Iulii Caesaris Scaligeri De causis linguae Latinae libri tredecim

51쪽

In M,nullam vocem Graecia terminauit : Bar baris, nobisque modus nullus. Tres sonos habere lanimaduerterunt: crassissimum in principio,mi nimum in medio,mediocrem in fine. Sit omniti Vmcum exemplum, & si geminata mu- ltatur,2uammam. Initio enim collecta vox ad in-

teriora narium, mugit: in medio penitus fallit, . iobsessa scilicet ac stipata vocalibus: in fine audi ' itur mediocriter, abeunte iam voce: & quum ge- minatur, prior implet aures etiamnum magis, quam quil est in fine dictionis. Est & alius sonus quum terminat dictione,& altera dictio sequens .

incipit a vocati .vt, Equidem ego: neque enim aut

Galli,aut Lombardi recte tum proferunt: ita e- nim proserunt, ut finem alterius cum initio se quentis coniungant.Nos mediocri sono, & sane

dimidiato,ut intelligas, si voles, posse elidi: per cipiasque differentiam si dicas, i ultum ille: &, i

Isti illa. neque enim totum sonum abolebat: neque enim intelligeres,sitne,2 ultum, an id ul- ia,an Multo, an Multam, I - taque libato tantum sono, statim transabit vox, & in subeuntem sese dat. N,ab M, differt gracilitate:clauso enim ore, &ςffuso sono in nares M, consormatur: at N, aperto ore, & lingua in palatum repercutient' Vocem.

Splendidimmo sono est in fine, & sub tremulo, pleniore in pricipiis,mediocri in medio,prscedes aut seipsum pene dimidio minor est ut

Bruenus,& sequente G,vel C, siue exili, siue aspira- ito, longe adhuc mutilatior,i Anci 'A HIA, A chora. ita vero, vi etiam diuersam literam puta, rem

52쪽

rent: nec dignarentur vulgari figura , sed aliam quirerent, exemplo Graecorum: qui ut aliam o stenderent, inepte alienissimi soni figuram sub- stituere,ipsius scilicet r.Haec igitur cum G,aut ci

a laricis pronunciatur. Recte a Uxermanis,a GaI-

sis malemc enim proserunt,ut nihil intersit,utru dicas, an hoc comittunt in N, quod Graeci in Λ, suo:vt nescio quid spurij inuexerint, quod literis exprimi non possit. - Vi- dentur enim omittere ipsum G,& aspirare ipsum N, scuti Insulani Graeci faciunt vulgo, sequente K I,aulse, aut os, aut Y. Nam Bysantios ego ita loquentes audiui,ut nos pronuntiamus. S, ficilinia omnium literarum, neq; enim sine ipsa esitare possimus. re non est merita ut apindaro diceretur Dionysius quoq; cu R,generosissimam vocat, at ipsum s, expellit, reiicitque ad serpentes, maluit canem irritatam imitari, quam arborum naturales susurros sequi. Pr nuncianda vero est masculo ac costanti ten re,non dimidiato,ut Itali,&Galli,qui per et,pro serunt.Idem .n.sonus est inMisi qui in i :sed duplo maior: non est igitur alia vis, sed duplicata: listat enim non substantia, sed quantitate. i laque ipsum x Tatinum male pronuntiant, prae

sertim Itali in Flaminia, ut parii distet a Z. Quin iidem pessimo consilio atque usu addunt in pro- nunciatione, E, posts, in quod desinat dictio

53쪽

Ac deliterarum quidem potestatibus haec.

nia aute qusdam sunt controuerst,ea seorsum tractare comodius yisum est nobis. Ac primum quidem de T , Eius,ut diximus, sonus fit ppulsa lingua ad radices dentium superiorum: quem sonum apud Graecos receptum est variarn cu sequitur N, ut ANTΩNINΟΣ. emollitur enim atque accedit ad D, nostrum. Eius rei caussa est, quia suspenditur pronunciatio in ipso N,ad pala, tum, ut lingua non ita cito demittatur ad dεtes: ita potius D, quam T, exprimitur. Sic etiam non tam plene efferatur, quum sequitur ipsum M s. Ergo quum nan semper eodem sono usui sit, quaesitum est , quum praecedit vocalem 1, atquς hanc alia sequitur vocatis,an recte cosuetudo teneat, ut aut Galli per integrum sibilum, aut Itali per dimidia tu edanti ut in exemplis, micitia. Igitur qui mutari contendunt, nituntur consuetudine, ac praeterea Grammaticorum . quorundam autoritate, qui bliquos a Lite, de vite, sine sibilo iubent pronunciari, ut a rectis duobus Vitium, & Licium dinserant. Vtuntur praeterea argumento de Graecis

