장음표시 사용
51쪽
Mati. XI. . Cor. X. q. I ac ama instit. Lib. V. p. 2O.
1 ORATIO II. INAUGURALI sAtque huc facit exemplum Dei: Nam Deus quidem est prima Veritas, & Veritatem impense amat; Scd quomodo ad Veritatis agnitionem homines adducit Nimirum vinculis amoris, prout loquitur Scriptura. Benefacit, suadet, hortatur sed neminem ad se invitum trahit; vult niam ny populum spontaneum. Huc facit etiam exemplum Christi; Nam Clitictas quidem eo fine vcnerat, ur veritari testimonium perhiberet, prout ipse aiebat Pilato. At quomodo id exsecutus est Molitigavit, non clamavit, vocem suam in plateis exaudiri non ρ fus est. Fuit mansuerus ct humilis corde. Quid Apostoli 3 Nonne in hoc etiam Domini sui vestigia presserunt utpote qui, non carnalibus armis, scd praeconio, scd suasione, verutatem disseminarunt. Denique nec alia purioris aevi, & vicunioris Christo, mens fuit. Unde LACTANT ius eximie pra caeteris ; Defendenda, inquit, religio, non occidendo, sed mmen
do ; non saevitia , sed parientia ; non scelere, sed fide : Nam, addit, si sanguine, s rormenris, s malo , religionem defendere
velis, Iam non defendetur illa, sed polluetur atque violabitur. Nihil enim est tam voluntarium quam religio, in qua s animus sacriscantis aversus est, jam sublata, jam nulla est. Haec La tantius , quibus gemina apud alios purioris aevi Theologos pacsim lcguntur. Scilicet, ignora adhuc erant atque utinam in perpetuum ignota mansissentὶ non jam dicam Circumcellionum, non Arianorum, non Muhammodis, sed ' illius Ecclesiae, quae Catholicam, Apostolicam, imb istam Christianam se venditat, de truculenta consilia, & atrocissimae lanienae, & Bclla Sacra a Crucesignatis in miseros Fideles gcsta, & barbarum illud denique Inquisitionis Oiscium, quo haud scio an quicquam inuquius gentes ferissimae unquam habucrint; illa, inquam, primis temporibus, Christianis erant ignota ; neque mitissima Disciplina, quae non saevire, sed pati docet, In belli facem,
Carnificinam, atque omnis crudelitatis magistram adhuc evaserat. Hoc ergo stet fixum ratiunque, nec Vcritalcm a Caritate, nec Caritatem a Veritare ullatenus di vcllendam esse. Verum
in quo potissimum sese racologi Caiatas prodet In omnibus,
52쪽
Dκ THEOLOGO VERIT. ET PAC. STUDIOSO. 4 Au DITOR Es; Etenim nullum est Hus munus, nullum officium, nullum studium, quod, ut ad Uerltatem icndcre, sic de Caritate temperari, regi, atque animari non debeat. Caritas aderit in discendo ; ut ca scilieet potissimum discat, non quae ad vanam pompam faciant, sed quae ad usiam pcrtineant, sed quae ad Ecclesiae aedificationem & commodum sint promistura. Caritas aderit in docendo; ut nihil praetermittat, quo sese utilem praestet, omnibusque officii partibus cum fructu d
iungatur. Caritas circa Herirates, ut eas pro viribus illustret, confirmet, disseminet. Caritas circa Errores, ut eos omni ope, sed modis tamen legitimis rcfcllan Caritas circa Errores leves, ut eos potius strat, donec Opportunius tempus advenerit , quam ut Ecclesiae pax violetur. caritas circa Errores graves , ut in iis damnandis, confutandis, evellcndis, errantium tamen perinae parcat, eorumque emcndationi ac saluti se per consulat. Caritas, ubi pax viget; ut ea foveatur assiduὸS conservetur. Caritas, ubi sunt diffidia; ut ea quam citist me, si modo fieri possit, componantur. Caritas erga Di sciapulos, in iis bene de gnaviter, sed de amanter instituendis. Caritas erga Collegas, in iis nullo non cultu ac honore protaqucndis. Caritas erga Ecclesiam patriam, ut quicquid in Sch lis traditur, quicquid disputatur, quicquid praecipitur, in ejus
