quondam ab auo nsro Carolo se beatae memoriae Pipino rege a nobis postea eptas, ut eam cum Dei adiutorio ab hostibus defendere nitantur, ρο in Atiam seam, quantum aralipsis pertinet, est ratio psulauerit, habere faciant. Similitero de caeteris recisis, quae sub illorum fuerint potestate, praecipimus, ut iustitiam suam
ct honorem habeant f edita reae atque rectorci venerabitium locorum habeant potesatem rerum, quae ad sepia locvertinent, in quocunque de his tribus regnis Agarum ecclesiarum
possessune fuerint. De filiabus autem nostris iubemus , ut ps nsrum discessum licentia
m habeat unaquaeque eligendi, fus euiusfratris tutelam se conferre velit ι edi quaecunque ex illis monasticam vitam elegerit, lueat ei honorifice vivere: qua autem ruse est rationabia
679쪽
liter a condigno viro ad coniugium quaesita fuerit, eique eoniugalis vita placuerit, non eEdenegetur a fratribus suis, si er viri'stulantis e reminae consentientis honesta s rationabilis fuerit voluntas. Postremo flatuimus, ut quicquid adhuc de rebus ac constitutionistis his nostris decretis addere luerimus, sis a praedictis dilectis filiis nostris obstruetur, sicut ea, quae in his iamstatutas.nt ac Dipta. Hae autem omnia ita dispositamus, atque in ord
nem*mare Aecrevimus, ut quandiu diuinae maiestati acuerit hanc corporalem agere vitam, potestas nostra'sissera Deo conseruatum regniam atque imperium istud, sicut hacte--s uite se ut obedisntes habeamus praedictos filios ngstros, atque Deo amabilem populum nostrum cum omnisubiectione,quae patri Ultas ct imperatori ae regiasitas populis exhibetur, Amen. Hoc Caroli testamentum ascribere visum est propter eos, qui non satis diligentes, in historiis quiduis in qualibet charta inuentuincredunt, literis,ceu ce tum, mandant. Quod genus ingeniorum in causa est, quod ita variant, Vtin infinitis aliis rebus, de huius Imperatoris filiis : est enim magna controuersia. qui ex uxoribus, quique ex concubinis Carolo nati sint. Di 1sensioni causam dedie uxorum concubinarumque, quas multas habuit, & ex illis prolis diuersitas. Quoniam autem duo filii, Pipinus 3t Carolus immatura morte abrepti sunt: quorum alter, nempe Pipinus, quinque filias, dc unum filium, Bernardum, ex se genicos reliquit, Carolus senex mutat necessario testamentum. λlum igitur Ludovicum instituit haeredem consortemque Imperii; Bernhardum autem nepotem ex filio. Italiae regem facit. De thesauris suis regiaque pecunia omnia diligenter ordinavit,& quae ad eleemosynas, δc quae ad filios filiasque haeredes suos peruenire uoluit. Hac ergo ratione facultates omnes suas partitus est: Partibus tot factis, quot Opus erat ad institutum, ex omni genere supellectilis, cuius precium suprandem fuisse ferunt. Largitiones erant ab illo constitutae illis ecclesiis , Rauennae, Mediolanensi, ecclesiae,quae est Forumtulit, illi,quae erat Gradi, item ecclesiae, quae C loniae erat, item Moguntinae, item,quae Iuuaniae erat, quae Vernacula lingua nominatur Sali Eburg, item ecclesiae,quae Treueris est, item illi,quae apud Senones est,
quae est Uesontii: illique quae Lugduni est, iecm quae est Rothomagi, quae Remi est, illique,quae est Arelatae, ecclesiae Viennensi, ecclesiae, quae erat Tarentasiae, illi etiam, quae Ebroduni est, item quae de Burdegalae, item ecclesiis apud Turones& Bituriges. Const ituit etiam liquido , quid haeredum quisque accipere deberet, ne qua controuersia post mortem exoriretur. Quid pauperibus elargiendum esset, quid seruis in aula, quid viduis, quid pupillis, quid nubilibus virginibus pauperibus donandum esset, omnia religiosul ime ordinauit. Quae dc quanta dc qualia quibus que dederit, cum longius sit enumerare, Se in aliis obuium sit scriptoribus. 8ιο breuitati studens in praesentiarum praetereo. Anno domini 1 Io, PrincepS Hunnorum Carannus conuenit Carolum . petens sibi concedi habitare iux- . 1 ta Carnotum, quoniam propter incursiones Sclauorum in pristinis sedibus suis durare nequeat. Cui Imperator Carolus Omnem humanitatem exhibendo ostendit, quicquid petiit, concedens illi, donatumque liberaliter muneribus regiis iussit habitare, ubicunque circa Carnotum vellet. Hunc Cacannum, quia Christianus erat, sedulo cohortatus est ad ecclesiarum curam , in eumque usum instimendam dedit ei pecuniam non modicam. Propter quam largitionem hoc hic recensuimus. Quoniam autem in Caroli rebus impliciti sumus . quicquid inciderit, & quocunque forte iter duxerit, illac eamus, ut expediam
hinc nos. In liberis & nepotibus erudiendis liberaliter diligentissimus fuit. Nec enim desidia & ignavo ocio perire passus est quenquam suorum. Hominem enim
