장음표시 사용
171쪽
168 Commentaria in Librum III. Tegum. Cap. XII.
vit in domum suam . a me enim factum est verbum hoc. Audierunt sermonem Domini. ct reueis sunt de itinere. sicut eis praeceperat Dominus. 25. aedificauit autem Ieroboam Sichem in monte Ephraim & habitauit ibi: & egiosius ii de aedificauit Phanuel. 16. Dixitque ieroboam in corde suo : Nunc reue tetur regnum ad domum David. 17. si ascenderit populus isse ut faciat sacris ia in domo Domini in Ierusalem & conuertet ut cor populi huius ad dominum suum Roboam regem luda , interscientque me . A leuertentur ad eum 28. Et excogitato consilio iecit duos vitulos aureos . ct dixit eis e Nolite xl ira ascendere in Ierusalem . Ecce dii tui Israel , qui te eduxerunt de Terra aegypti. 29. Posuitque unum in Bethel, de alterum in Dan. 3 o. A factum en vel hum hoc in peccatum ibat enim populus ad adorandum vitulum utque in Dan. ai. Et ilicit sana in excelsis. & sacerdotes de extremis populi. qui non erant dest ijs Leui. 31. Constituitque diem solemnem in mense octavo. 'uintadecima die mensis , in similitudinem solemnitatis. quae celebrabatur in Iuda. Et ascen dens altate .s militer fecit in Bethel, ut immolat et vitulis . quos fabricatus suerat constituitque in Bethel sacerdotes excelsorum , quae secerat. 33. Et ascendit super altate quod extruxerat in Bethel. quintadecima die mentis octaui, quem finxerat de corde suo: A secit solemnitatem si iijs lsrael, α ascendit super altare, ut adolet et incensum.
enim erat locus patriarchai uim ineolatu de Boi, O ,δεῖ muti tibi itia hales. Ta lers oreti vim. A ιι rasis militima xhibes misi m. da em is sepultura celibiis, di quasi sacer; unde illic eon. uentum egit Iosue eap. vlt. i. Amibelech Iudie. cap. s. i. igitur hie Israelitae eo mitia iegni cel
brant in Sichem, . t ibidem Roboam tibi legem
NOsis J Salomon enim ad suam di mille uxolum sua tum magnificentiam in vesitu, mensa ,samulis, equis de euitibus iuventandam,immania populo tributa imposuerat, a quibus ex patie libo
tali hie iure suo postular populus.
subditorum ope, , spiritum do sanguinem , ae subinde uitam e quare iis eorumque tributis deseruii iis priuat se te 2, dum eo, iisdem opprimit. Commodita, enim subditorum est bonum de commodita, pi incipum; quare lenitas de elementia est summa dos principum, qua subditos sibi eonciliant, ut tui se snant , ct ad omniari incipis sui iussa exequenda satiles se praebeant.
cvu so. J videlite sultitiam et sactum Roboam qui matulo senum consito spreto. siquitur iuuenilem di stolidam adolescentum senten-
Prudentia politiea eigo dictat. vla lentiate auspicetis regnum, ac lenitate tibi subditos deuin- e tiam , ideoque subditos offitidit, auertit . et ad etas; posita iam tibi deuinctis onera necessaria facile imponet. Notum in illud Lucani e Nil vis assa imperitis: militumas 1 ιβR Destim stib rege nouo. Longum enim imperium iobur sibi comparati tec auctoritatem .aeque ae audaciam quidlibet imperandi. tioni vero sensiti lenitate hae illa sbi
Audi s. Hi ion .epist.61. Episcopi cuiusdam
172쪽
Commentaria in librum III. Regum. Cap.XII. iς9
Hebraeorum est gnomet seut bona sunt qua- Atuor te licet opes,scientia, enum consilium, a-inimus demissimi se ex aduello quatuor sunt mala eis contraria, scilicet paupertas, ignorant a iuuenile consilium,& animus luperbus. quae Rempub aeque ae priuatum quemque evellunt; vli Romanum impetium euel lum est per iuue nes imprudentes A atrogantes. Hine in porticu tabernae me itoliae , in qua olim alebantur veterani de emetiti militei, olim haec carmina luteiis aureis dei ei ipta erant: Roma vittia, Getem dum te texere coitis
O tui lex si a praecipitura reis.
Vide Cieeionem libr. de Seriectute, plutar-elium in Nieta di Thucydidem libr.6. Hae de eausa Augustius Caesar teste Suetonio. eonsilia tios habuit graues de seues, Agrippiam de Me- ne renatem, quorum eo ni liis tanta de tam prae-
elata gessite unde ijs moi tui, in infamiam ob filiae libidines p olapsus Ingemuit, dictitam sibi
hane infelicitatem non fuisse obuenturam , si Agrippa di Necoenas vixissent. Cloelius Lydorum rex nimia selicitate ebrius Soloni, senis sapientissimi monita negligens, ae iuuenibus ipsius potentiae adulantibus aut optabens, dum Cyii impetitum perdere conatur, suum perdidit. Itaque sublatus in pyram,
ut illic vivus et emaretur onclamato Solonis nomine , ad te tota detecta, singularem victoris Cyri clementiam expertus est, uti refert Herodotus lib. I.
Si Xerxe, patrui sui senti Artabani prudentia consilia quam iuueniles Mardo iiij adulatio. Cnet audire maluisset, utique Graecos bello ioteentenorum millium non lacessuisset , nee δGraecia summa eum intimia sugete eoactus suisset, tecte Heiodoto lib.
