Iulii Caesaris Scaligeri De causis linguae Latinae libri tredecim

41쪽

n iv L. CArs. sCAL TIB et lesinate constituebant: sed de v, accipienduin est: cuius erunt exempla, Iudex, Iumentum, D'l is, iuturna. Vertim ante x, non habeas: neque

enim praepositio Iusta, per hanc duplicem scri-l benda est: & puto, si Ioro certum sibi sonum habuit Ilii quoque eundem habiturum.Neque tamen semper eodem sono profertur v,sed aliqu*'do pleniore Obicuritate, quo modo vulgus Ita-i licum dicit Dux. Interdum hiatu rotundiore, vi in verbo Columna, & lum-ι.quidam sunt

ex Vmbria& Ethruria qui propius ad ipsus o,

. accedunt mollitiem. Omnino autem Latinil curri Graecos casus verterent, confiteri coeg re nos , sonos illos esse cognatos Πρίαμος Priamus. Etiam modo nunc pronunciant Romani. Quare , quod illi ἰοίας, nos Iuba, Eoles secuti, qui Δομια, ώνυμα dicebant. Ita

j que o, duplicem quoque sonum habuit : latio-

rem, & exiliorem , ut cum ipo V, conueniret.

i Produsis enim labiis & cohaerentibus Y , est pronuntiand quomodoGallorum quidam pro

serunt adverbium, Nunc. Graeca enim vox est νμυνε. Sic etiam in multis aliis, quorum v, br ue est,ea prolatio seruari debet ut Numa, νυριας: Romulus, ρωμ υλος. Habet igitur V, tot senos, exilem ipsius 1, latiorem ipsius o, obscuriorem suum & medium quendam ipsius Y, Gra cae. mobrem. cum suum sonum seruare itati volebant vetores, addebant o, ne in exilita- tem illam Graecae vocalis degeneraret : sic enim scribebant, Ouffnιina, autor Festus est. Restat

tum sonus sim, post c, de cia &sa superiori-

42쪽

na CAvs Is LING. LAT. 13busvilde diuersus, implens scilicet consen an tium illarum vim, Lingua, Aqua, Suadeo. quanquam post sibilum hoc tertio exemplo etiam a prioribus distet sanet auditur enim aliquantum, ac propius accedit ad consonantis lineamenta. In prioribus aurem exemplis, aut nihil, aut vix auditur : sed crallitudinem quandam apponitduntaxati aliter enim dicas Tingo. , aliter Tin-

. M. Germani nostrates pene per digamma AEolicum proserunt; suspenso ipso G, parum per: Rhenani, & qui in Belgio sunt, nonge mollius, & satis Romane. At Erasmus in libro de pronunciatione filio putauit v, eodem modo subiici ipsi c, sicut & ipsi G, in exemplo prono

minis Cui. est enim ibi v, vera vocalis: I, aurem consonans, ut suo loco dictum est. Illud quoque igitur falsum erit, quod veteres prodidere V, cum post c, vel in , praecedit, aut Ε, auti, api AE, Graeca: vocalis Yί vim obtinere: neque enim ullum sonum smilem gerit. Si enim ita esset, Graeci ipsi non tam laborarent: haberent enim ad in nus suam literam, & scribebant

xyINTOΣ, quod apud nos est, Vmnnu. Sed ipsi&scribunt, ΚΟΙΝΤΟΣ, &pronunciationem illam nullo modo queut assequi. inc madmodum autem I, & v, sani consonantes , suo loco di- tum est. Diphthongorii quoque ratio non eonstat hodie nullam enim ex proniiciatu nostro percipias: neque tamen seustra inuectae sunt. vertim noi est nunc laborandum, ut ora distorqueantur, ad

