장음표시 사용
51쪽
De Constructione ratieliacientis me corpus uiuit anima, performalem rconstruicti domum quadrato i pide, per materia- demi studes discendi gratia, per causam finalem. Vel Ablatiuum modalcm, ut strides magna diligen tia. Vel excessus: ut supero te scientia, sum altior te duobus digitis. Vel participii absoluti, aut sorni ae ipsi iis r ut hoc actum est Caesare imperante , uel Cicerone,& Antonio consulibus. l. a Vel Pret ijriit emi librum duobus aureis. Verba pretis, praeter acti ita alibi posita, sunt liceo, liceor, tr. citor, paciscb prandeo, ceno, metior, habito, consto,itim, sto, uaeneo, mercor , Vbi praeter illa,
. quae alibi dicta sunt depretio , Notandum est, quod ii pretium fuerit explicatum determinate
per nurberalia,ut duo, tres, &c. Vel addatur sub - . stantivum, ponitur in ablativo ut emi librum . t tribus assibus, mea pecunia, magno pretio, &c. Verbis canendi, uendendi, &c. praeter illos qli tuor genitivos, tanti, quanti, pluris,'minoris , adduntur isti ablativi sine 1ubstantivo, magno , paruo, maximo, minimo, multo, plurimo, nimio, uili, caro, paululo, dimidio, duplo, triplo, quadru plo, centuplicato, nummo, dimidio pluris uel minoris, sic multo, duplo, paulo, bis tanto pluris, vel '. carius, uilius. Item Ad uerbia, care, carius, carissime, bene, tuale, gratis,&c. Nomina autem numerorum, ponderum, &mensis rarum cum his uerbis ponuntur in accusativo cupraepositione in: Vel in ablativo cum, pro uel in eo casu, quem postulat ipsum uerbuini ut emi libros tribus denarijs in singulos, truno r lanam incentenas libras, it centor panniun in ulnas singu-
52쪽
las,il braccio:uel pro lingulis libris, uel singulos,
o supple. libro .: Etumi libros ternis aureis, id est, . singulos Tribus aureis . Dicimus etiam locauis dotivior in menses tres,in annum,per tre meia,pern)un'anno, Sc. . . Adverbia interrogatiua sunt sex, Vbi , ynde, qua, - quo, quorsum, re quousque. I
Icut omnia yerba ha hqnus, pertractata, dicuntur personali r que i a recipiti it is tanta positum per nominatiuum casum: ita quae sequuntur, dicuntur impersqnalia , ii no--a amina tuo taςito kyel expresso care ani : quia nec . determipytah p so'as, nec humeros habent : In: quibus tamen plerunqqe pote it assignari infiniatum, vel aggregatum aliquod Joco nominatiui. I M personale est duplea: aetitiae voci)iA,t, ut inte- i. rest paenitet; passi lae voςis iii, tur, ut legitur, sese P Rima regula. Imperson Ic passiuae vocis formatur ab omnibus verbis,quae desinui in, o,dc vo- lunt ante se nominatiuuna agentem: ut sunt om- inia activa, neutra abibluta, acquisitiua, &trani sitiva: Atque vel utrinque absolute ponitur, ut ilegiiux, pugnatur : vel recipit ante se ablatiuuincum, a, vel, ab , & pqst se casum sui verbi, si vel nerit tantum a neutris absolutis, & acquisiti uis r , ut a meitur ad scholam,& obeditur tibi: ab alijs
53쪽
Hanc constructionem sequuntur haec tria νεrbaa,enefit, malefit, & satisfit a neutris acquisiluis, licet activae uocist quibus adde etiam fit. sed fine casu posteriori: ut a bonis benefit multis,ut etiam fit a Deo, Regula secunda continet Hare tria uerba , Interest, refert, per apartenere, importare, essecutile, o interesse: & yst, per esser'u flatio ; uolunt ante se uel nominatiuum, tertiae tantum personae singularis, & plerumque neutri generis,ut hoc, id , illud quod; Veliu finitum: Et post se genitivum, ut neutra possessiua exceptis his primithita mei p. tui, sui, nostri, & uestri, quorum loco dicimi