sumptor Namsi illi Π, suum in g, soni flectunt post Μ: si apud eosdem r, est aliud quid ante I K, X: si apud nos v, post transformatur: si I denique Τ, ipsum apud Graecos post N, sonum

mutat: poterit & hic mutare. Potcrant etiarnsi btilius addere: si C, & G, crassius apte A, O, V: exilius ante A, & I, editur: eodem modo etiam T. Contra alioqui ita sentiunt, usum nunc minimi esta & precii , p autoritatis , multaque

54쪽

usui quiddam dedit , iccirco fecisse quonia apud

populum dicebat quem sibi attentum,non rect - qntem volebat: atque nihilominus sibi scien- tia reseruasse.Neque enina, quae barbaries admisit, fouenda: sed quae omisit vindicanda, Neque

nunc extare usum quempia nobis:Barbaros enim omnes esse nos : atque, Ut minimii dicant, per frinos. Consuetudinem, quae lese habς t reclamantem corruptelam esse non ςonsuetudinem. Non negare sese tenuiorem esse sonum ipsius T, ante I, quam ante A, aut o: sed eunde tamenso num esse. Nunc vero nulla esse rationem , quam

in sibilium transeat:neque proba esse argumenta superiora. Consonantes enim a sequenti vocati . nullas mutari, sed a praecedentibus c5sonantibus. aut a sequentibus ob sonor dissimilitudinem.' sicuti soni crassitie quae in B, & P, sit, ςssici vi N, in Μ, mutetur. Graecos quoque habuisse autores linguae nostrae nos, qui nihil eiusmodi commenti sint:sed a Gotthis,Vandalis, Langobardis. in- uectum sibilum illum. Praeterea pudere vehemente debere illos,qui quum alios Veniunt op-l pugnatum , ipsi vitiosa arma afferunt, quorum culpa conuincantur. Licium enim a ligando di istum sicut & Licto rem,non iisdem literis, quibus , obliqui huius vocis, scribuntur, scribi. Rationem autem huius p auitatis esse, propterea quod Barbari' omni in ponunciatione multum ponunt spiritur,4t ut pleraque in sibilum degenerent necessarib. Quo errore etiam ipsum C, diximu ab ipsis pronunciari.

55쪽

De I, consonante.

onsonantem IJemper in principio simpli

cem esse obseruarunt: in medio autem non

semper duplicem:nam in Periurus, simplex est,in aliis aurem multis pro duplici accipitur: aius, Pompeiiu. Adducunt argumentum ab antiqua 'scriptura, per geminum enim II, scribebantur, quorum prius priorem clau- autem sequens sequentem inchoabat. Igitur non solum quum incipit ab eo syllaba, ut dixere, consonans erit: sed cliam, quod omisere, quum terminabit,esse possit. Quin etiam sequente consonante ut in pronomine Huic. neque enim v. hic est consonas,aspiratur enim: neq; est diphthoni gus,& est monosyllabum,atque idem Lest,quod prius fuit in secundo casu, Huius.sicut in est, i quod erat in fluis Ad hanc aut naturam no potuit v,aspirare,sed transiit in pleniorem, scilicet in B, caleb,. neq; enim temere a coelo & vita de duxit Caius minime meritus hoc, quia Quintiliano notaretur:sed sibilus sequens in caussa fuit: quemadmodum e contrario in eius sonum aliquem mutatum est ipsum n , Oufero, Abstuli. Proprium autem est ipsius I,consonantis, in pri- sinam vocalis forma redigi:& augere numerum syllabarum. Hόcq; commune habet cum V, consonantelut diximus. Marii lis vasus est:

dat syllabam quomodo etiam nunc quidam pro nunciant Lombardi: sic etiam, ut supra dictum est, claudit tertium casum relativi Cui: alterum