Dionysu, Stelliae Tyrannui si Platonis se lisapienti uimi consiliis obtemperasset, acceptum a patre imperium libesis suis simitia teliquisset,
at quia ipsi iuuenum adulationes anteposuit, regno deiectus, eompulsus est fieri Ludi magister
Felicite, imperasset Nero, s seni Seneer de
Buri hi consiliis perpetuo utere petat, paruisset. At dum eis primo reiectis, deinde intersectis, iuueni, iuuenum adulantium voces sequitur,s-hi accelerauit exitium , de perpetuam apud postero, ob tot sagitia de dedecora infamiam pe-
petit. Ita Sueton. in eius vita. Quo ii a sapienter Coin.Taeitus: Adulatio, inquit, perpetuum malum p inopam, quarum opes DIipiti. seniatia quam hostis euertit. Et teges abunda ut omnibus rebus in aula, excepta veritate. Quid Neionem eastillime educatum crudelem se it Adulatio. Quid Caesarem contra patriam
lebellate Deli' Adulatio. Quid Roboam lyrannum reddidit Θ Adulatio. In aula igitur unus Clytus praeferendus sexcentis Alistippi . Vel EOuidius : meu ad tantum media pro Hii in oti.
tem de magniseen: Iam prae illa quam habuit
pater i quare maiora vobis imponam tributa de Onera, quam imposuetit pater meus Salomon. Vnde Chald. venit i Des luti mea fortior rota te patris mi A. Septuag. paratim meat ' L saporis mei, va tabl. Exiguum meum, ira Lia erit
Iam is patris mei. Eece ut fastus Roboam faciat , solidum di stultum. EGO CEDAM vos scoa piosis VH id iusta vixi. N Tu aruleatis , vivetiit vatabl. vox bri dignior est Oiniso, quam rege. QVAE Noais pARs, ix Davio vst Qv Mg- Visti. ιμREDi Tas ira sitio Is i ἐ)q. d. Quae nobii est communio, quae societas, quae spes de utilitas in Dauidi, stili , puta in Roboam, ut eum no-b 1 regem ereemus ρ q. d. Nulla e non ergo illum regem nobis constituamus. Contemptim Dauidem uorant siritim ιμι, siue lesse. q. d. D
uid suit vir plebeius de pauper vi pote filius Iesese civis nostri: nos eum eveximus in Regem,rinos protegeret: iam autem Roboam eius ve-pos ob Dauidi, nomen insolescens, nos non
protegit, sed laniat de dispit. Cur eum igitur nobis regem statuamui., eo quod sit e familia
Dauidis,cum recenter illa a inobis ad regnum stpromota. Deprimamus ergo eum eum sua familia, ac redigamus in ordinem, de ad statum pristinum uitae plebeiae redueamus,atque ex alia familia modestiorem de benigniorem nobis legem eligamus. NuNc viDE DOMvM TvλM Davio J Chald. Nam HI stiper Uras domus tua Daturi Septuag. niti te id est tege γ Amum tuum David. q. d. Tu o Roboim fili Dauidit rege tuas eontribu les, puta tribum Iuda; nos decem tribus de alio elemensore nobis prouidebimus. I xeassietuus Is RAEx A DOMO DA-vio J pro Roboam et eans sibi redim Ieio ' is
Quaeres. an decem tribus licta serestit schisma, seque separarint a Roboam qui erat legi timui regni heres de Salomonii successot Res p. Abul. id lieta eo, eistic quia ipsi, inquit,liberierant: Roboam vero volebat eos in seruitutem redigete: poterant ergo ab eo reeedere: populus enim vel respubl. regem creaus illi dat imperium de tui tegendi. Ergo illa id ipsum ei potest .auserre vel minuere, s is eo abutatur ἰn po apuli pernielem: populus enim non absolui E sedeeiti, eonditionibus se principi tegendum tradit, quas si princeps non seruat, potest eum a d eate. Hie Abul. de quibus alibi dici naum. Velia, dieat id factum esse ex voluntate de decreto Dei, ut patet v. et .
Praeclaria monet Ptine; m Corn. Tacitus libr. . Annal. Dura, inquit, i mdat populo non
imponante nimia enim in exigenga tributo pueritas,
ILAV satiati J Timuit letoboam, ne populus P ridens
173쪽
1 o Commentaria in utrum III. Regum. Cap. XII.
Vadens Ierusalem ad templum , t ditet paritet A cusum T smeg sum apud Rhod . lib. s. eapria regem Roboam regnantem in Ieti taleii ,di. ceretque: Volumus adhaeiere letololyma de templo t e go & tegi eius Roboam r hine iussit ne quis adit ei letusalem a templum , sed ut in Dan de Bethel vitulis a se eiecti, omnes saetistarent. Videbatur hoc eius consilium politi Epi udens. & ad regnum suum salumque politicum tuendum salutare r. id te ueta fuit implu-dini di perniciosum,statumque de tegnum eius protius labefactauit de euertit. Hoc enim ei cominatus erat Deus,in inura manu Iuna omnium rura reen tram, de ita contigit: nam quia Ieroboa in
ad schisma tegni sui tuendum, ne it schisma paritet in religione de sde , idei leo oti viii. Deila elu, Ammae similia δε lupo iis serrae , ut
dieitur cap. a 3. Regnau t enim ipse adi. annis dumtaxat eum mullis doloribus de incommodi, Stice. ilit ei fili ui Nadab, qui vix per biennium regnauit, et, se tuo suo Baala ligno de vita priuatus e si, qui mox omnem familiam te
roboam adeo ixtinxit, ut ne vi us qusdem eae ca
hiatu Piophetam Deus comminatus suilai: uae Omnia patent 3. R g. i s de x s. de se a. suit ergo ipse stolidus aeque ac linpius quod Deo pioni itenti stabilitatem regni in po steti, sui, , si ii bi soli set uitet non crediderit. Euo enim populus eius iiiiii et in Ierusalem adoratum Dium intemplo, tamen Deus populum ipsi stibi istum de obedii litem fecisset, impedivissetque ne ad Rosoam tedii et: hoe enim expresse ei promiserat: ac mille modos id plastandi in mente de manu habebat. Talia fere suiu consilia polititorum de Machi avellitiatum quorum isse icio. boam clarissimum es exemplato qui religionem . faciunt seruire polit tae. ad talem fidem de religio- inem ample, iuntur, qualem tegno vel obiit endo. vel ietinendo, vel augendo, aliisque scopiisbi propos iis putant aptiorem. Elii enim e tum eo ostia initio videantur spetiola de utilia, tamen plerumque successu temporis maximi, disse ilialibui principes inuoluunt, de eis perniciem afferunt ita dispone me diuina prouidentia, quae omnibus hominum confiij, domina. tui. Audiant ipsi Narianet. in laudem S. Athanas. Orat.ri. Constant m Irape . inquit, de ινι s
tur. Ieroboam in schismate secuti sunt Donati sae de quibui s. Aug. Epist. i i. Denaristi, ait,
in capi: Apica , sicut Ieioboam erexit altat e
Denique vetam religionem. Deique cultum
ci pietatem iegni de Reipub. esse fundamentum docet s. Aug.lib. i. de Ciuit .ci seq. S. Ambr. deside ad Graiian. S.Cyrillus ad Reginas quin de Philosopbi. Audi platonem lib. . de Legibus r
hia n. sia Iumim, maiestare agno tua prae gere. Prthagora lintrentia es, accedendo ad Deuessici unumquemque optimum. Xenophon lib.
