Petri Criniti ... De honesta disciplina, lib. 25. Poëtis Latinis, lib. 5. Et Poëmaton, lib. 2. Cum indicibus

발행: 1543년

분량: 645페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

391쪽

DE HONESTA DIs CIPL. tradit censorinus cum is dies quadragesimus praeteri ticonsueuerarit ueteres sistim agitare, quod Tessaraco lon.ppellarent.

De clementia M. Antonini Imperatoris:& quibus maxime uerbis contra seipsum conspirantibus parcendum

Eius dictum celebratur,Nullum esse certius testimoαnium probitatis atq; innocetiae,quam ipsam uitae conscientiam:in qua sapiet imus qui'; uirtutis boni collocauit:nam ex Academici ipsi hoc abunde fatetur. Qilodetiam Antonini Augusti uerba qui stoicorum disciplinis incubuit uer ima siffragatione probant. I ii quibus non modo suam uitae innocentia,sed aequisiimu ingentu ac ma-xtine probandu asseruit. Nam cum forte Avidius castus, alijs coplures cotra Antoninu Imperatore clirassent, ac detecta coniuratio esset, parendu omnibus censuit Anmtoninus iec Avidiu quide imperidi auissimu lusit occiari,sed pas u est,ut a Volcatio traditur. Cumque tam egreαgiam singularemq; eius clementia ac lenitate plures accusaren eundemq; ut sunt uaria hominum ingenia) pasim arguerent,quod tam mitis in suos etiam hostes foret: βαmuis adderent, Aliter se res haberet, si Auidius uicisset: grauisime restonsum est ab Imperatore Antonino: Non

sic deos colimus,aut uiuimus,ut ille nos uinceret.Tantam adeo anteactae uitae conscientia, er innatae probitatis teristimoni potest, ut nihil insidias hostiis metuat,nihil

alienas vires reformidet. Idem quos Augustus sic in epiis stola ad uxorem Faustinum desescribit, Horatianam sententiam mutuatim: Quieto animo sis,dij me tuentur, Crdijs cordi mea pietas. mam rem ex Volcatius historiae tor ad Imperatorem Diocletianum retulit.

392쪽

,, a PETRI CRINITI LIB. XXII.

Quam constanti & alto animo fuerit M. Cato : & eius dictum de se,cum bella inter Cariarem & Pompeium

aestuarent. CAP. v I I I

Memoria dignum est,quantum Catonis uirtus atque constititia ueteres permoverit, praesertinis philoosophos Stoicos ut eiuε uiri animu ais disciplinam cu somerate,Posidonio,cr Chosippo conferant. sed inter alia hoc praecipue admirantur , quod in ea Romanae ciuitatis tepestite, cum ciuilia bella inter Caesarem er Pompeium streperet,uarijsq; fortunis Relub premereturrieu ipso de animi stitu nihil esse immutatu. Nam cu utrunq; cato improbaret, atq; exarmare cuperet, utris etiam uirtute sua et animo ingeti occurrit. Dixit enim de Caesares uiocerit,se morituruJla Pompeius,exulaturum: quonia Pompeius quidem ut est autor Tacitus) occultior silit,no meatior.Et hae sunt illae uoces ut Picus noster dicebat quas familiae Stoicorum laetis animis agnoscunt: quae omnibus suifragiis probantur,m in porticu Apathian confirmat. Sedenim Cato nullis unquam casibus mutatus est,nullis affictibus concesit, aut calamitati succubuit: sed eunde semper se in tam uaria rerum fortuna praestitit,in praetura uaccusatione,in prouincis,in urbe,exercitu,repulsa, atque interitu : sicuti ab Anneo Seneca relatam eis.

De Prosa,& Postverta Romanis diis: ac ibide de Anteuorta:& quid inter se differant, quaq; ratione colerentur a Romanis. CAPUT I T.

