Iulii Caesaris Scaligeri De causis linguae Latinae libri tredecim

411쪽

sunt: neque ullius artis egent ad coniungenduim. Qis vero disiuncta sunt, ea per copulam colun- guntur: Vt, Lego, & Scribo. quamobrem sicuti per subiectum a natura coniunguntur: ita factum est , ut per Participium similem nanciscere tur coniunctionem: ut, Legens Scribo. Tertiam verbNecessitatis caussam' ut intelligamus, haec prius sunt perpendenda: Caussarum quaedam extra rem sunt, quas Galenus Vocat προκαἄρκτικας, recentiore Primitiuas. faedam interiores, at

que hae duplices aut enim sunt, aut non sunt coniunctar. Ea vero diuisio secundit in Accidens,non secundum Substantiam fit. diuerta enim sunt .liquando a seipsis secundum situm, vel secundum Tempus: neque unam tantum speciem caussarum sequuntur: sed tum in efficiente, tum in materiali inueniuntur. Ac illa quidem que extra rem a nobis agnoscebatur , est : veluti, Ferrum, siue serri illa actio: e percussione enim vel tumor, vel sanies, vel eiul modi. Quae autem interior est, nondum coniuncta, προητε μ ον a Galeno,a nostris Antecedens dicta est,tam apte,quam a Cicerone cum dicitur in Officijs Antegressam esse bonestatem: ut, succus hesternus, qui postea putruit, caussa febris factus est: caussa coniuncta est is, qui nunc putridus est, atque hic quidem non selum tempore , aut situ tantum differt a seipso, sed etiam substantia. Aliquando autem, uti dicebamus, non Substantia , sed Loco :'interdum enim fluit singuis probus, atque incorruptus,qui tumore efficiat, cuius ipse caussa

sit materialis. Ad has igitur caussas significanda

412쪽

DE CAvs Is LING. LAT. i. 37r Participium fabricatum, maximum sui sum videtur praebuisse. Quippe si dicam,Percussi,

di vulneraui: non necessario adducor, Ut credam,

vulneris caussam esse percussionem, quam intelligo ex verbo,Percutio. Quod si dicam, Percu tiens vulneraui: iam plane constat. Si dico, Sanguis putruit,& febrem secit: Putret,& Facit, non tam clare explicat atque sic, Putrescens facit Prq-ter hanc necessitatem,etiam mirum afferunt orationi decorum : cuiusmodi in futuro passivo setitur Liuius in xxiiii. Et sibi redites comparan dos esse:id est,qui possint cum caeteris committi,

neque cedant. C A P v et C x L II I. Gerund, Causse.

CVm igitur essiciens, & materia per Partici

pium absolueretur, maiorum nostroru prudentia factum est, ut haberemus, quo modo sormae, finisque eadem orationis commoditate ex . plicarentur. Quare ex his Participiis tepora quε-dam elegere, quae imitarentur quidem Graeca il-

κτεον,μο .iτεον: ampliori tamen, uberiorique

usu circumferrentur. Haec Gerundia appellaue- rhtribus praescripta casibus, Pugnandi, Pugnando, Pugnandum: quorum medium seruauit vires Participij: sed tanto aptiore modo, quanto suserabantur a Participiis Verba. Sicut enim apertius editur causa, cum dicas, Caedens vulneraui: quam cecidi: sic excellentius clim dicam , Quia caederem vulneraui. hoc autem Gerundio con - pitur totum, Caedendo vulneraui. Est autet a. . ρ q

413쪽

372 IVL. CAE s. s CAI. LIB. VII.

multis in rebus Arma,&sinis idem. Finis autem

partim extra nos est, ut Nauis extra fabrum:par tim intus in animo, ut ea quam ἰδἰ αν vocant,qua tmovemur ad eam qu* extra nos futura est. φtrunque sapientissime explicarunt. Nam& Pugnandi,& pugnandum,sinem significant,sic,Pugnandi caussa equum ascendi:5, Pugnandum est ex equo: sed illud est medius finis, hic autem illuconsequitur. Ex his autem patet esse Participia, tum natura, tum usu non absimili, atque etiam forma. Habent enim Osum , ut Ad vescendum, apud M. Tullium: &, ob tacendum,apud Grac-

cnum.Neque tempus, ut aiunt, amiseremam ta

metsi cum praeteritis ponuntur, sic, Iut ad pugna dum: tamen pugna futura fuit, quae nondum esset: alioqui nequeas dicere, Marius deduxerat legiones, facturas hostibus pugnandi opiam. Pii gnando autem paulo liberius, elapsum est: Pu- tgnando vinco: id est,dum pugno: ac potius causesam praecedit, quam c*nstituat: vincendi enim caussa pugnamus. Significationes quoque ita tenuere,Vt ςasus suos expetant: Studio visendi ur bem. Sed ita sane factur est, ut cum sorma sit passiua, infrequentius passive accipiantur: a deo ut quidam an recte Ponerentur, dubitarint. At enimuero eorum usum primum formae ipsius rationen i sequutum esse, par est. Iustinus tana in prooemio, quam in XVII. ex ipso Trogo Otiam primum casum passive posuit: Athenas crudiendi caussa missias. Hac quoque parte Graeci sunt a Nobis superati, quibus Infinitivus cum articulo mendicandus fuit. Veteres autem bre

