장음표시 사용
111쪽
' orationis. Iotira est duplex, simplex, idest, unius tantiim Vocis, ut amo, lego,&c. & composita dilarum, vel pIurium: ut expugnabilis: inexpugnabilis. Vt autem scias, quomodo componantur, Notanduni est, quod Nomina componuntur primium cum alijs nommi-bus: ut iusiurandum, pater familias,&c. v bilcl-tia casus rectos declinari semper, obliquos, nunquam: & sic cum alijs partibus noli variantur, nis in sine . Cum pronomine, ut huiusmodi; cum verbis, ut armigeri cum participijs, Ita enaxus consultum: cum adverbijs, ut maledicus, latis-- factior Cum praepositionibus, ut impiger, peri
diis. Cum coniuncti ibusa ut uterque Cum a ditionibus syllabicis: ut totidem. Verbum componitus cuna nomine r ut aeditico. u
aliis verbis, ut calen . Cum ad uerbi,s, vvmauedico. Cum praepositionibus, ut antepono. Cum partecipijs,ut omnipotent; i . Pronomen componit ir cum nomine: V eiulmo, aliquis: cum semetiploe, ut istie, quisqui . .um. verbo, ut quilibet . Gum: coniunctioni di, ut quisque. Cum adverbi js , ut ellus, Cum, -ciditionibus syllabisn; ut egomex , tute, huiu
Praepositi' conroiit turdum alijs pultibus ut supra& composita indeclinabiliter , plerumque tran- - sit in adverbium: ut ex duerium, .muc versus,
112쪽
Desigum pararum orationis. III circular, circa, absque. Adverbiu in coinppnitur cum pronomine, ut interis ea. Cum verbo, ut ubiuis. Cum praepositione, ve- perinde. Cum coniunetione, ut ubique. Interieinio componitur cum adverbio, ut ehodum. Contudito,ut sque,neque,sive, tametsi, quoq; , &c.
Rima coniugatio facit praeteritum, & su-Ρ th pinum inutata, S, secundae praesentis indi
s tum; ita aro, orno, &sere omnia a praeter sexdecim cum compositis: Vt domo, as, domui, et domitum, cubo, mico,neco, frico, plico, seco, so-nO,lono,crepo,veto, lauo,do, sto, piaesto,& iuuo. Secunda coniugatio mutat, es, secunda personae im ui, bi syllabum;&facit supinum in itum: ut habes, habui, habitum r ita mereo, moneo, placeo, -l, vel eor, polliceori praeter sex,doceo,teneo, pateo, i misceo, torreo, & censeo, quae formant supinum .' contra regulam. Item, excipe neutra, ut sordeo, . . studeo, frigeo,&c. cum tribus activis, arceo, mei tuo, timeo;lquae carent supino: praeter placeo, . illa Oceo careo,pateo, terreo, valeo, oleo,doleo, pa-πO,lateo,& quandoque caleo, & iaceo. Excipe. I etiam verba ibeo,ceo,dou, geO,lemneo queo, a . re O, dc uco, quae variant regulam et iubeo, lucco, : sorbeo, ardeo, mulceo ideo,pe 'deo,sedeo, spon it,dom tonde*,vid , u Qi deo,prandeo, algeo, au-
113쪽
deo, gaudeo, indulgeo, fulgeo, nauigem augeo, urgeo, turgeo,lugeo,fleo, tergeo ; cum composs-l tis a,leo,& pleo, aboleo, impleo, deleo, tholeo, exoleo,assoleo,adoleo, leo, palleo; Neo,' maneo , eum compositis immineo, emineo, perma- . . neo; Torqueo,. liqueΟa aereo, mεreo, caveo, faveo,aueo, ioveo, ueo,paveo, moueo,conniueo, faveo, liti eo. Et Nota, quod omnia verba in , eo, sunt secudete coniugati olais; praeter beo, creo, screo, calceo, meo, laqueo,nauseo, & enucleo, cucompositis. Item eo,& queo,cum compositis sunt
