Iulii Caesaris Scaligeri De causis linguae Latinae libri tredecim

31쪽

8 avL. CAE s. sCA L . LIB. T. quoqtie non geminata consonante,Vt constaeue-

re, scribendum esse:sub suae nanque originis se ma produxit primam natura. Si igitur a lineis dici a est, & linea minima corporis dimensio est: erit prosect o litera minima pars dictionis. accidit enim dictioni cuipiam,vnica ut liuera continea'

tuciibi enim est & pars & totum idem. Sed sicuti

ex elementis constant mista naturalia, sic ex lite iis dictiones: unde Elementorum quoque no- .men sortitae merito sint. Simul ut hinc refellatur . veterum sententia: qui fals5 literas notas dixere. elementa autem pronunciationes. Nam ut litera sola nota sit, satis habemus: at elementum, & ipsum hoc sit quod pronunciatur, non autem ipsa pronunciatio:& ipsa nota sque,siquidem est pars dictionis ipsam constituens , sicuti ignis, ais, a

qua, terra, corpora naturalia ii nostratia. Sed &par eorundem error in literae definitione: primo nanque partem vocis dixere. quare aut non erunt literae, quae scriptae nondu pronunciatur, aut sal so definierint vocem, esse aerem percussum. Sed neque recte, neque neces arid adducut vocis desinitionem. Neque enim ad fiteratorem, sed ad

philosophum spectat Dc,a quo id quφd ipse sta-

tuat accipere debemus.Quin ipse quoque vocem 'in libro de interpretatione non definiuit: quii a lioqui & coniunctior esset pars illa cum caetera philosophia, & interpretatio vocem habeat pro instrumento. Itaque Diuinus ille vir per vocemi definitiones attulit, vocis conten plationem ad

philosophum naturalem retulit. Qubd si quis . pertinacius contendat , necessario definiendam

Vocem

32쪽

' socem esse in literae definitione , quasi genus quoddam: ogetur idem sane , quid aer sit, quid

percussio,definire.atque porro, quemadmodum fia uditus,ostendere.Verum ij ignorarunt, non omnia principia discutienda esse, sed quibusdam: eorum certis in scietiis simplici intellectione ac quiescendum,ipsamque principiorum rationem ad solum metaphysicu pertinere. Qiiamobrem grammaticus hic satis habet vocis tantum nossei gniscatum : non est igitur necessaria. Non est, itemyera, quum dicit, Aurem tepuissimum: te . sue enim & crassum significant partiti positione. tenue enim quit opponitur crass* fgnificat raru:

. sic dicimus crassum aerem, rarum aerem te : : ' nuem. In aere igitur Boeotio non pronunciabi-

turlitera, quem aerem crassum fuisse, prouerbio quoque circunfertur. Sed illi ut minimam partem literam esse ostenderent,eius materiam, scilicet aerem, tenuissimum esse voluere:ut minimu significarent. Sed tenue non excludit longitudi- nem : itaque non erit aer minimus. Praeterea in eodem genere nullum minimum minus alio mi- nimo est at litera alia aliis minor: quaedam enim unico tempore fluit,alia pluribus costat: & quaedam dimidium alterius est: nam Ω,est duplex ad 0,& ipsa interdii sui ipsius: cuiusmodi sunt communes vocales apud Graecos. Ad haec,aiunt de- sititionem esse a substantia:atAer vocis substan- tian'n est,sed materia subiecta accidit enim vox aeri: hic enim substantiam pro essentia capiunt. at essentia vocis non est aer: neque enim gemistius est, ut differetia sed percussio,aut elisio ge