Commodum ac usum vortat. Caritas erga Exteras Ecclesias, ut earum stilicet concordia, non modo praepostera quadam m eositate non impediatur, sed Christiana ἐκ --, omnique of Ciorum genere promoveatur. Caritas erga univeisos, cu)uccunque ordinis aut gradus, ut ad eos fide imbuendos, Se ad salutem adducendos, tota Theologi industria se conserat. Ex quibus omnibus, quam late sese Theologi caritas diffundat, abunde, ut quidem puto, perspicitis. Verum, AUDITOR Es, cum nihil sit crcbrius, quam ut, Veritatis obtentu, In Caritatem Theologi peccent, placci hic iterum Regulas quasdam, huic proavendo malo aptissimas, in
medium adducere. Prima quidem Regula est Pauli, qui sapiendum sobrιὶ, neque ultra id quod scriptum est, Christianis F α uerum
53쪽
ORATIO II. INAUGURALI siterum Iterumque edicit. Quae quidem regula , si ad verita tem , prout vidimus, multum Conducit, sane non minus ad concordIam spectat. Enimvero, si dissidia omnia, quae, inde a prima origine, Ecclesiiam Christi turbarunt, spectemus, fanὸ patebit ea ferὰ omnia non aliunde quam a Doctorum inte peranti audacia, aC temerariis quaestionibus, ortum duxisse; qui in arcana Dei penetrare, & quae humanum captum sit rant, ingenii sui modulo adstringere, imprudenter sustinuerunt: Absque quo fuisset, nec de altissimis Essentiae Divinae M steriis, nec de aeternis ejus consiliis, nec do modo quo Deus cogitat, nec de modo quo operatur, nec de innumeris rebus ejusmodi, tanto aestu pugnatum est.; sed, juxta Mosis praeceptum, a Suracide quoque inculcatum, occulta quidem Deo essent relicta, totusque labor in revelatis opere implendis positus fuisset. Quam quidem in rem, non possum quin prostram, quae, de Arianae haereseos primordiis, ad Alexandrum & Arium scribebat Co N TANTI Nos; Nec interrogare, inquit, de hujusmodi rebus primcipio decebar, nec interrogarum respondere. Tales enim quaesti nes, addit, quas nullius Legis necessitas praescribit, sed inutilisorii altercario proponit, licet ingenii exercendi eausid instituam rur, tamen intra mentis penetralia eontinere debemtis, nec faciuin publicos convenetus esserre ', cum nemo fit, qui ranaarum rerum ramque disticilium naturam , vel accurate comprehendere, vel pro dignitate explicare queat. Recte ille, imo rectissime. Altera Regula, huic primae amnis, haec est, ut scilicet v riis qinestionibus justum semper pretium ponamus, res certas
a minus Certis, res utiles a miniis utilibus, res momentosas a levibus, res necessarias a non necessariis, sedulo distinguamus, ncque de iis acriter pugnemus, quas liberae , tum opinationi, tum observationi, Deus reliquit. Enimvero quinam nos sumus,
qui in Ecclesia Leges feramus, quas Christus ipse non posuit Quinam nos sumus, qui eas quaestiones ad Fidei summam pem tinere velimus, quas ad Fidei summam pertinere Verbum Dei non pronuntiat Quinam nos sumus, qui ab iis rcbus salutem ternam suspendaurus, . a quibus eam Christus non sicipendit Quinam
54쪽
Dg ΤRgo Loco VERIT. ET PAC. STUDIOSO. εἴ ulnam nos sumus, qui a Christi communione arceamus, quos ab ea Christus non arcet Nonne unus es Doctor, nempe Christus' cujus proinde definitionibus ac lcgibus ita standem est, ut, qui ab eo non determinata determinare audeat, legesque de iis sancire, ac propterea alios damnare, is, usurpati Christi do. minii , Λ exercitae in fratres tyrannidis, notam eflugere non poc