cum interest,& reseri,inea, tira, sua, hostra Sstra: & cum est, meum, tuum, suum, nostrum, &uestrum: Infinita uero regunt semper post se casus sui uerbi: quod si fuerit similium copulati , ex natura infiniti requiret post se ae satiuum it hoc tuum est, uel praeceptoris: & tui fratris , uel mea interest csse studiosum , iton studios , Dici mus etiam hoc tua interest magini alui; tanti, de quanti de m terest ad honorem meum cum accusativo inanimato, item multum, plus magis,nii-nimum, plurimum, &c. Item mea, tua, ua,unius A se ipsius, solius, legentis: At nostra, uestra,sua duorunas trium, quatuor , &c. sic paucorum, multis-rum, &phmum: sed cuiusque nostriini, omiti nostrum, potius quam nost a Sinnium,aut euiuiaque. Quando tamen praedictis pronominibus, aut geniti uis additur aliud nomen, resolutinis per relatiuum hoc mo do: Interest tua, qui est
54쪽
. uenis, uel qui uocaris Petrus: aut tua Petre in uocativo cum secunda tantum persona. In ali js significationibus sunt omnino personalia: ut rese- ro tibi hoc, interfui rei diuinae,&tuae ledi ioni. . ab urbe ad mare, uel Roma Tibur intersunt sexdecim millia passuum . inter iustitiam, Saequit tem aliquid interest. Tertia continet multa verba, & vult ante se vel n . minari uum agentem tertiae per uae utriusque numeri,vel infinitum; post se dativum patiente, - ut neutra acquisitiua: ut uirtus placet bonis,quibus displicet esse vitiosos, uel etiam vitiosis, sed rarius. Huc redigi potest verbum substim tiuum, iunctum nominibus adiectivis genere neutro interiijs personis tantum singularis numeri r ut tibi utile eri studere artibus ingenuis .sic opus est,sas,
Placetaibet,piacere: displicet, dispia cerer licet,es
fer lectio: Conuenit,conuenirer Accidat, euenit, contingit, Accadere: Prodest, expedit, conducit, Giouare,esser'utile: Obest, nocet, Nuocere: Praestat, effer me glio: Vacat, haver'otio: Restat, rei stare susticit, bastare: Ex his tamen placet, drspli-- cet, restat, prodest, obest, & nocet, habet omnes personas: Nec propterea sormant impersonale - passiuae vocis: quamuis noceo habeat utrumque. costat, effer manifesto,& sic liquet, quod uix iungitur infinito. Quarta continet quinque verba r & vult ante se no-
. minatiuum agente, vel insinit umor post se accusa- riuum patientem, velut neutra transitiva: ut vir- . estus decet bonos, quos delactat bene uiuere. De-
55쪽
ne constructione . cet,star bene,d conuenire: dedecet, disconuenire. Iuuat,gio uare : Deleetat,diletiarer Oportet, . bi gnare. Ex quibus Decet,& dedecet habent tantum tertias personas utriusque numeri :Iuuat,&deleetat, habent omnes personas.Oportet po-- tius absolute ponitur. QVinta het quatuor verba,& vult ante se nominatiuu agente tertiae personae utriusq; numeri,uel infinitum:& post se accusativum cum , ad, sicut neutra absolutar ut ad uos pertinet studiu, uel studere. Pertinet, attinet, spectat, & tacit; . A partenere: sed facit, raro infinito iungitur . SExta cotinet quinque uerba,quae dicuntur semper impersonalia, & volui ante se uel geniti uu , uel infinitum loco nominatiui agentis, S post se accusativum patientem; ut me pq nitet erroris , uel errasse. Pqnitet, pentirsi: Tardet,& piget, rincrescere. Pudet, vergognarsi. Et miseret, havermisericordia; quod infinito non iungitur.
