Iulii Caesaris Scaligeri De causis linguae Latinae libri tredecim

61쪽

adduci queas, ut B, nulla addita vocali proferas.lseque quod pro ratione adduc ut, ratio est: M liere informe diecta, pro deformi: cst. n. in eo Vocabulo,Forma, aequivoca vox: Nam & pro specie accipitur,& pro certa parti si proportione,quibus figura constituitur persectior. Hanc igitur negat praepositio, no illam. Sic formosum a formato aliud est: sic locutus est Euripides: sIρωτονειδος

α ξιον τυραννιδο c. At mutae nomen penitus vocem

tollit,Graecorum sane imitatione,qui eoωνα,non

niam nul Lim sibi retineret vocem. Ea enim sunt natura, Ut magna pars, nisi clausis labiis, aut de tibus, aut Vtrinq; co formentur vox edi nequeat: Idque declarat Plato quoque in Theaeteto : τ ι Γ'

Semivocales autem solo eduntur spiritu: adducta nanque ad palatum, uti diximus, lingua solo spiritu pronunciatur L: tremula,atq; Vir brata paulo in serius, R: si spiritus ad nares ascendat introrsum, ut idem vult Plato in Cratylo, N, pronunciatur: simplici mugitu editur Μ : ipsum vero sibilum satis constat, nullius ope vocalis indigere:quare factum est,ut etiam aspirationis loco poneretur ε hoc, sedet. Ex quibus in summa illud constat, i spiritu pene solo enunciari semivo cales, sic ut .vocales sane solo, a quibus hoc illae differant: quoniam vocales hiatu simplici, semi-

uocales operosiuscula es flatione pronuncientur, mutae nulla. Hac autem horum nominum aptis smam caussam, nostrae scientiae magistra autori

62쪽

semivocales,quod incipiat a vocalibus: profecto

cum a vocalibus: non incipiant apudGrqcos earunomina, no erunt semivocales. Igitur Latini pri sci cum animaduerterent P, quidem nullum pejnitus haberer sonu, nisi vocalis addatur: addita vero aspiratione,habere vel maximum, intellexere:

quippe inserioribus dentibus ad labia lenit cr applicatis exiens spiritus, sibilum imitatus, ipsius F, imagine reddidit quo factum est, ut propter sonisui facilitatem, obiret plerunq; munera, quae ipsis,debebatur. Id quod ite agnouimus in semivo calibus: Si quidem pro . spiratione quoq; positum

scit, ut Felena pro Helena. Atque iccirco etia S,&x, a Gret cis semivocalium innumerum sunt relatae:quarum tamen tenues essent mutae. Aspira- Iio enim tenuium literarum naturam animarat

ita, ut nullius indigens adiumenti soniis oppositus in aliam speciem ad sese traheret. Est enim spiratio quasi vocalis quaedam,aut etia Vocalium anima ipsa : quare mutae apposita semissem consonanti illi reliquit, alterum semissem sibi vindicauit, undedi semivocalium nomen sit secutit. Soluuntur ex his argumenta: Ac primum quod asserunt, non debere vim a nomine mutari tantii abest, ut negemus, ut asseuere antiquos perpensa huius literet potestate,summo studio nome, quod a Graecis accepera ut, in uertisse: idq; indidis e se cundum vim, quam compertam habuere.Neque talem putasse, quia sic appellaretur: sed nomen impositum propterea, quod talis esset.. Aduersus secudu argumetu: negamus necesse esse,omia nomina omnib'claudi semivocalibus

63쪽

o IVL CAE S. SCAL. LIB. I. Neque vero recte sic eos argumetari:Caeterae seremivocales claudunt nomina: igitur si p, est semi- uocalis, claudere ite debet. Neq; enim dictiones efficiunt, ut literae semivocaliu, aut mutaru nat ra sortiantur: sed literat faciunt ut dictiones sint: partes enim totius causist sunt.Neque si qua litera non claudat cotinuo no sit semivocalis. Sed ea regula constituta est ab iis, qui hanc mutam putabat esse. Praeterea hoc eodem argumento a mutis excluda: sic Creterarum pleraeque mutae claudunt, Caput: at s non claudit: non est igitur muta. d,quod priscorum testimonia aduersantur negantibus nomina claudi iapso F. na ut omitta eos usos esse AF,pro AB prae

positione:ipsius sane literae nomen suo sibi sono

F, clausere, etia cotra quam a Grecis accepissenti Tertia ratio negabat ullam semivocalem ante

