장음표시 사용
381쪽
in praesens tempus omittimus r illud tamen non est praetereundum, Homeri Iliadem ob nimium effusum cruorem, caedes innumerabiles, Antiquos rubris vestibus repraesentare consueuitse: Vlγsseam vero caeruleis, ob maritimos V lydis errores. Dedit primus Aristarchus Tegeates Achillis Tragoediam,quae iam temporum iniuria tu ditus intercidit. De qua Plautus in Poenuli prologo, Achillem Aristarchi imbi commentari lubet: Inde mihi principium capiam ex Tragoedia. Siletea. tacete, atque auimum aduertite. Quem versum, u pace eorum liceret,qui Plautum Ennioaetate animcellisse voluci, assererem Ennianae Tragoediae esse initium. Cuius quidem pauca haec admodum reliqua sunt. Quoru aliqua ita a Gra-maticis absolute reseruntur: Ennius in Achille: aliqua vero, Ennius in Achille Arictarchi Dedere eiusdem nominis fabulam Carcinus,Di nysius siue Oenomaus, Iophon Sophoclis germanus , Cliophon, Philataerus. Ex Latinis Liuius, Attius, Augustus. Ex hoc nihil superest, ex duobus illis minuta quaedam frustula. Propriam aute huius fabulae hypothesin difficile quidem est ex tam fractis , concisisq. relis qui is inuestigare. Quapropter nihil de argumento laborantes, ad reliqua progrediemur:& primitm quae de Achillis nomine prodita sui, explicabimus. Tradit A uctor ille, qui Graecarum vocu rationes per scrutatur, Achillem esse appellatu siue παροιτο αχος λ , hoc est ad lare tollendo. Medicinae enim, q uana a Chirone didicerat, non ignarum suisse proditum est: vel διατοαχος, id est ob dolorem,tristitiamve,
qua matrem,& mulieres Ilienses assciebat: vel ἔτι τάχειληρωστως οὐ προ-
νεγ iis, quθd scilicet nuquam suis labris ubera attigerit. Prorsus enim nihil lactis e luxit, sed ceruorum, a prorum,ursorum q. medullis,&leo num vis bus 1 Chirone altus fuit. Euphorion autem testatur his versibus eum Myrmidones Achillem appellasse, quod labra mammis minime admouisset,
Aliam vero nominis rationem asteri Agamestor Pharsalius in Thesdis Epit balamio, qui Achillem ait primum Pyri um quasi ignitum fuisse appellatum; deinde vero a labroe Achillem . Nam eum Thetis ea ardenti igne purgaret, ut quicquid in eo paternae mortalitatis reliqua
382쪽
-ITA MORTALES INTER SE PUGNANT, PRAE-
LIANT Nonius resert hunc Ennii locum ex Achille Aristarchi, ut ostenderet, veteres praeliant, dixisse pro, praeliantur. PROLATO- AERE ADSTITITO Producunturhaee verba i Festo ex eodem Auctore,&fabula; eaq. significare ait, clypeo ante se pro tento. SE VACEIVEISJRefert Nonius hunc locum,&tres alios sequentes ex Ennii Achille ab . Aristarchi additione. Sut haec fortasse Chori Troianarum mulierum verba, Priamum rogantium, ut Polyxenam filiam Achilli in matrimonium daret, quo facto tum ciues, tum h ses, qui mox obsidionem soluissent, conseruasset. Kn vero Bfende late idem est, quod arce, repelleem Claudigarius, bDefendebat bomisi pinnufacillim/Vir sustitium peeori defendite, iam venit aestas Tonsida - Eclog. r. Ad quem locum respexit Horatius, igneam Lib. I. Defendit aestatem capestis Vl meis, pluuisH. .ent.1. C ti Ode
tale quid Achilles loquebatur, quale ubiles apud Homerum. Turpe esse diu mansisse,& re insecta reuerti. - Iliad. βι
Simile est illud Diomedis in Euripidis Rheso, ,
ATINORAT A J Cic. pro Ros. Amer. loquens de Iegatis
ad S1llam missis, nec ab eo auditis, Ameriam, inquit, re inorata, reuere
terunt. - GRΛDUM REGREDERE J Nonius, reuocare e ponit. NAM CONSILIIS OB VARANT, JIdem Graim - 'maticus a varis deducit hoc verbum, quod peruertere, deprauare,s-
enisicat. NUBES PER EGO J Festus ex Achille Ennij profert '
unc laeum, & subicespro subiectis ait positum. Nonius vero ait hie .nouὰ subijces positum esse,nona subiicisnd edaltitudine; refert, eadem verba, sed diuerso.sane modo, i ὶ Per ego Deum Ablimessibiyces humidus, Unde oritur imber Agellius his verbis eundem refert locum, mi uens igitureIL HAbν- Lib. ces etiam, quod perinde H objces compositum δ, v litera breui dici σομ' Dreat. Eoius in Tragoedia, quae Achilles inscribitin , 3cespro aere alto ponit; qui caelo Abiectus est, in bis versibin, Ergo De subsimo subirces, humdus Vnde orituritabersonitu saevo, Ostrepitu. Lib. 4.3---ΑERIO SPIRIT VJ Lucretius aerias auras dixit. EA THE-
Τis ILLI MATER vano lacus, ubi haec absque operista.