43쪽

eiusmodi explendam ambitionem. Satis hi enconstat, AE, proximam fuisse Graecae AI, & OE, vocali v.Nam Afum,legimus, A V, autem non ut nunc pronuntiant Itali, a quibus audias sonos duarum cxplicatum, sed declinauit 'olim ad o, quomodo Franci nunc rectissime v-tuntur. Qxiorum si quis dicat Caurum etiam corum audias. Graeci nescio ait bene pronuncient: a quibus intelligas priorem vocalem:altera autem sono si miliorς consonantis solicae.Sic & E Y, ii - dem. Nos aeque male, atque ipsam A V. Graecam vesb o Y,ridiculo Galli pene per O,proserunt, &ineptius adhuc magis cum diphthongos diuidi ac distatuunt, earum ut sonus audiatur. Nec d suere qui Grscam inueherent in Latinos, quoniam veteres sic epunctabant, Terrai, Frugistrati Item alteram Ei,iis in vocibus quae utriusvis -

rum priscos unica ad id litera contentos suisset dem Nisidius autor est, O tanquam igitur mutantur soni, manet iulis tamen pristinae genus potestatis: at tam I, quam V, penitus amissa priori vi, in aliam sunt transirilitata. Nam cum sequente vocali Vellent eas pronuntiare disiqnctim, sic, Vi LJor , Infim,nabiit sane vocalis illa,ac praecede psi mutauit vim. Quorum altero ut Graeci c*rςnt,

44쪽

rent, sciliceti, ita ipsum multae nationes retinuere. Hebraea, Arabica, Germanica, Scythica, Armenica,Illyrica. d iccirco a Graecis factu non est, quia longiore semper tractu uterentur inpropunctando , ipsoque in hiatu consisterent: quod vel ex eo declaratur, siquis an ini aduertat eam literam etiam ante vocales frequentissim Econtra communem caeterarum naturam produci: quare non potuit in alium sonum spurium degenerare. At Latini paruo posito momento ob soni gracilitatem facili me in subetintem proximam transiliere , ut non penitus abesse Rbsono ipsius c,a qua tamen quantum distet,suo loco videbimus. Qupmadmodum illud quoque, An Graeci alteram habeant: V, scilicet. pe queenim h1c de his cognoscere possumus ante, quam& ipsus c,cui est 1, proxima:& ipsarum ei, ὸc Pis,atque a naturam perspexerimus.Hoc igitur iam agamu

ΑMa, quide Graeci hodie aliter, aliter pronunciant Latini.Nam pressis labiis Latini, at Graeci laxiore labro superio in inferiore applicato dentibus superioribus: quaquam veteres Graecos non aliter, quam nos utimur, usos esse palis est. Varro nanque cum nostrum balare, verbum magis commendat, quam Graecorum Wλα, sane utrunque fictilium sono pecudum contendit : ostenditque eos .debuisse

45쪽

aa avL. CAEC SCAL. LIB. r. Vocem ouis Balantis, ut βηλιν, non nomen imponerent. Quod si ut ipsi loquuntur nuc, non ut nos proserimus,olim pronuntiassent. sic quasi propemoduna per Eolicum digamma, non reicite corrigeret eos Varro: ncque enim valant pe- cudes, sed balant. Vasconibus quoque hoc est vitium peculiare, Ut eo modo pronuncient v, quo& Graecos dicimus. Itaque lusimus in eos epigrammate, ut corum Viuere,Bibere,sit. Contra quaedam nationes nimis crasse pronunciant per P, Vt Futam , pro eo quod esse deberet, dicant.

Multo diuersor usus est ipsus C , Idque non solum in diuersis nationibus, sed etiam ipsa in Ι- talia Ac sane idem esse nostium C,quod Grqcorum sit Κ, iam receptum est: explosaq; eoru sententia , qui aliter autumarent. Tanidque magis

Scauri Gramatici,qui putarit nomina, in quibus A,secunda esset statim sede, per K, scribenda esset sic: Kalenda , Karm. Etenim si propterea fiat quod Kappa, nomen includit vocalem illam, sane nulla eiusmodi vocalis add/tur in cotextu dictionis: aut ea consonans nulli praeterea voci ab aliis vocalibus incipienti apponetur. Hoc autem falsum esse vel ipsi ostendunt Graeci. praeterea ipsum C, eadem ratione non apponeretur nisi sequenti E, Vt Cepe, caeterorumque elementorum par item esset ratio. Quin Κappa nomen

maius , quam quanta sit haec potestas , ad

quam arctare conatur ipsum. Alii ita censuere, Graecis tantum vocibus attribuendam, qui ae

