Iulii Caesaris Scaligeri De causis linguae Latinae libri tredecim

101쪽

8 1vL cΑss sc AL LIB. Letum est: nam Interluo,& Subterlabor,&Ferlitus.& Superlativum. At Politiaisas cinti mauult, Pe lego, videbatur in hoc,v0n caeteris sibi non posse se esse princeps literarunt, nisi solus esset: sed aliunde poterat diuin tangenium sibi parere gloriam, quam ex deformatione Latinae puritatis. Abiicitur th verbo Feiero.s, in Dissundo: neq; enim fuere duae praepositiones, ut sunt arbitrati Grammatici, Dis, sed iis, Graeca.na binarius numerus primus est,

qui diuidi potest: quod igitur bis facimus, disiac0ntinuata opera fit. iccirco praepositio haec ex uno plura demonstrat, Divido. quoniam quae secta sunt, bis videntur. Seruatur in multis, Discalor, Di rego, Disiungo, Di sono, Di quiro, Tissi

deo, Distuis. Ante caeteras tollitur, illigo, Dimoueo, Pignosco , Dinumero, Dirimo Diuido, Diiudito, Inuenias tamen Siserumpo. Ante B, nondum venit in mentem, a0 ponatur haec praepositio.

x, ante F, mutatur: Micio. ante vocales manet , Exaro, Exco, Exilis, Exoletum. Non abiicitur ante D, sed ipsum D, tollitur, Exuo, &κ δυω. Ante alias manet,Excio, Exlex, Expono, Exquiro, Extero. . In aliis autem non eximitur, sed si, prae'

positio est, non Ex , Ebibo, Edico, Egero, Eiicio, Eligo, Emineo, Enato, Eruo, Euado. Inuenias ta minante F, integrum Ex: sed in verbo , quod quia nolo hic ponere pudoris gratia, aut per te ipse intelliges. : aut si non intelligas , non docebo. Cum vocibus autem ab s, incipientibus

si componas,quid facias tollas sibilum: no enim

102쪽

Dr CAvs Is LING. LAT. 79 necessari um est, nanque in x, syllaba potest ter minari : sed soni suavitatem sequendam censeo: Itaque commodius dicemus Exequor , Graecorum exemplo qui certis locis D, alijs, ε dicunt. sed recentiores, ut sapere videantur, omnia obturbant:at nos veterum sequimur simplicitatem, qui Exul,scripsere, quanquam ab Ex, & Solo, duceretur. Hoc itaque cum recte sic se habeat, pes simo argumento probandi rationem male iniuc-re. Nam inquiunt,s post x,liceret seruare s, in i tio vocum compositarum: pari ac simili lege etialiceret post P. sed non liceimeque enim dicimus, neque obsessum: sed unica s, fuit contentus usus. . Vbi dupliciter peccant: primum, cum putant s, quod in Exequor est, praepositionis esse non verbi: hoc enim falsiam cst: nam si gnificatio verbo debetur,ergo &partes.&remanet vestigium praeposition is Graecorum lege, quos imitamur, Esequor. Alterum errorem vi deas manifestum,cum putant Abs, esse integram ct natiuam praepositionem, cum tamen sit Ab, per apocopen, D quod & patet in OB: neque e nim necesse habeas dicere Obs.sed per apocopeia

0bi tamen suisse in quibusdam, videmus illis e-

emplis, Obscurus, a Curae obscoenus, . t το)κοι-

νω, unde foenum nostrum. At in obscedo, Absest,& Cedo sed nihil ad rem. T, mutatur in R, si a patre, non a parente, fit Parricida:sed hoc plus placet nobis.

103쪽

Ordo Merarum,quatenus dictionisparvi anneuique Ollaba debeatur.

