Petri Criniti ... De honesta disciplina, lib. 25. Poëtis Latinis, lib. 5. Et Poëmaton, lib. 2. Cum indicibus

411쪽

r- , quae nusquam sunt. sic ergo Cr Mundus, quamuis natus non sit , in se tamen omniam naturam habet : ut pote qui omnibus his ad concipiendum sinus praestat Deiscundi)ςimos. QRocirca totum hoc o qualitatis, mateririaes creabilis, quamuis creata non est. sicut enim in ipsa natura materiae qualitas secunda est , e o malignititis eadem est aeque foecunda.Neque ego o Asclepi, o Flamamon, illud assero , quod i multis dici solet : non poterat

Dem incidere atque auertere a rerum natura malitiam.

Quibus restondendum nihil omnino e st: quae tamen eaurisa luerit , hoc prosequar, Cr in eo rationem reddam, quod acceperam. Dicunt ipsi omni arium Deum liberi rasse mundum a malitia: nam ita in mundo est, qua membrum ipsius uideatur esse.Ηis enim rebus, quibus caereteris ante timus animalibus, soli possumi s malitiae si duodes, ac dolos uitare : eu enim qui antequam fit illis ima plicatus,ex lectu uitarit: is homo est diuina intelligenistia, prudentia que munitus. Fundamentum uero disciplianae est, quod in summa bonitate consistit. Spiritu aut ministrantur omnia, atque vegetantur in nrundo: r quam j, organum uel machina summi Dei uoluntati subiectus est. Itaque hactenus intelligatur a nobis, mente sola inritelligibilis : summus qui dicitur Deus: Rector, gubernaritor que fenfibilis Dei, eius qui in se complectitur omnent locum, omnem rerum substititiam , totam que gignenutium, creantium que materiam, ex omne quicquis est, quantumcunque est. Spiritu uero agitatur seu gubernatu omnis in mundo species : unaquaeque secundum naturam suam a Deo distributam tibi. Hγle autem , seu Mundi omnium est receptacula omniumq; agit iis , atque ste ς 3 quentat

412쪽

,1s PETRI cR INITI LIB. XXIIII. quentatio:quorum Deus gubernator, di spensans omnibus rebus humanis,quantum unicuis necessarium est.Spiritus uero implet omnia, iuscunq; naturae qualitas est. Munadi enim rotunditas caua est in sphaerae mota: fasibi qua Iititis in sitae uel formae uae causa inuisibilis tota: ut ex his constit,quae ex orbe uarijs locis prominet.Quod ab ipsis etiam Pathagoricis assertum est. Probat enim Mercurius ab ipso mundo corpora nutriri stiritu animis, a senstibus mentes nes tamen omnes ed eormi duntaxat,qui tantum beneficium capere possunt. Quod ipsum Timaeus Locrensis,er alij quidam Academici opinantur,qui de Dijs dis animis magna ex parte cum Mercurio fientiunt.PIarim aute Cr othagoras pleras ut est autor Iamblichus e columnis Mercurij acceperu quae doctrinis uarijs, utq; reconditis fuerunt restriae. Sed haec musto copiosius prousequimur in nostris Theorematis.

Poetae Lucretii obitum eodem die contigisse, quo Publius Vergilius uirilem togam induit, Licinio & Pompeio Consulibus: ae de natali Poetae Vergilii. CAP. I .

Vistud , ac diligentiam collocarunt in obstria

ua id ais describenda uita, Cr moribus ueterum, de poeta Lucretio, Pub. Vergilio id restrant, dignum sane adnotatione : quod eodem die Vergilius uirilem totagam induit, quo Lucretis obitus contigit. Qita in re nariturae benignitas atque propensio uisa est Romane erudiationis patrocinium subcepisseine deessent in re Latina, qui

Graecorum ingenijs atq; disciplinis non minores haberenatur. Natus autem traditur Vergilius Octobris Idibus, Cn. Pomp. Cr M. Licinio crasso primu Cossi Toga uerosumani se in dialescentia i fidem Cosi. Dirus natale habuerat

413쪽

Vergilius natalem habuerit. Idus uero illas praecipue seseuduit, ac maxima religione coluit Silius Italicus. Valerias quos Martialis in hunc modum: Maiae Mercurium creastis Idus, Augustis redit Idibus Dianu, Octobres Maro consecrauit Idus, Qui magni celebras Maronis Idus sed huc rem Cr in poetis nostris retulimusqui paulo postiri communem usum dis publicam utilitatem edentur: ne

instituto operi rideamur deesse, iuuandi dis infiruendi

bonorum ingenia.

Quam seuere factum sit a Romanis eoira insolentiam & de conuiciis atq; columellis,quae publice in trium phantes a seruulis dicerentur. CAP. Vι

VVlgarum est, quanta diligentia des ludio Sen. Popu.

