장음표시 사용
171쪽
a 36 EXPLICATIO IN ENNII FRAG.
Asper explicans in quodam Sallustii historiarum libro, haec verba,
Mian Ore prιmo, ait, primo, non esse no mcia, sed adverbium: ut illud Lib. I. u. apud Virgili lim,
Obstupuitprimo lectu Sidonia Dido. H OCC E LO V T W Nili sententiarum podere, & antiquitatis reuerentia hos versus tantum Agcllius admiraretur, pulcherrima haec tabella cx tanto naufragio minime superesset . Cuius autem virtutem, mores, studia, adii cs, ingenium, fidem, tacitu init tem,ccu penicillo, his lectissimis carminibus Pocta deli iacet, ince tum est . Constat tamen, quendam fuisse Seruilij amicum, gen . re, & fortuna minorem, virtutibus autem eximium . iniare mi-
ror, Caclium Calcagninum in VI. libro Epistolarum,& in libro de Vita Aulica, & Crinitum in En iiij vita censire, haec ab Ennio sub Gemini Scru iiij persona dicta fuisse, quo nihil absurdius: cum Seruilium ipsum cum amico huiusmodi praeditum condition bus loquentem, Poetam induxisse, ex horum extremo versu claris simu appareat apcrte Agellius non sub persona, sed subhistoria Serviiij hacc d cripta fuisse,indicci . Qua uis T. Aelius Scillo, Ennia haec de se ipso scripsisse, testetur. - QVI CVMo Vetcrcs,ut Rhacmnius Palaemon tradit,communi genere inflexerunt, hic,& haec quis: inde l. in sexto casu ab hoc, & hac, qui. Virgilius de Acca loquens, uni cum partiri curaά Fuit huiusmodi praepositionum anastrophe Graecis frequeti in usu, ut apud Aeschylum in Agamemnonc,& ἐμου μετα apud Euripidem in Oreste,& apud Homerum . quod Ariphrades ut in poetica refert Aristotcles improbauit: nolebat enim illosa comuni usu recedere. N cc is quide usus Latinis infrequens fuit.Plautus Asi naria, Nec magis versutus, nec quo ab caveo aegrius.
- MAGNA CUM LAPSA DIEI J Vulgati codices ita habent, quae diistio construistionem peruertit. Aliqui volunt legenduesie, vcrsu diphilo, aut choerilo, lapsa dies. Turnebus lcgit, - magna cum lapsa dies iam
Partes uisi desun is rebusfecundis . In codice peruetusto Fulvii V rsini habctur, - magnam cum lassu diei Tartem Iut1set Lia. Virgilius, 2 unc adeo melior quoniam pars acta diei est .
Li I. saiy. Horatius, - quarta iam parte diei Traeterita
L,La. iv. ' ENDO FURO Endo, pro, tu, ut alibi diximus,antiquo moreritae. Lucili versas apud Lactantium est corrigendus, Iactari
172쪽
Lib. 2. M 3. scat. Lib. I. Cati Od. 1 Ia
Iamri endo foro om reis, edi deduccre nusquam ,
- SANCTO in SEN ATVj Virgilius,
Iura maristratu sq. terunt, sanisumq.senatum.
