Fragmenta

331쪽

Idem Ce. iere.

αρ EXPLICATIO IN ENNII FRA L

κτοφαγιυς appellauit M ER E N D A M J Tradit Festus antliquos merendam dixisse pro prandio, quod scilicet medio die caper

tur. Calpurnius, - serae cum νenerit hora merendae.

PROPE STAGNA J Festus ibidem de eodem Poeta intelligens, ait, Idem cum dicit , propter stagna ubes lanigerum genus pisicibus pascitur, esse paludem demonserat,in qua nascuntum pisces similes ranunculis, quos oues consectatae edunt. Gov S VBEI LANIGER v Maouium peripla rasis. Eodem modo de avibus, genu'penneis condecoratum, Sc, genus altisolantum.

TIBICINA MAXUMO CLAMORE MUGIT J Notat

hic M. Varro, quod vitulorum est proprium, ad homines,sicut pleraeq. aliorum animalium voces, quandoque transferri. Nos haec verba huc retulimus: quoniam Sotadici comma visa sunt . S V-BvLO FINITIM A SJ Cum superiori versu Tibicinae mugientis mentio facta sit, recte quidem me faciurum existimavi, li cum Tiabicina Subulum propter aquam astantem coniungerem. Est autem Subulo, ut Varro, di Festus docent,Tusca vox, quae Tibicinem significat. Hic versus in vetusto M. Varronis codice habetur, Subulo quondam marinas propter a labat aquas. Quo etiam modo in Festo legit ut, practerquam in vli ima dictione, ubi pro, aquas, plagas striptum est. Versus est septenarius trochaicus catalicticus. - AST AB ATO Fortasse melius ut putat Scaliger, assabat, cum de tibicine i a queret u r. Vnde assa vox.

Q. ENNII SATYRARUM

FRAGMENTA.E X L I B R O I so

Alo hercle suo magno conuiuat sine modo . .

Dum quicquid das cesere

EXPLICATIO.

QVoniam,quae ab Antiquis de Satyrarum origine, & at me to tradita sunt, summa diligentia Franciscus Robortellus, P Iydorus Virgilius, Lilius Giresdus, alijq. quam plurimi collegerunt riccirco superuacaneo huic labori, ne aliorum scripta exscribere vide. remur, parcendum duximus. Quod vero horum librorum fuerit ase

332쪽

umentum incertum est . Puto tamen eos diuersis rebus suisse confertos e & quo omnia Satyrae titulo congruereiar, siue illa a quodam farciminis genere sic appellato, quod multis rebus esset resertum, siue a Satyra lance, quae variis plena primitijs in Antiquorum sacrificiis offerebatur, siue a lege Satira, quae uno rogatu multa simul co prehendebat, diuersis quoque apparent metrorum generibus suisse conscriptos. Quare miror Crinitum, virum alioquin eruditum cre- Lib. t. Dedidisse, nos Satyrarum libros quadratis versibus constare. Confirmat toet co . nostram hanc opinionem Diomedes, qui ait, Olim ex k' 'variis poematibus constabat satyra vocabatur, quales scripserunt Pac uius, o Ennias. Quale vero cuiusdam Ennianae Satyrae fuerit argumentum, hoc modo Quinctilianus explicauit, sed Ormas quoq. fingi- Lib.ν. c. II. mussaep8, ut Famam Virgilius, ut Voluptatem, ac Virtutem, quemadmodum a Xenophonte traditur, Prodicus, ut Mortem, ct kritam, quas con tendentes in sat a tradit Ennius. Ad cuius fortasse imitationem No--, . tutus Mortis,& Vitae iudicium scripserat. MALO HERCLE is SVO MAGNO J Reprehendit Poeta in hac Satyra immodicum

alicuius in conuiuiis luxum: quod sine suo magno malo, hoe est sine ingenti bonorum effusione fieri nequit. Quare apud Romanos clim nullo adhibito modo, atque ratione conuiuia magnis profusis sumptibus ais due pararetur,l eLicinia poenis impolitis moderata sunt. obseruandum est huiusmodi dicendi modo Veteres significasse, alia quem non absque poena cise abiturum Plaut. Asinaria, si Benὸ merendi mala es, mald mcrendi bona es: At malo cum tuo - Idem ibidem ijsdem Ennianis verbis , Malo hercle iam magno iso. C O N V IV A T a Pro, , ,

conuiuatur, antiquo more. Pomponius Munda, . 4n Kalendis conuiuat, Idibus coenet foris.

si NE MODO J Nimis profuse. Cui contrarium est Horati q.hm... num illud, modus in rebus ' L VM QVIC VID DES CD lib i. sui, LE R EJ Vel eos carpit,qui in largitionibus bona omnia profundui, t. vel respicit ad prouerbium, Bis dat,qui citὀdit. DES , Ianus Gu-ielmus in Plaut. quaeli. legi t da, aut, dane CELERE J Pro, celeriter.