SEruatum est ab iis,qui de uetera religione scripserui, prosam cr Ponuertam fuisse apud Romanos pro di js acceptas dis illis aras Cr sacra etii costituta ob ipsas p riendi rationes,atq; discrimina. Nu Prosae numen et potestas ab ijsfoeminis maxime colebatur,quae rectu ac legiatinis partu ederet.Postvem aute ab aegris,dis infirmis

cuia ri

393쪽

DE HONEsTA DI sc I PL. 33' cuiusimodi habetur stre hi partus, cum in ipso nixu no caput primum ex rivo, sed ipsi pedes exsul. Proindeq; ab autoribus Agrippae appellati sunt. Quam rem c.Plinius

de Gellius, ut alios mittam, diligenter prosequuntur. Seder Postvertam deam ars Anteucriam in alia partem a ceperunt,ut a Vectio Praetextato in coenis Macrobis reα latum est. Hac enim ratione illus coluerunt,ac templa diis carunt,quod ea omnia intelligi oportere existimaret,quae

praeterita ac futura essent:ex quo diuinitatis comites aptissimas appellarunt,non secus atq; consilium Cr prouidenis tum,quibus humana omnia, et diuina expendi,ac praeviis deri postknt. Quod a nobis alibi comodius expositum est.

Quae sint Samiata serramenta in Aureliani Aug.epistolis:& Samiare arma ac de Samiis uasis, & Numae capedunculis in Romanis sacris. C A P. x.

V situ ημper ab cruditis,quid essent in Aureliatani Augusti epistola, quam de osticio Trib. militum

scribit,Ferrumeta Samiam. Sic enim restri de ipsis militiabus: Arma omnia tersa sint reameta Samiura,calce meta fortia. Quo loco cu doctiores cita dubitaresoleant,eorum quaestioni occurredum a nobis est. Sumiata igitur tela pro his acceperui ueteres,quae in sticulis mucronum,dis acuminata frent. Quod er Nonius Marcellus probauit. suomium enim pro acuto acceptu est,ac Samiare pro acuere. Oniam in Samo ut est autor Nonius) hoc artis genus praecipue claruit: qua uoce Cr Lucilius poeta est usus insatars.sed et famia uasa a multis celebratur,quibus Romani potisces pro Numae Regis instituto in sacris uterentur.Itaq; sic Μ.Cicero in libris de Repub. Quae sunt,ineti, imperia pontifcsi dijs mortalibus grati sinesumqss aeuasa capedines etit,a capedunculos vocarant, ut apud

394쪽

, O PETRI cR INITI LIB. XXII. autores stequenter habetur. Vnde illud Persianum: Aurum uasa Ni .e,saturnia'; impulit aera: Vestiless urnus,Gr Tuscum Actile mutat.

De oratore Isocrate, eiusq; insigni facundia:& quomodo tria in primis notanda praestiterit, ex historia Pausaniae. C A P U T

TRia dici tur in oratore Isocitate memoratu digna inaeter alia accidisse, euras in ijs protindis no minore iudicis,quam fortuna ualuisse. Prima , ut uegeto ac festa do corporis robor modestia singulari, smina animi libertate praestiret Ni Cr ad nonagesimu ostiumq; anonum cu peruenisset, nuquam adeo de=cisy, aut elanguisse scribitur, quin suos quos discipulos pro ueteri instituto

instrueret, atque edoceret. I n altero tam modestus er proobus,ut ab omni ciuitatis administratione prorsus abstineα retrines de rebus item publicis cura ullam βψcepit:in quo liberum ab omni cupiditate animum,maximes Oncer probauit. Quam rem ut alios inimm) er Pausanias biis storiae autor in Atticis commemorat. Hic autem Isocrates ille est cuius elegitiam atq; iucunditatem M. Cicero apud nos in dicendo egregie exprefit , clim uim Demostberiis de Platonis magnitudinem adiecisset.

De eruditione Crispj Passieni &eius eleganti sententia in habendis, probandisq; amicis. C A P. XII.

