장음표시 사용
91쪽
rati inquit inter Ro. Poenum ii ducem, ex captiuis virum pro viro com- pnautare,& qui plureis reciperet quam redderet, pro quolibet drachmas ducentas ct quinquaginta solueret. Plutarchus quinquaginta drachmas pro Nico' i semipondio dixit. Hic libens omiserim,si possint,errorem Nicolai Perotti ii iri.' ' hominis de lingua latina,vt illa aetate,bene meriti,qui in commentariis suis de hac re loquens ita inquit, Pondo licet aliquando pro libra inueniatur, proprie tamen significat pondus duodecim librarum. huiusque dicti. auctorem citat Liuium in loco supradicto, quasi Liuius pondo bina &sex libras non selibras vocabulo composito dixerit, qualis in.capita sta- G tuerint Imperatores illi tricenas libras argenti: quod longe abest a vero: quanquam Perottus homo elegantiarum obseruantissimus, videre illud
debuit, Liuium non pondo bria & sex libras dicturum unquam fuisse, sed
senas potius libras. Hic nominare eos necesse non habui, qui eius errorem totidem verbis in suos ipsi commentarios retulerunt. Idem Liuius lib. ix. de bello Maced. de censura Catoniana loquens, In censibus quoque accipiendis tristis & aspera in omnes ordines censura suit.ornamenta,& v stem muliebrem,& vehicula quaelluris quam quindecim millium aeris essent,in censum referre viatores iussit. Item mancipia minora annis viginti, piquae post proximum lustrum decem millibus aeris aut eo pluris venissent, ut ea quoque decies pluris quam quanti essent aestimarentur. De hac item censura Plutarchus in eode Catone, Ut igitur inquit in omnes animaduerteret: coegit vestis,carpenti,mundi muliebris,& domesticae supellectilis decuplum amplius in censum referri, quam earum rerum precium sineret, si mille & quingetas drachmas excessisset. His auctoritatibus fidem omni- 'Libra na- no facio, centum drachmas mille aeris valere: & pondo,id est libram , cen-:.-ὸ- tum drachmis,& mille aeris par fuisse. At denarium & drachmam eundem climas va- fuisse nummum,aut eiusdem certe ponderis &aestimationis, auctore Pli- inio demonstratum est,& denarium quaternos valuisse sestertios. Quare in singula pondo & in singulas libras minasque quadringentos sestertios in telligere necesse est. Proinde operis instituti partem profligatam habemus, vel materiem potius. ut Plautino verbo loquar exasceatam: quam si coagmentare in instar.operis absoluti volumus, omnia scriptorum dicta accommodare rebus iam explicatis necesse est : ita ut in opere tot auctoritatibus compactili, nullus locus hiulcus, nulla commisi ira sit conspicua.. Quod quanta vigilantia, quam acri, intentione, quanto labore sit effectum, quanto denique literarum amore susceptum nihil enim maius di xcere de me possum ex operis ipsius compage apparebit. Ego cum haeci roderem, quo magis exacte omnia perpenderem, libellam de ponduscua in conspectu habui nomismataque antiqua aurea argenteaque satis multa prisca ta, iampridem ut minime in hunc usum parata, sic admiratione visendae.., is, . antiquitatis in deliciis habita. Eorum lectis sinum quodque expensare in- inmiti ae stiti, diligentia, ut arbitror, nummulariorum aemula. Gippe adulterat
pyήπι' visuntur, & ad exemplar archetyporum susim cusimh ita efficta, ut pro archeirpis fallant,cuiusaam ut aiunt) pigmenti astrictu vetusta tem.
92쪽
& partibus eius liber II. Xli11 i.