L,aut R,in eadem syllaba poni posse. At hoc tibi negamus nos: quis enim hoc sibi persuasit, nisi qui mutam putaret F, petit igitur, quod probare debet. Sed & hoc falsum est: semivocales enim

Graeci anteposuere Θ λααν ,

Q itu argumentu quo alui,Nulla semivocalem ante L,& R, positam efficere syllabam commune,ridiculu est. Si nanque superius argumen tu veru est,hoc erit falsum: hoc enim. ab illo tollitur.na quod ibi negabat,nune hic ponunt. Quo aenim modo communem syllaba essiciet, quae ne

syllribam quidem faciti QMdΘsi semivocalis facilitas in caussa est, ut mutae postposita, moratam pusilla trahatur in syllaba, ut etiam corripi pose iit, in qua tamen muta sit: quanto aptius atque

64쪽

commodius id inter duas semivocales fiat Mutarum enim ratione minime fieri constat: siquidem ubi duae sunt mutς, non id euenit,ut in Verbo,Tracto, quod natura sua dibrachum est. Sed ubi muta cum semivocali,ut in Verbo, duae semivocales, ut in verbo Quinta rationem,ex iis,quae diximus solutam videmus: di, nanque semivocalis est, immutata ipsius P,per spiritum potestate. Sicut etiam O,& cum tamen T, & Κ, mutae sint, Vt dicebamus. Quo instituto in alias quoque species eaede mutatur mutae.Addito enim ubilo ipsis C, D, P, siue 'semivocales, praesertim cum fateantur ipsiusquam ipsorum Ps esse sonum faciliorem. Sexta obiectio seipsam damnat: nam sumpta

regula hac, Non geminari praeterita, nisi id permutas fiat: concludit per, muta esse F,cum

tamen inueniamus, Sieti, spopondi, Scicidi, quae incipiunt a semivocali. Neque verb ad id confugiendum est,ut s, nullam ibi vim habere dica mus: siquidem eius sibili tanta est vis, etiam ipsis in praeteritis Graecis, a quibus hic fluxit mos,a que adeo in verborum initiis ita viget, ut ipsam impediat geminatione At si s, nullum erat, utique eo abiecto heminatio admissi fuisset. Sed quid agunt hiὸ nonne Momordi, geminauitλquid enim aliud est Μ, hic dicere,inuta

vice fungi, ut aiunt ipsi: quam .dicere Iss, mutam non esse sed semivocalem' Quae quia diruebat i-sbim canonem,ad mutae sunctiones, atque vices eos miserrime compulit. Quare si eis neges vestati e illud apotelesma,probandum erit ea ratione

65쪽

quia non admittit semivocales. At ego contra, non solum . domordi, hoc obiiciam: sed illud ipsum etiam Igitur id, per quod probant, maior est in controuersia, quam hoc, quod quaerimus : ut omittamus Graecorum & prudentiam,& institutum, a quibus morem nostrum induximus , qui xkηστε, dicunt & λελει τε, & με ad με, &νε atque alia eiusmodi. puerile enim est abducere a geminandi potestate semivocales, mutissique asperioribus attribuere : cum asperiorestiterae prohibeant. in quibusdam geminatio

nem.