8. Pediae cyri, Cambysen stio suo Cyro ad Asyagen auum proficiscenti, ita loquentem sa-
ripti, ilia practo est. Quae paterna admonit;o iam alii filii animo insedit, vi non absque admiratione pastim lictoribus in i lcct Xenophon,qua pietate Citus deos colue iit de quo sudio ae diligentia operam dederit, ut eos votis, precibus, sacri sciis s Maiit. Cicero Orat.de Aruspicumie p. m,inquit, 'esumus iles P. Cipsi na, am/
examinare via stir, quia numquam remoras ab ex
.alum. ιι ι, tar miniaram oculos hasti se ηψra insita 'manda tir. Porro omnia praecepta regibus danda lili duobus eoncluduntur: Memento quod es homo: inemento quod est Deus, iudex ac uindex. prius ad testanandam eorum polentiam , p serius ad voluntatem pertinet. Fsci T Dvos virvios Avi Osa secit leto vixit boam vitulos potius quam arietes vel equos, quia vitulum aui eum patres ludetorum constitam id adoratam in desetto, idq; ad similitudianem Apis, quam specie vituli vel bouis coluerant in 'Egypto, Exodi 32.4. Vide ibi dicta. Vnde contra hos vitulos detonat Osee, caeterique prophetae. Hi ne enim iisdem vel bis hie utitur Ieroboam quibus vir erant maiores elui Exodi
31.dicendo: Milunt tui ora ιι ιd xerurit ire a s opti. De his multa dixi in Osee de prophetis. Rursum Ieroboam fugiens Salomonemiuit in AEgyptum ad Sesae regem, ib que viditeoli et foliὰ ipse ad eonciliandam tibi gratiam Sesae , coluit) Apin specie vituli: unde
mortuo Salomone rediens in ludaeam, faciens
que schisma a Iuda de letusalem. etexit uitul aureos quos videtat coli in AEgypto, ut A gyptio ι
174쪽
Commentaria in hirnm III. Regum. Cap. XII. i i
psorum auxiliis fretus teli ueret Roboamodi,
R 'M iN DAN J quas in duobus loqui tui limilibus: Bethel enim erat limes si aeli, ad Meli. diem. Dan veto a s Austrum. Rursum, Betheleiat locus celebris. de sacer ob uisionem Dei in sola exhibitam Iacobo patriarchae. Genaa.indeque dicta est s/th l. id est domus Diin sed leto boam ex λιω , id est. Iumus Dei ἰ iecit Irrhatien, id est Lmam im uitari, ad idoli. ut ait Osee. Bethel nune ponitur in ilibu Beniamin , minc in tribu Ephraim . unde multi putant duas fuisse Betheles. atque hie intelligi eam, quae euin Ephraim: huius enim lex erat letoboam. Alii tamen eum Adticomio vitam eamdemque Gn-sent futile Bethel. quae nune Beniamin , nunc Ephraim attribuitur, eo quod sita esset in eon salo utriusque t tibiis, aut quod hete una ex Beniamin adhaeserit Ieroboam permis inque a apud se eo loeati hoe idolum vituli. ET FAc TvM E T vista via iube id est res e. est Metonymia) iti pzec ArvMJ q. d. oecatione horum vitulo tum letoboam totus lia rael lapsu, est in idololatriam, illosque ut deos suos adorauit. Quare grauissim ξ peceatnt leto boam peccato non tantam idolololatriae sed ad scandali. quia eausa fuit, cur totus Israel dein-eeps usque ad tui excidium. .itulos lici, quas idola de deos suos eoi uetit per annos s. quibus nouemdecim leges letoboam tetuli eius vi
ET Fg cir phu, vitulorum de idolotum de lubra. non saeia, sed profana de lacrilega) i, ExcEL,is J montibus de euilibus, in quibus idololatiae solebant idola sua eollocate es adorare. cETsAcsRDoris Da sxTR pMis Populi)q. d. Non ex ilibu Levi, vi ualderat Deus, sed ex qualibet alia vilissimo, homines eo natiuit sat et- dotes suorum vitultirum de idolorum. Ita profanantes religionem. profanant eatera omnia.
Sed id de ebat uilissimos vitulox. ut villismos haberent sacerdotes. Fuit ergo hoe iustum Dei iudicium. Sic de haeretiei hoe aeuo ministros suae bites, ineipientis constituerunt cerdones, sutores apostitas. de quisquilias hominum. Dignum tali patella opereulum. Sane Aristot. ex meto lumine naturae de philosophiae lib. . politie .cap.9 praeeipit, ut homines viles non eonstituantiat sacerdotes, propter
honorem qui religioni de ma stati diuitiae de
vide ergo unum eumdemque utrobique spiritum diaboli. qui quia conremptor sacrorum, ea omnia ad vilitatem tiaducit, ut ii rideat de omnibus illidenda proponat, utque eos sensim deducat ad atheismum, vi nihil ei edant negentque animae immortalitatem. gehentiam. 5e Omne numen, uti hoc aeuo multos haereseo, se ividemus atheos, ut sapienter aduertit de annot uti Card. Hosus. Audi Teittit. lib. de Plaeseripi. adueis litha
retiem e. i. O di Dories eortim temeram, leues, inten laures, naue nrophtas tento aut, nanetaculo
sa Ash Tvκ iri luo J se ilicet se ui Tabel naeu- lotum, quod Iudaei ex Dei detreio celebrabant die i s. mentis leptimi ι sed i roboam ex pto ptio erebro illud transtulit in diem i s. mensis octaui, ne videretur Iudaeos sequi, sed ipse esse auctor noui secti aequἡae nouae tetig oni, de nouotum deorum, sed iidiculorum, scilicet vitulorum. Quid enim stolidius vitulo viique
non aliud, nec alius quam is,qui titulos litationales ut rationales habet, ac eis rationem, pro uidentiam de diuinitatem atti ibu t.
R set is cassu MJ vide hie vi letoboam ex uno peetato schismatis. libatui in profundum sceletum. At rogat enim hic tibi non tantum regnum sed de pontificatum , seseque facit pontificem de eaput Ecclesiae. Nam ut pontifex, adolet incensum, sista instituit sacerdotes consecratiana aediscat. Ita Iosephus. Quare in Ierob Ui r
iorqueat illud senesi Episcopi Epist. lol.