383쪽
dices feruntur ita se habet, Dicituri I pha Nynet 1a, ut Uuffcrocos Thetis. Ennium. Ea Thetis illa mater. itoniam vero nemo ambiget.Thetim Achillis matrem fuisse,vitan est hoc se menis huic fabulae congruere:& si his verbis, Ea Thetis istimate suppleatur,na rabat, vel vaticinabatut : coniicere indelicebit,Thetidos verba praecessi s se, quibus fortasse filio praedixerat si ad Troianam expeditionem proficiscere in si maturum illi,sed gloriosum impendere exitium. Sin vero ad patriam reuerteretur.di sed inglorium esse victurum Caςte ram , si antiquum scribendi morem obseruare voluerimus,pro, The- si Theias, repo dum est. Ait enim M. Varrolib.extremo de Re ruri de gallinis loquens, Nec continuὸ his. quas Melicas appellant falso: pita Antiqui vinetis 1 berim distantseMedicamMes ravocabant.
Liquod lumen, iubarue in caeso cerno.Qui res cum Achiveis gesserunt statim.
Aiax misso sanguine tepidot tulit
SOphocles, ut aliis retulimus,duos scripsit Aiaces,slagelliserum,&Locrensem: priorem vertisse Ennium,ex uno tantum fragmen to eo niRimiis: quod eum Sophoclis loco, ubi de Aiacis morte agit, maxime conuenit:quem,quia unicus est, minimὰ visum est e regione constituere, sed inter explicandum conseremus.Huius igitur Trago diae hoc est argumentum. Achille mortuo certam ε exortum est intere Aiacem,& Vlyssem de illius armis,& exercitus suffragijs. Vissesca iam obtinuit. Aiax vero repulsa ta iniquo tulit animo, ut furore clusedem corriperetur , rueret . in inges, putans eo sane modo Graecos ipsos confodere, ac trucidare. Ium magna perpetrata strage . ouo multas vivas ad tentorium duxit: inter quas arietem corpore maiore, '' - Vlyssem ratus, vinxit, flagrisq. eoepit caedere: unde nomen fabulaedatum. Cum autem postea resipuisset, prae pudore insaniae simulari iras se iam seposuisse, suo ipuus gladio incubuit . Cuius necem Di, caearchus
384쪽
eaearchus literis prodidit. De Aiace furente est illud Varr is in Eu daemonibus , Maximnum eaedit ferro; sed caedere m&ssem,' cum baccasiluam caedit, porcosq. trucidat.