.Roma.contra hominum insolentiam, diffstum ierit:quibivis legibus de decretus insolentis aninis improbitatem represserit. Sed inter alia complura illud obseruatim dum existimo de his,qui iure uictoriae caesiss honibus triuptaraboliti sunt. Nam triumphantibus quidem pro inctio tuto maiorum conuiuism dapsile, atque magnificetitisio m parabatur . idq; in cupitolio celebrari mos fuit. Ac ne forte animus eorum nimium e irretur,aut immodestius in maiore fortuna insolesceret, prope Videbat seruulus, qui subinde in conuiuio diceret: Magis fervo tuo pareo, quam tibi:quo uelut probro admonitus,scipsum,atq; hominum conditione aequo animo aestimaret. Mitto nunc quae

Planipedes,caeteris Mimoruscriptores libere uti mordaciter in cum dissintat. Notu cr illud de triumphantibus,

414쪽

pETRI'cR INITI LIB. XXIII Lquod annulo etiam ferreo uti consueuerunt. Quod er C. Plinius restitur,qui cinariam scribit cum ferreo annula trivii basse de rege Iugurtha.

De animantibus,arboribus,ae lapidibus, qvie naturali consensu cum solis & Lunae uiribus eo- sentiant.

. Istutatura sepius est,ac diligenter probatum a philo sopbis, inese rebus superioribus uim insit ,atq; ino

genitam,quae magna ex parte cum inferioribus conueniat: quocirca lampathiam quandam, er quas concentum inater haec clementa stituerunt:unde animantium motus, atq; diciti consensus congruere cum diuinis corporibus ut unatur.inia in re Academici in primis complura tulerunt: aboress er lapides etiam sentire has uires, eorums astructibus moueri,dis affici asserui. Quo nomine adscributur e instriora uis numinibus. Inter animantia, quae dicata Apollini tradunturi ies, crocodilus, cantharus, Astur, Leo, er Gallus a Cheremone Stoico, Cr Porptario restaruntur. Infitum Gallis est inquit Proclus numen Apollianis aduocare, ex uelist proprijs canticis exurgenti apo

audere. othagoras autem cauendum monuit, nequIs gallum mactaret, quoniam soli Cr Lunae dicatus foret. Inter arbores de Lauro, Palma,CT Loto scribitur, quod ad solis potestitem maxime accedant. Lotos enim undite emersum Solis fila sua implicui Cr contrabit: eo autem existente insim reuolui atq; explica Heliotropium praeterea, er selinotropium herbus enumerant, Solis uires ac Lunae, consensu mirifico subsequantur, unde inaditum illis est nomen. De lapidibus musta ab Aegniijs,er Magis tradatur ut de Helisite,sesinite,Asterite, dis

nothalmo, er alijs plaribus , quae uel siderim imaginem

praef

415쪽

DE HONEsTA DI sc I PL. ast praestrant, uel potestatem eorum allectus sentiunt. Quod ipsum er Proclivi in commentario de Magici existimauit: qui er Daemonta inqvit solares aliquando fuisse cum Ιωαnis facis: quoios quum galli ob cerentur, consistim euatinuisse.De quo in Epistolicis nostris copiose dilIeruimus.

Versiculi aliquot in Vergiliano poemate emedati:ac de dactylicis & spondaicis numeris nonnihil. C A P. v II.

PAulo ante rogatus fuam per epidolum ab amicis,ut aliquid pro Vergiliana emedatione in communem us confinem. mia a nobis factum fatis accurate pro tuis dio de diligentia nostra in bonis disciplinis. Inter uilla rea rὸ quae notauimus, monui deprauatum esse carmen illud in Georgicis, quo curationes atq; remedia pecudum morabis describit: Et stumas miscent argenti,de ulphura uiua:

ILeasq; pictam pingues unguine cera sed Iegendum est, Vivis fulphura: ita enim uetustiora

exemplaria retinent: Cr Honoratus Seruius, ac Macroinbius agnoscunt. Illud etiam in sexto Aeneidos libro ita scribere oportet: -Quin protinus omnia

Perlegeret oculis ni iam praeimsyus Achates Aforet. Quae nostri Grammatici re omiserunt, ut pridem stria psimus ad Aldum Romanu qui de omni antiquitate,bori nisi literis optime meritus est.In his Dacilicos uersus decipere debemus,quoniam in ultimastae iamlum habent: ut spondastos illos, qui pondeum in quinta. E suocuntur praeterea stondaici uersus,qui omnibus1boiacis constant: ut ille poetae iiij: ciues Romani tunc Acti unt Campani. De quo Grammatici multa,er censorinusin Natalitio adg I ceress

416쪽

ι- PETRI cR INITI LIB. XXIIII. certatumscribit. In iis autem quos posuimus uersibusaeis cutus est Homerum Vergilius paris licentia, er dcept Malos, Cr longiusculos delicqs, profluentes imitatus est. Quod Eumlbius in Macrobianis coenis copiose dissernit.