PROpheta altari Ieroboamscissionem excidium per Iosiam regem intentat. Itibet δ eum capi Ieria ara, sed manus itfius exarescit, quam icti veniam precanti res trit opheta. qui contra iuDum vel comedens cum alio propheta in subri, rediens domum a trane occiditur. 1 . UT ecce vir Dei venit de Iuda in sermone Domini in Bethel, Ieroboam stan
te super altarc, de thus iaciente. a. Et exclamauit contra altare in sermone
Domini & ait: Altare. altare. haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur domui David, Iosias nomine, dc immolabit super te sacerdotes excelsorum . qui nunc in tectura succendunt, ta ossi hominum super te incendet. 3. Deditque in illa die Cornes. in lib. III Regum. P α signum
175쪽
1 L commentaria in Eb. III. Rutim Cap. XIII.
signum, dicens: Hochrit signum quod locutus est Dominus: Ecce altare scindetur, ct effundetur cinis qui in eo est. q. Cumque audisset rex sermonem hominis Dei quem in laniaverat contra altare in Bethel, extendit manum suam de
altari. dicens: Apprehendite cum . Et exaruit manus eius. quam extendet at cCntra eum. Dec Valuit retrasere eam ad se. 3. Altare quoque scissum eu.&criuius est
cinis de altari, iuxta signum quod praedixerat vir Dei in sermone Domini. D. Et ait rex ad virum Dei: Deprecare iaciem Domini Dei tui, de ora pro me, ut reli Huatur manus mea mihi. Oravit lue vir Dei faciem Domini, le reuersa est manus t stis ad eum, ecfacta est sicut prius fuerat. 7. Locutus est autem rex ad virum Dei: Veni mecum domum ut prandeas, de dabo tibi munera. 8. Responditque vir Dei ad regem: Si dederis mihi mediam patiem domus tuae non veniam tecum, nec comedam panem, neque bibam aquam in loco isto: 9. lic enim mandatum est mihi in sermone Domini praecipientis: Non comedes panem. neque bibes aquam, nec reuerteris per viam qua venisti. t o. Abijt ergo per aliam viam, α non est reuersus per iter, quo venerat in Bethel. ii. Prophetes autem quidam senex habitabat in Bethel, ad quem venerunt fili j sui, te narrauerunt ei omnia Opera, quae secerat vir Dei illa die in Bethel : & verba quae locutus fuerat act regem. narrauerunt patri suo. να. Et dixit eis pater eorum 1 Per quam viam abibit Ustenderunt ei fili j sui viam . per quam abierat vir Dei, qui venerat de Iuda. I 3. Liait fili suis : Sternite mihi asinum. Qui cum strauissent. ascendit. Iq. G abi)t post virum Dei. R inuenit eum sedentem subtus terebinthum :& ait illi: I u ne es vir Dei qui venisti de Iuda Respondit ille: Ego sum. lue. Dixitque ad eum; Veni mecum domum. vi comedas panem. 16. Qui ait: Non possum reuerti, neque Venire tecum, nec comedam panem, neque bibam aquam in loco isto: i .
locutus est Dominus ad me in sermone Domini dicens: Non comedes panem tanon bibes aquam ibi, nec reuerteris per viam qua ieris. i8. Qui ait illi: hi ego propheta sum similis tui: ct angelus locutus est mihi in sermone Domini, clicens:
Reduc cum tecum in domum tuam. vi comedat panem. R bibat aquam. Petellit eum i9. R reduxit secum: comedit ergo panem in domo eius. α bibit aquam.
α o. ' Cumque sederent ad mensem. factus est sermo Domitia ad prophetam, qua reduxerat eum. 2I. Et exclamauit ad virum Dei. qui venerat de luda. dicens: Haec dicit Dominus: Quia non obediens fuisti ori Domini,& non custodisti mandatum quod praecepit tibi Dominus Deus tuus. 1Σ. & reuersus es, ct comedisti panem, & bibisti aquam, in loco in quo praecepit tibi ne comederes panem, neque biberes aquam , non inseretur cadauer tuum in sepulchrum patrum tuorum.1 1 Cumque comedisset ' bibisset, strauit asinum suum prophetae.quem reduxerat. 24. Qui cum abijsset, inuenit eum leo in via .R occidit . Aerat cadauer eius proiectum in itinere: asinus autem stabat iuxta illum, & leo stabat iuxta cadauer. 23. Et ecce. viri transeuntes viderunt cadauer proiectum in via, taleo nem stantem iuxta cadaver. Et venerunt & diuulgauerunt in ciuitate. in qua prophetes ille senex habitabat. Σ6. Quod cum audisset propheta ille, qui reduxerat eum de via, ait Vir Dei est, qui inobediens fuit ori Domini. ci tradidit eum Dominus leoni. ct confregit eum. Sc occidit iuxta verbum Domini. quod lo utus est ei. 17. Dixitque ad filios suos Sternite mihi asinum. Qui cum strauillent,
αῖ Fc ille abijsset, inuenit cadauer eius proiectum in via . & asinum & leonem
stantes iuxta cadaver: non comedit leo de cadauere, nec laesit asinum. 29. 1 u-
Iit et sto prophetes cadauer viri Dei, & posuit illud super asinum. & reuersus intulit in ciuitatem prophetae senis ut plangeret eum. 3o. Et posuit cadauer eius inse-nulchro suo :& planxerunt eum: Heu heu mi frater. 31. Cumque planxisse eum dixit ad filios suos : Cum mortuus fuero sepelite me in sepulchro, in quo vix misenultus est: iuxta ossa eius ponite ossa mea. 32. Profecto enim veniet termo quem praedixit in sermone Domini consta altare quod est in Bethel, ct contra omnia sana excelsorum,quae sunt in urbibus Samariae. o. Post vecta haec non est reuersus Ieroboam de via sua pessima, sed econtrario fecit de nouissimis populi
sacerdotes excelsorum: quicumque Volebat, implebat manum suam, dc nebat Iacerdos excelsorum. 3q. Et propter hanc causam peccauit domus Ieroboam,taeuersa est, ct deleta de superficie terrae.