UOI RES A V D A CTER a Sallustius in I.&II. historiar. secundum analogiam protulit. Q V AE TINCTAM A L EI S i Porta lib. Quor tincta male , o quor bona esctu Evom rei. - BON A DI CT V J Eodem numero Lucretius, Omnia po stremo bonasensibus o mala tactu. - mi tactu
Qv I CV M MULTA VO I. V P Ex Oscortim lingua Poetam hac di ctione petiisse,aliquando suspicatus sum. quandoquidem Osci
dictioniim breuitate gaudebant: ut famul, capital,difficul, facul, pro famulo capitali, difficultate. facultatc. Sed quonia volup, non modo Plautus Asin.Casina,& Mosicllaria usis est;sed etia Terentius,puris. simus Latinitatis auctor in Phormione, affirmabo cum Donato id antiquo morcpcrapocopen dictum, qua figura pro, nacula, Lucilius, & Lucretius dixerunt, Arati fortasse imitatione; qui pro, - διλα dixit. Ennius igitur siue Oscis vocibus dele status, siue ad Graecorum poetarum imitationem , plura nomina decurta uit . Nam Ausoni j, ut diximus, indicio habemus, - replet te laetificum gare , pro, gaudium, dc - tuom domus altisonum caecpro, caelum, &-- endo suam do. pro, domum. Qiiod ex Homero proculdubio sumpsit, qui δω, pro, δ κατ' ἐποκο-li dixerat; κ si, pro , . Hesi9aus prO, , Scβρiαρόν, βρῖ Sophocles, pro , ρώιον, ρα; Epicharmus H, pro, λιαν, & -- ρακω, pro, συραμ σας, Simias, pro, δωδον - , δωδω; Einpedocles, O , pro, ο ις: qua dietione Antimachus Cercris Eleusinae sacra significauit. Idem D.φι. pro, ιι φιον;Euphorius uλ, pro, ον. Philetas vcro ubi inducit ancillas in calathis albam lanam fercntes, pro, εριγν, ερι p
suit. Nihil igitur est, quod venerandam Enni j vciuitatein inorosi quidam carpant,cum tantorum virorum exemplo ipse quoq. dietio nes mutilauerit. - CL AM P A L A' M Tibullus, - quid rejert clamue, palamve rogast IN G EN IV Mu In omnibus passim legitur,. I Uenium cui nulla malum sententia uadet. Quod, ni ea quidem sententia,oscitanter scriptum videtur.moeni in casu legatur ingenium recto ne Z at verbum non habet: accusandi λs at sen-
173쪽
at sententia in ingenium non suadet. Quare cum adhuc ambitus or tionis pendeat, verbum aliquod expolcere vi detur . Lipsius, Ingenua legit, & uia verbum decile, cognouerat, dictionem volup, in verbuvolutat, cohuertit hoc modo, ut cum multa volutat gaudia clamq. palami,. In nuo cui nulla ma um siententia Dadet.
QUOI NULLA 3MALUM a Malum ad facinus est reserenda. v T FACERET FACIN VS Plautus Aulul. Hei Megadore, baud decoratisfacilius tuisIactis facis.& in Bacchi d. Nam duplex bodisfacinusfeci: duplicibus oli1ssum a sectus. Ibidem, Atridae duo fratres feriise escuntur facinus maximum.
S per Aiaxfortis, fortissimus tamen in furore: facinus fecit maximum, quom Dauais inclinantibus Summam rem perficit ma nu, praelium quom resiluit in anteas. LEVIS TAM EN b Metri ac sensiis ratio admonet, ut pro, te γα, lenis reponatur. SVO CONTENTUS a Maxima exilii-
matur fclicitatis pars,im modicam coercere cupiditatem, S suo, paruoq. contentum cste. His verbis vidctur Poeta toltcre antiquam arulam Romanorum frugalitatem, quibus plane indignum videowir, plus appetere, quam ad victum satis esset. Vnde sertur illud M. Cu iij, cui cum deii ictis babinis cx Senatus coiisulto ager ampliarcuer , renuit accipere; sed gregat in militum portione contentus,ait, Ma- Ium ciuem centendum esse, cui id non latis citct, quod caetcris cilci satis. Idcirco Gargettium Epicureum dicere solit uni, ad rixatat Actimatus, cui pauca non susticiunt, es nihil satis elle . Graeca illius auri ris verba i unt;' ὀλογον ικανον ἀλλα του; ω γε-ικιπών.Ad hoc rciperrii Flaccus, . . multapcteu ibra . . Desunt multa, b dest, cui denuobturit . a Parca, quia satis est, mrna. Et rursus, Agricolae priscifortes, paraeoq- beati . . Porptii ius libro primo περι-εμ, υχων,ait,debere unum qu Cmq.pbilosophum partimoniam ad vitam ciuiliter traducendam idon caei se, iudicare: magis cana vitam approbando, quae paucis disset coi tenta, quani quae multis iii diseret . Hinc Charon apud Lucianum ait, Maiorem rerum copiam lion citicere diuitem, sed minorem cupiditatem. Qui enim paruo contentus est, id tantum cupit, quod fatis sit, quam sentcntiam his verbis Poeta quispiam explicauit, Is minimo eget mortalis qIi minimum rupit.
Puodωult, habet, qui velle, quod Iutis es, potes.