56쪽

. Sed n&runt miseruiant Leones. Et in obscoeno carmine ita positu est: sed detesiadum no meruit recitari. In Virigiliano aut versu etia omissu est, Tityre passentes a flumine reice capestas. Fecit enim verbum illud Tribrachum extrita A, quae suerat in origine simplici, Iacio. qua sublata, necessarib in veterem vocalis naturam restitutusuit I.quo exemplo etiam in BiIugo, Sc dii Hugo, idem euenit. Non recte igitur antiqui, cum Reilae, ita legunt, ut prima corripiant,statuuntque i,simplicem ibi consenante esse: redarguuntur enim quum aliorum, tum eiusdem poetae autoritate e terti' Georgicon, ubi producitur illa syllaba: consonantis igitur ratione duplicis, nam suapte natura breuis est: . Retice ne maculis infuscet vestera pullis. Inuenias etiam, quum natura media quasi qua' dam si inter consenantem, & vocalem: legimus

enim sim, apud poeta bi syllabum, & apud Te

rentium trisyllabum : item Opprono, &Teneficis,quadrisyllabum,aliaque talia pleraque, oppressis sono ipsius et, sicut etia in voce illaDO, ficta monosyllaba.Accidit autem hoc aliis quo que vocalibus, Ea, Mea, si ua, a, monosyllaba apud eosdem comicos fac ere cogimur: de apta

alios poetas: l Uno eodemque tulit parm. Et Propertium: Eo em habuissecum,quibin αξ Hata capillas. 7,indisserens est nunc consonans, nunc Vocasis

apud Comicos, In adverbio, iam.

57쪽

OVoniam vero literarii finis est, constituere

dictiones, iccirco secuduna earum potestatem factum est, ut certis significationibus aliae a liis potius seruirent: in metu enim, ac dolore eiasiamus: itaque A, A, dictum est, multum enim hiatum praestati. eadem de caussa , etiam aspirationes interiectionibus astitae sunt, affectiim enim notat, chnsertus enim spiritus editur. Ita consonantibus fictilia nomina suis farcta sitnt. Quid enim mollius, quam vox ipsa hoc significas: quid impeditius, qua Bambalio, habes, Baubareὸ quod passiva voce quum protulit Lucretius, etiam plus tumultus excitauit, baubantur. s, valde seruit ad spiritus elisionem:

--falesaxasonabant. R, autem rudiorem atque asperiorem, t e Murmur. Vtrunque coniunctum implent valde, Siridere. & magis cum terminant . dictionem, Stridor. Aspiratae consonantes multo acrius urgent his adiunctae, quippe etiam mollissima omnium literarum etiam exasperant, φλοῖσδες, φλαω, παφλαζω. C. seruit haesitantiae. Υ, timori, AT , ΑΤ. Μ, vastitati, Malum, Mons,Miarium. etia sonum ipsum audias, quas praesentem,

in quibusdam vocibu' 8c apud Virgilium

euius diligentiam no affectatam, ac diuinum iu dici iam nemo est assequutus omnium unquam poetarum: percipies enim lignatorum operam illis vocibus r. - onat icta securibin ilex. 3e illud quantum ev tremit ictibus aerea puppis. Illa autem etiam cum naui dilabuntur. Labitur unsta vadis abies. - ,

58쪽

DE CAVs Is LING. LAT. 3s Tinnitui sese dat N, Canere, Hinnire. Sed omnia exequi non est praesentis operae, neque in omnibus hoc inuenias: fortuitae enim multae sunt voces, ut in ultimo libro est disputatum.

Non solum id, quod recte atque ex officio

faciundum est, cognoscere oportet, sed cita quod prauum est cauere : ita in scientiis quoque perfecte proficimus. Ergo post qua meras potestates perscrutati sumus, ipsa quoque vitia , quae

vitemus ex antiquorum obseruatione, sed more nostro, hoc est, Peripatetico, sunt declaranda. Deprauantur aut vocales, aut cosonantes singulae,aut colunetae. Omne autem vitium fit aut De sectu, aut Excessu, aut Mutatione. Mutatio du- plex,aut literatiam, aut locorum. Ita fit peccatu, aut in substantia, cum altera pro altera ponitur: aut in quantitate, cum maior, minorve essicitur: aut in qualitate, cu sono suo defraudatur, detor queturque in degenerem, aut peregrinum: aut in