176쪽
Commentaria in hirum II L Iterum. Cap. X III. a s
Iosepho Iuria vocatur, a S. Hic t n. a. parat. ι o.
Lia.. ab Hugone. Lytan. Dion .Sctatio A Sania clier. Ad L. qui a. Parat. 9. 29. dicitur scripti itigesta Salomoni, in visione, quam habuit contia letoboam. Verum eam noster hie propheta statim a vilione de prophetia lita contia le- boam occilia, ut a leone .non videtur habuisse tempus de Vitam ad scit benda gesta Salomonis,
vii habuit Addo.qui insuper se ipsit gesta Abiae
filii di succellotis Roboam ut patet a. Patal. 1 3. ar. quare non potuit esse is,de quo hoc eap.H- pote qui initio regni Roboam Oeelsus est. M. dit s. Hier. de Gloila in eap. i. Zachar. v. i . Addo hune suisti auum Zachaliae prophetae, qui ibidem nominatur. Verum inter Addo hune de Zaehi iam hune guxεre anni plusquam quadringenti. Veii similius est quod ait Epiphanan Viii, pio phetatum sub initium , prophetam
hune fuisse Dam quem Theodot de Glyeas . cani Ieso qui ibidem eius vitam ex hoe i 3. cap. dei tibit. Denique Tettus lib. de Ieiuniis con
editum, scilicet iidd voearetur l. . id esto-lm Dei, quia ipse idola euertens, fidem veri Dei eiusque salutem omnibus attulit. sie liuit,
cap. 4 s. i. ducentis annis ante Cyrum eius nomen edidit. I de eo plura praelara vaticinatus
est, quae Iudaei postea ostendentes Cyto,ab eo liberationem E Babrione obtinuerunt esse Iosepho.
Do Mi Nus: Ecca ALTARE sciNDETua 3 Signum hoe edidit propheta. non sub leta, sed hoe ipso tempore cum Ieioboam in eum extenderet manum, ut dicitur v. s.
, potio propheta hie lita ins gnἰa miraeula patrauit: primo enim, scidit aliare ut te roboam videiei illud a Deo velut sibi exolum . se itididi di sumpti si eundo, manus eius eontra prophetam extentam obriguit: tertio, illa per preces prophetae sanata es. Et tamen leic ambrie satella a sua haeresi de idololatria non i ora tin I b. I I. Rutim Abspuit. sed in ea mansit obsit matus de obduratus. Mira ergo sau eius caecitas, dui ities de malignitas.
Hi J luileiat hoe prophetae Deas ad derestationem idololatriae ut ipso facto ostenderit Bethelitas idololatras adeoque elle detestabiles, Ica Deo quas exeommunicatos; ut nullam fidelibut eum ei, eibi uel potus, lino nee viae eommunionem habete velit. lussit et go eum in teditu aliam iuite .iam . quas viam Bethel ob
eius idola est et polluta de exectanda, nee vllo modo reuisenda. Adeo seuerE veto vetuit Deus ei comedete in Bethel. vi. ii a Ieroboam coniectus fuisset in eat rem, debuist et potius mori fame,quam cibum a Bethel tis oblatum suinete. Figura bara etat Eeelasiasticae censurae, ac ex
: communicationis. qua Ecclesia vetat cunn ια- communicatis communicare de cibum tu nere,
ut illi bonorum conserito excluti coniundant ut de te sipiscant. Ita S.Cypr. Epist. s. Luei tCalatii li,de non conueniendo cum haereticis, de ex iii Rupertus lib. s.c. 6. Abul. hie q. g. qua te hoe eis maleficium non est, sed beneficium. vii ii ipsi Ieroboam de quo Ioseph m: Rex ait, uri ratus viri continentiam ιι mari, vise i ii es suricitus, ex ἐνι Ud rat O auiitrat parum statem re
Ei TABAT iti Baetus L. Chald. Prophesafalses n mine Michah dec. Iosephus quoque eum vocata rudoprophetam. Sie de s Gregor. Ruperi Angelo m. Eucher. Lyran. Hugo, Dionys. Caiet. de
2 alii. Vnde nonnulli opinantur eum fuisse idololatram de vatem diaboli. Abul. vero fidelem fuisse putat. sed initu de impium vetam id redarguunt sequentia, arguuntque eum fuisse fidelem de prophetam Dei, non pleudoprophetam, eo quod, ut ait Theod. Deus per ipsum praedixeris homini D i. id ardesti ea ut tirum. O pνοιο δι ι ea 3 pra Miabuerant de Iosia quia si 4 suis manda is, ut cum dices istis tam eius ιοντο re se laentiquae omnia ostendunt eum fuisse fidelem de pium. vocatur ergo a s. Gregotio. Rupetio de aliis iam citatis heuris optima. id est mendax propheta, quia mentitus est dieendosia in angelo te latum esse , Deum velle viseeum etiam sumeret. Theodoreto eonsensit S. Aug. mox citandus S. Hiet. Setarius, 1 orniel
p,sau J Mentitur hie propheta . ut alium piophetam ad prandium deducat. Videbat enim eum de via fessum, samentem de sitientem nolle in Bethel comedete nee bibete. sed iei
nunt rediter quare motus compassione, ex studio hospitalitatis cirum Dei ad hospitium suumi inlitat, de pet mendaeium quali compellit. Si esubinde uitos religiosos carnibus vinoque abstinentes decipiunt saeculates, ut eat tres liquatas sub oletibus ab eonditas eo medant. Cum agerem in Belgio. extitit quidam et emita ob si plieitatem cognomina tua Ioannes simplex, qui in uio uisetium A. Virgini dicatum veniens,
177쪽
a 4 Commentaria in librum III. Regum. Cap. XIII.
vinum a procuratore oblatum recusauit. dicem se pios teli iugem a vitio ab sinentiam. Vnde procurator eum fallens e Dabimus ergo i bi inquit, lac B. Viiginis vostrae. iussitque ei aliud vinum suauius apponiti Bibe, inquit, lae . B. vit- sine tibi propinatum loco vini quod respuis. Quod ille , t gustauit. vatili exhilaratus: utinam,
inquit. in eremo nostra tale lae haberemus,cum ilium non bibamus.