st. Quo quidem spectant eximia illa Apostoli nostri effata, Tu
qνis es, qui alunum famulum conrimvas Is proprio Domino, aut far, aut eadit. Unde Aqui in fide infirmi sunt, eorum ferem dam imbecillitatem, expectando doncc A ipsis Deus veritatemrilatentem aperiat, interim vcro de quibus constat, retinenda a,,nobis, & opere implenda esse, sapicntissime de in rem Quaelianam consultissune monet Apostolus. Tertia Regula, priores confirmans, dc summi quoque momenti, haec esto; Ut nimirum Theologi se homines esse recordentur, adeoque errori obnoxios, ac proinde neminem eorum, cu)uLcunque sit gradus, doctrinae, famae, d nitatis, imb & nullum eorum Coetum, quantumvis Venerabilem, in alli ibilitaris privi. legio ornatum esse. Ac re vcra primarius hic est Resormati nis nostrae articulus ; quo stante stat, quo cadente cadit, tota Protestantium Ecclesia. Neque vero fictitiam illam non errandi praerogativam, vel Tiberino Pontifici, vel Conciliis, vel Eccletiae Patribus, abstulisse. multum juvaret, si eam postmodum aliis Theologis, vel Theologorum Conventibus, volui postliminio adscriptam vellemus. At, inquios, quis hoc sibi sumit ' NGmo disertis verbis, fateor: Verum si hoc semper Τheologis, se errare posse, infixum mancrct, quis non videt eos Ionge munus in plerisque se se gesturos quis non videt eos propriis pI citis tanta pertinacia non adhaesuros quis non vitat, expeodi sua drimata, cos non aded aegre laturos, sed, quaecunque proponi possent, placide semper audituros, im5 & si quid melius occurreret, id ambabus ulnis amplexuros O quidem facto, tum ad vcritatem magis magisque illustrandam, tum ad sarciem .dam colendamque pacem, expeditissima via existeret; arta Rcgula, non minoris usus, haec in , ut ne aliorum
55쪽
46 ORATIO II. INAUGURALI splacita odiose repraesentemus, ut ne invisis titulis ac nominibus
eos infamemus, ut ne remotis consequentiis, ex eorum sentenistia deductis, ab iis vero pernegatis, iis invidiam conflemus: Quae quidem perpetuae sunt Controversias tractantium artes, quaeque, plus quam quicquam aliud, Ecclesiae paci adversantur. Husque vulncra ac scissuras immcdicabiles reddunt: Sic, in i Lustis illis Controvcrsiis, quibus Protestantium Ecclesiae scindu tur, quis nescit alios Ncstorianorum, alios Eutychianorum, alios Manichaeorum, alios Pclagianorum odiosis titulis notati Z quis nescit alios, qu5d Deum pcccati auctorem faciant, alios quod Divinae Gratiae sint hostes; alios, quod peccatores excusent, alios quod superbiam homini instillent, ab adversa parte accusari 3 Quae tamcn conscctaria horrent utrique ac abominantur, ac proinde iis adscribi citra injuriam non possunt. Certe. ut id quod res cst dicamus, nemo data opera in errorem labitur. Nemo ut Christo injuriam faciat, nemo ut Dei sanctitatem laedat, nemo ut eius Gratiam labefacto, nemo ut peccatis portam aperiat , certum Theologiae sistema cligit. Igitur,