Itemque illud Horatii, Mille ovium insanus letho dedit, inclytian w1ssem,
Et Menelaum area mecum sie occidere clamans. Et Iuvenalis, hie boue precusso mugire. memnona credis, ut Itbacum Praecedebat autem fortasse hane alia Ennii Tragoedia inscripta, aedigorum iudisiunt,qua comprehendebatur contentio de Achillis armis, ut tu .eau me dictio, &a militibus lata suffragia. Sic enim coni j-cio ex Festina etis,qui in dimone,scrupi Ennius, inquit, is r. . . . Aeschylus Graecὰ scripsit Aiacem Locrensem . Latinὰ Andronicus,&Varro Aiacem sine cognomine. Armorum iudicium item Aeschylus ex Graecisio Latinis autem Attius, Pacuuius, Varro . Mirum sane illud est, quod in Atticis refert Pausanias ex Aeolensium sermone, qui Ilium post eius euersionem tenuerunt, huiusmodi scilicet arma, de quibus certamen fuerat, post Vlyssis naufragia ad Aiacis sepulchrum tempestate delata fuisse. Ea enim, quae iure vivus habere non potuit, Drtuito mortuus adeptus est. L quare perlepidum extat epigran 'nia incerti Auctoris,
ALIQUOD LVΜEN, IvB ARVE. Farro ter hunc locum Proseri: primo, Ennius , Aiax lumen .iubarvi in caelo cerno Vbi proculdubio pro, Aiax, Aiace reponendum est. Altero eadem verba re. Perlinitur sine operis inscriptione. Tertio vero eodem modo, quo scripsimus. Vbi Iubam, inquit, dicitar sella Lucifer, quae in summo habet dissi sum lumen ,ri Deo in capite iubam. Verba autem haec vessunt Chori laetitia exultantis, Aiacem iam ab ira destitisse: vel Aiacis ipsius,qui extremis verbis Solem alloquitur Quae Graecis fortasse iuri respondebant,
385쪽
Nonii libri lubent, Quis est. Forsan melius gesserat, quam g sierunt, vide Aiace intelligatur, uidum furore percitus sorte incideret ita Graecos praeliantes , vixque hostium impetum sustinentes, cum illis sese immiscuit . manum conserens sortissime. Unde pugnam tim restituit, ut ait incertus Poeta apud Ciceronem,
S per Aiax fortis, fortissimus tinen in furore: m facinua fecit maximum, eum, Danais inclinantibus, Summam rem perfecit manu, praelium cum restituit insanista In Graeca Sophoclis nihil reperi, quod huic fragmento videretur c gruere. ST ATI MJPlautus, Nec recedit loco, quinstatim rem gerat.
AIAX MIsso SANGUINE Scaliger legit,
tepido turis efflantes volol. Tullios, Festus interpretatur, Silanos: Si uanos reponerem : alij ut est apud eundem riuos: alii vehementes sanguinis proiectiones arcuatim fluentes,quales sunt Tibure in Ani ne. V erba sanὸ haec videntur Teucri, qui in extrema fabula apud soa phoclem loquens cum paruulo Aiacis stio, hortatur, ut pio aflectu, quantum potest,se patri admoueat: quod osticium facere in mortuos propinqui solant. Satis autem apparet, dum ea dicebantur, calidum adhuc exanimi corpus suisse a recenti caede. V ulnere conseis obitus similis quaedam extat apud Silium descriptio, -- supervomit ille calentem Sanguinis est undens perbiantia viscera riuum. Videtur Sophocles intellexisse συμγγου, grandiores corporis venas quae νberius sanguine effundunt,ducta transtatione ἀπο των , γουν, quae Siphones aliquando sunt Craecd, eadem ratione similitudinis. qua Latine canales, a canna dicti sunt. Fabulantur autem Poetae de Aiacis sanguine enatos fores, refert q. in Atticis Pausanias Salaminas incolas referre, post Aiacis interitum apud se primum florem enatum candidum, rubentem modice, lilio cum caeteris partibus, tum foliis
minorem: inscriptum verὁ ijsdem,quibus Hyacinthus est, literis. De ea quidem re sic Ovidius, Dixit, O in pectus tum demum vulnera passum ui potuit berro lethalem condidit ensem: : .