LAudation cit Pusieni ingenium,ac eruditio a multis: praecipueque ab Anneo Seneca, qui locis aliquot asseri ruit, nihil se crit o Pasieno subtilius, atq; insignins coissu Ie,in distinguendis maxime viiijs atq; cur adis. Sed inaeter alia multa dictum eiusdem perelegis quidem,cir egregium est adnorin . Nam qVlim habere amicos velimus, Cr prudentia pariter, Cr gratia liberalintes ornatos:babenda ratio est in utros genere. Sic enim Pasienus diceribata

395쪽

quorundam beneficium,quam iudicium. Cui sententiae mitam concedit noster Oricellarius, ut is unus in legendis, colendis,atq; struandis amicis non minus prudentium Criudicium, quum constititium er probitatem ob struet: ad

exemplura credo principis Augusti quisiolitus est iudi ci in eligendis, conmittium in seruandis adhibere.

PETRI CRINITI

NA LIBER XXII I. Quod Octauius Augustus tria potissimum in uotis habuerit: ae de Fortunae uiribus,honore, dc nominibus apud Romanos. CAP. r.

i BRVM βcit Plutarchu3 chaeroneus, de Romanor- Fortuna: in quo accurate ut olet atq; egregie permulta de illius cultu, potntite, ac temptu disseruit. l-Tum praecipMe illorum excinpla restri, qui cum meliorem aliquando fortunam, atque filiciori rem habuerint,maximo illam honore ac ueneratione prorisecuti sunt: ut Ancus, Camillus, alij. Quod autem deo lauio Augusto trudit,hoc equidem non putaui alienum aut indignum,ut adnotarem: Octauius,inquit,caesuris fisiius qui primus Augusti nomen habuit) quum quartum Cr quinquagesimum annu agcret, precatus a diis est sciapionis fortitudinem,beneuolentiam Pompeii, caesaris foris tunum quam quidem inquit fortunam rerum esse omnium maximarin uictricem. Haec enim M. Ciceroni, Lepido, Panse,Hirtio, atq; Antonio plurimum aliquando induta

396쪽

3 α PETRI cR INITI LIB. XXIII. sit:ci s bos omnes ad si mura decus er gloriam exturilige demum deseruit,atq; uni tantum Caesari seipsam seruauit: ut aperte cognosci posset,quibus ludis,atq; blandia

mentis humana omnia uersare Cr commiscere consueuem rit. Sed haec apud aut ore copiose restrantur: cum Romam

ni ipsi ut constit) uarijs quidem nominibus illlam cr coralendum,er appellandam duxerint: ut Fortem, Viscat , muliebrem, Reducem,Victricem,Primigenia,Obsequeriritem,er N animosam:de quibus in Epistolicis scripsimus.

De immodico luxu Antonini Heliogabali Imperatoris, ac de eius culcitris cum leporinis pilis,& perdicum plumis : ibi deinq; expositum de accubitis. CAP. Ir.

DE Vario Antonino Imperatore,qui Heliogabalus dictas est,permulta a Graecis,et Latinis autoribusscribuntnr,quo luxu,quibu3s libidinibus,atq; flagitijs imperiura gesicrit ut naturae magis prodigium ad omnem uitae improbitate haberi posset, quam Romae urbis Imperator. Is igitur eostudio,atque ingenio filit,ut nihil auidius,quam de luxu,uarijsq; uoluptatibus cogitaret: sicuti copiose ab Aelio Lampridio truditum est,ad con tintinim Imperauiorem. Nam ut de prodigiosa illius mollitie breuiter agauita3,primus triclinia,lectos,ac porticus omni florum gemnereistrauit,lalijs,Violis,NFacinthis,et Narcisis ac pereosambulauit,tres in culcitris,seu accubitis ut appellio facile cubui nisi quae leporinu piliam haberet,aut perdiri cum plum subalures. Tanta inerat animo eius mollities: quod idem Lampridius retulit: ut ex bis mirandum non sit,si deinceps urgente sito, Gra tali morictro sceleram poenas reposcente, in latrina occisus fuerit. Quod autem Accubitas diximus, id quidem uerbum ab accubando deis ductam est,neque in Lampridio tantum legitur ,sed apud