174쪽
Nee ab his dissimilia in locus ille Moniiij in IV. Astronomic . Taisperiorque bonis quisq. est, quo plura requirit:
Nec quod habet numeVat: tantum quod non habet, optat. Valerius Maximus, Omnia, inquit, nimia 1 habet, qui nihil concπί- scit. - IN TEMPORE Ora nccnim in leui pestiuum, ut ad D mollicum inquit Isocrates, ubi molestum est. Quarc etiam qui in intempestiue philosophatur, nugas a re videtur, ut ait Astydamas,
TENENTEM J Fortasse, tonens, versii di philo, & prudens, ne a cu findi casus, sententiam deturbet. VI MULTA LO-
Qv IVE TACERE V E POSSIT 2 Persius,
- dicenda, tacendaq. calic s. Nec maior laus est,ca in tempore loqui, quae necessaria sunt, quam silcre, cum opus est silentio . Quare Pythagoricum illud cclebratur, στρα si αυτο ς uJ σιγῆ,τιν δεσιγχυ - οῦ. nde Plutarchus in liubcllo περιφυγης rcfellens quondam Euripidis locum, in quo dicebat, Seruile prorstim esse, non loqui, quod sentias; ait, id quidcin minia me servile esse, sed ingenui, prudcntissimi q. viri, cum lcmpus, & rcs taciturnitate silentium l. requirunt, Quod idem poeta alibi rectius,
- COMPELLA T b Alloquitur. SERVILIU S J Intelligit sorte
Seruilium Geminum, qui bis Consul cum L. Aurelio fuit, ut in Lucullo prodidit Cicero,& Capitolinae, Siculaeq. tabulae confirmante qui secundo bello Punico, Lilybsum, & Drepanum oppugnarunt, Poenosq. a terra prohibuerunt, urbesq. eorum socias diuersis irruptionibus infestarunt. Alii praeterea multi fuerunt Seruili j: qua do- qui de haec gensRomae maxime floruit, familias i. habuit quatuor praccipitas, scilicci Priscos Seruilios, qui Axillas, &Ahalas compi Auntur: dc Caepiones, & Vatias, di Geminos. Sed cum de Enniano Seruilio, nec tempus constet, nec dignitas, nec aliquod insigne factum, de quo loquatur, certi aliquid amrmare nequimus. NEC
QVIs QVAM SOPHIAM J Male hactenus apud Festum,
philosophiam, pro,sopbiam, legitur. Afranius iii togata, cui nomen Sella, Vsas me genuit, mater peperit memoria, Sophiam vocant me Graeci, vos sapientiam. Lucretius, Qui princeps vita rationem inuenit eam, quae Lih. sNunc appellaturIapientia Sencea, Sapientia est, quam Graeci σοφI ιν vocant. Scaliger opinatur, En- 'nium hos versus protulisse, cum visus est ei in somnis Homcrus adese 'Poeta . Cui minime assciatimur. Nam illud somnium statim in primo Annali Ennius, ut iam probauimus, retulit: talii versus a Festo S a cxli-
175쪽
cx libro V I s. adduciintur. - SAPIENTIA, Q UAE Llb3.e. s. PERHIBETUR JEρ. ωα. IN SOMNIS VIDIT J Apparet
ex hoc loco Lai Caiatium ea verba admiabrasse, Eae Barbaris vero , nul-
nam tribracho constare asserit Valerius Probus. Sed ne veri us mu-
dicet, aliqua monosyllaba particula addenda cst, O, scilicet, vel Heu, ut apud Virgilium ,
Heu quianam tauti cinxerunt aethera nimbi. Servius autem illud inponens, Caelicolae magni quianam sententia vobis Versa retro P QManam,cur,interpretatur, & Ennianum sermonem esse ait. Sed in hoc loco particula, sicut in , ιmnam apud Torentium,
mihi Fulvius Vrlinus, vir humanissimus, at l. sui iam a scient a prae ditus ex suo Scruio desumpsit: qui enarras illud Maronis ex II. Georgicorum, aut torno rasile buxum,