quam iniquae sunt ejusmodi criminationesi quamque satius, de rebus omnibus, missis convitiis, missa invidia, ex rebus ipsis judicium facerct ' Porro quintam Regulam adjicimus, quae M ad pacem mes. elim conduceret; Ut scilicet quaestiones de vocibus, a quaectionibus quae res ipsas spectant, accurate distingueremus, neque de vocibus, ut saepissime fit, cum ullo contenderemus. re vera, quisquis aequo animo, Cum V tera, tum hodierum , de rebus sacris disssidia cxpendet, videbit acerbas saepiss- .mε de meria vocibus lires moveri, dum de rerum summa plane convenit; Quemadmodum in variis capitibus, via D de Iustificatione, fide, bonis operibus, aliisque innumeris, Vel
At vero, AUDiTOREs , his omnibus Regulis haec potissimiam adjungcnda est, quam alio jam laco tradidimus; Ut nimirum sedatis affectibus, ac mistis partium studiis, Controvcrsiae 1 crae tractentur. Etenim, hinc mali labes, haec est fundi
56쪽
DΕ ΤΗgo Loco VERIT. ET PAC. STUDIO so. nostri calamitas longe praecipua: Nam quis nescit, quot leves s intillae ingentia crearint inccnilia, non alio vidclicet quam humanctrum assectuum flabcllo, ira, invidia, zelotypia, gloriae cupidine, dominandi studio, aliisque ejusmodi; Qui si affectus abis
suissent, sane tam laxium pugnarum ipsos auctores puduisset. Exempla prudens Omitto, unaquaque Aiuialium Ecclesiae pagina
reperienda. Denique, AUDITORES, ut ad finem vergam, vultis Regu- ZIam omnium primam, omnium emcacissimam, quaeque reliquas
In se contineat Illud iterabo quod cepe jam monui, neque unquam pigebit monere. Insideat animo pietas ; Insideat sancti talis studium; Insideat, gloriae Dei, atque hominum salutis, cupido ; His vacet animus , his immoretur; Et in mum contentionis studium cx se ipso facile corruet. ET HAEC quidem stini, AUDITOR Es, quae de Theologo ejusque ossiciis in praesentia proponenda duximus. Et haec e dem , prout Omnes nostis, in Viro illo Venerando, cujus jacturam hodie dolemus , LUDovi Co TRON CRINO dico, hujus Ecclcsiae Pastore, & S. Theologiae Professore Primario , qui Ac veri amantissimus, de moderatissimus Theologus fiuit, abunde conspecta sitnt. Cum igitur in ejus locum, indignus licet, sim subrogatus, ossicii mci csse duco, prius quam finem dicendi faciam, brevcm ejus ideam hic tradere, non quidem assentandi studio , non oratoriis pigmentis, a quibus artibus ipse abhora rebat , de nos quoquc abhorremus in sed nuda ac simplici verLtatis expolitione. Quod quidem ossicium, tum ipsa aequitas, ob magna eius in Ecclesiam mcrita, tum Majorum consiletudo, quibus haec ossicia Iusta dicebantur, tum ipsa vox Apostoli, qui
NOS u --ειν ταν-jubet, ut eorum fidem imitemur, tum δΗebr
denique gratus animus, ob singularcm quo Vir illo magnus me prosequebatur affectum , suo quodam lure requircre videntur. Quod dum exsequar, magna spes me tenet, Vos, per aliquot adhuc momenta, de viro vobis carissimo dicentem, non illatanter audituros.
57쪽
48 ORATIO II. INAUGURALI sErgo, ut , Natalibus ordiar, Iucem accepit Vir iste magnu 4. Decembris anni 1629. patre THEODORO TRONCHiNo, hujus Academiae Theologo doctissimo, de ex Patribus Dordracenis
uno, matre Theodora Rocca, gravissima matrona , quae uxoris ΤΗEODORI BEZAE neptis, in ejus aedibus educata suerat. Imo, quod nota non indignum, de Theodoro Tronchino, & The dorae ejus uxori, idcin Bcra susceptor contigcrat : Fausto omine, oriturum ex hac Copula, qui eximii illius neque unquam satis laudandi Theologi vcstigia feliciter premeret. Ac re vera, Ludotacus noster, ex liberis octodecim ferme n tu minimus, statim ab ineunte aetate, non obscura vividi imgenii & ad Literas nati indicIa prodidit; Inferioris palaestrae sp tia, nunquam sine laude, sine laurea nunquam