Qua ratione intelligatur Ver sacrum fieri: ae uerba Plinii exposita, de populis sabinis ex hist

PI centes populi ut a Plinis scribitur origine a sabia

nis acceperunt uoto Veresacro.Qua in re secutus viis detur Sisennae historiam, qui de Sabinis agens, eos refert nouisse uersacrum se Acturos,si melioribus locis constitissent.Qnam rem Nonius Marces. apud ipsin Sisennam obseruauit:ut in libro habetur de hs,quae a doctis quaeruntur. Quo loco,Ver sacram pro religioso,inquit,i si rena a ceptum est, cum alii pro uitali, atq; execrando intelleis xerint. Relatum de Lacedmonijs est,quod ij quidem uersacrum destinauerunt, quo tempore urbem Heracleam condiderunt.sex. autem Pompeius ob eam ratione dictum exictimauit, quod in magnis periculis uouendi mos luit, se cuncta animalia immolaturos, quae Vere proximo nau scerentur. Quae res inquit cum paulo crudelior dis utrocior videretur, pueros, puellass innocentes interioimere,in adultam aeditem perductos uelabant, uis extra fines exigebant. Hinc appellati sunt Sacrani ex oppido Reate orti,qgod in sacro Vere nati haberentur. De his suis eris crin commentarijs Graecorum mentio habetur, qui maiore diligentia dis studio Romanos ritus ac instituistiones perquirunt.

Plauti uerba exposita in prologo Poenuli: quo lo- eo Aristarchi Achillem nominat,contra imperitorum sententiam. CAPs I x.

417쪽

prologi persona re'tur: Achillem ArhErebi mihi commentari lubet. Inde mihi principium cupium ex ea tragoedia. In quibus exponendis, nostri Grammatici coniecturis tantum nituntur: nes asterunt aliquid de Achille Ari Erebi dignum Plauti eruditione,quo sententiam satis explicare videantur. Ego uero pro Enniana Abula intelligendum existimo,cuius haec ipsa inscriptio fret:quoniam Menonius Tragoedias aliquot composuit,quales a priscis cinnatur stratocles, Medea, Alcinous, Cr Achilles Ari Erchi. Quod abunde probatur,cum ex antiquis autoribus, tiam ex colle eis sexti Pompeij, in quibus ad hunc modi IegiturTProlato aere astiti poeta Ennius quam dixerit in Achille Arii chi , gnisicut Adipeo ante se protento: Qvd ipsem in uulgatioribus istis exemplaribus neutiqua comperies. Voluit autem Plautus arggmentum Abula ex , E niiij tragoedia transferre in Poenuli prologum. Qua in re complures uarie disserunt, sed nullis quod sciam probis de receptis autoribus. Γ epida historia dephi inmeretrire & praxitele: dc

quo commento usa sit in explorandis Praxitelis operibus,quae absolutiora forent. C A P. T.

SAtis lepida, er perurbana historia restriur de phois ne meretricula, quo commento atque arte usa sit inexplorandis, cognoscendis que Praxitelis operibus, quae ab autore ipso haberentur in fulmino pretio. Num quum Praxiteles illius ymam incredibili amore deperiret, eis polliceretur se concessurum, quod illi opus pulcherrimiι .uideretur: sita ea conditione, ut nihil dicente illo, quodistans uellet pro suo iudicio eligeret: Phone puerum ina

418쪽

,s PETRI cR INITI LIB. XXIIII. sh uit,qui opportune accurrens, nuntiat oscinam ipsos Praxitelis magno incendio correptant,ac iam pleras opera flammis abswmpta. Ad haec Praxiteles extemplo ad ossi icinam se proripiens, E l simul actum est, inquit, de meis omnibus laboribus ,1i suorus, Cr cupido concremati sunt. Tum Phone: Mune,inquit, Cr bono animo sis. Nirihil tibi ignis ob vit. Quo dolo uictus Praxiteles, quieso rent operum absolutifima professus est. Phone aut e Cuαpidine delegit. De quo cum a poetis Graecis plurima alleratur,tum a Pausania in Atticis,Nes illud omiserim, μαί fuisse a Praxiteli imaginem meretricis utantis,qua

putarunt nonnulli Phonen esse, quod in ea deprehendorent umorem artificis, ex mercedem in uultu meretricis. Quae res cum ab alijs,tum a Plinio refriuri

De doctrina Ioannis seoti: & quam saeuissima eaede ab ingratissimis discipulis interemptus fuerit. CAP. x M