ORdinis nomen Graecum est.Dicebant 7 litibus Tribuni: Hactenus tibi licet: si

consistes: Eo progrediere:Huc reuertere:as inde ordo. 2Eoles autem non aspirant, quo instituto sane libens accedo: nihil enim he nem magis sapit, aut Barbarum , quam e ga: re insumare aduersus eum, quicum loquare, ligitur ordo,loci ratio, qua quid aut praeit,aut ouitur: Vel ante, vel retro: vel dextrorsum , sinistrorsum: vel sursum,vel deorsum.Nassi si ris ratio est,praeeundi: posterioris, sequenti militia, ut diximus, nata vox. sic de Graeci ri ab aciei directione: Translata in ciuitatessi astatu hominum, liberorum, seruorum. In ρ

trum, plebis : additi & Equites .Et Lex 0 ho Theatralis. In plebe etiam suit ordo: classia

rum, proletariorum, dulcensorum, capite Hrum. Ab his ad corpore carentes res susum psica tuae, Ut etiam ordo in numeris dicatur: sollim in rebus numeratis: non temere. Est: & numerus & mensura causa rei numeratrimensuratae, nOR quidem ut sint, quod sunt

ut a nobis cognoscuntur, aut tot, aut tapizi

haec altioris sunt operae. Est igitur in li: ordo, potestatis pars, secundum quam si rpsis aliam atque aliam sortiri sedem,propici qua inter se aut conueni ut.aut dissident. Q uis autem in sIllabis cognoscitur, non tar'

104쪽

illabis sit, sed sicit syllabas: est enim forma syl-

3barum ordo: ac propterea non ad loca: de labis statuunt, reserendus, ut secere veteres: sedic retinendus,ubi agitur de elementis: Elem et aim syllabarum materia sunt: ordo aute forma,

ut potestatis pars, aut ab ipsa pendens potestate. igitur unum ex duobus principijs syllabarum. um autem duplex sit ordo : unus ob composi- sonem, quo quid aut praeit, aut praeitur: alter in iscendo: vide quo elemento primum sit scri- Nndum:prior species ordinis vera est: quippe ex 'a hilabae conflantur: is enim literarum finis, ut partium propter totum. Alter modus, qui, Malisve sit,suo mox dicetur loco. Est enim ac dςntalis, quanquam ab ipsa prosectus substan- .Nam cuius serma est eiusmodi, ut prima pro Aerit in lucem atque usum sermonis, hoc de sesqJaestat, ut prima quoque dicatur, proxima nan- ae est naturae communi. Ac quanquam de sylla-a nondum dicimus, tamen hic tanquam de prin- p ijs syllabae scribentes, nomine tenus syllabam

feremus.

. Omnis igitur literarum cohqrentia aut in eade llaba fit, quam propterea Graeci συς απιν, quamas in philosophia aliquando constitutionem, τἰs concretionem, hic facilius coniunctionem di mus,per quam syllaba, quae literarum coniunio quaeda sit, constat. aut in diuersa destituuturtere, neque sub eundem tenorem Veniunt, iccir- vocant Graeci mos discretionem, fluctionemve nominamus: ipsasque literas dis-ras. Id autem vocum dignoscizur proportionς:

105쪽

66 IVL. C AE s. sCAL. LIA. I. Lauo,sactum est.

ni, diphthongus spuria in legitimam os, κω

Υι,eiusdem notae atque ordins est. recipitur in vocibus Graecis integra Harpyia, et set. ΩΥ,Latini valde distortam, Ionibus reliquere.

CAPUT XXVIII. Consonantium mutatio in deductis a Graecis:

B, Grqcorum & facile,& legitii metransit: idem enim esse supra ostendimus βως,Bos. In v. digam - ma, αacit, Avus. In affinem huius PH. O ,αμύος, Triumphus. Iran G,γονυ, Genae aut in similem, Vtruis , ius. nam quemadmodum apud Athenienses ἐά- , & apud Thebanos time ρΓὶ, ita Latinis a vetus aneo Opici,de Indigenae, &6ab, dicti sunt. in N,aut ei propinquam, sελος, άngelus. Abij-

Z, in t , iccirco apud n's etiam figura eadem cum eadem potestate recepta est. 5φυροι, Zephy

aspiratione apud AEoles. nam quum dixissent, Vnum, Alterum. Tria: pro quarto dixere,& alterum. Sic apud poetam, ab undecimo. δέ,