Postrema pertinacia, ut cum quinta cohaeret, ita cumcissa quoque soluitur spiritu mutatum P, in F,& mutatam speciem, argumento etiam ipse ordo est coniunctarum in dictionibus: quippe ipsum P,ante se non patitur N: at F, patitur, ita Vietiam ipsum Μ, in se mutet, erat enim AM, ab αμφί Ludicrum quidam additum , ne res quidem

meretur,ut diluamus: Audent enim fingere modum nescio quem, unde F. geminetur scilicet permutatioRem: ut at semivocales non permutationem, sed suapte natura geminari, OD, Irramma, Ennim , &i alia. Quasi vero intersit potestatis per mutationemne, an per natura gemine turrigeminatus enim, quia eius natura ita seri, Quasi ucho no cetterae quoque mutae geminetur:

Obba , Acca , Reddo , iuppuer. quasi vero ipsum quoque F, non idem patiatur Quasi vero omnibus semjuocalibus idem elae ni Missu : Non enim duplicibus. Quasi vero

vete

66쪽

veteres vllam consonantem geminarint. Hoc enim negat cum Festus , tum Varro : & ta-

men ea quoque tempore e mutae erant, de semia

Vanquam n ,& Η, Graecae sunt: tamen quia in stratium dictionum aliquae ab illis pro sectae, harum vocalium semina retinent: sestiua nobis quaestio tractanda est , utra scilicet longiori sit. Duas sententias constituamus: alteram ab origine, philosophice: alteram ab societate, mathematice. Ab origine , sic : QiF proportio materiae ad alterius proportionem , eadem & compositi ad compositum : sed E, est materia i- , psius Η:& o,ipsius D ergo si o,elespngiusquam ita Ω, quam H. Q iod autem o, sit longius, 'uὸm E, probant per regulam: Quinti casus si

laban ultimam aut eandem esse cum postrema Recti syllaba, aut minorem. Igitur ωλογε, cum non sit eadem cum λογης, minor erit. Ratio auritem Mathematica est contra hanc, a proportio ne societatis: Quae est proportio totius ad ioArum, eadem est partium ad partes: si aequalia in qualibus demeas, quae remanent, sunt inaequalia Ergo cum Ei, diphthongus sit longior quam o i: exempta utrobique I, communi vocali, e- rit quod remanet ε, longius quam O. dautem O, sit longior quam o I, patet ex accentu.

N in fine posita E i, auquam aut antepenultima

67쪽

q ' IVL. cAE s. sCA L. LIB. . acuetur, 'ut penuli ima circunflectetur: at si or sit in fine utrunque fiet. οὶκοι, τιλολογοι. Afferre e

tiam illud possumus ante L, apud Homerum

productum aliquando, ελωεια. o, autem nunquam:repugnat enim naturae eius productio. Haec argumenta etsi sunt magis exercitatoria, quam necessaria: tamen. etiam pertinent ad veritatem : neque enim illud Quintiliani recipiendum est:Grammatico expedire,etiam si quaedamnestiat. Nam quem tandem ilic fingit e quadri ui. extra encyclopae dian λ Dicamus agitur, E,esse breuius,quam o, plus enim temporis in hac ponitur proferenda. Diphthongorum autem obiectio illa nulla est. Nemo enim ignorat A, esse longius quam O.&tamen idem euenit ipsi AI, quod ipsi or, euenire dicebant: posta enim in

fine acuitur antepenultima. Praeterea eidem ΟΙ,

non id contingit semper: non enim Ad uerbiis, non optatiuis, οι κοι, ἰκουοι. Et in secundo libro v sua is reprobatus est: nam si iccirco non acuitur antepenultima, cum postrema est longa, quia r selui potest: igitur accentus acutus in qu rtam a fine reciperetur: quod est absurdum: sic,τυ βουλparticipio sceminino in quarto casu: ide monstrusequetur etiam la penultima longa resoluatur, sic τυα s. nec tamen ad id respexere. Vsus tamen Atticorum, si accentu rem metiare, huic sententiae aduersatur , & sauet priori et dicunt enim,

68쪽

C AP UT XVII. tuo m affectio a pateJFatibus inuestigantur.