Α ementientia.Vt igitur unumquodque certissimam prisci aeui notam habere videbatur,charactere vel collybo detrito, vel vetustate fugienti,& aeui situ obscuro ita in libella a me statuebatur. Inter argetea sui auspicald exo diar)vnum erat Ciceronis,una parte integrum: in qua caput galeatum, de cora facie pleninue, promissa caesarie,& erecta e ceruice pendula. pone caput unicum hoc verbum Roma, scriptum erat, nihil in ambitu. ex altera rum. parte,quae semesa erat, currus triumphalis quadrigis trahebatur,subterque ci 2bis i. inscripta haec duo verba, M. Tulli .supra haec verba X litera maiuscula, quas denarium significare arbitrabar ex Valerio Probo: unde decussare verbum Decussite. videtur esse deductu ni, de quo supra dictum est. Nam in a litera,linea lineam in centro intersecat. Alterum fuit Caesaris Dictatoris, in quo caput collecto ac redimito capillo,facie longiore, naso decore prominenti, o longinque ceruice: a tergo sub charactere quodam obscuro Caesaris nomescriptum erat,pr nomine nullo: sed Dictatoris facie ex scalptura antiqua noscitare didici, quam Romae vidi, cuius etiam exemplum scite effictum
habebam in gemma. Erat etiam A ugusti,ea facie quae a Suetonio describitur, crispo capillo solutoli, inscriptione, Caesaris Augustic a tergo simula C crum vestibuli aedis faciet ternis altrinsecus his literis,M A R. V L Τ.videlicet ob Martis vltoris aedem ab eo extructam. Fuit & aliud eiusdena,eadem inscriptione, iisdFmque lineametis sermae, simili4 capillo: in quo adnotaui faciem laeua parte prominentem cotra aliorum nomismatum morem etiam eiusdem principis. ab altera parte erat stella radiis ad marginem in usque nomismatis expassis, crinito uno radio, trasuersaria inscriptione, Diui Iulii quod intelligimus percussum ab eo fuisse post ludos funebres C - asari consecratos in honorem stellae crinitae quae septem diebus apparuit. Tertii genetis fuit etiam eiusdem, iisdem lineamentis, habitua eodem ca
D pitis, nisi quod oculus dexter eminebat contra quam in secuncio: a tergo animal erat hircinis cornibus,ac villoso mento,duobus latum cruribus, iisdemque bisulcis,quibus quasi brachiis orbem amplexabatur, omnino a morum tenus hircus caetera piscis, cuidam rei incumbens quam agnoscereno potui: inscriptione unius nominis Augusti. Id suit genus nummi quod Augustus syderis Capricorni nota percutere instituit ob geniturae suae ho- c niti, anorem,quam ei olim Theogenes mathematicus Apolloniae existenti vivo Augusti. adhuc Iulio Caesare praedixerat imperatoriam esse. inare cum thema seu natalitium,id est horoscopi configurationem in uulgari vellet, huiusmodi E nummum percussit, ut auctor est Suetonius. Habebam unum a M. Agrippa ob Consulatum percussum,facie nec Iulii nec Augusti, hac inscriptio ne, Caesar diui Iulii F. altera pars pura erat, in qua media haec erant verba scripta,M. Agrippa Cos.desig. Vnum insigne notavi Augusti de Antonii in Triumuiratu Rei p. costituend .ex altera parte Augusti facies male ex pressa, hoc lemmate,Caesar Imp. III V I R. R. P. C. in auersa parte facies M. Antonii ea plenitudine oris quae a Plutarcho describitur, & ex Cicerone intelligitur in secunda Antoniana, crispo soluto ii capillo, ea ceruincis crassitudine, ex qua illam firmitatem corporis coiicere posses quam ei
93쪽
tica. Stertinus. Scrupulus pro dena
Cicero in ea oratione obiicit, hoc epigrammate, M. Antonius III VIR. FR. P. C.reliqua legere non potui, nec coniectura assequi, quae notis significaban tu r. caeterum scite expressa facies, & pulchrioribus literis circun- scripta,quam ea pars quae Augusto dicata erat. Verum ut quod nunc agitur,agamus 'cum horum aliorum 4 nummorum pondus ad libellam exigerem, id esse veru deprehendi quod auctore Plinio diximus, & ex Plutam cho & Appiano comprobatur, drachmam scilicet Attica denarii Romani pondus habere. Quod ut docere possim, rem ad pondera nostra examinabo: sed ita,ut a nemine non intelligar. Libram n ourates duplicem habet. GZygos latica libra est qhi ς regia dicitur,qua negociatores oc pigmetarii aromatarii Φ utuntur,omnes j omnino qui appensas merces venditant. Haec senundentim unciarum est. Eius semissem monetarii de aurifices & vascularii libram sibi fecerunt, marcam eam vocantes. Hac nos libra nunc utemur ad id docendum quod suscepimus. Libram igitur Romani in .xit .vncias distribuebant,& unciam in octo drachmas. Huius librae bessem, selibra nostram regiam esse dico,cuius modus a zygo state publico statuitur Parisiis. Huius muneris fit mentio in .l.altera de ponderatoribus lib. x.Codicis. Hoc besse nunc utemur pro libra quam marcam vocitamus, eam4 in un- Heias octonas distribuemus, unciam 4 rursus in totidem drachmas, & drachmas singulas in terna scrupula: ita ut hemidrachmium sesqui scrupulum valeat. Primum hoc dico,drachmam Romanam & Atticam a nostris v citari grossum, de scrupulum denarium, de semigrossum esse nobis semi- drachmam Atticam: quam drachmam nostri stertinos duos & dimidiam
esse dictitant: qua ratione pondus nostrum facile congruet cum antiquo: hoc modo teneamus, libram nostram cum Latina libra comparatam,ui
sesquiplam proportionem habere, quam habet bes ad assem. quippe cum libra nostra de octonaria semper loquor, quam marcam vocitari diximus in Iquatuor & sexaginta grostas cffiat id est octies octo: si trientem addideris bessi, id est duos & triginta grossos,seu quaternas uncias: libram viis eScies plenam antiquam,sex & nonaginta drachmis constantem,ut antea diractum est: qui numerus exit ex unciarum numero per drachmarum num rum multiplicato, hoc est ex duodenario in octonarium ducto. Haec est exacta librae ratio: cui tamen semunciam addere nos oportet, cum libra in ratione nummaria cum mina Graeca exaequata si, & plane sit centenaria.