ait, buxum lignum, non arborem dixit, quamuis Enni, exemplo O armbore potuerit dicere neutro genere. Illa enimsic in VII. - longiq. cupressi Stant re rufoliis, O amaro co rpore buxum. Caper autem distinguit, ut buxus, arbor intelligatur, buxum vero materics. Idem Poeta alibi cuprcssos simit ter masculine protulit, Capitibu' nutanteis piuos reeios . cupressos. Ub a. Aen. Viigilius vero in gen cie feminino, - iuxtar. a liqua cupressus. scd Ennius epitheto arboris figuram,quae procera admodum cst,obL; , o b longo, ac te 'ti stipite, cxpressit, Virgilius verὀhypermetro, rest spinos, domibus cedrosq. cupreeo g. Unde Catullus aeriam dixit. Tradit Didymus, eas arbores Cyparis sappellari, ἀποτος παρίσους τους hoc est,a p. irtu parilium ramorum. Idem rcfert, has quondam Eteoclis titisse lilias, quae cum tripudio ad Dearum acinulationem subsilirent, intra chorcam conuoluta in prosundum puteum conciderunt .Quarum casum Tillus
miserata, inde arbores puellis limites ad obieeta in cntum, ocrei in moria protulit. Vnde Cyparissi etiam Charites appellantii rLoquia tur fortaste Poeta hoc loco de alicuius pyrac conitructione, cum dabuxo,&cyparisso, feralibus arbo ribus, i ermonem habeat. Constat aurcin M. Varronis auctoritate pyras cupressb circundari solitas,
176쪽
ne propter grauem ustrinae Odorem, populi circundantis eorona offendatur. Ad qucm morem respiciens maximus Vates, ait, Ingentems xDe nram, citi frondibuss atris Intexunt latera, oescrales aute cupressis Constituunt Statius libro V I. Tristibus interea ramis, tener . cupresso Damnatus flammae torus, puerile ρberetrum Texitur - Hinc Horatius, funebi eis cupressos dixit.
sTANT RECTE IS FOLIIS Postquam aut uncto cupres forum longitudincm ostendit, modo verbo rectitudinem ponit ob oculos. - ET AMARO CORPORE B VXUMJ Bene dixit amarum,nam ctiam mel,quod conficitur, ubi haeet arbos frequescis, insuauc, at'. amarum cst, ut in Corsica tradit Plinius, & in Crrcna Tlieophrastus.
Q. ENNII FRAGMENTAE X VIII. ANNALI.
tonsa'. - 'tonsas ante tenenteis
ta Parerent, 'obseruarent,portiscutu signumunt. inom dare coepisset -
' Labitur uncta trabes, rem eis rostrata per altum , Ingentei vadit cursu, qua redditu' termo est: μ* Impetus t haud longe medijs regionibu' restat.
t rea alia: Tollitur e medio sapientia vel geritur res. Spernitur Orator bonus; horridu' miles amatur ;Haud docteis dicteis certanteis, sed male dicteis. t M,n - Non ex iotiret manu consertum, sed i magi ferro repetunt,regnum t. petiit, vadunt solida vei. tri . . Iam 4. fere potuis fulua volat
177쪽
, 1 1 EXPLICATIO IN ENNII FRAG.
' Consequitur, summo nitu quatit ungula terra. Nisi julul, 'Iarmi. fere potuis ad caelum vasta videtur. Fuci. ab. . Hastati spargunt hastas, fit ferreus imber: risse ii, j. ' Densantur campeis horrentia tela virorum. Fest. Μedix Summus tubi capitur ' Medix, occiditur alter. v xr. ath, 6. Clanior ad caelum voluendu' per aethera vagit. r. st tituti . 'Inde locellituus sonitust effudit acutos: Ageli. ii. io. Atque atque laccediti moeros Romana iuuetus. 9LI. UE Et detotondit agros laetos atque Oppida coepit. dii.
. Atque Plist. lib. v. . . r ν Π '
Maet.lib. . Nunc hosteis vino domitet, somno l. scpultei.
Fest. Octa-l Ast occasus ubi, tempusue audere repressit.
idemoesu- Amplius ex Augure obstipolumve Solis.
OR- Fod- Rastros dentet fabres capsit caussa poliendi
misc.lib. ει - Poenos Didone oriundos
Diom.liv. r. Certare abnueo, metuo legionibu' labem.
Ide Famul. - mortalem fortuna repente
t Reddidit, vi summo e regno famuli infumus esset i
Natr. lib.ε. -- multa dies in bello conficit Vnus. 1'ori Et rursus multae sortunae sorte recumbunt. mus.