INde locet liquidas, pilatas i. aetheris oras

Contemplo

ser. in Schedis.

Restia

333쪽

is 6 EXPL CATIO IN LU ENNII PRAG.

Lib. I s. Ad

vers. c. 1.

Restitat,occurru t,obstat,obstringillat,' obganniuti

EXPLICATIO.

liger ex Schedis P. Danielis nondum editis, refert hunc versum Gli, II Satyrarum Elinij, ubi pilatas, pressas,&densas interpretatur, est pilatim strictim, & dense: additq. pro suae explicationis confirmatione hunc Scauri locum ex libris de Vita sua, pilatim exercitum duxi. Item alium Sempronii Asellioliis, Quartum

signum accidebat, siue pilatim, me passis iter sarere volebant. R EST ITANT, OCCV RR V NT J Carmen asyndeton. - Ο Β S T RI N G ILL A N T u Obstant exponit Nonius. Alii legunt o strigiliant, alij obstrigilant, unde obstrigilator hoc est reprehensor,d

' ctum,ut notat Turnebus,et strigilibus, quibuscum vchemetius strini'imur, etiam plerunctu claedimur.

ENNII SATYRARUM FRAGMENTA.

Non. Pro. Nni po ta salue, qui mortalibus h. iiii Versus propinas i flammeos medullitus. in,

sdem Cri. Nam is non bene volt tibet, qui falso criminat . Apud te -- testeis sunt

- EXPLICATIO. ENNI POETA sAI. V EJ Nisi manifeste hi duo senari; ἐ

Nonio ex libro I lI Satyrarum Ennii adducerentur, suspicarer ab alio quopiam antiquo Poeta quasi cum Ennio colloquente fuisse editos. Sed nunc credendum est, aliquem in hac Satyra ab Ennio esse inductum, qui eum his verbis compellaret . V E R S V S PROPINN AS a Trasistatio sumpta a compotatoribus: qua Plautus etiam in Sticho usus est, Propi

334쪽

Propino tibi salutem Hreis faucibus. Verbi origo Graeca ell--- CRIMIN ATo uti

ut supra conretirat. Malunt aliqui laetendum esse hunc versum, Is libri non ben8 volt, queifatio criminat ad te.

-- TESTE IS SUNT)V ide quae de hoc loco in Scipione dixi

mus. θ' A FR ICA TERRA J Virg. - quos Africa terra trivbis Piues alit - idem eodem modo, Itala terra & Cato Lib .in.oratione pro Achaeis. Tibullus similiter pro Campar nycampaniam terram divite Uicilius ,& Catullus pro Hispania Ib Um terrant, de Celtiberiam terram, di pro Asia Poeta ncstio Quis auud Li. 1 P, , AristotςIeru Λ-ς ο

Q. ENNII SATYRARUM FRAGMENTA

EX LIBRO IV.

α, ' Neque triste quaeritat sinapi, neq. cepe moestum. Maeso,

bius resert huc locum cx lv Sabinarii: quae quidem inscriptio mihi diu suspecta fuit r vim q. tribus adductus rationibus omnindric Iciendam puto: di apud cum Auctorem pro, Sabinarum, Sat arietae reponcndum. Prima quodliactemis huiusmodi operis indicem nusqtiam apud Auctoces iiiventi im. Altura,qitia haud facilῆpetsi deri possum, Ennium separato vo Iumine de Sabinarum raptu historiam conscripsisse, cum in Annalium libris manifestum sit, cam csse prosccutii m. acrita doni'. cum nec verba, nec numeri eam nobis materiam significare videantur. Dixit aut in triste Sinapi,pro amaro, ut exponit Macrobius: Ied melius ut opinor θρ ε νομικως ab effcctur Lib. o. e.1. nam propter acrimoniam l icrumas ciet. V nde . Graecis Sinapi dicitur, ἔτισλετουτους μασὶν τῆ qii ὀd scilicet olfactum oculis ii

eco, Ad quod aIlodens Aristophanes in uitibus ali,

335쪽

αρ EXPLICATIO IN Qi ENNII FRA C.