Erit ergo libra Latina non modo sesquialtera nostrae librae,id est sesquilibra nostra,sed etiam praeterea quatuor drachmas habuisse intelligetur. Sed Κnihil hoc conturbare nos debet. Satis est enim ad facilem huius rei explicationem,quddgrossus noster cum drachma Attica conuenit,& denarius cuserupulo. Gro ita autem vocabulo utar non verecude, cum Latinum ver
bum sit, licet alio significatu antiquis usurpatum. Non me latet apud Plinium aliud de numero denariorum in libra lectitari: sed illud mox viderimus .nullam enim omnino aut praeuaricationis suspicionem, aut conniue tiae lectori relinquemus. omnia in disquistionem vocabuntur,cum omnia
distatuere possinius vel Herculis nodo perplexa: sustineant tantum lecto
94쪽
& partibus eius liber II. Xlv.
Α res iudicia quoad omnia perlegerint. Interim tamen hoc affirmamus,in singulas libras,cAenas drachmas statuendas esse: alioqui singula sestertia c5tra omnium scriptorum auctoritatem denariis denis deficerentur, & singula millia quadragenis sestertiis nummis: cum luce clarius ostensum sit quaternos sestertios in singulis denariis drachmis, Atticis sitis te. Verum- enim uero cum nomismata iam dicta cum aliis permultis exquisita libra
pensitarem,deprehendi Tutilianum illud,& illud Augusti Capricorno ta natum, alia. nonnulla,ita pendere drachmam,id est grossum nostrum, vi
D anx ex aequilibrio facile cum nomismate vergeret: contra autem duo illa
quorum alterum Caesaris Dictatoris, & alterum Augusti stellatu erat, tam maligne grossum pendere,quam illa priora prolixe: ut tantu dem istis per cutarum auaritia decessisse diceres,quantum illis accessisse benignitates culorum,& bona fide. Triumuirale,aequilibrium faciebat, quas seueris magis quam benignis auctoribus. In Marci Agrippae nummo bilanx raptim sidebat a pondusculo, quae in iusto nomismate etiam surrigi debet. In eo quarta & vicesima pars sui minimum i non detrita, sed detracta videba tur : in aliis itidem permultis par sere decessio, ut in eo Augusti, quia po-C stica facie hanc inscriptionem habet, ob ciues seruatos: quam ambit corona graminea. sed tamen ut quiuis facile iudicaret drachmae pondere institutas eorum sermas sitisse, ea 4 ipsa tantidem oblocabilia. Habebam de rocentiorum tempore, ut Maximini Imperatoris, oc aliorum principum, in queis de matris Alexandri, hoc lemmate, Iulia Mamea Aug. literis iam a Romanis degenerantibus,ac semibarbaris: caeterum argento & pondere supra dictis deteriora. Haec suis cere arbitratus sum ad examinationem ponderis: quod n5 in meis tantum,sed etiam in alienis nummis exegi, quae plurima & omnium prope Consulum atqueprincipum vidi .Consectum igi- D tur iam habemus,libram Romanam centu grossos nostros habuisse. Quare si huius temporis aestimationem sequi volumus, in singula pondo Ro- Remma-mana, decem & s tem Fracicos, tres solidos tu roneos,& nouem denari los statuere necesse est. Aestimationem nunc legitimam sequor & edictale, misinata.