. . .:πω aduere manua in um educere telum,
Expulit irae cruor, ruo UaGDq. sanguine tellus Purpureum viridigenuit de eripitestorem. Ausonius ita eum loquentem inducit, . Iam dabo purpureum claro de sanguine forem, Testantem gemitu crimina iudicis. Huius di autem flores inscriptos tradunt nota, M. quae prior est
386쪽
Iillaba voris, mar, id quod significat Virgilianum aenigma, Die quibin in terris inscripti nomina regum ascantur fores -- Sophocles deducit Aiacis nomen ab M H dolentis interiectionibus,
ubi ait, AI M. τις ἔν ποτ' δεθ' . ' επώνυμον Τούρια, ξυνώσειν ονομα τοῖς ἐμοῖς κακοῖς gAffirmat Praxiphanes has interiectiones vivi, &φεν, pro suspiriis, Aegemitibus assumi: quem eunde esse arbitror, cuius testimonium aDint Marcellinus in vita Thucyd dis ἐντο Aiacis autem sepulchrum, templum , dc statuam in eo litore, quod proximum est Rhoetio, proditum est, suisse: statuam verδ ab Antonio ablatam, ut Cleopatrae pratificaretur, in Aegyptii asportatam esse: eandem demum Augultum Caesarem Rhoetiensibus restituisse omnia quidem haec satis luculente attulit Leo pardus. Alii vero tradunt, Myconen unam e Cycladibus fuisse Aiacis sepulchro nobilitatam: alii in Delo sepulchrum fuisse volunt.
EX TELAMONE. HI C CIN E Telamon ille est,modo quem gloria
ad caelum extulit: νulis 3. Quem adspectabant, cuius ob os Graii lora obuer, tebant sua ξPol mi fortuna magis nunc defit, quam genus: Ide Ib d. Nanq, regnu suppetebat mihi, ut scias quato h loco, οςςi inantis opibus, quibus de rebus lapsa fortunata didat.
t si Audibo, neq; aureis tibit contra utendas dabo. Non. A
Deum me sentit facere pietas, ciuium porcet pudor.
t Eandem me in suspicionem sceleris partiuit pater. idem Pae
387쪽
Non. Laiauit Cie lib. I. De Dialis
De Nat. Deor. ita lib. t. De diiun.
3 6 EXPLICATIO IN.Q. ENNII FRAG.
A tq;facies proavi Iouis gratia ea est, i Atq; hoc lumen candidum claret mih ei.
Scibas natum ingenuum Aiacem, cui tu obsidionem Z
Ego quom genui , tu morituru taui, &ei rei sustuli. Praeterea ad Troiam quom misi ad defendendam
Scibam me in mortiferu bella , no in epuIas mittere. Strata et terra lauere lacrymis vestem t squala,& soral
Ego Deum genus esse semper dixi, & dicam caelitu Sed eos no curare opinor quid agat humanu genu . Nam si curent bene boneis sit,male mal is quod nucabest.
Non habeo deniq; nauci Marsum augurem, Non vicanos haruspices, non de circo astrologos, Non Iliacos coniectores, non interpretes somnium: Non enim sunt is, aut scientia, aut arte diuinei:
Sed superstitiosi vates, impudentesq; hariolei, Aut inertes, aut insanet, aut quibus egestas imperaΡQui si bei semitam non sapiunt,alteri monstrant via: Q tib diuitias pollicetur , ab i)s drachma ipset petula De his diuitijs sibi deducat drachma, reddat caeteraia Qui sui quaestus causa fictas suscitantsententias.
AE mis Aeginessi rex,quem, quoniam amur serbatissimus sui Gapud inferos summo in honore habitum fabulantur, tres h buit filios Phocum ex Psammathe Nerei filia, Telamonem,& Peleum ex Paeneide Ceptionis, ut in fabulis ab Hygino proditum est, velut Apollodorus, ecliaci testaurusiex Eadcide sita Clutonis: quamuis Phin
388쪽
uis Pherecydes Syrus Telamonem dicat non fratrem , sed amicum P lei fuisse. At Phocus, quoniam in certaminibus Peleo &Telamoni