Postremo sunt quaeda uerba seruilia dicta, quia
semper iunguntur infinito,& seruiui illi: modo enim sunt personalia, si iungantur infinito personali,&uolunt ante se nominatiuum agentem,uel patientem, prout uerbum in infinito politum t ut tu incipis amare virtutem, & soles laudari a bonis: Modo sunt impersonalia, si iungantur infini-- to imo ersonali, & tunc sequuntur constructione sui infiniti r ut a te debet seruiri Deo, in ea potest interesse scire latine; tibi desinit displicere ferre
- laborem, &c. Omnes autem aliorum verborum
dissicultates hic repeti possunt: quae tamen facili negotio stiperantur, si prius fiat latuium sine his, deinde
56쪽
t deinde interponatur verbum ferulle in eodem 'tempore, es numero alterius verbi in infinito p nendi iret tu doceris a me grammaticam , tu incupis doeeri a me grammaticam 1 pigros tardet laboris; pigros soletis de re laboris,&c. infinitum verbi similium copulatiui cum his vult post se nominatiuum:ut tu debes esse bonus. Incipit,c minciare: desinit finire,etestare, o cessare . debet, deuere. solet, iere, effer solito . potest, potere. Quibus addi possunt,c pit, sit, negi,&cosueuit. Quaedam impersonalia habent duplex praeteritimarvi placuit,& placitum est. libuit, & libitum. licuit,&licitum est Taeduit, &pertesum est epi- guit,& pigitum est: puduit,&puditum est: desijt, desitum est: soluit,& solitum est: carpit,& carptum est: incepit non est ita elegans r Miseret. Whabet tantum misertum est. i
Nfinitum est verbi modus imperfectus, quia eget alterius verba , vel aequivalentis coniundi ionei, la quo pendet, ut Perfectum significet sensu in: Et dicitur infi-- nitum, quasi in determinatum, quia non habet certos, ac determinatos numeros, nec personas,h iiisi resoluatur. Tempora vero quinque habet coniuncta in tribus. Infinitum personale vult ante se accusativum agentem, vel patientem, prout est nominatiuus sui
verbi finiti: post se omnes casus sui verbi: ν t cupio a
57쪽
13 De In iis . pio, te studere philosophiae:mihi plaeet,iuuenes
doceri prudentiam a senibus: opini te esse studiosum, me non fallit. Impersonale autem utrinque retinet construesionem sui verbii ut mihi gratum est, a te seruiri Deo: scio, tua interesse, vel te taedere: Tui patris litterest, te posse nudere vel . tibi incipere placere sequi virtutem. At sumi es. non pendet ab altero verbo , habetque ante se. Imminatiuum, ponitur pro praeterito imperfecto. 1 indicatiui: ut ego docere, illi doceri , pro doce-::: bam, & docebantur; apud historicos praeserti m . Vt autem facile utamur infinitis, auferetur u uulga-- -i ris particula, che, a praecedenti verbo pendens, . ct casus anterior sequentis verbi infiniti ponetur, ubi requirit infinitum ipsum siue personale , sue impersonale. Sin verbum praecedens fuerit unum ex his, dicor, credor, iudicor, putor, existimor, narror, memoror, seror, trador, prodor, perhibeor, legor, fingor, deprehendor, iubeor, vetor, Sisimilibus ;tunc talis casus regetur frequentius ab his in no- Ininatiuo patiente rvt, si dice , che tu hai impedito ilinio disegno, tu diceris impedivisse daeui, - consilium, &c. licet etiam fieri possit per Jmper - Anale, ut dieitur, te impedivisse meum cons lium: Quod semper siet,sequente infinito impe sonalit ut ereditur, tua interesse studere. I , I is addi potest verbum, Videor, per parerere: qvod mea quidem sententia quatuor praecipue modis construitur, Primo si sequente infinito personali adest in vulgari expresse particula, che, construi - tur, velut praedicta priori modo: ut, mi par, chetu stu-
58쪽
t ne di liis tu studis Mihi videtis studhre. seeuhdo, si adest
occulte, sicut quando in vulgari immediate iuni gitur infinito: egdem λι esit, gehs, & patiens: vr, A te par fare ii debito tibi ridetis fungi ai'όssicio tuor Sed cum testia petilina, quod videtuit patiens, νεhi tui in nεminatiuo , &additur dati-luus, sibi,in utroque hii uictor ut ad fgnum plit d'est fer savio, quisque sibi , idetur esse sapient si iδὶ sisequatur infinitum impersonale ut i che tu tipenta dei tuo etro re, ille emus, mi hi videor kidere, ie paenitere reii trotis , vel mihi videris esse paenitens, is,*ufm p.nitet, dec. Quar- quando signisseat idem, quosl verbum,clibet ponetiar iispersonaliter, ut mihi iti uisum est facere, idest libuit. Dieere autem eum Cit idne , Tusc. v.-Non uidetur xd beate vivendumstis posse virtutem,& thnilia , hodie videtur: Inusi