non negociatoriam de vulgarem. Edicto enim principali libra algenti vndecim Fracicis aestimata est icet passim duodecim iam veneat. Cum enim ut diximus libra antiqua sesquiplex suerit nostrae, & praeterea sem unciam habeat:pro duodecim unctis,sedecim francicos & decem solidos numerabimus: pro semuncia tredecim solidos, & nouem denarios. Ita fit, ut mille E nummi, id est singula sestertia,aestimari a nobis duobus de quadraginta se sinesilo dcicis,undeviginti solidis& quatuor denariis debeant,vel ut se inma rotundetur,& minutiarum taedio liberemur tribus & quadraginta stan cicis. hi porro ducatos duos de viginti, & trigintaquinta solidos tu roneos faciunt: quibus si duos solidos de semissem addas, fiet άucati tres de viginti. Duca- Ducari. tos legitima aestimatione accipio, ut triginta solidis Parisinis valeant id esti solidis turoneis tristinia septem & semisse. Hactenus igitur legitimam iustam 4 aestimatione in singula millia nummum habemus : nisi quod octo denariolos addidimus,id est bessem solidi. Huic summae ad vulgare aesti-
95쪽
mationem argenti paulo minus quatuor franci ci desunt. nam cum argen-- Fti libra octonaria vulgo duodenis francicis permutetur propter argenti inopiam,& nomismatis ieiunitatem in singulas uncias ad legitimum preciubilii solidi & semis accedunt: quas uncias in sestertiis singulis tricenas singulas esse liquet ex iis quae supra diximus: atque eo amplius quadrantem
unci ,id est binos grossos hi autem solidi paulo plus duobus ducatis valet
aestimatione antedicta: qua ratione fit,ut in singula sestertia, si extedere procium velis vulgari iudicio,quinq; de viginti ducatos statuere, aut certe totidem nostros solatos aureos possis. Ego tamen ad te timam aestimatio- Gnem nihil adderem, si commodum aliquem numerum in eo nactus essem, quo veluti radice uti ad maiorum summarum cumulationem possem. id quoniam fieri nequit, quindecim tantum solidos adiiciam, ut mille nummum,quinque & viginti aureis coronatis aestimetur, id est quadragintatribus francicis de dodrante: cum eo ut coronatum quinque & triginta solidis esse intelligamus, quanti scilicet locabatur ubere re nummaria. Solidos autem semper appello qui duodenarii nunc dicuntur, in Italia non ignoti. Proinde tandem accedamus ad exempla, quasi 4 pedem cum rerum explicatione conseramus: & primum illud videamus Tranquilli in Augusto, Hquod corruptum esse,non emendatum ab enarratoribus diximus, Senatorum censum ampliauit, ac pro octingentorum millium summa duodecies sestertium taxauit. Sic enim legit Blondus in Roma triumphante, tametsi hoc tempore ea verba intelligi no posse existimauit. Nos duodecies seste tium docuimus significare duodecies celena millia sestertium nummum,& in singula millia,quini & viginti coronatos taxandos constituimus. Si igitur mille ac ducetos quinquies de vicies numeraueris, triginta millia coronatorum censum Senatori u fuisse comperies:& ex Tranquillo hoc noueris, Augustum censum Senatorium ex viginti millibus aureoru huiust Imodi ad triginta millia auxisse. Qti' autem expeditius lector rationem e rum quae dicenda sunt, ineat,hoc tenere oportet,centum sestertia, duo millia dc quingentos aureos coronatos valere, hoc est centies vicenosquinos
Vt autem adhuc locum aegre&suspiriose atque anhelabunde euasimus, ita ab hoc loco iam per prona eadems amoena aliquadiu euagari licebit. Idem Tranquillus in Caesar Ludis Decius Laberius Eques Ro. mimum suum egit,donatu' quingentis sestertiis de annulo, sessum in quatuordecim ex scena per Orchestram transit. Laberius poeta donatus est censu Equestri id est coronatorum nostrorum.xis. millibus de quingestatis .sic enim loqui mihi per anticipationem permittam, quasi iam tunc aurei nostri suerint: quo expeditius hoc munere defungar. Macrobius lib. ii. Satur. Laberium asperi libertatis Equitem Ro. Caerar quingentis millibus inuitauit ut
prodiret in scenam,& ipse ageret mimo quos hcriptitabat: sed potestas nosolum si invitet,sed etiam si supplicet,cogit:vndela Laberius a Caesare coactum in prologo testatur his verbis,
Necessitas,cuius cursus transuersi impetum
Voluerunt multi effugere, pauci potuerunt, &reliqua. Idem
96쪽
& partibus eius liber II. Xlvi.