S'. lacessentis tum factura Sinapis. ι Illamus. Pseudulo I it i i ritur Sinapiscet rata cim illis cuἱ teram Trius quὰm triuerunt oculi, ut exitio, facit,

Idem Truculento,

si Ecastor hic homo Sinapi victitet, non censeam Tam se uinem posset Unde vulgo ii Sinapi victitare dicuntur; qui morosi admodum, di Lficilesq. natura sunt. CEPE MESTV M Eodem metonymiae

tropo dixit: nam Nipsum quoq. fletum excitat. Varro Manio, Dulcem aquam bibat falubrem, flebile excitet cepe. ἡ ' Lucilius, Lippus edenda acria assidud cepariu' cepaLacrimosa -- Qui locus non est integer, & longe secus habetur apud Priscianum lib. VI. Eodem adiuncto usus est Colume,la lib. X, Aty. oleris pulli radix, lacrimos . cepa. Rursus Lucilius, Flebile cepe simu lacrimo aeq. ordine taliae. Ita emenda iis est Nodiij locus, in quo pro, taliae, talpae perperara irrepsit. Est autem talia , ut in veteri Glossario explicatur του λεπυρον. Vnde liquet, qua procol ab antiquae scripturae νestigiis Nonij emendator pro , Dine eo si ierit10siae esse repiarendum. Nouius in Appella, Cui cepe edendo oculus alter profluit. inuc prouerbialisco minate in eos dici sγlet , qui sicles poenas dant,

avo aiαἐΘιειν.Quod ex illo Biantis Prienaei responso videtur emana; se, qui, ut rcfert Philo in libro στι πας απουδοος ελά τερος, accersitus a Croeso contempti in , ac minaciter Regi respondit, vi cepas ederet, hoc dicto ciuiliter ei stetum subindicans. Idem etiam a Laertio in i, lius vita proditum est: a. qu ab Alyatte non a Croeso Bias accersitus tr3ditur. Cepe alite a Graecis κρομμυον dictum est, quod αυrουν Mνω, gidi πτου τας κορπιμυομεν. Aristotcles vero ita in Problematis appellari ait, ως τι κόρω πωειν συι, μυειν, quod scilicin pupillam comprimi cogata Etymologici Auctor unico κρόμυι scribit, παρατο τας κορας μυε λιχιόντι νὰ τοῦ. Latini non ab effectu , sed a capitis similis tudinecepe dixerum.

ENNU SATYRARUM FRAGMENTA.

. t .

DOMx- in Vippe sine cura laetas lautus quom aduenis r '' . Inserteis maleis, di expedito brachio, qu Alacet

336쪽

Alacer, celsus, lupin0 impetu exspectans. Mox dum alterius obligurrias bona,

Qv id censes domineis esse animiὸ Pro divom fidem Ille tristis eibum dum seruat, tu ridens voras.

EXPLICATIO.

Q VippE si NE CURAJ Donatus explicam bos Terentii . . ,

versus ex Phormione, .

Trior bibas, prior decumbas, coina dubia apponitur, ait, haec non ex Apollodoro esse transsata, sed ex sexto Satyrarum Emni . Qua re nequeo non mirari Porphyrionem,qui in expositione Satyrarae X libri I Horatii dic i, quatuor Satirarum libros abinniori: se relicto, . INSERTEIsΜALEIS) Festivius Plautinus Rai

stus in Captiveis, a .l i. . Cum calceatis dentitus veniam tamen.

a rasi lupus esurisns Aemi , ne in infacere Imnetum. In

Eunucho, patraa qui abii urrimit boni . Idem ibidem simplex liguriri, Protulit, quod duobu mi Ludiis liqui scribiadditi amrmapti

Iepide postulat alterunt frustrari Ae. N. IQuem frustratur.frustra eum dici frustra esse.'Nam sese frustrari, quem frustra sentit 'Qui frustratur, is sirustra est, si non ille est frustra. .