ipsos

397쪽

ipsos etiam Iuristeritos,qui huc voce pro culcitris er i ratibws utuntur, ut Varro appellat. Hinc er Accubitilia

pro ipsis strati seu stragulis accepti sunt, ut in epistola

valeriani Imperatoriis habetur ad Zos dimione Sγriae procuratorem.Nam cum claudio legionis Martiae praeβcto complura forent pro militiae instituto tribuenda, misit illi Valerianus Imperator accubitaliam capriorum ut uois eat paria duo,interulus puras,togam, er laticlavvm,s gochlamγdes,er subsericam albam.

Quae diuinationis species habenda sit Capnomantia.& Statii poetae uersus allati atq; expositi super hac uaticinandi ratione. CAP. III.

IN ter alia diuinandi genera,de quibus uteres scribunt,

illud etiam in antiquorum monumentis notatur, quod Graeci Capnomatium,noriri per fumum diuinationem diis eunt cum ipse videlicet famus uel in orbem uoluitur , uel in obliquum flectitur ut in rectura protenditur: quoci mea meliorem sibi fortunam quis pol licetur, uel aduersum praesagit:ut est animus mortalium omnium ad futura praeae nosceda magno ambitu inteius. Icapnomantia Graeaece appellata est. Et captiomantes,qui diuinationum eiusa modi forent interpretes. Statius autem Papinius pereleganti carmine id ex sit in Thebaide, cum de Menecet cca de ageret: Vincatur pietas inquit pone ela altaria virgo: Quaeramus superos acit illa:acies sagaci Sanguineos flammarum apices:g in s pcr auras Ignem,Cr clara tamen mediar astigia lucis orta docet: tunc in speciem serpentis inanem

398쪽

1 PETRI cR INITI LIB. XXIII. Demonstrat dubio,patrias, illuminat umbras. In FG enim uersibus cir per ignem diuinatio , ac per fuismum describitur : nam jicubi ex flamma geminus apex extitiset,disidium indicari existimabant: ut Marcus cricero tradit. De Capnite autem vino er gemma commodὰ

diximus, quae interiectis veluti stiris fumidam quidis

dum refert. Quod imperante Tiberio uitrum flexile ae ductile

redditum sit: de qua poena tantae inuentionis autor damnatus fuerit. C A P. IIII.

TRaditum est a c.Plinio inter alia multa,er hoc mutaxime mιrandum, ac memoria dignu de uitro, quemaadmodum flexile ais ductile redditis sit imperante Titaberio Aug. adeo nihil in rer natura intentatum,aut inae expertum reliquit antiquorum solertia.Quod equide non aliis uerbis a credis est, quam eiusdem autoris c. Plini . sic enim quo loco de uitri mentione, atq; origine scribit: Excogitatum, inquit,s Tiberio principe uitri temperata mentum,quo flexibile essetfcd eius officina abolita est,ne

aeris,argenti, duraue metallis pretia detraherentur. Hoc idem cr Isidorus recenset tum adscitibula inuetioni principem Tiberium maxime iratura , sic ut opificem ipsum necandum imperaret, ne aurum uilesceret, ac pro Iuto ut inquit haberetur, caeteriis metallis pretium demeaeretur. Id autem uerum ne, an lalsum existimari debeat, malim hercle pro siuo quisque arbitrio iudicet: in tanta praesertim rerum atque ingeniorum varietate.

Quibus maximh cibis uenenata qtuedam animantia uiuant: ut Viperae,scorpiones,Stellionesq;: ac de Α-phiuiis etiam, & aliis. C A P. U.