Α Idem Publius mimographus Romae productus per Caesaris ludos, omnes
qui tunc scripta Si operas suas locauerant,prouocauit, ut singuli secum posita iii uicem materia pro tempore contederent: nec ullo recusanae superauit omnes, in queis de Laberium:vnde Caesar arridens hoc modo pronunclauit, Fauente tibi me victus es Laberi a Syro. statim j Publio paImam,&Laberio annulum aureum cum quingentis sestertiis dedit Simile est apud eundem Tranquillum in Tiberio, Munus gladiatorium in memoriam patris,& alterum in aui Drusi dedit, diuersis temporibus ac locis: primum in B foro,secundum in amphitheatro, rudiariis quoque quibusdam reuocatis
auctora meto centum millium. Non mirum Caerarem mimographo poetae duodecim millia & quingentos aureos nostros dedisse, si Tyberius gladiatoribus qui iam immunitatem &missionem gladiaturae vel meruerant vel ina petrarant,duo millia de quingentos dedit in singulos, ut iterum depugnarent spectante populo. Decensu Equestri Plinius libro. xxxiii. Ty- C usu, e
Derii demum principatus nδno anno in unitatem venit equester ordo, annulorum4 auctoritati serina constituta est. Et paulo inserius, Hac de causa constitutum, ne cui ius annuli esset, nisi cui ingenuo ipsi patri auos pa- C terno sestertia quadringenta census fuissent, &lege Iulia theatrali in. xiiii. ordinibus sedendi. Ex hoc dicto Tranquilli patet censum equestre a quingentis sestertiis ad quadringenta contractu,id est ad pristinani formam roductum. Plinius lib. i. epist. P. Romano scribens Esse autem tibi centum mil. censum satis indicat quod apud nos decurio es. Igitur ut te non decurione solum,uerum etiam equite Romano perstuamur, offero tibi ad implendas equitis facultates trecenta M. nummum. te memorem huius muneris, amicitiae nostrae diuturnitas spondet. Recenseamus exempla, Clade
Lugdunensem inquit Tacitus quadragies sestertio solatus est princeps, ut D amissa urbi reponerent. Ego quadragies sestertium aere nostro centum inii QMdra lia aureorum fuisse dico, quam pecuniam Nero ad renarandum Lugdunuoppidum contuliti Et apud Pliniu Aesopi tragici histrionis patina sexcentis sestertiis taxata est,id est quindecim millibus coronatorum. Quo in loco ne incredibile sit quod supra diximus, aues centum canoras, aut hominis sermone vocales, senis millibus singulas emp tas, fidem faciet Macrobius, qui lib. i .Satur. de liberalitate Augusti loquens, Sublimis linquit)Actiaca victoria reuertebatur. occurrit ei inter gratulates coruum tenes, que
instituerat hoc dicere, Aue Caesar victor Imperator. miratus Cetur officio E sim auem, xx. millibus nummum emit. socius opificis, ad quem nihil ex illa liberalitate prouenerat, affirmauit Caesari habere illum & alium coruu, quem ut afferre cogeret rogauit.allatus, verba quae didicerat expressit, Aue victor Imperator Antoni. nihil exasperatus, satis duxit iubere illum diuidere donatiuum cum contubernali. Corvum ergo loquacem Augustus viginti sestertiis emit,id est quingentis aureis nostris.& Cleopatra Α 3pti reginarym nouissima lautitiam epularum Antonii,omnemq; eius apparatum obtrectans, quaerente eo quid adstrui magnificentiae posset,respondit una se coena centies sestertium absumpturam. Cupiebat discere Antonius,
97쪽
Lolli' Paulinus. De mune ribus aedi.