Infinitum uerbi similium copulati hi post supradi sauerba, Se ea, quae immediate iungum ut infinito, eo putat duos nominatiuos r ut nos dicimur esse egeni, tu uia iis uiuere contentus tua sol te i bis
appellari hobili ;&e. Iurigutibus immediate i nito, uolo, labio, maso, cupio opto: desiderό ,
I habeo, spero, molioc nitor, conor, audeo, scio tento, disco, doeῆo, propero, gaudeo, paro, studeo, desisto, cesso, starisio, constituo, decerno, &cetera; ut fetu ilia personaliter posita. H At cum ijs, quae post se possunt -habere Cecusativum dicitur, uolo, alit cupio esse bonus, 'uel moelle
si autem in uulgati immediate iungantur infinito alia
59쪽
alia uerba, a litemur in accusativo seia semper haec pronomina, me, te, se, nos uos, ,se,prcuri. erit persona uerbi finitieut Pentad'hauer'inteso, Puto, me intellexisse, Sc. , Quoties autem infinitum personale constat duabus uocibus, prior concoxdat cum accusatilio, vel no minatiuo anteriore id genere, numero, α casu, . quia est participium rut credo,nos rogatos esse Nudiceris ueturus esse huc: excipe futurum passuu ,
ubi adestiri,ut tedium iri; quia tunc est supinum indeclinabile, sicut omnia impersonali r ut scio,
uos rogatum iri a multis. 'iQuando non reperixur praeteritum perses tum lininfinitis passivorum , exponetur per activum rci sed quando non inuenitur futurum infiniti, Mian: omnibus uerbis supino carentibus, & imperso- nalibus adtiue uocis; circumscribitur addendo fore, aut futurum esse ante particulam, che, ipsa. uero particula sit,ut, & uerbu retrahiti x ad prae- . sens, uel imperfectum subiunetiui prout uerbo uiciniori melius conueniet: id quod resoluendo ex uulgari facile cognoscet: ut, credχ diae tu Mi-- diarai, crGo, fore, ut studeas et crydeua , che tu. susse per studiare, credebam sere,ut studeres Braeterea notanda sunt iecunda uulgaria trium temporum subiunctivir nam posterius praeteriti impersteti, pquandoque etiam prius; exponi tyrrectius p rsuturum infiniti, aut iuppletur per fore, re imp sectum: ut penso, che tu mi fauorire. . sti, o pensava, che mi fauori ili; puto, aut putaba, te mihi plurum esse, uel fore, ut mihi faueres.. Secund qui plusquam Hrssecti admittit mistione l
60쪽
modo et Iogludita, che iras havereui fauorito;iudico, te milia fauturum fuisse; uel iudico, suturum fuisse, ut . mihi faueres. Secundum autem suturi exponetur per fore, & praeteritum persectum: ut, so, che d mane serat tornato; scio sore, ut cras redi ueris. iVerba spero, confido, polliceor, affirmo,&similia, etiam in vulgari praesentis teinporis plerunque . habent occultam quandam significationem futuri: ut spero di lodarti, id est, spero, che ti lode-- ro; spero me Iaudaturii esse ter sed quando ut in- que habet accusativum, ut euitetur amphibologia, resoluitur reditus in passivunariit spero te lau. datum iri a me,&c. licet non semper. Praeterea de hac uulgari particula , che, notabis has. regulas. I. Si ponatur post verba voluntatis, facultatis, rogandupersuadendi, admonendi, impersonalia a dilua vocis,potest fieri per infinitum,&stpaus per . ut,& subiunetivum tui cupio,doceo, iubeo, oro , hortor, admoneo, mi hi placet, gratu est, te stude re.vel ut studeas: huiusmodi sunt. Volo,nolo a-lo,impero,dico,edico, cogo,sacio, efiicio,suadeo, moneo, impcllo,scribo, mando, praecipio, rogo, speto, flagito,expceto,impetro,exoro,&c. II. Post verba sensus potest fieri per infinitum , aliquando etiam per quod cum inducativo., aut subiunctivo. Cic. ad Att.lib. Io. ep. q. Cum scri ri. psisset,quod cuperet, me ad urbem venirer idem Off.I.animaduerto, quod qui perduellis esset,&c. Idem Fam. lib. 3.epa'. An mihi de te putas esse di .ctum, quod lautum ipsc transiri Θ Et aliquando