Veio insuli intempestiua di imprudens prophetat huius hospitalitas , nam alteri propheiae moliem pepetit: sed id ipse ignotabat rquatevenialiter tantum peccauit; atque ossieiosum fuit eius mendacium dumtaxat, non perniciosum
ritatem propheta: ipsius inobedientis. ct contia iustum si,um in Bethel cibum sumentis morte sancitet, vi ex ea cognosceret Ieroboam,eum
Vetum fuisse pio philam a Deo missum, ac tui.
ra, ab eo sibi intentatas vel ἡ obuenturas.
Nota losephus quem sequitur Glossia, I A.
bulens. censent hunc prophetam ex malo dolo inuitaile prophetam. ut eum faceret uendacem
vel perditet. Audi Glossam: Iste Diad pisset a
postis ivit isti . velum prius quod dixi, longE
propheta, quia nimi, AElὸ A temere et edidit
alteri piophetae mentienti Deum reuocasse suum praeceptum ei datum de non comedendo in Bethel: di isset enim magis eum, eiusqueoiaculum suo contrarium examinare. Cum Gnim Deli, ipse ipsi met elate iussuri non come .dere in Bethel, non debebat cledere alteri prophetae dicenti Deum hoc praeceptum reuocasse. Poterat enim di debebat cogitarer Deus mentiti nequii: hie homo mentiri ct fallere pote se reur ergo Deo meo telicto credam homini mendaei 3 cur pro certo incertum a dubium amplectar Cetto enim mihi constat. Deum absolute mihi vetasse eo medere in Bethel: quale hic homo dicens eontiatium a Deo esse decie-ium Atique de si aude,& de mendacio suspectus
est. Nam, ut notat Abul. Deus omnia qua praeceptis eius superuenire pollunt, praeuidet dipta cogitat. Quare in eius praceptis non est v tendum interpretationes di epi hia r seeui est in mandatis hominum, qui omnia sutura praeuidere nequcunt, ideoque patiuntur epithiam. Fuit tamen hoe eius peceatum veniale dum. taxat , quia prophetam credidit esse uelaeem, non mendacem. Vnde ob peceatum a leone quidem Oeessus est, sed corpus eius quas ianctia leone integrum intactumque seruatum est .lta S. August. mox citandus. Euchetius,Angelom. Caiet. Salianus. Stratius di alii.
A saxtio Doti Ni AD p Ropi ITAN . Qui REDDxa RATE M J piopheta in in illa piceans per inobedientiam , coin edensqi e contia iussum Domini, in mensa paritet punitur . ct a Deo sententiam moltis accipit. idque ab hospite suo. puta a propheia qui eum it dureiat & inuitarat. vi inae panim veraciser stimeret,ini in amnuο- genter admitu. ait S. Gies. R ex eo Euchoiui ct
vis E et occi Di τJputa lus cauit. vel moisu interemit; at non de uolauit, sed eoi pus intextum seruauite ita ponitus suit a Deo prophetia , ut Ieioboam ex hac eius punitio cognosceret, ipsum uerum fuisse prophilam. Ipse enim i ter alia dixerat sibi a Deo mandatum ne comedei et in Bethel, vi os indei et quam odist ei Be-s ibet. Nota. Deus hie peccatum veniale dumtaxat punit morie, quia ipse summus es vitae necisque omnium Dominus , secus est de principe a iudiee, qui debet peccata pro sui merito
proportionaliter punire , grauia graulicr, leuia leui ei. Vnde lex humana peccata venialia molle punite requit te Deus Moysen Ob pe catum veniale incredulitatis putituit morte in desito; Num io. Sic uxor Loth.quia respexit. ι retro, quod tantum veniale suit peccatum, ex nimata es, di in statuam salis conuersa, Genesi s.lta castian. collat.7.cas. de S.I ho m. 3 p.q.
custos eadauet is viri sancti. aeque ae asini ipsus: quate praedo factus est praedae suae custos. Hic ergo Deus prophetae sanctitatem ostendit r
Triodor. ci post eum Piocopius, ex hoc loco
178쪽
Commentaria in librum III. Regum. Cap. IIII. i s
ostendere quatitam Deiis corporum sancto um A au regi pol fili, O H Arem eius a Deo O iusti, a
habeat curam, ut coam leoties eis custodes ap.
Ponat. Leo ergo qui titit ea in x viui .factu, est de senior mortui . . t qui pro inobedientia ex. ius orati baiul. pro poenitentia taluus cietatetur. Ita L Dan. poenitens enim pio culpa mortem a Deo immissam patienter excepit. Audi s. August. lib. de cura pro mori. cap 7. Nacte 4 mm i. au DO seruam suaru ρ Ἀ- re, qua nense a tantumci atrat pracvrum eius intire sed ali n. 2 cipior Ialatia oleares tria illa, quando non ob d uis. Ne ut nim paro is est ira salse intrat tam morsu nosia ut adstippimam rar
PROOsTA si Ni J id est in ciuitatem luam,puta in Bethel, ut patet v. 32. ipse enim tralptoplata sevix , qui eum suo mendacio sedux rat, ideoque eum a leone occisum sepeliuit deplanxit.
Ia qui mas plicatoria vi: ara moueras, tu i divit iri modum cadauer itilli. Eadem ex S.Gieg. transieripserunt Euehet. di Angelo m. qui di addunt morale documentum, neminem se alicuius virtutis aestimare de-bire, lieet quid soli iter gesserit: nam hie propheta pei misi is est labi ad occidi, qui gloriabatur se regem Ieroboam eontem pulle de increpasse. Simile exemplum S. Eremitae ob leuem culpam a Deo lethali morbo per sit. Ad tamen mulia mi iacula patiantis tetentet Cassianus
geret, praesertim quia ipse neeis elu, pet metidaeium celat eaula. unde ex sequentibia, liquet prophetam hune fuisse fidelem de pium. qui per praeposteiam hospitalitatem seduxerat prophetam. Quale losephus i. g. Antiq. ea vas- dg a natiatione S. Scii pl. diserepat de aberrat, dum ait quod pseudopropheta hie regem leto. am minis de miraculis prophetae tertitum.olentemque ab idolii te spiseere, in idololatria confirmarat, ac mi iacula prophetae apud eum eleuarit de consuta it. At bat enim. inquit Iosephus, pia lustulae manam ei ι .xt. pu gedim .hari in irret M. Iimi, at deinde pes qui rem, vigor m pristinam Hupisse. Ahar quoque retentu G-ia, tum straiectura, qu bd tes in tam rura lamma. rem moti m nans irat, dis apium iantiso . po emam ii mo, rem in M. a Iane esse necatum: istis nihild uisum, nec in vita. nu in vitia ticii Aicori Hira sne, ne ossa sita cremarentur a lolia r omnia enim exterorum, utpote idololatiatum, sepulchra effodit. de ossi in Bethel eombussit Ioli is, excepto sepulehio prophetae, qui eontra leto boam hie detonueiat, de losam eius idola de idololatras euersutum praedixerat, ut patet libr. Reg cap. 23.quare in eius sepulchio sua quoque ossa sepeliri voluit, ut ossa eius seruarentur
intacta. Qui cu Meva volan AT ira pian AT MA- v as. 33.