sed fieri posse non arbitrabatur.Centies sestertium aestiniatione supradicta Fducenta ciuinquaginta millia aureorum coronatorum valet: & quadringenties sellertium decies centena millia aureorum, quati idem Pli. aestimauit ornatum Lolliae Paulinae, de qua supra diximus,& Cicero furta Verris in prouincia. Quoniam vero multa dicturi sumus fidem propemodia excedentia,lectores praemonitos velim ne Romanas priscasque diuitias, huius temporis opulentia publica priuata j metiantur. Vrbem enim Romam
totius prope orbis spoliis locupletem fuisse historica fide planum fieri potest,iis quidem certe qui Latinos Graecose scriptores rerum gestarum le-Gctitarint. non modo enim duces Imperatores. Romani vi aperta di bellica in hostico, sed etiam Proconsules prouinciarum ii praesides in pacato furtis rapinis & expilationibus grassabantur, qua sacrum qua prophanu domum suam quisque auertentes. Inde illud Sat 3rographi poetae, Inde Dolobella est, atque inde Antonius,inde Sacrilegus Verres: reserebant nauibus altis 'occulta spolia,& plures de pace triumphos. Equidem quod ad me attinet) cum haec quae in hoc opusculum congessi,
animo reputarem,ea mihi species urbis Romae animo obuersabatur, quasi Harcem quandam expilatorum orbis terrarum viderem,& veluti commune gentium omnium ci meliarchium ut verbo Iustiniani principis viar id est 1anctius conditori u reria toto orbe eximiam.Vidimus iam de Lollio verba
haec Plinii, Nec dona prodigi principis fuerat, sed auitae opes, prouinciarii scilicet spoliis part . Hic est rapinam exitus hoc fuit quare M. Lollius infamatus Regu muneribus in toto oriete, interdicta amicitia a C. Caesare Augusti filio venenu biberet,ut neptis eius quadringenties sestertiu operta seectaretur ad lucernas. Hactenus ille. Quanta igitur summa rapinaru Lollii fuisse existimamus, cum decies centenis millibus aureorum aestimarentur Igemmae quae ad neptem eius peruenerunti Vidimus de de Caio Verre,cui Cicero quadringenties sestertium litem aestimandam esse contendit. Ingentia autem commoda Romanorum magistratuum etiam urbana fuisse, ex hoc coniicere licet, qudd moris suit,ut finito magistratu ludos ederet magnificos,& venationes ac munera daret,id est gladiatorum multa paria ad vulgi oculos oblectandos depugnatura : quam veluti mercedem populus& precium accipiebat collatorum suffragio suo magistratuum . quem morem commemorans Cicero in .ii. Ossiciorum ita inquit, Quanquam intelligo in nostra ciuitate inueterasse iam bonis temporibus ut 'lendor ae-xdilitatu in ab optimis viris postuletur. Itaque & Publius Crassus cum c gnomine diues,lum copiis, functus est aedilitio maximo munere. Et pauluinfra, Hunc est Scaurus imitatus. magnificentissima vero nostri Pompeii munera secundo Cosulatu .in quibus omnibus quid mihi placeat, vides. vitanda tamen est suspicio auaritiae. nam Mamerco homini ditissimo pretiem missio aedilitatis, Consulatus repulsam attulit. Quare etsi postulatura populo,bonis viris si non desiderantibus,attamen approbantibus, faciendum
est,modd pro facultatibus, ut nos ipsi fecimus. Etsi aliquando res aliqua
98쪽
& partibus eius liber J I. xlvii.
R maior atque utilior populari largitione acquiritur,ut Horesti nuper prandia in semitis nomine decimae imagno decori suerunt. Ne M. quidem Seio id vitio datu est,quddin caritate annonae asse modium populo dedit. Magna enim se& inueterata inuidia, nec turpi iactura quando erat aedilis nec maxima liberauit. Pli lib. viii. de hoc loquens, Leonum simul plurium pugnam Romae princeps dedit Q caevola P.filius in curuli aedilitate: centu autem iubatorum primus omni u L.Sylla,qui postea Dictator fuit, in prς-tura. post eum Pompeius magnus in circo D C, ac in iis iubatoru C C C-B X V,Caesar Dictator quadringentorum. QMnquam in antiquis libris verbum D C non legitur: ex quorum obseruatione locus ille mendosus esse videtur. Idem de variis,id est pantheris loques, Senatusconsultum fuit votus,ne liceret Aphricanas in Italiam aduehere. contra hoc tulit ad populuCn. Aufidius Tribunus pl.permisit. Circesium gratia importare. Primus autem Scaurus aedilitate sua varias C L uniuersas misit: deinde Pompeius Magnus quadringentas decem: diuus Augustus quadringentas viginti. Ibidem emendandum unum verbum censeo, quanquam refragante antiquo
rum exemplarium fide: Ferunt inquit Pli. 3 colore earum mire solicitari plinii l. . C quadrupecies cunctas sed capitis torvitate terreri, quamobre occultato eo reliqua dulcedine inuitatas corripiunt. Hoc Plinii dictum cum ex Aristotele transsatilium esse liqueat, nimirum ex eo emendari debet. Is enim lib.