Hercth puto, hoc erit tibet argumentum semper in idem lib., - promptu situm, Ne quid exspectes amicos, quod tu agere possis. PP x Meum.

337쪽

Idem lib. I

Meum non est, at si me Ginis mem0rderit.'

Ennij Satyris veribs', eos ait, uno multita iam verbo fuisse c5- implis tos. AH bat 'ii' v x rv, ut Dopatus iit in expli- .atione loci illius Terentii, γ, incoFυρ est an en0um, hauἀatm ti , cdeprὀ ὀ suntlia dicer . Qua qui seni in re nimis sibi videnturi duihi se . Ru susElini phc enice, stult est 6 cupida cupiens cupienter cupit . i. Ita in Captiveis, o hi cauet ne decipiatur, is cauet, cam etiam cauet, S cu ii cauide ratus saepd is cautor captuJ UL b,

Memorem immemM Acιt, uὶ memori memora qNod memori meminit.

Cum autem huiusmodi vocum tradii'i' est in verbis di Atur, ut ait Donatus:cum vero vii in nominibus παρονομασία in

Item in Mercat. Nune mulier ne tu frustra sis, mea non es, ve arbitrere. MAM s EsE FR USTRARI J Plaut. Bacchiae Atq. bisecumfrustrantur, frustrari aliosstolidiexistimant.

EM FRUSTRA SENTI Ta Vetus Agellii codex, Va

quisemefrustrari, quem storassentit. Frustro enim, &Dustror in eade ignificatione a bonis Auctoribus dicitur. HERCLE PUTO Hae verba non sunt Ennii, sed ita in Agellio interpungenda sunt. Qui postquam ex Acsopi fabellis Cassitae apologum recensuit sc ait, Hunc Aesopi apologum Ennius in Muris sciis admotaim O νγ nufida ersibus quadratis composuit: quorum duo postremisi sunt, quos babeisco di, oe memόriae opera retium esse, heroid puto. Hoc erit riseis&caei. Iulius Caesar Scaliger in libello de versibus Comicis, &in Poξtica notat,non rectὰ Agellium hos versus quadratos esse dixisse, cum Trochaici sint,& hoc modo legendos esse scribit, . tu .emtib Iaraut en 2 NM

338쪽

rx INCERTIS LIBRIS.

eque exspectra amicos, tute quod ρossis agere. Idem Agellii codex hibet,Haec erit tibia regumentum, & caer. ut Haec, ad Cassita reseratur. NE VID EXSPECTES AMICOsJ Non grauabor pso AppliTi explicatione Agellis verba transcriber' lini enim ait, Haec cuidem o AG pifabula de amisorum, di propinquo ram leuco inani Mucia. sed quid aliud sanctiores libri philosphorum

monent Audis ut in nobis tantum inis nitamur: alia autem omnia, quae extra nos, extraq nostrum animum fiunt, neq. pro no bis, neq. pro nobis ducamiti Aqua sentencia non longe abest ille Bionis locus in Buc licis, οὐ πιλο zφυε, 'πάντα λbγον ποι τέκτονα φοrriti

Hos versus Laurentius Gambara amicus noster sic Latine reddidit, τ Consulere crtificem, vel opem depostere in omni decet haud quemquam. Tu cera iunge cicutas: Nam res est facilis: nec eget multo illa labore. Recte igitur admonet Philemon, ut optemus , ne unquam de amicis periculum facere necesse sit,

AT sI ME CANIS MEMOR DERIVPro momorderis:quo ctiam modo Veteres pepugi,&peposci,pro,pupugi,&poposci pronuntiarunt.

4 ENNII PROTREPTICI f

Pannibus . .

EXPLICATI O.

Charisab.

Ex toto hoc opere vix quod non sine magno animi moerore rescrre possiim unica haec dictio superest. Possumus tantum ex inscriptione cognoscere, Poctae consilium fuisse, aliquem ad b ne,recteq. vivend:im admonere: sed quis is fuerit plane ignoratur. Uod autem Uetero pannibus, pro pannis usurpariint, Pomponii etiam tcstimonio confirmatur, qui in Maccis Gom nis ait, Lono uulino es νicto, eripuimprimitus de paucibus.

339쪽

s RAGMEN TUM IVBei vidit avenam, lolium crescere ἄInter triticum, selegit, secernit , aufert sed uuVei operam addit, quam tanto studio seruit.