NuM svAM J oleo de victimi , euiando se ilicet minui sua, ab alio saee dote inungi seque consecrati. ae manu ita victimas in consectatione ossem solita offerendo. Vnde sequit uir de hoetitu Fr fAT s csRDOs εxcgiso κvM , id est vitulorum, qui in exeelso monte Bethel eiecti adorabantur. Ieroboam onim expulit Levitas de sacellotes Aaroni eos, qui proinde eum caeteri, iii iesiit, fidelibu , idola letoboam detestantibus profuserunt in Ierusalem ad Roboam, eiusque regnum firmarunt, ut dicitur a. parat.
ivs IEROBOAM, peceatum grande idololauiae, quia uilicet vitulos aureos erexit, ad eosque adorandos eompulit totum populum. LT id
τεκκε 2 quas de telia funditus abrasa, ut nemo ex ea remanet et supel stes , uti patet e. seq.
Nota hie veram causam interitus di exe dii similiarum etiam legalium, quas isuit ter
boam, esse idololati iam haresn, de sceleta caieta ex ea consequentia ; idque toto hoe libro, de quarto sequenti. per exempla omnium regum Israel, qui letoboam in idololatria vitulo
tum aequὸ ae in regno secuti sunt ostenditur. ubi mita eorum caecitas liquet quod cum audirent hasce Dei minas ae te ipsa eas in letoboam exterisque anteeessolibu, suis impleti .idelent, ipsi tamen quasi dementati, eorum idololatriam
seeuti sint a ideoque ipsi pati ter cum sui, fami-
179쪽
1 6 Commentaria in librum III. Regum. Cap. XIV.
' xor Ieroboam a tam Abiam pro hetam pro salute Aij, diras ab eo 'Dei minus exei
' pit. Mox v. 29. reliqua sectatam Ieroboam, quam Roboam recensentur.
i IN tempore illo aegrotauit Abia filius Ieroboam. a. Dixitque Ieroboam ν--xori suae: surge & commuta habitum, ne cogitos catas quω sis uxor Ieroboam
ct vade in Silo, ubi est Ahias propheta, qui locutus est mihi, quod regnaturus es
sem super populum hunc. 3. Tolle quoque in manu tua decem panes, de cruastulam,& vas mellis, a vade ad illum: ipse enim indicabit tibi quid euenturum sit
puero huic. q. Fecit ut dixerat, uxor Ieroboam : ct consurgens ubiit in Silo.se venit in domum Abiae: at ille non poterat videre, quia caligauerant oculi eius praesenectute. 3. Dixit autem Dominus ad Ahiam: Ecce uxor Ieroboam ingredit ut consulat te super filio suo qui aegrotat, haec & haec loqueris ei. Cum ergo illa in traret.& dissimularet se esse quae erat. 6. audiuit Ahias sonitum pedum eius in troeuntis per ostium, & ait: ingredere uxor Ieroboam: quare aliam te esse simulas ego autem missus sum ad te durus nuntius. 7. Vade, Sc dic Ieroboam: HEe di
cit Dominus Deus I frael: Quia exaltavi te de medio populi, te dedi te ducem per populum meum Israel: 8. ct scidi regnum domus Dauid ' dedi illud tibi, re non fuisti scui seruus meus David, qui custodiuit mandata mea, ct secutus est
me in toto corde suo. faciens quod placitum esset in conspectu meo i 9. sedo peratus es mala super omnes qui fuerunt ante te. ct fecisti tibi deos alienos & eon satiles. ut me ad iracundiam prouocares, me autem proiecisti post corpus tuum ito. idcirco ecce ego inducam mala super domum Ieroboam . de percutiam de Ieroboam mingentem ad parietem, it clausum. de nouissimum in Israel: ct munda ho reliquias domus ieroboam. sicut mundari solet simus usque ad purum. ii.
Qui mortui fuerint de Ieroboam in ciuitate,comedent eos canes c qui autem mortui fuerint in agro, vorabunt eos aues Caeli:quia Dominus locutus est. I α. Tu
igitur surge. Se vade in domum tuam : R in ipso introitu pedum tuorum in urbem. morietur puer, I 3. ' planget eum omnis Israel. ct sepeliet: iste enim solus in latetur de Ieroboam in sepulchrum, quia inuentus est super eo sermo bonus a Do mino Deo Israel, in domo Ieroboam. I . Constituit autem sibi Dominus re gem super Israel, qui percutiet domum Ieroboam in hac die, ct in hoc tempore iis . A percutiet Dominus Deus Israel. sicut moueri solet arundo in aqua: Scevel let Israel de terra bona hac, quam dedit patribus eorum,' ventilabit eos trans numen et quia secerunt sibi lueos. ut irritarent Dominum. I 6. Et tradet Dominus Israel propter peccata Ieroboam, qui peccauit, ct peccare secit Israel. II. Sut rexit itaque uxor Ieroboam. 8e abiit, ct venit in Thersa: cumque illa ingrederetur limen domus, puer mortuus est, i 8. st sepelierunt eum. Et planxit eum omnis Israel iuxta sermonem Domini, quem locutus est in manu serui sui Ahiae prophetae. I9. Reliqua autem verborum Ieroboam, quomodo pugnauerit, ct quomodo regnauerit, ecce scripta sunt in Libro verborum dierum regum Israel. ro. Dies autem. quibus regnauit Ieroboam. viginti duo anni sunt: R dormiuit cum patribus suis et regnauitque Nadab filius eius pro eo. 2I. Porro Roboam filius Salomonis regnauit in Iuda. Quadraginta & unius anni erat Roboam, cum regnare coepisset: decem ' septem annos regnauit in Ierusalem ciuitate, quam elegit Do minus ut poneret nomen suum ibi ex omnibus tribubus Israel. Nomen autem matris eius Naama Ammanitis. Q. Et fecit Iudas malum coram Domino. de itaritaverunt eum super cimnibus. quae secerant patres eorum in peccatis suis quae pesCauerunt. 23. Edificauerunt enim di ipsi sibi aras, & statuas. & llicos, super o mnem collem excelsum, & subter omnem arborem frondosam : Σ . sed & esseminati suerunt in terra. seceruntque omnes abominationes gentrum,quas attriuit Dominus ante laetem filiorum Israel. 23. In quinto autem anno regni Roboam, ascendit Sesac rex Egypti in Ierusalem, 26. & tulit thesauros domus Do mini. &thesauros regios. & uniuersa diripuit: scuta quoque aurea. quae fecerat Salomon: 27. pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea. se tradidit ea in manum ducum
180쪽
Commentaria in i brum III. Regum. Ghaem. i
ducum scutariorum de eorum qui e cubabant ante ostium domus regis. is. Cumque ingrederetur rex in domum Domini, portabant ea qui piae undi habebant officium, di postea reportabant ad armamentarium scinariorum. 29. Reliqua autem sermonum It oboam, de Omnia quae fecit, ecce scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Iuda. 3 o. Fuitque bellum inter Roboam & letoboam cunctis diebus. 3 i. Dormivitque Roboam cum patribus suis. & sepultus est cumcis in ciuitate David : nomen autem matris eius Naama Ammanitis idc regnauit Abiam filius eius pro eo.