33쪽

hus est summum, proximum autem genus,est sernus .is enim ordo est: SOnus e percussione corpo

iv.Vox Samo. Est enim Sermo dispositio vocuarticulatarum ad interpretandum animii. Vox, sonus ex ore animalis. Sonus, qualitas obiecta auditui ex occursu corporii. Itaque ne id quide recte, strepitu vocem esse inartieulata: strcpitus enim est soni spccies, sicut & vox. Neque diuisio proba est, cum dic ut in articulatas voces eas, quaenuli profertitur affectu: na omnis vox est ab animi astectu, est . n. data animalibus ad expressione volatatis,ut in quinto historiaru latius disputauimus. & multae voces ab affectu proficiscuntur, quae sunt in articulatae: ut gemitus, & sibilus ve- amatoru. Sed neque fecte a brutis exclud ut articulatas: ouiu enim voces adeo clare scribi possunt, vi ab ipsis verbum apud nos formatu sit, balare. Literatas aute voces aut illiteratas, perinde atque scribi possent,vel no possent, etia doctiores dixere:ut est apud Gell. lib. XI. Non decreto, inquit, iustaque,sed tacito, illiteratoque Atheniensium consensu. Q rc articulata sit, quae scripto excipiatque exprimi valeat: inarticulata, quq non .Possit autem quis dubitare, an necessaria sit definitio dictionis, syllabae, literae per vocem: prqsertim cum Philosophus in lib. ερui λ ωας, sic egerit. QM-bus resp5demus, id eu fecisse, quunia de Elocutione scribebat, qua vocat interpretationem. Sic nos voce in his libris pro dictione scripta accipimus,quonia vox esse possit: idq; ex usu veteru Latinorum. At isti vocis partem cum dicapi litera,' vocemq. actem percusi umiliteram tantum in ae-

34쪽

reponunt. ergo cum scripta erit, no ei competet

definitiosaeque cum in intellectu recipietur: potest enim nunquam fuisse in pronunciatione.

C A P V T v. cura ἐψnitis. Disserenuagenetica,quibitisperies literarum Dillita tur. Is su generici proprii communes. Quid primmam horum naturas quid primo loco tradendum.

Itera igitur est pars dictionis indiui bilis.

Nam quanqua sunt literae quet iam duplices,

una tamen tantum litera est, sibi quaeque certum sonum unum seruans.Ita sa magnum dictuna est, non autem compositum. neque enim duo harua cotinet tanqua partes,sed duobus temporibus v-pus tractus indivisibilis. Litera ergo genus quod es . cuius species primariae duae, vocalis & c5- sonans, quarum natura & constitutio non potest yVrcipi,nisi prius cognoscatur differetiae forma-bs,quibus factum eri ut inter se no conueniret. Quare de ipsit differentiis in comuni, deque eia sectibus prius dicedum est. Litera differetia ge- derica est, potestas,quam nimis rudi consilio ve- teres accidens appellarunt. est enim serma quae dam ipse siexus in voce quasi in materia, propter quem flexum fit, vi vocalis per se possit pronunciari, muta no possit. Ex hac potestate ortum no- me est,qui est affectus proprius, cuiusque literae, consequens eam vim quae in pronuntiatione sta est. Figura aute est accidens ab arte institutum: potest enim esse litera sine figura: potestq; attri bata mutari. neque solum per nationes, sed etia

35쪽

eidem generi aliam atque aliam diuersis seculis in usu fuisse.Neque vero, quod veteres secere,hq solae affectiones assignandae sunt literis,sed & ordo. Q dam enim natura sua aliis priores sunt: neque hac serie, qua eas accepimus ab antiquis aut ortae, aut dispone dae. De potestate igitur primum,deinde de aliis scribendu esset. Veru quia a facilioribus semper est incipiendum: a figuris notulisque ipsistingendis auspicabimur: quaru causissἱ postea explicare instituemus,simul & nu merum,&ordine ex priscis historiis narrabimus, quem suo loco tandem corrigemus.

LIterae primu fuere sexdecim numero, a Phoenicia ut aiunt Cadmi opera, atque auspiciis

receptae: his notulis, A, B,Γ, Δ, E,I,K,A,M, O,Π, P,Σ, Τ,Υ. Palamedem autem duas adiecisse bello Troiano: E,Φ. Duabus ab Epicharmo auctu numerum: Θ, X. Duae ad Simonidem , tanquam a)autorem, reseruntur:Η, Ω. Alij autem aliter sensere, duasque eiusdem inuento appositas:

Latinae haud magnopere ab his abhorrent, his

HArum quae per seipsas possent pronunciari,

Vocales appellarunt: quae non, nisi cu aliis, Consonates. Itaque etiam vocaliu nomina, simplici sono,nec differente a Potestate latuerutrat cons