106쪽

Da CAvs Is LING. LAT. 6 7 Aurea mala decem misi: σα altera mi iam. sic etiam, Qinque,deduxere: Vt esset,& Vnum praeter quatuor, εν κυε. In G.κυδερναω, Guberuo. Λ,in D, μιελεταν, Meditari falso . enim negarunt. M, negarunt mutari, attulerunt exemplum illud ,τηλε με χοζ,Telemachus sed frustra fuere: nam ex μῆλα Balare, factum est.Et extritum est, αμμα- Amenta σάγμαs, Sagus, Sagitta.

i In L,nam quinquagenarii numeri nota fuit Grae cis N, nobis L. sic quod illi νύ αφας, nos Lymphas:

& apud Vergilium sic legere quidam:

, Dant famuli manibus Nymphas. In M, παενιον, Additur aGraecis nostris nominibus, κα Cato. Demitur a nobis in illorii ,σόμων, Simoe' & in nostris ab illis deflux 1s additur, οδὶ, Sens. α, falso negarunt mutarim anque non ab assidendo, ut dixere. Supra declarauimus' Acutu, unde duceretur:itaque ab οξος no. putauimus fieri Acori nam potius ab ωκυ. Π,in B, πυξῖς,buxus etνυ ροέ,Burrus: UNAb: σἰ, Sub. accipit aspirationem: μ ον,Trophaeum. P, nimis imprudenter mutari negarunt,Vt et ρ, rena mutatur, καρκι,ος, acer, ne esset Larcer. dein L, παυρον, PMum. sed potius est diminutivum. In D, si rubυρι ω sit, unde fiat Dost rum Gaudeo. - Σ, in D, λειτον, Medium, Tollitur non solii in inprima inflexione,ut dixere, πυρρίας, Dr=ia: sed et tiam in alijs, ἴλ ,Sal: & in principio, σκυτος,

tis: alibi seruatum , In e X. E a

107쪽

Cotra quidam scripsere VI xes. In R, κυέ ερνητη Gubernator quoniam 2Eolenses κυζερνηΤήρ,& κυcερνητιο, qua forma Verbalia nostra sunt. Quin Eretrienses, usque ad prouerbium dicebant, σκληρο- τηρ, quod alijs esset σκληροτης. quod & in Francis notabis. E contrario S s, in x, nostrum Mint σαω, Id ita: m Maia, per syncopam curtatu fuit. Mandere quoque a μααγω ductum fuit, sed sane non pauca cget interpolatione.

Τ, in f, α, Ossa. sed commodius si dicere, subductum fuisse: alioqui transiatilia sunt inter

que enim a locis, ut Varro vult. Sic S Omnis enim aqua dicta est ei' amnis nomine,& a lauado,quoniam erat, αχελῆο : quod &Macrobius docuit nos & Vibius Crispus:& non ignorauit doctissimus omnium poeta, Poculaque inuentis Oscuit uuis. neque enim ab aequore, qua: sed ab e ,aequor. P,in Ps, ψ υλλιον. fluum: de in proximas, as,

Aspiratio, manet, ομωc, Homo: est enim animal seciale, non ab humo, t somniat uni. Ad imitur,

Sedes: ερπων, lumbrici genus, trafata vox ab obscoena,ob exilitate, non a vertendo pellem, ut aiunt: sed medium digitum propter gracilit tem significauit metaphorice. Manet cum consonan-

108쪽

sonantibus,Thohu Θιλος. Adimitur, ut Triumphus.Additur, g μμ ον,Tropheum. Subtilius autem intuenti etia id deprehendetur,aliquas,etiam si mutetur, remanere: Vt,Tροῖ Troia. etenim i,& eadem,& non eadem est. Digamma interponitur, ut diximus, Oti, ouis. Praeponitur,iς,Vσσ.Interponitur & C, ασεος, Spe -