HAE sere sunt potestates cuiusque soni sngulares: ex quibus si quid praeterea inve

elum asseratur, possit tolli controuersia. Neque enim optimi artificis est ut ait Galenus omnia persequi. Nunc secundum loca sedes cuique debitas videamus. est enim potestatis pars, comite aut vicinam literam aut pati,aut non pati. Igitur literae aut sunt in dictionibus,aut no sunt. si sunt, patiuntur mutationem aut in substantia, aut in loco,In substantia bifariam : nanque aut abolentura principio,a medio, a fine. Sic nomina tria inueta sunt,Aphaeresis,Latine ablatio: Syncope, Latine concisio:Apocope,Latine abcissio. Aut

transmutatur in aliam,Graece, με si δελη. Patiun tur in loco, Latine transsatio, Graece μετάθ εος,

transpositio. Si lacri sunt,addunt,aut principiis, Wγορ εmζ,Latine appositio: aut mediis, εἰ--θεm:. Latinὸ interpositio, alit fini, Graeci dixerunt hae productionem. Haec sunt genera. Species autem,sic:Nanque aut sunt eiusdem no tae,& potestatis aut diueris.Item a numero: una, aut plures. Affectus autem non omnibus iidem, ῆut squalesmeque enim eiusdem generis conso nans aut principiis, aut sinibus additur: neq; du plices geminantur, ut nunc usurpant Itali, ut exprimant vitia linguae degeneris a Latina: ponunt

69쪽

s IVL. CAE S. sCAL. LIB. r. Auo, Punicum, unde nostrum , oue: Hebraeum , , nostrum rabi a Latino hinc dupliciteri aut' enim simplex fluxit, ut a 'Titulo , Tutus: non, ut ait Varro, e contrariomam Titulus His τι alic: unde & τίειν. aut

compositum , a suis partibus, ut abigo. De quibus suo quoque ordine, agendum est. Sed quia transpositio licilior est, ab ipsa, cum venia,incipiamus: nihil enim nocet.

TRanspositione sane interest utrum intelli

gas, relatas in priores sedes literas, an dilatas in post criores. Nam si dicas Fretum, quasi Fertum, a Feruendo : Vtrum intelligas R, antelatum ipsi E, an E postpositum ipsi Rῖ Sed omit tamus exemplum : fortasse enim fuit Feruetum, atque inde nulla transpositione , sed extritione , factum Fretum. In rem ipsam intenda'

mus : Vocalisne, an consonans transponatur. Reretius sane iudicemus, consonantem, non Vocalem transferri. Differuntur enim difficilia: dissicultas autem in consonantibus : quare qui statim non possent, mox in proximam sedem transetulere. Est etiam a Graecis exemplum , p - γειν dicimus, unde σφάγανον. quare cum φα - γανον dicatur, consonans, non vocalis transsata videatur. .

70쪽

ABolitio est,cum tollitur litera. genus hoc

est,ablationis,cocisionis,abscissionis. Quae prius tractanda sunt, quam Praepositio. Interpositio, Appositio: propterea quod tollimus quod est: at quod est, prius est, quam quod non est: est enim habitus prius,priuatione. Si autem ita consideres,iam ablatas esse:tunc e contrario & Sycopam, & alias primo tractes loco. Ne sit igitur fraudi, siue quasi ablatas, siue. quasi auserendas contemplemur. Additur ergo diuersa in principio: Edurus,apud poetam, pro Durus. In medio,. ederga. quae euitandi hiatus caussa inuenta est. maximeque pertinet ad v,vocalem: -ku- merea, a culmus, Hercules. I, quoque eius Vsus sit particeps: AIauita, Ναυ της , Nauta enim

primum fuit. &, C, consonans, Sicubi, Lombut . δἰ aspiratio vehemens: hi APrehendo. & ante medium, post principium: Loumen, pro Lumen.&in sile: pro Additur au tem similis, Aia λ H, in principio: in medio, do in fine Miusicaa. Quod autem Veteres adducunt pro exemplo ex Horatio: Reduce insedem vice. item ex Terent. Phormione, ' . . ISectari inludum ducere, ac reducere. hoc est, librariorum manum , non autoris sdem qimplorare. neque enim in his iambicis vel in illodunetro,vel in hoc tetrametro,necessariasp5deo