corporis robore, atq. aptitudine praestare videbatur, eis vehementer fuerat inuisus. amobrem, paratis insidiis, disci ictu Phocu eme- .dio sustulerunt. Dorotheus verὰ in primo Metamorphoserun asserit, quod Telamon secum venatum Phocum eduxit, cum q. aprum simul insequerentur,Telamon cotorto venabulo Phocum confodit. Qiuod aegre admodum serens Aeacus filios ex regno expulit. Peleus Phthia laufugit, Telamon vero Salaminam. Cui Cycli reus Neptuni filius, nulla relicta prole, regnum concessit. Is postea Periboeam Alcathoi filiam, ut ait Pausanias, uxorem duxit: ex qua ortus est Aiax. inia mitis Lib. Areiades Gnidius in II. Insulanorum aliter sentiat. Deinde Tela. mon cum Hercule in expeditionem Troianae urbis prosectus, primus muros ascendit, urbemq. vi ingrcssus est. Quocirca Hercules eu Hesione Laomedontis regis filia praemii loco honestauit: cx qua Teucrum suscepit. Quod ipsemet Teucer in Sophoclis Aiace testatur.Sed Telamon vergente iam senio, ut di in filiis paterna virtus, ac sortitudo elucesceret, utrumq. ad ext rc mum bellum Troianum miserat: in quo Aiax ob sibi Achillis arma negata furore correptus, sibimet nece intulit,&Teucer in exilium missus est. Itaq. cum Telamoni renuntia tum esset huius exilium, alteri u q. obitus, constantissime sertur aduersie sortunae telum sustinuisse. H I CCl N E TELAMON ILL E a Cum Telamonis mili rias sibi Ennius describendas hac Trago ι dia proposuisset, arbitror ab ovo ut aiunt orsum esse, b exilio scilicet: in quo cum patria pulsus cgeret ut ait Cicero haec de eo fiebat admiratio,Hιccine,&caei. Quae verba quam uis ex Ennio non citentura tamen eius esse inde suspicati sumus, quod Telamonem nemine hactenus praeter unum Ennium scripsisse comperimus. Similis huic est locus ille Pacuvii in Dulorcste, non absq. quadam animi commiseratione pronunciandus,& δεικτι Π id est demonstrative, Hiccine is est,quere famae gratia ante omnes nobilitat virose Ad utruq. respiciens Cicero parodia allusit ad Coelium Rufum stri. P. bens, Hiccine est ille, qui urbem quem stratuuλ noli caetera. Ita etiam de Demosthene dicebatur, οἶτο. ἐαιν κῶνος. Vetuitus quidem liber, Telamo, babet . qua terminatione crebriusVeteres usisunt, ut, amemno .Si in laute hi duo ucisus Trochaici catale i. V EM ADSPE- ET AB ANTJ Cicero ad Paetum ita hunc versum inseruit, Inec Π:ι Li s Entur convivio Cicero ille quem a ectabant, cuius ob os Grais ora obverte- - Φ-bant suae o B O SJ pro,ad os: ut alibi diximus. Plaut. Mil. Experior ob os caliginem prius mihi obtest. iPOL MI Hos praeterea versus Telamonem Lotulisse,ex Cicero
389쪽
ibidem apparet, qui paullo ante dixerat, Ad hanccine igitur vitam Tolamonem illum reuocabis, vi laues aegritudinem λ Subdit mox , e remis dum ieitur , quemadmodum aegritudine privemus eum, qui ita dicat . Pol mi, &e. Sed ex Ennio esse,idem plane confirmare videtur, cum addit. Ecce tibi ex altera parte ab eodem Poeta , Ex opib- summis opis egens Hector tuae.
irae verba Ennij esse suo loco ostendimus. QVA N TIS OPIBVM
Iib. 4. Videtur Eni, ius expressisse versum illum Empedoclis apud Clemente
AVDIBO NERE AUREISJLegendum, atq. avreu. DE UMLiba.Fp. ME SENTIT FACERE PIET AS, J Recte admonet Lipsius,
qvὴς:t, legendum esse hune versum, Deum me incendit facere pietas eluiumpor eet pudor Sed non recte putat verba haec Orestis esse, cum nihil com mune eum Oreste haec habeat fabula. PORCET PUDOR Fo cet, prohibet. Pacuvius Atalanta, Magnus, ut verear eloqui, porcet pudor.
EANDEM ME IN SUS P. J Fortasse Phoei necem intelligit - P.A RTIV IT J Pro, partitus est. - PROAVI IOV ISJ Ae
eus Telamonis pater Iouis filius dicitur ex Aegina Asopi filia, quam Metamor. forma sumpta eompresserat.Vnde Ovidius, ' Aureus ut Danaen Asopida lustrat ignis.