. . Haud quaqua quequa senaper Fortuna,sequuta'ssi
EXPLICATIO. T TON A ANTE TENENT EIS In Nonii exempl.
ribus hic locus corrupte legitur, Tus antὰ tenentes Tum riu tenentcs. Vera autum lcetio cst, ut scripsimus, Ves,
178쪽
PORTIS CVI. V, SI G N V M J Agebatur lite fortasse, de
classis e portu discessu, cum portissiculi fiat mentio, qui, ut ait Actius Stilo, in portu modum dat classi. Isiaorus vero txadit, Portisculum Lih cile malleum in manu portatum, Quo modus, signum q. datur na
uigantibus. SIGNUM CUM DARE COEPISSET J
Militaris vox, ad rem nauticam translata. Virgil. Dat clarum ἡ puppi sinu u Sed totum hunc Ennij locum ita Mato expressit in V. . Coodunt transt, is, intent . brachia remis Intenti exspectantilanum
LABITUR UNCTA TR ABES J Tres hos versus ex diuem
sis locis petitos coniunximus; primum tamen non omnino Ennii .clse aflirmamus. Nam cum Varro hoc modo mutilum ,& sine auctoris nomine adducit; Sic dictum a quibusdan, ut una canes , νυ tra- debes, re usis roistrata per altum . Nos priorum dictioncm addidimus, defcqtientum immutauimus, pro, a nit, , legentes imit tione alterius versus clusiacm Poetari qui ait, Labitur Pactat artua per aequora cana Celocis. Virgilius, Labitur unt Ia νadis abies Et P atat uncta cariua Sunt tamen qui Varronis locum restituant, addito tantum verbo
fulcat, fide codicis manu scripti, I a trabes remis sulcat roistrata per altum. Trabem etiam Catullus συημδοχ ιι sit, pro naui in Faseli dedicatione posuit, Neque vilius natantis impetuis trabis eq'isse praeterire Sed in antiquo manu scripto habetur, Neque vilius Dolantis impetu malitis. Pacuuius tr. ibica, naue appellauit, quod trabibus contexta st. Labitur trabicatu alueum. R O S T R A T A a Rostris enim naues concurrunt, Liuius, Itaqueex νtr. q. p.ri te si uo dato cum rostris eo currereat, incruenaa Ddi Dereat. Ii G I VADIT CUR SVJMira fertur velocitate. VA REDI TV' TERMO EST. JFestus ait, Graeca consuctu linc Enniit in termanent divitis, quem nos terminum dicimus. Idem enim Graecis est riριων, τἐρμα, ex τ ρμής.
- MEDIIS REGlONIBU' RESTAT JRestat pro distat, ut idem ait Festus. PELLIT VR E MEDIO SAPIENTI AJ
ostendit quonam pacto calamitolis belli temporibus nulla nec logiabus, nec magistratibus tribuitur auctoritas, nulla l. iiiiis habeturr tio; sed arma tantum vise fit. Vade magni Pompei vox illa apud
179쪽
1 EXPLICATIO IN Q. ENNII FRAG. .
. Dionem, Omnia scilicci ab armis pendere. N iis, qui his praei talent.