46쪽

Dremetent,per x, Graecum scriberent. Iod sola aspiratione ab ipso K, distat. Nulla igitur ratio

est. Ipsius ergo sonus C, cum sit idem cum sono: ipsius K,cauendum nobis maxime est, ne addatur aspiratio id quodTlvuscorum non pauci faciunt: se ij frequentius , qui Arnum flumen accolunt sed siccissime est pronunciandum, non mucrone, sed latiore parte linguae interioris add ueta ad pa latum,atque astricta,ut quam tenuissimus quamque expeditissimus sonus transabeat. Galli tu pissime per sibilum edunt i ut non discernas, Gramne, an Sellam , audias. Germani nostrates non tam crasso sibilo : at Germani Bclgae, S: Hispani, non aliter, quam Galli Circumpadani , &Veneti,& Flaminij,&Ligures, sibilo tenuissimo,&balbo. Qui omnes redarguuntur eo, quod insne dictionum Graecum seruari sonum satis patet: Vt in Hic, Nec, o, flec. neque enim sibilo terminantur, sed in sicciorem sonum,qui appo sua vocali debuit perpetuari. Acquirit tamen crasoremsonum pro vocalium ratione: crassius enim dicas, Carus, tam, propter lati0rum vocalium hiatum, quam fera, οπεμ, propter exilitatem. Eandem inibimus rationem addita aspiratione, ut crassius aliquanto pronun-cie χαρος, ορος,quam Item diphthongos prout ad vocalium certarum sonum propius accedent. Si autem s, praecedat ipsum C, vulg4 non audias: atqui volunt eos emendare, etiam in eptis conatibus vastant pronunciationem, quam tu e Thus corvi a co'suetudine commQ- .vite ex bis

47쪽

Similima huic est atque adeo, ut ineptius

cule quidam eandem esse contenderent. Galli nihilo secius eam proserunt, atque ipsum Κ, ad que etiam crassius, horumque imitatores Ligures Taurini. Qui vero caste atque integre in Prouincia versantur pronunciationis, includunt aliquantum potestatis ipsius v, sine quo a de caussa nunquam scribitur. Non missor aliorum error, qui cum huius vim similem qsse proderent potestati ipsius c, male caussam assignarunt, propterea quod mutuo inter se conuenerenturi quoniam diceremus, Coquin, oci, de Ar 3,Aη-quites, & Cuim , cuum, & Sequor, Secutus. Ete'nim mutationis ratio fallacissima est. Omitto sexionum terminationes,quibus in M, S, mutari videas, Titus, Titum, & in , 'Paris, Paridis, hoc enim factum sit discriminis gratia in casibus. At pro R, S: pro S, T, inuenias αρρεν', αρσεν,. ετὼλο c. Non igitur a mutatione,

sed a sono ducendum est argumentum. Sed neque , Ut ex Varronis auritoritate contendunt, serit a literis potius excludenda , quam aliae literae quaerendae: Naris ire elementis ita euenit, quemadmodum in rebus: ut plures essent soni, quam eorum notae. Quae fuit caussa, ut etiam diphthongos comminissecrentur. Itaque

frustra litigant, sic : si alia est in , ab ipso C,

propterea quod V, sequente alium percipimus1bnum': ergo erit G, quoque alia a seipsa, vel cum necessario sequatur v, vel si sortuito. Intelligo necessari. propter ipsam , ut Itangua: sortuito , propter Vocem , Ut ligus.

48쪽

Hic enim dicimus nos,consultius quirendam aliam siguram,ipsi o,qua hanc capiamus potesta- tem, quam prudentissime inuentum exclu- dendum .Fatemur enim C,aliud,atque aliud esse,

non minus, quam ipsum v,cum sequitur vel Vel G,aut alias contonates. Non erit igitur idem cum C.Nam si sit:ergo alterum pro altero pona' i tur.idem igitur erit & dis,de Cui cum tamen Vtrunquest monosyllabum: & alterum claudatur. vocali, posterius autem c5sonante. in priore non audiatur secundi sonus elementi, in altero autem

audiatur. Neque verb politissimus autor Catullus initio statim pulcherrimi, ac diuini poema tis,sic scripsisset, Peliaco quondam prognata vertice pinus. neque enim idem sonat ac si dicas, Peliaco costis surgit de vertice. Est autem sonus is & Graecis,& Gallis inimicus. Hispani non sem per, Vascones semper,Itali faci-

lime obseruant.