Tertia coniugatio cognosci potest ex varijs indicatiui terminationibus. 1 lilia,cio, habet xi, &, ctum, ut aspicio, cum alijs ae specio, verbo antiquo; allicio,pellicio, elicio, illicio, a laci inusitato. Excipe facis, iacio, cum compositis. In,io, habet ut,&itum. p. p. vi cupio cupiui cupi- .. tum. Excipe capio, rapio,pari*,quatio,concutio, mero odi fugio. an, bo,habet,bi,dc tum,ut bibo,bibi,bibitukdeglu-bo,deglubi,deglubitu.At incumbo,bui, bitu: scri bo,& nubo,psi,& ptu. Scabo,&labo,carent sup. In sco, mutat, sco,in ui,&,tum ut nosco, ignosco , quiesco,suesto, cresco, ascisco pasco, agnosco , elidi supinis irregularibus,pastum, & agnitum . In,co,variat,ut dico,duco,ico,uinco,parco.&c. itIn,do, mutatiamin, di, & ium, ut mando, mandi, mansurari edo, scando,incendo, cudo: Iturudo, dc strido,sine supino. Excipe geminantia praeteritu: Vt cadQ,cardo,pendo,ped intendo,& do,cuui suis
114쪽
υ . Excipe etiam findo,fundo,scindo, quae amiιtunt,ia, in praeteritis. Alia mutant,do, in si, &sum, ut ludo,divido, rado,uado, laedo, allido, rodo, tru , do, cedo,plaudo,&claudo. Io, go,&,guo,habet, xi,&,ctum,ut pergo,iingo,tin-go,rego,pi ngo, fingo, strii'go,ringo,pungo,extiuguo. Haec habet gi, Metu,ago, tango,istago,pan go, lebo,cu compositis,praeter intelligo,negligo, s diligo. Tria habent ii,&, lum,ut spargo, mergo. N pergo. Duo habent,xi,&,xum, figo,& frigo. In, ho,habet, xi, &,etum, ut veho,&traho. In, io, habet ui bisyllabum &,tum,ut colo, consulo, molo; excipe pello,euello,sello,psallo, tollo, s . stuli, extollo,refello, sine supino, excello, habet excellui, excelsum Immo, habet,ui, bi syllabum, itum, ut vom0, fre- . mo, tremo. Habent autem, psi, &ptum, demo, promo, coma,sumo ; premo habet press,pressim, S eino, emi, emptum. -ba,no,ut pQno,pau positum: gigno, genui, genitum: praecino.'praecentum, canos cantum .isItem .desino, sperno,stcria ψ,cerno. τι ,
cii quo,reliqui, relictum, dic. da xv, taber,ui, tum, ut tero, triui; sero, sevi, perci: seu in areie plantare: inserui, disserui , in aliis si- D, gnificaxi Onbibus, Excipe gero,um,curro,uerro,st
115쪽
Irs ima ne Praemisis; . Ir, ,habet, ut, tum,ut laces ,accerso, uel accersio, arcesso, faces , capes . uiso caret supino, &pinib,habet pinsui,pistum,iiel pinsum.1n, to,habet xi,ves xvi,&xum. ut plecto, necto, se-cto,peeto ; sed petio habet petiui, petitum . p. p. - meto, messui essum: sterto,stertiit, sine supino, mitto, uerto, sisto, sisti, statum, a lituum per ferna are, sisto, 'eutrum, accipit a sto, steti,statum. an uo, distyllabinia, habet ut,& utum: ut arguo,nuo, . statuo,rtio, sternuo; Excipe struo,struxi, structu e suo, suxi, fluxum. Item congruo, ingruo, cluos