. Ei iii Ia Poeta INter praeclaras nostri Poetae lucubrationes hanc Praeceptorsi non vltimum obtinuisse locu arbitror: cum in ea, ut ex hoc. fra tmento, quod Prisciano acceptum rcscrimus, appareat , Enniu viue dulci, ut ait Flaccus,immiscere voluisse: dum saluberrima praecepta ex intimis Philosophiae pelici ratibus eruta, poetica suauitate, leporeque codi uerit. Verisimile quidem est hac comparatione ex Agrico Iae diligentia ducta, Poetam monuisse,corruptos, prauosqlica Ol scentium mores, antequam sirmiores in teneros eorum animos radices agant, di maius temporis diuturnitate sit scipiant incrementu ,

suasionibus, minis, vcrboribusq. funditus esse extirpa os: quod 'i dem prudciis pater familias non minori sedulitate efficere debe Pquam expertus agricola, qui Vbei videt avenam, Alium, cres ere , Inter triticum, selegit,secernit, aufert sedul). Eelee. Easdem herbas tanquam frugibus inimico memorat Virgil. , r. Geor. Infelix lolium, oeseritis dominantur auenae Non videtur hins iqnge nimis remotum esse illud Platonis in Euthypbrone, ubi comemorat Socrates, quae sbi a Melito obiicieban

τάς διαφθειροπα δε φησιν. Hoc est, Rationi consonum est, pr mam de adolescentibus curam esse habendam, qud optimi evadant, haud secus quam bonum Agricolam decet nouellarum plantamn Primum curam gerere, deinde vero de caeteris curandis habere ristionem ,&sane etiam Melitus sertasse primum nos,qui tenera tuu num germina, ut ipse ait, corrumpimus,expurgare intendit AVFERT SEDULO Fertur illud prouerbia instari Nicephoro Caruli sto, Vt herbas nocentes vellere. Alterum vero ex hoc opere fragmctu suspicor a Festo in verbo Punii suisse relatu, nam ubi legitur Enntium

340쪽

.... absque dii bio in Praeceptis Icgendum est. VEI OPERAM ADDIT J Non est veremium, quia hic locus plurimis

mendis scateat.

ENNII FRAGMENTUM

EX INCERTO LIBRO.

Eo ego ingenio natus sum, amicitiam Atque inimicitiam tin fronte promptam gero.

EXPLICATIO.

DVobi versus ab Agellio& Nonio asseruntur, ut ostenderent, Veteres lingulari numero inimicitiam dixisse, qua vocem etiam apud Attium in eodem numero Charisius obseruatiit. Salustius autem amicitias,de inimicitias pluralii numero protulit .Ex quo vero Ennii libro hoc fragmen tu sumptu sit,prorsus est incertu. Haec tantum ab Agellio prodita sunt, Ini citiam autem ad Emius in illo memor tissimo libro dixit. Eo ego ingenio , dccaei. Qua sententia perspicuum sit animi candoren , ostendus, duplices homines carpere videtur,qui ece ultas familiari ier inimicitias exercent. De quibus ait Caecilius in Subdititio, Vam j sunt inimicet pessumeιfronte bilaro, corde trinquos neque γt apprebendas, eque ut mittas scias.

DE AC ROSTICHlDIBUS.

OMnia Ennii carmina,quaeAcrostichides appellabatur,no m do temporii iniuria interciderunt , sed eorum cita nome pensetus aboIetum fuissct, nisi unius Ciceronis testimonium in posterum memoria conseruasset: qui postremo de Divin. lib. inquit. Tum ye- τὰ ea, qrae ἀκρατιπις dicitur, cum deinceps exprimis versus literis aliquid connectitur, ut in quibusda'Eunianis, 1uae Ennius Iecit. Id cenὸ magis es attentiaisinu, quam furexili 7 Atque in m3llinis ex primo versu cum iussissententiae primis literis illius sient&iae carme omne praetexitur. Ex quibus Ciceronis verbis no modo quae sint Acrostichides aperte e snouimus, sed eas Ennius ad Sibyllinorii versuu imitatione scripsisse. Dicutur aute Acrostichides. U. resert Thucydidis Scholiastes παρατο λαρον τ- ώχου, quo nominc lutulligitur . του suo ἀρχη, queadmodu

Non. Ini. micitia. Agel. lib.