nono de historia animalium, λέγωa a iis rae ταμνο-ῆαν ἀυ --
Aiunt autem inquit pantheram intelligentem quod odore sui animantes gaudeat occultares c,& ita eas captare: quippe accedetes proli ius rapere, in quibus de ceruam. Odore igitur non colore apud Plinium
egendum: quod ne a quoquam reselli polist, vel Plinio ipso iudice vinea, 13 qui lib. xxi. de odoramentis loquens, Animalium inquit nullum odoratu, nisi de pantheris quicquam dictum est, si credimus. Idem Pli. Annalibus
notatum est, M. Pisone M. Messala Consulibus, Domitium Renobarbum aedilem curulem ursos Numidicos centum, de totidem venatores Aethiopas in circo dedisse. Idem libro. xxxiiii. In M. Scauri aedilitate tria millia signorum in scena tantum fuere temporario theatro. Et rursus lib.xxxvi. C C C L X columnas M. Scauri aedilitate adscenam temporarii theatri,& vix uno mense futuri in usu,viderunt portari silentio legum. Et rursus alibi Scaurus fecit in aedilitate sua opus maximum omnium quae unquam
E fuere humana manu facta,non temporaria mora, verum etiam aeternitatis
destinatione. Quibus verbis significat Scaurum in aedilitate sua ad populi oblectationem icenam temporariam, di statim ludis factis diruendam, secisse: sed quae vinceret magnificentia clarissimum opus omnium quae unquam facta sunt etiam eo animo ut perpetua essent. Uitruvius in praefatione decimi libri, ludorum & munerum huiuscemodi meminit qui priuato sumptu sebant: qui etiam eorum summa industria de machinatione apparandorum , praetoribus aedilibusque necessitatem iniungit. Quanti autem stetisse Marco Scio liberalitatem putamus, qui in caritate annonae modiu
99쪽
frumeti asse populo veditauit 3 quod cicero dixit in loco supradicto. AL F
Aestii in ses deni in denario fuerunt, & sestertii ouaterni. Hic aesti inatione a nobis
'aetistis it instituta, tribus duodenariis oc semisse valuisse deprehenditur, cu libra decem aureis aestimetur: lua ratione sestertius nummus decem denariolis &semisse id est obolo nostro valet. sic asses singuli quaternis denariolis aestimabuntur. Quanti autem frumentum esset Romae, ex Cicerone coniicere possumus,qui in Frumentaria actione ita inquit, Frumentum emere in Sicilia debuit Verres ex Senatusconsulto, & ex lege Terentia & Cassia frumentaria. Emundi duo genera suerunt, unum caeterarum decumarum,al- Gterum quod praeterea ciuitatibus aequaliter esset distributum. illius decumani tantum, quantu ex primis decumis fuisset: tritici modium dcce millia .precium autem constitutum decumano, in modios singulos sestertiis ternis: imperato,sestertiis quaternis. Ita in frumentum imperatum, sestertiuduodetricies in annos singulos Verri decernebatur,quoa aratoribus solueret: in alteras decumas serme ad nonagies. Sic per trienniu ad hanc frumenti emptionem Siciliensem prope centies & tricies erogatum est. Hanc pe- cuniana tantam tibi ex aerari inopi atque exhausto datam ad frumetum, datam ut Siculis aratoribus, quibus tanta onera Resp. imponeret, soluere- Htur: abs te laceratam sic esse dico, ut possim illud probare si velim, omnem te hanc pecuniam domum tuam auertisse.Hunc locum Ciceronis,qui lo-ge aliter in exemplaribus legitur,sic emendandum esse censui, quo aci em datiora reperiatur exemplaria:& eius hunc sensum esse,ut intelligamus triplicem frumentationem Siciliensem fuisse. Primam vectigalem, quae Documana erat. alteram itidem Decumanam,n5 etiam gratuitam, sed ut aratores Siculi alteram decumam darent, ternis sestertiis in modios taxatam. has duas certas statique numeri frumenti fuisse id est octingenum millium modium in singulas . tertiam non decumana, sed incertam,& pro necessita- Ite Reip .indici solitam aequaliter ciuitatibus. propterea igitur decumani nomine Cicero quotannis duodetricies sestertium imputauit Verri. quippe cum frumenti modius trinis sestertiis aestimatus esset,s ter octingenta milialia numeres fient viciesquater centena millia nummum quotannis. quares otius dcccc millia legendia videtur, ut fiant septies & vicies centena mila nummum :quae si ter rursus numeres, fiet semel & octogies centena millia