decurrens; Mox, ubi severiores Musas salutare datum est, Philosophiam, Linguam Hebria Cam , ac denique Theologiam, animo dikendi avido Complexus. Neque Qltun patrios Theologos, puta Iohannem Deiaatum , Biblicis operibus adeo clarim, Theodoram Donchiarum parentem , Theologum solidissimum, Antonium Lexertim, doctrina patirer ac 2cio conspicuum, cujus in Nato Ecclesiae nostrae & Academiae magnum decus cernimus, Philippum Mesreetarisian, Virum quoque meritissimum , cujus nomen Acin Ecclesia & in Republica fausti cst ominis, non miab, Imquam , hos. Magistros habuit, sed & celebrem illam trigam Theologorum Salmurientium , Ludουicum Cappellum , Mosem Amraldum , S: Iosuam Plaeeum, quorum ad rides institutus , speciatimque in Amraldi aedibus moratus , magno Minceps Theologos illos In honore habuit, corumque principia in omnibus sere secutus cst. His igitur adjumentis usus, ad Sacrum Ministerium non multo post admissus est, mense Iulio anni 16s I.; Moxque ad exteras oras prosemis, per Galliam, Angliam, Belgium.& Germaniam, viros doctos ac celebros, qui .ium florebant,
salutavit. Singaea referre non vacat. Unum non possum omitarere , quod ab ejus ore saepius audivI; Scilicet, cum per quandam Urbem, cujus nomen sileo, transiret, duos Theologiae
58쪽
Da ΥΗxo hos o VERIT. ET PAC. STUDIOSO. 4. Professores adiit; a quorum altero humaniter quidcm in era pius ἱ At vero alter, ubi audiit cum csse Cenevensem, adeoque Calvini asseclam , eum illico caperata fronte ac torvis oculis intueri coepit. Quae quidem fuit occasio Nostro prout ipse saepius dicebat seri , apud se reputandi, quanta prae OnCeptorum judiciorum studii partium sit foeditas, Cum tam rudes, inofficiosos, imo seros Literatos praestent. Ex itineribus redux, ad Ecclesiae Lugdunensis Ministerium vocatus est. Quod quidcm ad Munus, clam a Pastoribus C
rcntoniensibus, pro temporum illorum more, novo examini suta jectus esset, eorum non tam approbationem qnam admirati
nem movit. Certe Vir summus, JoΗ. DALLAE Us. literis ad 18. Iul. Parentem mcum b. m. datis, scribebat, ,,Juvenem illum doti si ' isbus plane miris ornatum esse, & doctrinae penu quae aetatemissuperaret. Addebat, eum Concionem habuisse, quae non ty- Aronis specimen, sed Magistri Artis consummatissimum opus via rideretur, accedente voce, memoria, facilitate, tota deniquempronuntiatione, quales maxime exoptari poterant: Quibus quia isdem se in admirationem raptum, summaque omnia ab hoc I m me sperare. is Neque solum Vir ille magnus ita de Tronchiano nostro sentieb t, sed & Clarissimi Viri, CAPELLus & AMYRALDυs , a quibus ad Cathedram Theologicam Salmuriensem i,
vitatus est, mense Martio anni I 637. post mortem PLACEI 18. Marti nempe, Cumque CAPELLUs senio confectus, vix amplius do 7 cere posset. Exstant etiamnum in D uncti chartis magnorum illorum Virorum epistolae, quibus quanti illum facerent, Mquam cupide cum sibi Collegam Contingere exoptarent, praegnantissimis verbis testabantur.
Verum non passa est Divina Providentia, ut splendidum illud jubar natali solo auferretur. Etenim, pi st scptem annos in Ecclesia Lugdunensi actos, tandem Novembri mense anni I 66 I. ad Prosellionem Theologicam, morte Doctissmi LEGERivacantem, vocatus cst, & Clarissmo MEsTREZATro , meoque Parenti dulcissimae recordationis, succcnturiatus. Quantum V
m Theologum hi hac statione sese piaest icrit, quam curata G crudi.