ociosum male cogitare, & Satanae huius aeris ante rerum renouationem domino obnoxium esse, & eius tentationibus expositum, non ignorabat. Quamobrem
magnum illi studium filii, ut studio disciplinarum mares essent occupati, & scrininae lanificio & aliis muliebribus artificiis semper eissent occupata . Utrique vero imprimis pietate & sanctimonia insignibus personis viris & mulieribus qui tum in
680쪽
monasterio plurimi inueniebantuo erudiendos dc instituendos in religionis negotiis tradebat. Neque enim satis esse genuisse prolem, nisi excultam, utilem educando δc erudiendo redderet. Hinc factum est, ut tot honesta virtutum virilium di muliebrium exempla prodierint ex huius familia. Hospitalitatem diligenter. sicut ex sacris literis doctus fuerat, coluit. In excipiendis δc alendis peregrinis tam largus fuit, ut non modo aulae, sed toti regno Oneri esse, calumniati sint quidam ex familiaribus 8c oeconomis eius; qui videlicet animales ratione ducti, spiritu di-
timo destituti, non cogitantes, quam mirabiliter Dominus impleat omnia,cum velit, benedictione; cumque claudit manum, omnia egeant. Non cogitantes, quantum numerum Christus aluerit quinque ordeaceis panibus. Sed non ii tantum sic putarunt: totus enim mundus lumine vultus Dei carens sic putat. Nonne quotidie audimus, nisi peste aut gladio multitudo hominum e medio tollatur,annonae vilitatem non expectandam, cum contrarium clarissime Dominus quotidie declaret i Videmus enim in familiis, quae non numerosae sunt, festinantes ex nocte in noctem in re quaerenda, tamen semper egere, dc mutuo accipere, dc non reddere. Cernimus rursus alias, quae numerosissimae, cum silentio de quiete nihil festinant; sed opus suum facientes, curam in Domino reiicientes , abundare omnibus rebus, aliis dare mutuo, 3c multa largiri pauperibus. Item cum irascitur, ut sic dicam , Dominus, post infinitam peste consumptam multitudinem, sequitur quandoque maxima fames, dc plenis horreis. Et contrarium apparet etiam, cum benedicit Dominus , quantauis enim multitudo hominum sit, de horrea vacua; tamen annona ad extremam vilitatem peruenit. Sed ad Carolum redire tempestiuum est. Fuit corpore euiarco dc quadrato, laborum patiente.
statura iusta, oculis splendentibus dc praegrandibus, naribus paulo oblongioribus, vultu laeto dc puro, sanguine suffuso, incestis virili magis quam superbo. Brachiis. manibus, dc pedibus proportione reliqui corporis mediocribus. Voce clara, Bc
facundia non vulgari: erat enim copiosus ic memoria rara. Nec unam tantum
calluit linguam; latinam linguam ita didicerat, ut ea prompte viva voce usus sit. eleganter autem scribendo. Graecam intellexit; sed in colloquio uti parum quiuit. Gallorum linguam Sc Italorum fere aeque nouit atque maternam Germanicam. Arribus liberalibus, earumque dostis professoribus, magnum honorem magnaque praemia praebuit. Doctos, quos fama commendabat, ad se vocavit. aut ut in celebribus locis docerent, honestis conductos stipendiis curavit. Ipsis usus est praxeptoribus Petro Pisano in literis Graecis, in dialecticis di rhetoricis, de astrorum scientia mathematicisque omnibus usus est praeceptore Britanno Alcvino Diacono. Scribunt autores, quod hic Alcvinus a rege Angliae legatus missus sit ad Carolum de magnis regnorum negotiis: Si sic alterum alteri cordi fuisse, ut manserit Alculnus apud Carolum. Fit etiam mandatum literarum monume
iis , illis temporibus duos Scotos ex Bedat discipulis, Claudium, de Ioannem n mine, venisse ex Hibernia in Galliam, viros in literis sacris de disciplinarum omni genere supra modum doctos; qui in ciuitatibus per plateas clamabant, si quis sapientiae cupidus est, veniat. Loquebantur autem non de humana sapientia, sed ea, quae a Deo est. Fama de his permanat ad Carolum, qui vocavit eos, dicitque severat sapientiae cupidum esse, venalemne habeantὶ Respondent, venalem hab re : sed iis, quibus non est pecunia, gratis dare se. Rex auditis eis, per aliquot dies probauit spiritus eorum, iudicauitque bonos; quare gratias egit Deo, quod miserit illos ad se. Rogauit igitur eos, quid nam pro sapientia postularent. Responderunt, Ingenia & animos capaces philosophiae, dc locum aptum ad philoso. phandum , de in quo se ex rustico quaestu iumentorum dc seruorum operis, de suis etiam operibus , quantum satis esset sapientiae , exercitii corpora lis. Nam habere debere modum corporis exercitium. Illorum ergo alterum praefecit pueris nobilissimis, quos putauit ad rerum gubernationem aliquando perventuros. Magni enim refcrri ius uitiapiens rex, recte M sapienter militu-