36쪽

consonantibus, quae egerent adminiculo, appel lationes mistas ex ipsarii sono, & ex certo adminiculo indidere. Itaque vocales sic nominarunt, ut scribebant A, E, I, o,V. At consonantes additis vocalibus: laque non uno modo:quibus da enim proposuere, aliis postposuere. Sunt autem haec:

TE, IX. Duas autem reliquas Y, & et, propterea quod non, nisi in Graecis vocibus, scriberent, non mutarunt carum sigurata, neque aliud nomen imposuerunt.Item duabus vocalibus I, & v, . cum fiunt consonantes, nullii est nomen factum a Latinis: sed a Graecis v, 2Eolicum elementum appellatum est: & vau: habuitque si suram hanc, a, Claudio inuentam,inuersa, L,atque duplicata.Ver nnominis rationem digamma enim iii denominarunt cum ipsa nominis potes ate non conuenire, suo loco dictum est. Ex his constat, quare in verbo Des, necessario inter priorem posteriorem consonantem interponi debeat, si, vocalis:cum tamen nomen & mutae in fine, de sibili in principio eam habeant vocalem meque e nim nomina ingrediuntur compositionem, sed . pstestas tantum. Sola a. eadem & potestate &nomine semper est : semper enim & pronunciatur, & nominatur sociata obscurae vocali: sic, D. Est igitur proprium tam figurae, quam no-

minis , nunquam mutari : potestatis autem nau tari, ut mox videbimus. Hoc autem dico apud . veteres tum Latinos, tum Graecos: nam nostrai tempestate certis notulis malunt inchoare & ducere dictipnem, aliis autom terminare. Hebraei

37쪽

per aluiuot literarum saguras mutarunt, quibus claudere; voces suas. x nominum ratione porro diuiserunt Cosonantes in Mutas,atque Semivo cales:vt quarum nomen inciperet a Consonante: eae Mutae essent:quarum a vocali, essent Semivocales. inam sententiam, qui essent autores ipsi, nihilo prudentius corrupere: itavi mutis ascribe- rent EF, quum tamen inciperet a 'ocali. Verum

de hanc suo loco explodimus, & hic illam emin-

damus. Principio,non a nominibus species fa sunt, sed a potestate, aqua etiam nomina fluxe- te.Igitur iam fundamentum destructum est.Prς- terea quo modo fregere seipsos quum F , in mu-

tas abiecerunt, ita etia sibi sunt aduersati, quum . t hac eadem sua regula coguntur, eandem literam

quae apud Graecos sit Muta, apud se facere Semi uocalem. Nam si verum cst,Nutas esse, quarum' l nomina incipiant a consonante E I, Graeca muta erit ea ratione, quae tamen apud nos sit semivo- ealis:siquid erra huius figurae, qua Vtimur, X, pro,

CH,nomen Latinis est, IX. Immo vero si a no-

mine petas argumentum, multo sint Mutae cla- . riores, quam Sumtuocares. Quis enim nesciae clarius pronunciari posse, BE, quam EN, aut EL'Verum ita factum est, ut Mutae dicerentur,qua rum potestas sine vocali secta, nulla esset. Ne- que enim quisquam aut B, aut, C, aut plias inum tas, nulla vocali ad ista, clare possit pronuncia i , re. Contra semivocallas , propterea quod a- liquam haberent pronunciationem e voca-im siccutae integritatem nominis dimidium

38쪽

ilium obtinuere:nemo enim interposito inter la- . bia spiritu ipsum p,nequeat efflarentem sibilum in f, in x: linguae autem vibrationem in R: leniorem autem atque haerentem in N: longe leniorem,& sibilo affinem, in L: mugitum Vero vel facilinium, atque crassislimum in ipso M. Ex his patet error alius eorundem qui scripserex, ab I, vocali nomen suum apud nos inchoare tropterea, quod apud Graecos ea d, vocali illonini proferatur. Etenim si ea ratio satisset, etiam IM,&IN,&IF, dixissemus, qua has vocali Graeci nominant. Sed idcirco factum est, ut a praepositione Ex, differret. Κ, autem liter in quare in praesentia omiserimus, suo loco di

sputamus.