59쪽
so ORATIO II. INAUGURALI seruditione, quam subacto judicio, quam perspicuo sed potent
eloquio, quam omnibus denique in Theologo requisitis instruciatus suerit, nostis, REvERENDI In Christo FRATREs; Omnes quippe, paucissimis exceptis, eo praeceptore usi sumus. Si
gulis immorari non licet. Praecipua tamen notabimus. Et primo quidem, amplus ei tuit, de Theologo convenienistissimus, Eruditionis apparatus. Cum enim memoria esset ten
cissima, juvenisque literis asIidue vacasset, de studia humanitatis, de Linguas Orientales, de Historiam, & Philo pluam, de eam in primis quam docendam sumpserat Theologiam, apprime caulebat. Non erat quidem ex eorum numero, qui omnia legeis re volunt, immensamque cruditionis saepe indigestae molem coris
radunt ; sed quae sciebat, optime sciebat, Sc accuratissime. At, quae dos ejus fuit praecipua, Iudicio pollcbat eximio, &ad Scientias aptissimo. Nihil auctoritati, omnia rationi dabat. Neque luxata principia, ac secum invicem pugnantia, sed ol time connexa habebat. Unde quaestionibus intricatissimis non mediocrem asserebat lucem; Et ex disputationibus, absque mulistis verborum ambagibus, absque magna distinctionum mole, felicissime se expediebat. Sed quod magis etiam laudandum, de in Theologo palma rium diximus, summum Peri stud um, docilitatem incompar bilem, ad finem usque vitae, prae se tulit. Cujus quidcm sp cimen dedit, clim auctore viro eximio, Patriae ctiamnum Lumine maximo, serotis filio sibi conjunctili mo) ea abjecta Philosophia, quam juvenis didicerae, Recentiorem amplexus est; Raro sane inici Literatos, neque sitis unquam laudando CXemplo. Imo vero, ad mortem usque, dum de Scientiis sermo esset, semper quae proponebantur placide audiebat, semper animum docilem de veri cupidum prodebat, semper se ves ab infanti meliora edoccri paratissimum restabatur. Ncque vero illud Veri studium Caritati adversium erat, sed
Moderatione inter Theologos rarissma erat praeditus, vere ax L-ιν ὲν , prout Paulum jubenrem audivimus. Scilicet juc
60쪽
Dg ΤΗgo LOGO UERIT. ET PAC. STUDIoso. IChrIstiant, ob res plerumque levissimas, in propria viscera saevirent. Unde, multa ad concordiam cum Augustanae Consecsionis fratribus, multa ad fratres dissentientes in Anglicanae E clesiae gremium reducendos, meditatus erat; quae deinde, tum voce, tum scripto, quavis occasione data, proponebat. Et cum Doctores plerique, dum aetate provectiores fiunt, pertinaciores quoque sint, & sciatentiae magis addicti, & ad alios damnandos proniores, iste contra majorem indies moderati nem Comparabat; Circa quae exarserat olim, ea sub finem placide spectabat; Vcterumque dis liviorum ne memoriam quidem
In Concionibus, nobili quodam genere dicendi utebatur, quod,
partim ex corporis proceritate, atque oris gravitate, partim ex vocibus emphaticis, partim ex ipso rerum pondere, multum nervi acquirebat; Ita ut auditorum animos invitos quasi rapeia .ret, & quo vellet perduceret, prout optimus harum rerum j
dex , Illustriissimus BuRNETus , Epistopus Sarisburiensis, in Itunerario suo observavit. Certe, nemo de Dei magnitudine, de Christianae Religionis veritate de dignitate, de homInis imis
hecillitate, de humanarum curarum stultitia, de vitae futurae poenis ac praemiis, potentius unquam Iocutus est. In Praelectionibus, ita clare, ita perspicue docebat, ut non posset non intelligi. Quaestiones futiles mittebat; Neque arguis menta, ut plerique solent, numerabat, sed ponderabat. Se per monebat Distipulos, ut praejudicatis opinionibus sese exutarent, ut res omnes expenderent, nihilque In mentem admire
rent , nisi quod selidE probatum esset. Quae quidem monita,
iterum iterόmque Discipulis inculcata, eorum animis tandem insidebant, e6sque ad veritatis inquisitionem mIre excitabant. Porro exquisita pollebat Prudentia; Et, tum in Synedrio, tum ita Coetu Pastorum, magni erat ponderis ejus sententia. Disciplinae Ecclesiasticae strenuus assertor erat, Ac vitiorum osor
acerrimus; sed adhibita tamen Christiana modoratione; Memor scilicet, plus quam quisquam alius, humanae imbecillitatis, Husque fidus imitator, qui arundinem quassatam non frangit, G 1 dc