399쪽

DE Ilo NEsTA DI sc I PLRElatum est cum ab alijs multis ,tu ab his autoribus, qui animantiu historiam descripserunt,quibus maxiis

me cibis vesci, Cr quandiu uiuere consueuerint: nos eam partem breuiter nunc exequemur, qua natu rae ipsius uiores,ac maiestis in capiendis cibis probari posset. sic igitur obseruatum, ates in Ponto uenenis uiuere: ite capreas, atq; cothurnices aues uenenis pinguescere, animalia ut inquit Plinius placidistina. Mures vero auiditatem irima salem lambunt,eos ut traditu est reddatur praegnantes:quod ex Aristotele Plinius ut alia multa refert. scorpiones terrum stre exedentes uiuunt. Ascalabores autem seu Stelliones, aranei minimo suctu. Haec enim animantia ut adnotatum a nobis est vitreis inclusa poculis, nullo quidem cibo suprasemestre statium vitam protrahunt, etsi eorum oculi extine cunt. Sed er lupi cum maiori fame vexantur,terrum etiam depascuntur.Serpentes uero sicubi adest acuti cupiditate ina uinum appetunt. Ita prinime mirandum est,si uiperas a claudio Galeno striabitur repertas quados in amphoris uinarijs. Quin Cr plerus animantia, quae Graeci Amphiuia uocant, non minus uenenis,quam alijs cibis uiuunt. Ea M. Cicero vitae uncis pilis Latina uoce appellat.

Deos esse accipiendos tam foeminino genere, quam masculino:ac de Luno etiam deo pro Luna, & quo cultu atq; institutis apud Carras coleretur. C A P. v I.

Scripseram paulo ante ut inter amicos fit epistolam ad CVinicis,in qua positum hoc fuit: Venerem quiridem,ac Cererem interRomanos deos lorauimus. I d autem

ut relatum mihi est ueluti minus Latinu Cr imperite dictum reprehenditur,qu)d in genere aberraverim no enim deos asserunt scribi oporteresta deus. Qua in re miratus

400쪽

3 ό PETRI cR INITI LIB. XXIII. quorundam imperitiam,qui dum caeterisse praestrucer quasi censores publicos in literis costituunt, tam impudenter,atq; inepte decipiuntur. Num quis est obsecro tam alienui a ueterum lectione,aut ita demu in imperitus, qui nesciat, ipsos deos pro foeminis interdum accipi: etiamsi αῖον κω pronuntiemuss quod Cr Nacrobius Aurelius,

alijs copiose probant:ut nihil sit istis hominibus impudetilius,qui se criticos, atq; Ari)ti hos in disciplinis nomiis

nit. Suni vero hoc permulti asserunt,ut Vergilius, Atheis rimus,caluus,er Leuinius,ut Aristophanem mittam, qui Venerem Aphroditon appellauit:quorare su rugatio Crquidem honestifima nostraesententiae abunde patrocin tur. Nor Varro Terentius Palem deum scripsit: sed crLunum deum pro Luna quidam dixerunt, cuius templum curris uiseretur,ut ab Aelio Spartiano relatum est, qui cae inquit Antoninu caracallam templam dei Luni acricesisse, quem mirifica ueneratione curreritu populus coluit adeo ut mulieres uirili ueste, uiri aute muliebri sacruisti persicerent quod er Philochorus, Cr spartianus trais dunt. Qua ratioe Graeci quoqher Aegγpth es Lunanifoeminino genere habent deum tamen appediant. Sed norito esse in re aperta longior,ne uidear magis habuisse rationem alienae inscitiae,quam nostrae in studijs diligetiae:cum permulti quidesint,qui ut maiore audacia, quam iudicio iudicunt ita inuident potius alienis laboribus, quam ipsi aliquid in communcin usum moliantur.

Iudicium a poeta Marullo factum de Latinis poetis: &quo uitio notati sunt,aut quo ordine habendi. CAP. via.

FActrum est iudicium nuper a nostro Marullo depceatis Latinis gregie pro*cto,Cr prudenter. Nam cum forte incidisset mentio de uetcru disciplinis , ac de poclis

maxime

SEARCH

MENU NAVIGATION