Quarta Coniugatio habet, tui,&itum, ut audio, ieruio, &c. Et omnia verba quartae desinunt in , i O ; praeter eo,& queo, cum conlpositis r Sed var- . . neo facit varnum:inpetro sepultum. singultio,singultumatem irregulariser forniat praetetitum,desupinum,amicio, sancio,haurio scpio, salio, sen- tio, rauciossulcio sarcio, farcio, aperio, compo
Anomala,id est,irregulariauum sum, uolo, sero &edo,cum compositis. Item inulta sunt desectivat ut aio, .advesperascit, apage; aue, ausim, cedo, quaeib Iodi, salue, inqtiam,&c. . . Verba compq sita sequuntur suorum simplietu coniugationem et praetorquam habentia praeteritumgetriinaetiimiqi amittunt primam syllabam; eκ-cipetamen,praecurro, decurro, excurro, repungo; α conlposita a,sto,do,posco,&disco. Item. e
116쪽
Atque supinis verberum. 'I I Inchoatiua is nonii ne carent praeteritior a verbo autem mutuantur a primitivis, ut alibi di tu est. De upinis Praeterea sex sunt regulae Fenerales. Prima verba in , vi syllaba praeteriti,mutat, uidn, tu. Secunda in, ut, disyllabinia mutant vi in, itum . Tertia ita, ei, gi, qui, xi, mutant huiusmodi syllabas inetum. Quarta in , mi, pi, psi. eas mutant in, pium . Quinta iii, di . h, ri, si, ti, mutant easdem in , sum. Sexta in, bor, exeunt in, sum, uitabor, lapsum. Et has regulas intellige cu aliquibus exceptioni bri, Carent supino ex Aetiuis, cerno, compesco,disposco, respuo, lingo, sugo, refello, timeo, metuo, urgeo, Iambo, caluo, viso, posco, reposco, linquo, arceo, disco,& ambigo. Ex Neutris autem, strideo, sterio, rudo,naico, stuo, parco, psallo, dego, stabo, paveo , horreo, ma--. dςo, tremo, tuo, glisco, furo, volo, lucco, fulgeo, calesco, seruesco, cum omnibus alijs inchoatiuis; & verbis etiam seeundae Coniugationis, quae habent praeteritum in ui, duas syllabas rvt caleo, frigeo, Sc. praeter pauca supra posita in regulis secundae coniugationis: vi noce O, pla
117쪽
cansio en legitima versin insingulossuos pedes distinctio.
Versus en oratio eerto genere, numero, atque ordine pedum alligata. Tes vero en pars versu certo θllabarum numero , a tq; ordine definita. Dilabarum alia breuis,stvntus temporis : alia longa, duorum: alia commnnis, modo νnius, modo duorum . Item alia prima: alia vltima, ad quas mono γllaba rediguntur,lia media inter νtra que constituta quotcunque sint illa. Et sicut ex Naria pedum eomminione oritur carminum variet, , ita ex diuersitate θllabarum fiunt diuersipedes. Ex qui bus ath suntsimplices, ut quatuor bi DL- . labi, O otio trisyllabi j vero duplices ex simpliacibus compositi, visexdecim quadrisyllabi. Plurium autem syllabarum sunt inusitari , praeter Dochimum
i apud oratores, ut perhorrescerent, licet nonnulli numerent triginta duos Pentaollabos, sexaginta quatuor Hexa yllabos. Hexametrum carmen constat siex pedibua, qtiorum quatuor primi seunt indisserenter communes dactilo , σθondeo: utuntus vero tactilm,sextus spondeus esto ;o perraro ali. er.