Ex his satis constat, prudentius, quam aut Crφci, aut Syri fecerint, secisse nos, quum Vocalium nomina simplicissimo sono eduxerimus, quasi suo sibi situ ortae essent : neque con*nantium subsidiis indigere, ad suas opes dcclarandas, quas consonantes ipsae sane sua seuerent

autoritate,

f;ngularum Merarum potestates.

postquam literae substantiam, differetias qui

bus tuas species constituebat,affectiones genericas, rationem specierum conditarii diximus: superest, ut uniuscuiusque literae vim deinceps s ex usu, atque ratione, eiusque caussas statuamus: a quod negotiu non sine magno labore, Variaque

39쪽

is xv L. CAES. SCAL. LIB. r.

controuersia expediri potest. Adeo enim dege, nerauimus a prisca pronunciadi ratione,ut & vix extent ipso in usu vestigia:& siquid asseras, quod emendet vulgus, tanto vero ipti pertinacius ob s stant. Ac suit quidem tempus quum usui daba' tur aliquid: erat enim inter Latinos. Nunc vero cum etiam Itali ipsi in patria sua peregrini sint . adeo, ut etiam studiose inueta noua a prisca detorqueant Latinitate: nihil aut Barbaris dadum, aut nobis indulgendum esse censeo. A viasibus

autem incipiamus. l Singularum literarum potestates labioru maxime conformatione dignoscunturiquemadmodum non solum ex Martiant,ac Prisciani ,Victo rini,Gellij, Quintiliani,Varronis,Nigidij,Ciceronis praeceptionibus, verum etiam variarii Vsu nationu aliqua ex parte percipi potest. Duobus autem modis potestas variatur, vel sonus ipse, ut quum I, vocalis aliter in voce Ira, aliter in voce Optimus, pronunciatur: vel seni modus , veluti quae exempla a veteribus adducuntur , quibus deni modi eidem vocalis sono attributitur: quini aspiratae,& totidem tenui. Breui sub acuto, &graui longae sub iisdem,' sub circussexo: exempla sunt haec: Hamus, Hamorum, Hami: Arae,

ararum, ara, Habeo, Habemus: abeo , Abimus.

Sed est terti quoque modus, quum in sine cla sulae aut versus longam breuemque indifferenti sono accipitur ita, ut etiam pro longis breues habeantur: etsi auribus suis aliter respondere, dixit Quintilianus. Ac de secundo: modo

in historia sillabarum scriptum satis est. de pri-

40쪽

ino autem sic agendum est. A, non eodem semper apud Graecos fuisse vi detur sono:siquidem Aolenses ipsum pro,H,po

mihi videtur apud Latinos eius literae semper idem sonus extitisse , qui etiam nunc auditur vulgo Romae.. Amon sic caeterae. Nanque E, latius sonat in adverbio,bene,quam in adverbio, Vere: huius enim posteriorem vocalem exilius pronii tiabant, ita ut etiam in maxime exilem transierit sonum,Ηm.Id quod latius in multis quoque patet:vicum ab Eo,verbo, deducisIre.Et in eodem

& Deis: Turrim,& Turrem Frior' ct Pruri.Sicuti igitur haec inter se commutabant sic & v, cum eorum altero habuit assinitatem: quod est ani maduersum in illis vocibus, Optimin, Maximin, Vonimentum. Quae nihilominus etiam per V, scriberentur. Igitur habuit I, vocalis sonbs tres, suum exilem, alterum latiorem, propioremque ipsi r,& tertium obscuriorem ipsius v. inter quae duo Y, Graecae vocalis sonus continetur: ut non inconsulto Victorinus ambigqam illam, quam adduximus voc et, per Y, scribendam esse putarit Optimi. in sonum etiam agnouere veteres Graecae prolationis, post I, Vel V, consonantes, &ante D, Μ, R, T, x. cuius rei exer

pia sint Video , Uim , virius , Citium , Uix. Caeterum neque id nunc deprehendimus ex usu nostro , neque illi afferre exemplum posissent, in quo I, vocalis sequatur 1, consonan- tem , ante cas literas quai in proposito apotῖ-