NO is est De omnibus,quim egregia eruditione, cluaeri imos ingenio praestiterit Ioanes Scotus in rebus diuinis:ut qui omne christianae theologiae disciplina mari ximo studio coluerit.Qua in re illud mihi uisum est adnois: - tatione dipngi gNdG sun im saltur desaeuiatia discipulora in eu ipsum,dis incredibili immunitate. Is enim scotus, quum forte in Britania chrijlianae religionise dicit et, uis discipulos aliquot ut sit erudiret acti est ut illi cotra praeceptore constiraret, graphijss assimptis,illuseusime interimeret. Quo scelere nihil atrocius, aut flagitiosius dici potest. l dem I omnes Graecus literas calluit, quae illis teporibus magna ex parte amisse fuerat. Hinc Francorum rex Carolus qui caluus est appellatus quu chrotianae theologiae studio teneretur, Ioanni Scotomandauit, ut Dionas, Areopagitae libros, qui de sacra

Hierarc

419쪽

DE HONEsTA DIS cI PL. Bierarchia scributuriLatinitate donaret. Quod ipsum prorificio suo erga regem accurate absolui etsi maiorem diailentium,quam elegantiam tali opere indicauit.

Verba ex epistola Octauit Augusti relata , de luxu &mollitie Meecenatis:&quam impudenter. tq; inscitissime ab imperitis deprauata sint. C A P. X II.

CElebrantur epistola aliquot diui Augusti ad c.Meis

cornutem n quibus uiri mollitiem ais fluentes deliisciis pereleganter er uenuste irrisit cuti in his etiam uerbis apparet, quae Avienim in coenu Macrobianis retulit. Vale Mecoenas mel genti ,ebur I et ruris, lasar Amatinum,adamus supernus, Tγberitam margaritum,cilneorum Maragde iustii figulorum, be re er carbunculum Porsenae. Ita enim legere oportet, quod er ueteres codiaces docent. Quibus uerbis ab Augusto insinuatur Metaeis natem ipsum permultis Italiae populis gratu fuisse:quanoquam hoc loco magis id assetur,ut esseminatum, atque mollisimum hominem argueret. Id ipsum eo libentius putataui obseruandum, quod in quibusdam commentarijs Ananii Viterbiensis,qui pleras omnia impudentifime confinxit,deprauari haec uideo : Cr aesar, pro eo quod est lusur: er Rulos pro poetis exponi tam omnino instite, quam improbe atque insolentisime: quam nihil dici ab urdius, atque ineptius posit. Augustus enim Mecoenati illudens,dsectaris illius cacoetelius lepidistine incessebat: ut qui consueuisset eius insobrechos ut inquit Suetonius ac cincinnos inscribendo persequi, cr imitando per iocum seriis dere. Quocirca perurbanς ipsum liocat mei gentium,Heis truriae ebur,σ Arreti, lasar. Anneus quoq; Seneca discinditum Me enutem,eiusq; modifim delicius, er portentiosum orationem appellauit:quod alibi diximus.

420쪽

PETRI cR INITI LIB. XXIIII.

De impia & uanissima superstitione Templariorum:&quomodo a Clemente Pontifice Max. abolita fuerit,

non iniucunda cognitio. CA P. X I I r.

DE Templarque bireticis,eorumq; disciplina: er inosigni flagitio complura referuntur in quorundam

annalibus. Nos pauca quaedam de bis pro tempore adnootabimus. Fuerat igitur anno post Augunt Imperium circiter nassesimo cr trigesimo in sobmis ciuitve: quisub praetextu religionis Templarios e nominarunt,breui que tempore tantum nominis atque fidei obtinuerunt, ut prae ter ingentes diuitias, qu s cuiniussumunt,templa etiam uararijs regionibus utque urbibus adepti sint. E a que ratione Templarios quidam putant fuisse appellatos, quod in tempus sequentes atque asidui uersarentur. Hi autem pro insiti hominum libidine, tanta animi in Mentia ac perrauestate elatifunt, ut Christi sacris impudentifime abodicatis, in flagitia quaedam, atque foedi inum 1alsitatem

diuorterint. Traditur enim eos simulacrum quouis ismo artificio composuisse,cui hominis cutem superinduxeis rant, eidemq; binos praefulgentes carbunculos sub ipsa fonte collocasse, qui uice oculorum promicarent. Quod si quis dissi actioni nomen dabat, primo ad hunc stituam

perductus erat, ordinemqCr uitam Templariora m perdistebat. Qua in re illud in primis cautum fuit, ut abnegatachriistianae ueritatis religione,ac reiecto sanctifimae cruae eis uexillo ucra rite peragerent. Morientiu praeterea caredauer in cineres adacti , caeteris in potu confrebit:qua

potione firmiores,dis constititiores se futuros putabant. Eos uero, qui ex Templaribuirginis, coniugios issent nati, subiecto igne torrebunt, simuls ex humore delia quato suu simulacrum perungebant:quo maiore decorem