turcii alia pro alia subditur, quod faciut Parisie- sis, comuni nomine, no proprio, Rusticitate veteres Latini,Barbarie Grsci appellariit. In quantitate aute error per excessum, Labdaci mus: cum crassius ponitur, ut diximus, L Locus, pro Locus: sc Metacismus, cum M, mugiunt: sic in vocalibus platyasmbs , cum hiatu vallo putant grauitatem afferri ac boni. Huius est generis etiam, Io tacitamus, cum ipsum hexiliter maxime proserui, atq;

59쪽

ita ut etia supercilia tollant: est enim excessus itisono: ac quanqua exilitas sit desectus, tamen etia defectus capit incremetu. Sic cu alias c5sonantes aspirant,aut crassius edunt, dicitur Crates, pro Grates:Brbo, pro Viuo, aut etiaFise , sic &pro illo, Contraria huic ἰχνοσκe, cu defectu peccamus: sic E, & o, exiliter nimis pronunciant quidam Germani, quti tamen I, versus E, deuol- uant .Est autem excessus & ille, quum addunt ii teram, quemadmodum Ε,addunt Hispani &Vascones ipsi s , si coniunctum sit, Escribere Effera' re, Euareuet Vitarent συρι α , quod vitiu est cum ipsum s , crassissimum ac pene sibilantes edimus.

Est etIam in defectu, id est, mutilatio, quum aliquid omittimus: quod Galli faciunt,qui

multas literas inculcant, ut originem , unde deprauatum est Verbum, repraesentent: paucas au tem exprimunt. Contra est Battologia, qui ct Battarismus,a Batto, qui Cyrenas condidit, homine linguae impeditioris. Geminat enim aut initia, sic, Popons, pro Po. ιδ. aut fines, Paulata, pro Paula. hoc etiam dicitur , ab E- 'cho. Vitiu autem initiorum vocatur ab Erasmo Titubantia: commodius Haesitantiam dicas tui haerent enim primae statim consonanti di falsbab eodem παυλισμος. qualitatis enim vitium

est καυλοτης, siue παυλισμος , cum C, aut

non quimus recte esserre: sicut nobis semper defuit lingua ad ipsius R, asperitatem. hi Latine Balbi dicti sunt: quo vitio laborauit Aristot les.Et Alci 5iades qui R,in L, detorquebat qua --

qu m in subst tia possis etiam peccatum dicere.

60쪽

Sed hi Balbi ab Erasino male appellantur Blaesia

M. n.Bkestas vitium oris, sicut &κοιλος ομία: sed bl si distorquet literas, ex oris tortura: κοιλοῦς μοι autem e palato loqduntur, aut e naribus. autem &ρ istac, sunt vitia cruru distortorii, Valgioru & vacciorum, ut apud Galenii videre est.

Postquam vidimus potestatem,quq est forma

elementorum,qua species constituuntur, iudicare iam poterimus F, mutane sit, an semivocalis: sic enim Galenus quoque priorem tη εργώα dicit.Ac mutam quidem esse,vcteres sic pote contendunt: Principio, inquiunt, nomen habet tantum semivocalis, at nomen non mutat substantiam: Item si esset semivocalis, dictionem quampiam clauderet, at nullam claudit: praeterea nulla semivocalis ante L, aut R, in eadesyllaba poni potest,sed F,ponitur. Quyrto, nulla semivocalis ante L,aut R, posita communem facit hil bam,at p, facit. Ad haec, Graecis idem est Φ,quod nobis F:sed φ apud illos muta est: igitur&apud nos p. Sextum argumentu,praeteritorum initia finesque non gcminari nisi a muta incipiant : quare cum Fata geminet sic, Foedi non erit semivocalis.Postremo, F,pro, P, aspiratione accipitur, ut olim Phuga, Phama'. at P, muta est,igitur&F. . Haec argumenta septem numero,ut qualia sine videamus,memoria est repetendum, quod supra dictum est: Mutas non inde appellatas, quod pa-

ὸm sonarent, sed Fbdaaihil: nullo enim eonatq