118쪽
Pentametrum autem constat qMinque pedibus: duo primi sunt itidem damo, o spondeo conmunes : post quos sequiturθllaba longa finalis, vel monosyllaba quae di-- citur c urazDeindesemper sequuntur duo ductili cum alia syllaba longa, quatenus qualibet in fine versus produci potest;qua cum casura Spondeum facit. Diatilus constat tribuo bilabis,prima longa, O reliquis duabus breuibus . Spondeua vero continet Dasθ2abas longas. 'In numerandis autem Ualis haec notanda sunt. . I, , in dictionum, acollabarum principio, sequente voeali cum qua ollabam Iaciant, consonantessunt, ut
Iuno, Venua, deiero, auis, σe. Excipitur, i, in propriis nominibus graecis,νt Iacobra, IesuN, Ioannes Iu - . lus ama tota in principio semper remanet vocalis. I,inter duas vocales,vim suam retinentes,habet vim du- . plicis consonantia, vi Iroia, maior reieci. In his tamen
compositis, bjugus, quadri Ura, inuenitur, sint plex. In lemianimus,semibomo, semiustus, σ s te is, i, eliditur.' post, q, semper liquescit,uest amittit uim literae;qua-νὲθllaba praecedens non producitur positione. νι, Gpore, g, σ, s, modo liques cst, ν lingua suauis: quia furit soliabam eum vocalisequente; modo non, ut eatn
SI disio in vocalem, aut is, mi finierit; ct sequens di
119쪽
reto Ars Metrica . vocalis naturaliter longa in sine reperitur eommunis, quamuis esset diphthongusrat monosyllaba,is, O heu, non eliduntur. Hae figurae interdum habent etiam D. cum in diuersis carminibus, si sequens incipiat a vocassiqui dicuntur veisus bipermetri, quods erabun. dans ollaba elidatur. Eodem modo antiqui auferebant, s,finale, O quandoque eum vocali etiam pracedente. Ut Catull. Tu dabis supplicium. Et Virg. Aut Ouium foetus , aut νrentes culta capellas: hoc tamen non en imitandum. neresis est duarum vocalium naturaliter diuersarum in unam longam contractio: ut bet , hui, bute, eui, cum
compositis plerunque sunt monosyllaba. Item dii iis, ii, ijs , ijdem, iisdem, babent solum, i, longum.Quod saepe etiam sit ingenitivis in duo, ii, desinentibus, ut
Virgilii,Patauis. Item in dehinc,deinde,proinde,deest, deerat, praeeo,prehendo, vehemens, deorsumseorsum, o hui modi Idem saepe ingenitivis, dativis , accusativis a nominibus in eua graecis: ut Orphei, Ne-τeo, Thesta. Quin etiam quandoque in posse uis, liis; ut aurea, aerei, aeripedem, aluearia, eosdem, duodecies, luctuosus, Phaeton, eadem, similibus. Sed in quoad, prout, ct cooperio contrahuntur duae in
Dieresis, hute contraria, en unius syllaba, ct quando quaed bibongiin duas diuisio, vifluae, persoluendus, Aeneas, galidet .masis en, eum breuis producitur aut simpliciter, aut per geminationem eiusdem littera' aut cum, ι, , ν,νocales in contonantes mutantur, ut prima in, Italia, repperit, abiete. Item relligio, tenuia, genua. Systole eum longa corripitur, vipenultima insteterunt,
120쪽
P Riinae,& mediae syllabae octo modis cognoscatur. Positione, Diphthongo, Vocali ante alteram, Deriiratione, Praepositione, Accentu, Re-Ia.& exemplo.
Positione,quando post vocalem sequuntur duae consonantes, aut duplex; tum vocalis illa producitur: ut artes, annus, rexit, gara, ai'. Et haec regula seruatur in omnibus, etiam sinalibus, dummodo altera saltem consonantium sit in eadem dietione, ut at pius . Si vero dictio in vocalem. breuem desineret, & sequens a duabus consonan tibus, vel duplici inciperet, non diceretur produci positione ut Hor. fastidisse strabonem, &Virg. nemorosa Zacinthos. Sed si prior duarum consonantium sit muta, & sequens liquida, &ambae faciant lyllabam cum vocali sequente lucvocalis praecedens, si naturaliter sit breuis , fiet
communis in carmine; ut tenebrae, ciclops, tec- messa, cicnus: at in oratione soluta est perpetuo breuis. Si autem esset naturaliter longa, nunquacorriperetur, ut matris, simulacrum: Mutae sunt, b,e,d, g, p,q,t, & etiam, f, ante liquidam in carmine: liquidae sunt ,r,m, net ais m,n, raro lique-
. scunt, idque in graecis. In abluo , abruo, alti uti morbis: regula non habet locum: quia non sunt in eadem syllaba cum sequente vocali. Diphthongo, tam graecis, quam latinis, ubiq; pro- dueitnr syllaba; ut Aeneas, coma dia,musae, aulait teucri, parteis, harpyia r licet apud latinos sequente vocali possit corripi, ut sudibusue praeustis, scdras