nummum in triento,ut sit quod Cicero dixit serme ad nonagies, omnia augens oratorie. Malim tamen locum mendosum relinquere, quam hanc sententiam asserere:prisertim eum duodetricies non quadret in annos singulos. Nonnihil tamen adminiculatur hic locus ad id quod de sestertiis diximus, tuum centies de tricies sestertium pro lata pecunia dixerit. Verum cum publica & aeterna frumenti aestimatio quaterniim esset sestertium in Sicilia frumenti seracissima, quanti putamus suisse Romae in caritate annonaei Et quantum lucrum contempsisse eum qui assibus vendiderit, si domi repositum habuit: aut iacturam secisse,s in Siciliam aut Carthaginem petiiti Nam ut in capita ciuium lingulis modiis desunctus sit quod credi vile non est,ut postea intelligetur non minus il trecenta millia hominum
100쪽
dc partibus eius liber II. X lv 111
A plebeiorum sueriit. Legimus apud Eusebium,quo tempore Cicero Quintium reum patrocinio suo defendit, censu Romae acto inuenta esse hominum millia quadringenta sexagintatria. Vt ergo trecenta millia hominum fuerint tantum,& Seius tot modiis destinctus sit nec pluris Romae frumentum in annonae inopia quam apud Siculos in solita ubertate fuerit: Seiux in populum mille ac ducenta millia nummum,id est duodecies sestertium dilargitus est,nisi quod in singulos modios assem seruauit. Quod si ad verisimile exigere hoc velis,minimum haec summa duplicabitur. Itaque in
B ritd Lactantius lib. vi. ita scribit, Quid enim dicendum est de iis qui populari leuitate ducti,vel magnis urbibus suffecturas opes,exhibendis muneribus impendunt: nisi eos dementes ac furiosos,qui praestet id populo, quod dc ipsi perdant, & nemo eorum quibus praestatur, accipiati Et rursus alibi, Quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes, de instruere ad
flagitiat Plinius lib. xxxiii. Non erat apud antiquos numerus ultra centum millia: itare & hodie multiplicantur haec,ut decies celena millia,aut saepius. dicantur.toenus hoc secit nummuse percussus, oc sc quoque aes alienum etiamnum appellatur:postea diuites cognominati: dummodo notum sit, C eum qui primus acceperit hoc nomen, decoxit se creditoribus suis. Ex eadegente M. Crassus negabat diuitem essenis qui redditu annuo legione tueri posset. In agris suis sestertium viginti millia possedit, Quiritium post Syllam ditissimus. nec fuit satis, nisi totum Parthorum esurmet aurum. atque ut nomen quidem optimum occupauerit iuuat enim insectari inexplebilem istam habendi cupiditatem)na ultos postea cognouimus seruitute liberatos opulentiores,pariters tres Claudii principatu, Pallantem,Callistum,& Narcissum. Atque ut hi omittantur tanquam adhuc rerum potiantur, C. Asinio Gallo,C. Martio Cesorino Coss. ad vi. Calend. Februarias C ci-
D lius Claudius Isidorus testamento suo dixit, quan uis multa ciuili bello perdidisset,lamen relinquere seruorum quatuor millia cetum sedecim, iuga boum tria millia sexcenta, reliqui pecoris duceta quinquagintaseptem. millia in numerato pondo sexcenta millia: qui funerari se iussit sestertii, undeci in millibus. Haec verba Plinii non moὸo sic in impressis exemplaribus,sed etiam in antiquis quibusdam leguntur: quae s vere legunt uenugatoria sunt quae diximus,tametsi testatis lima. In antiquissimo exemplari logimus,in agris sestertium. M. M.possedit: ita ut duae. M. M.similitudinem haberent literae postremae in Graecorum alphabeto, sed in uersae, cuiusmo-Ε di & alibi in antiquis libris legimus. Lego igitur,in agris sestertium bis millies possedit hoc est aere nostro quinquagies centena millia aureorum co- nius taronatorum. Huius si vicesimam partem pro redditu annuo statuamus si- Craisnue in agris eum redditum, sue in mancipiis artificibus, sue in scenore misi
se intelligimus fient ducenta quinquaginta millia: quae si ita dispensemus,
ut gregarius miles quaternos in nacsem aureos accipiat, duodequinquage nos in annum: decem cohortium quingenariarum legio ali potuit. Restabunt decem millia, quorum quinque millia in quinquaginta Centuriones
statuimus pro duplicando stipendio:& quinque altera pro iis qui a Graecis