pet morbulo de mortem filii. COMM.TA MAE1TvM ut deposta regali ve- se plebeiam indua .abeatque sola sne comitatu NE c Nosea Ris c vo o iis uxoR IERO-vo, ut ne se licet Ahias qui mihi iegnum de tu lit eum obligatione letuandi veram iidem, eultumque Dei, videns me etexisse vitulos aut eosin idola, te de me actitet obiurget aut tepellat, nee responto dignetur. Hane uxorem Septuag. Roman. asserunt suisse sororem Reginae AEgypti natu maiorem, eamque voeant Adο;Lucii et
Calaiit. de Regibus Apostaticis vocat Amram. Ita Serativi de Salianus. um. 3. ET CRusTu LAM J Chald. optic mi a Septuag. O ιι γνυ, v x M.ALario, panes. GallieEdrigas stes 1 nam soldbant illis imprimere sot-mam quamdam in qua elant solamina. Hebr. enim i 3 niihasis significat punctara, puta liba vel eiustulas punctis notata, de distincta . BRegina hae munera non regia , sed plebeia de rusticana, quam se simulabat offeti, scilicet
Panes, placentas, vas mellis. vara. c. Eoo Avisti Missus su M AD TE DvRus
nuntius J ut denuntiem filium, pro quo me
consulis,moriturum.& alias longe maiores elade, Dei iussu infligamr quia Ieroboam Dei fuit
durus de testactarius: duio autem nodo duius quaerendus est cuneus. 3. o. Eet νεκcvτi,M DE DOMO Is nono Au MiMCENTEM AD PAR iETEDJ id est omnem mascutuli: soli enim masculi ad parietem mingunt, ait Elia, in et stibi. Aut potius q. d. oceidam
omne vivens in domo letoboam usque ad canem, ut ne eanem vivum in ea ielinquam e soli enim oves eleuata tibia parietem aqua sua conspergunt. q. d. ne canibus quidem paream. Ita Theod. Vatabl.seratius.
Ei clavsvM J inest earcere conelusum. vel Cdomi abditum. ET Novissi 1ivMJ id est ultimum, qui stillectusque ad finem belli telictu, fuerit, q. d. reliqui
omnes tandem petibunt. Aut nevi uratiis, id est,ilissimum, abiectissimum. Hae phtas uti- tur Scripi .eum omnes omnino vula figuistote,q.d. Delebo omnes reliquiat de quisquiliai tuae familia. Simili modo Deus occidit omnes primogenitos AEgypti a priNumito pharaonis et puas primogenuam captiua qua erat in tarcere, Exodi
MM MOR arx Apuaa Jut pateat a Deo pet me mortem stio inteolatam de immissam ob tua Aetui maliti idola. ideoque grauius doleatis.quod vestri filii fueriti, quas milicidae. Sie valeo
Imper. morbum filio suo ob Attianismum immissum depulit per preces S. Baslitiat mox voeans Attiano, ad eum visendum. eumdem per didit. -
EO sERMO notivs A Dotii No J Aliqui putant stium hune aliquid boni gessisse, ob quod metuetit apud Deum sepulturam. v. g. quod fideles euntes in letusalem ad adorandum Deum in templo, ire permis tit. Ita Rabbini. verum filius hie elat puer, ut dictum est v. 1 a. Melius alii, non filii . sed alicui ui domesti ei mei itis id attribuunt i hoe enim significat Vis doma Iero ram, q. d. Aliqui e familia letoboam nonnulla bona secet titit, ob quae Deus eos remunerabitur hae meieede, ut filius hie Ieioboam sepullula digna donetur. Ita vatabl.
bum habent: si i etiam nanc. q.d. Quin imo ex nune . ex hoc instanti ineipiam pete utere Ieroboam, oecidendo filium eius paruulum Σ-grotantem. Alit et vatabiq.d. suu motia id est. quantula de quim parua est haee poena, de triabulatio , prae illis quae regi Ieroboam parantur in sumtum, puta in gehenna Aliter quoque Chald. qui vertit; Extreminalis domam Ierabeam eo, uisiuis hiau, esiam ' gignetur ex Mae ci
cutiet regem Ieroboam, eiusque populum ls.la lassidue ab omnibus partibus unde quaque, scut assidue ab omnibus ventis apitatur arundo, ut nulla ei sit requies, sed continui, hostium' in ursionibus, depraestionibus, piaeliis c quassetur, donee cadat de interat. Rursum,usNTit Agar,id est in omnem uentum disperget, ac per quatuor mundi ueniique plagas dissipabit, sos IsraEt ias TRAN, piv-tis N Jse ilicet Euphiatem, qui erat te iminus ict-tae Iudaeis promissi. D reida piastitit , eum sub solee vltimo rege decem tribus abductae sunt a Salmanasar in Assyriam anno G. Erechia regis,
morosas,in quibus more Gentium sua eolebatis idola , quibus hosce lucos dicabant. unde inii, comessando, inebitando, sornicandoso