Proximum ipsi C, est o. Itaque Cneum &sineum , dicebant: sic Curgulionem de Gurgulio-ηm, appulsa enim ad palatum lingua, modicello relicto interuallo, spiritu tota pronunciatur. At Calabri, & Campani, Vmbrique, atque alij eius

P tractus, etiam sibilo eius sonum faciunt crassio rem.Contra Flaminij,& extrema Picenoru pars, ac togata Gallia versus et,ut quantum distat LG- bardorum C,ab ipso c, Thuscorum,tantum Fla- miniorum G,ab ipso G, aliorum: medio inter' uosque nos proserimus rectissime. D, tam Graeci, quam Vasco'es , atque etian

49쪽

IvL. 'CAE S. SCAL. LIB. t.

Arabes aspiratius proniiciant,subdita scilicet tibiis lingua.Nos siccius,vix apposita ac celeriter abducta. Huic assinis est T, pertinacius appulsa lingua. at Graeca cultis coniuncta Θ n6 ut Galli proserunt, ex ito de gutture spiritu crassiore, sed vi Graeci ipsi interposito suaviore flatu subiecta lita gua laxiore spatio dentibus, quam in o.

. F, P, H,V,quum est consonans, tres sonos, suum

quaeque edunt:sed ita, ut & cogeneres tutelligas, te non unu . Ac digama quidem 2Eblicum, quod nostruiti est v, ab ipso et, differre palam est. Eoles enim,qui haberent di, etiam digamma quaesiue re. Ita F, ab ipso di, distare videamus, cum ante

M. & M.Tullius irrisit Graecum testem, qui pri .inam literam F nesciret exprimere. Itaq; non defuere,qui Phamam quam Famam scribere mallent , propterea quod Graeca esset vox. Puto autem fuisse F, validissimum astricto superiori bus dentibus labio inferiore. Mox sequi id, dilutiore , i. Quo more etiam in praesentia utun tur Graeci ipsi Tertio loco mollissimum v,

quomodo nunc quoque dicimus , aut non multo attentius. Par enim est : ut retineat etiamnum quippiam veteris vocalis, unde ortum

habuit. Q re notat Victorinus sic scriptum inuenisse, Sε Ras: quasi duplicis v v, nota esset, utSER vvs, diceretur. Sed multa marmora barbarissima fuere in nouantibus posteris in veterum contemptum. Quod autem aiunt v, semper esse sinplicem , nunquam duplicem consonantem,

sue in principio,siue in medio sit:& ipsis bab re

50쪽

debemus fide, qui tunc incorruptas pronunciadi tenebant leges: & facit ad id, quod stituebamus mollissimo sono esse. d si quis obiiciat, praeteritum dicamus mediam syllabam illam

sua, non consonantis natura produci: sic enim dire, sic quoniam ηἰον. Itaque non produxit primam in Oue, quonia non potuit: fuerat enim Oi Gqu re sonus no suit multus interpositet. L, geminant atque aspirant etiam cum solum xsi,Gabali, Arverni,& Ligurςs Taurini locis aliquot. cotra nostrum vulgus vix adduci potest, ut seminent:Graeci nunc sic pronunciat, ut aliquid aliud intelligas I quasi succedat i, consenans ipsi L,& sequenty praecat vocalem,qua pronuciatio- nem audias hodie apud Thuscos, quum dicunt, apud Vasconcs, quum postponunt aspira- tionem apud Hispanos, quit geminat. Sic igitur Gr cus, ιλιαδα: Thuscus, AEliada Vasco, qllia da Hispanus,Aliada:onmes aeque male,si ad Latinitate sese conserant. Sed Graecis hoc corruptὸ dici puto. Qign veteres obseruabant exilius esse dum geminaretur, infesta: plenius quum finit

Illaba,aut ante se in eadem sy llaba habet conso nantem, ut Sol, Flavim: medio sono esse, quunt

inchoat, ut Lux, Caelius.

Huic aliquo modo similis est R,sed longinqua

tamen:eode enim oris modo editur. Sed uda est L, t R, spirituosa: illa simplici sertur tractu, harevibratur. Itaq; ob ea vibratione aspiratione accepit a Graecis,exit enim quasi bulliete voce. Α - pud nostrate vulgus vix duplicata usqua audias

Midam disteta ac rigida lingua ignauius efferuti