IAm multae operae prouinciam capessimus: sbi enim quisque placuit in verborum deductione. Ergo quae ipsi non inuenere, nolunt esse ita:

doceri enim turpe putant. Aliqui autem, inter quos Varro, etiam iuialigne eruer ut omnia e Latinis, Graecisque suas origines inuidere.Nos cum sciremus Magnae Graeciae nomine priscos Aufo- atque Latinos frequentatos, reddidimus suis quanque notalibus Vocem. Deductio, est creatio noui verbi, ex prioris ele- metis. Pri 'igitur te simplicib mox de copositis. A,breue in breue, Paro, Pario: in longii, Paro, Pareotan A longii in logum, Vado Cades in breue,Vado, Cadum: Ater, εγε- trox seroces enim fustescunt ira. In A pud Gra cos, gάλλω, βήλ-: apud Latinos, Pasco, Feci non est:nam τοκος, Homero suit lana: quo nomine etiam nunc fasciculum certum, siue pensiam vocant in Italia alicubi,sed genere foeminino. Ι-

quoniam ad legendum , hoc esti

109쪽

dicendum mittebantur,m si ποE, longusa in breue, Sedes, Sedite. In I, Veha, Uia: ut vult Varro. In O ,et ego, Toga. Graecorum exemplo,λεγω, λουος.Et longum in o,breue, des,Solirim. In v,Tego, rugurium. In V, longum,

I,longum in breue, Dicere, Dicare: in longum,p

ptiunt. I,breue in breue, ina, Minax in longum, ia,Cista,Uillis. In A, non mutatur illo exemplo,Generis, Veneratim sed a plurali recto sere deducitur. Viritim. Ostiatim. In Ε, correptum, Iblicio, Isiex. In V, Decio, Specula. o,breue in longum, V er, a Comendo, ut vult Varro: in breue, olo,Volon'. Longum in longu; . Donum, Donaria: in breue, Moles, Molestm. In A, longum, Dico, Dicax in E, longum, D. in breue Ponus,Bellus e fuit enim Bonulus, Bo-nelius. In I,& longum,& breue, innita. In v, Tego. Tegula. sed Tega, prius fuit: Su-lo, Stultus. V, longum in longum, Pus, Fufidus in breue, Ecutum, Scutulatum .e Rus, Rudis. Breve in breue,

Lutum, Lutosum: breue in longum, Puer, Pusi π.Suo, Sutilus. In A, Veredum, Teredarius: nisi sit a plurali, quod & piato: Dudo, inatio. In Ε, Fignus, Pisteror,quia it Figneris. In I, Cures, Quirites. Inh, Pigmis, Fignoratio : sed ab obliquis potius: Re GDecor,coen modius exemplum est.

110쪽

DE CAVs Is LING. LAT . CAPUT XXX. MMatio in diphthongis eae deductione.

mus.

Av, in V,breue, Raudum, de nam ραπ'oc, fuit virga dempta ex arbore impolita: inde Rau mas:& ab ea ruditate, Rus.

CAPUT XXXI. Consonantium mutasio ex deductisne.

B, in M, Globus, Usimus. C,in G,praecedente N, Centum, dringenta. In R,Seco,serra: sed puto primam syllabam fuisse originis: canina autem litera geminata ,strepitum

imitatos . Gem natur Pecus, Peccare: no ut gram malicorum ineptiae, pedem capere. D,in T, udo, Quatio.suit enim Vetus Verbum,

adhuc durat κυδαλ:sgnificat strepere: vnde κυδος, conuitium,& κυδος, gloria, strepitus irale popularis. G, in C, Venero, neus: Gula,Curgulio, Viginti, vicesimus Pertingo, Pertica, rusticum instrumen tum ad fructus decutiendos. L,in X, non mutatur exemplis illi*, EAD, A arista ala, axilia, ut aiunt: non enim ab Ala, sexilia: sed ab Axista la, extrita, ut ait Ocero, elementi vastitate: sic enim censuit M. Tulli exi,vexum,Vexuluin, et existum, &io συγκοπίia, Velum:Ago,ino, - , Axula, Axilla, la : . Masso, Maxo,Maxa, . Maxu-

qui abiNa,putet, Axillam diminutum duci. o