neccssarid om iam obtemperare, cuius verba sunt; παν τω - τοῦν ο πλων
- VEI GERITUR RES a Menander, leges nihil posse ubi vis,
Ouiditis, on urctuunt leges,sed cedit viribus aequum; Victiq. pugnaci iura sub en e iaci nt. Lucanus, Imminet armorum rabies, ferriq. potenas Confundit ius omne manu Seneca Hercule furenti, - sontibus boni starent: Ius en in armis: opprimit leges pudor. Idem in Hippol. - venit imperijsitis - Cruenta; factus praeda maiori minor: Troiure vires esse Auctor quidam apud Suidam, Nullum, inquit, ius armis esse potentius: &qui 'ilis viribus potior cit, is aequiora semper &facere, didicere ccsetur . Gracca vero illius audioris vcrba sunt; ὀυδὶν δα -μα
αγιιοῖειν, δοκεῖ. inctilianus in iudicio nullam quidcm vim armis, in bello nullam sane vim lcgibus adscribit. Eius verba haec sunt, ubi de argumentis a it; Dicamus primum in eo, quod in iudicium deduciρο- tes, nihil valere ius belli: nec armis erepta, nisi armis posse retiuert: ita φνbi illa valeant, non esse iudicem: γbi iudex sit, nihil arma valere. Lu ci nus in Captiuo, Καί το δ' iκπιον ἐντη quibus vorbis ad pro uerbiumrcspcxit E χειρων : Huc etiam spcctat S illud, τυ αννος. SPERNITUR ORATOR BONUS a Si , i quidem inter arma legra, ut pro Mil. inquit Cicero. Idcmq. pro M racna,Omnia haec nostrapraeclarasudia, o haec forensis laus, ct indumsria latent in tutela, o praesidio bellicae virtutis Simulat3. increpuit se spicio tumultus, artes illicὰ nostrae conticescunt. inam obrcm Idem in Bruto dixit, eloquentiam pacis esse comitem, otijq. ciam, de iam
bene constitutac ciuitatis quali alumnam. Vnde vetcro nou absq. ratione 4crcurii im, cloquentiae Deum caduceum, pacis 6mbolumgcstantem finxcrunt. Assimile est Ennianae sentcntiae illud Lucani,
Sedpostquam leges bello siluere coactae, Tellimur d patin's laribus Nec discrepat ab hoc ille Euripidis locus in Iphig. ubi Chorus ita deneglccta iustitia 'lucritur, pro qua summa irrupiit licentia, quae I gibus dominatur.
180쪽
Itaque tum equum mordacem, calcitronem horridus miles , ac vir non γαμtabat: nunc emunt reosculi , nardo nitidi vulgo Attico latinio equum.
Todcm ctiam adiuncto usus est Cicero pro Μarcello. HAVD DOCTE IS DICTEIS J Plautus Trinumo, Multa exo possis docta dicta, c.
NON EX IOURE MANU CONSERTUMa Quid haee
verba significent, ad amussim declarat Agellius . Sed operac praetiu Lib. 16ι fuerit auscribere quam venuste totum huc locum Cicero in Oratio- p. ne pro Muraena explicauerit, versus, more suo, cum soluta oratione contexens: quod Hermogenes τῶν πω μωτων παρα λοκας appellauit. Omnia ista, inquit, nobis studia de manibus excutiuntur , simulatque aliquis motus nouus bellicum canere coepit. Etenim, ut ait, ingeni
seu Poeta, ct auctor valde bonus; praeli's promulgaris, TOLLIT V RE M E DI O,non iam isa vestra verbosasimulatio prudentiae,sed etiai a illa domina rerum S IENTIA; VEI GERITUR REsis ΡERNITUR ORATOR, nonfolum odiosus indicendo, ac loqua dierum etiam BON V S: HORRIDUS MILES AMMΤ VR:vestra vero fluium totum iacet: NON EX IOVRE M NU CONSERTUM, SED MAGE FERRO,inqui REM REPETUNT. Quodsi ita est, cedat opinor Sulpis forum Ginis,otisimilitiae, stilus gladio, umbra soli. IAM Q. FERE POLUISF V L V Α V O LAT Extenso breuis syllabae in caesura.Pacuuius, Cedo tamen pedem, lymphis flauis flauum ut poluerem, Manibus iisdem, quibus Vlius saepὸ permus, abluam.
Caluus decinere, Cum iamfulua cinis fueris PRAECOX PUGNA EST J Praecox, praematura. Sic fuga praecox a Varrone in Ephoebo, dc a Lucilio dicta est. - S V MM O Lila8.sMy.
SONITU QUATIT UNGULA TERRAM Nouem hos oversus ex varijs auctoribus petitos hac serie complicauimus, tu quod sensu constare, tum quod Plautinae pugnae, quae in Amphit. d scribitur, maxime conuenire visi sunt. IAM FERE POLVIS
AD CAELUM VASTA VIDETVRa Hollium appropinquatio a ligno cxcitati pulueris, ad caelum usq. surgentis adum alibi, Poluis oritur, omnem pervolgat caeli fretum. Ex militum enim in pugna motu ,& equorum cursu puIucris caligo oritur, quam Lucretius pulueris iacbulam dixit, Lib. s. multa