EGO DOM G EN UI, J Sub Telamonis persona affert hune
locu Cicero. diem repetit D. Hieronymus in Nepotiani Epitaphio, Vbi Anaxagorae, ct Telamonissemper laudata sententiae scibam mer nuisse mortalem. Quam Anaxagorae sententiam refert ibidem Cicero. N Valerius Max Consolatus erat autem Oileus ille Telamonem de Aiacis morte, qui tamen cum de suo Aiace idem audisset, fractus an moest. De cuius commutata mente haec a Sophocle apud Ciceronsi ec ver) tatua praeditus sapientia Quisquam est, qui aliorum aerumnam rictis alleuans . . Non idem cum fortuna mutata impetum conuertat, clade visubita frangatursua, Vt illa ad isos dicta, ct praecepta excidant. Sut verὀ Enniani versusTrochaici catalectici.SCIBA Antique. Terenti in Eun. Neq. scibat, nepper aetatem etiampotuerat . Idem Heauton . -- At ego nihil esse scibam clinia.. EGO DEUM G EN USJ Plato initio libri X. De legibus, eum
in Deos, ait, impiὸ, scelerateq. facere, atq. loqui, qui e tribus his una laborat insania. inarum prima est, ut quis Deos este neget: altera, si illos esse arbitretur,minimὰ tamen rerum humanarum curam gerer
vitae quisquis is est, qui baec tam petulantea audita tertia reris eos . . iacita
390쪽
facile placari, & sacrificiis, precibusq conciliari. Verba autem sunt
Resert hos duos νersus Cicero ex Ennio in II. xi .hta de Diuinat. hoc modo, Primam enim hoc sumitu:ysunt Dij benesici, in homines sunt. Quis hoc vobis dabit Epicurusne, qui negat quicquam Deo nec alieni curare,nec fui' - noster Ennius t qui magno plausi locustin assentientepopulo, uoDcum genus cyc. Ex quibus verbis proculdubio videntur ex Tragoedia quapiam hi versus esse petiti . Demu subdit Ci--icero, Et quidem cur sic opinetvar, rationem subi cit. Quae verba in mente Naἰνω, reuocarunt locum illum Ciceronis, ubi ait , Telamon autem uno curo Dcum totum conficit, cur Dis homines negligant.. Nam si curent Iod ba-nis e. debebant illi quidem omnes bonos escere : siquidem minum generi consulebant, sin id minus,bonis quidem certἐ.cst 'Iulere debebasst QVM . are omnino una tres hos versus connectendos eo opinor: Ex duobus is A.enim superioribus aperte nouimus Auctorem,ex postremo fabulam. Cuius etiam nouem sequentes versus fuisse videntur:nam postquam Cicero eos attulit in calce primi libri De Diuina t. addidit quidem Ennius, qui paucis ante versibus esse Deos censet sed eos non curare opinatur, quid agat hominum genus, Addidimus & decimum, quem exEnnio citat Cicero, & nos, quoniam sententiae superioria congruit,
cum his coni unximus. SED EO S. NON CURA R E a Impiam
eandem opinionem videtur in Antigona sequutus Attius , Iam iam neq. Dii regunt, Neq profecto Desim summus rex omnibus curat. Eclo t. V irg. Buc. qec curare Deum credis mortalia quemquam e
NON HABEO DENT . N AV CIJ Attius inducit hune,
qui haec verba proseri, Epicuri sententiam asseuerantem, qui omnς funditus fastulit diuinationem,invehitur si . in vatum se perst itio ne, aususpicum q.&Αugurum ineptias. Acteus Philologus asseris nauci, pro nugis poni. Cincius vero, quod in oleae nucis esse vult,qtiod intus sit. At Aelius Stilo omnium rerum putamen esse dicit . Nonnulli ramen volunt ex Graeco νιυ σωιουγρο, leuem hominem, at q. inconstan-lcm significarit Galbius Bassus Satyra, ALGaius et Verti ina confodiende non te nauci facio. . t Hia MARSVM AUGUREM, Cicero lib. II. de Diuinat. Di cilis auguri locus ad contradicendum, Marso fortasse: sied F mavo facilli- .musNarsi vero Italiae sunt populi inter Pelignos,Vclitia os,Sabino , ac Aequos, qui occulta quadam naturae vi, quemadmodum de Psylais proditum est, impune serpentes contrectarunt .Quorum sacerdo
aer ridiogibili iussu c ut ab Aelio Lampridio traditur serpentu i