414쪽

CADIS LIN c. LAT. 373 vitatis studiosi frequentius usi sunt, etiam in ipsis Titulis, de edendo,atque eiusmodi. M Tul lius in tertio Officiorum festiuς, Si discedi labor potius est,quam voluptas. non enim posuit pro Infinitivo, ut dixere: sed abstinuit ab repetenda voce illa Labor, sic: Si discedi labor,poti us labor . est,quam voluptas. Hinc doetissimi viri collegere, ne nos quidem passivi Participi praesenti desci tempore:Verberando sum defessus,Ρugnando vici, Legendo libros:idem est, Verberans,Pugnans,Legens. Etiam illud Vergilianum Voluc-da Dies, praesentis temporis inuenere : sicut &Iusiurandum. Sed sane lusiurandum, futuri fuit tomporis.antequam daretur,sic dicebant, Iurandum tibi est: sic, luenda dies,quae attuli quod

n pndum fuerat. Postea usu deflexa sunt in praesens tempus,atque etiam in praeterito, ut dicebamus , Gesar ignoscendo auxit hostium nuimerV., quia ignouit. caussa autem est, qualis cum dicis, Pugnaturus suin,& sui. Quoniam vero transit in Variatione sicut, λαχητέον & ιιιι ιητεα,icclyco alia partem a Participio nonnulli penitus negarunt:

quia idem sit,Legendis libris,&Legendi libros. Alii verb hoc ipso affirma uni esse aliam, propterea quod construetio esset diuersa. Sed nos

eandem cum Participio diximus, usum autem mon semper eundem di Accidenti autem non nati latur species. Proprium autem est recipere Prae- ipositiones,Ad agendum. Vergilius etiam aliam apposuit, Ante domandum: de, Inter agendum: quod Graeci tacendit: & apud M. Tullium: 'trunqueti rictum estLab amand'

415쪽

tio scribendi iuncta cum loquendo est. Ausi sunt. quidam dicere, In capiendum hostem v do: sed

hoc non memini.Proprium ite carere vartiatione Personarum , Generum: atque etiam Numero rum . id quod traxere ab Infinitivorum natura.

sar it ad oppugnandum Massiliam: Camilla pergit ad fugandum Ariantem , ut commune sit ad uti unque , oppugnandam Massiliam, & Fi

gatura Aruntem. Sic Numerum communem a

pud M. Tullium: Stoicos Epicureis irridendi sui ficultatem dedisse.& Liuius in primo:Vestri ad hortandi caussa. Falluntur autem qui per Debet,

aut Oportet, putant interpretari Gerundium, ut in illo, pacem Troiano ab Regeretendum. Omne nanque futurum,aut hanc, aut eius cemodi recipit interpretationem: ducimur enim, aut utili, aut necessario. inoniam Fero caussam statuunt, iccirco plus indicant, quam Verba, atque etiam Participia ,. sic, Video futurum ut urbs expugnetur,Video urbem expugnandam: euentum Alum narras.at sic, Dico expugnandum Vrbem:proponitur non solum sinis, sed etiam deliaberatio. quare Graeci djxere Adverbia θ εσυης,

tum illii animi qui in finem duceretur,commo dius declararunt, cum Gerundia appellarent. Sed quo vocis flexuὸ eodem sane strii eoru naturae sons fuit. Vt quia gerendae res essent, quae voces hoc indicarent Gerundia dicerentur. Asia beoru vse,Nomina participialia: neque enia ei ς rura Nominat γ' regercnt casum: neque pura, Par

416쪽

nn o Auste L IN C. LAT. 37si participia, quae passiva voce gererent ad tuam si gniscationem. Caussa autem qua ducti sunt, ut defraudarent sisnificationem, atque in activam demitterentutinaec suit: quod palliue intelligebant ex parte appositi, non suppositi, sic, Eoad oppugnandum urbem: quoniam prius suerat, Ad oppugnandam: & eodem modo dictum fuit, scuti notauit Gellius , & nos diximus in capite de Infinitiuo , Hanc rem praesidio suturum. Alij etiam Gerundiua voluere, quae ab illis petes.

1 supinoris Ratio.

Ρ Λx prppemodum ratio Supinorum; sed lon

ge maiore affectu notant: na Eo ad pugnandum,futurum significauit:Eo pugnatum,ita posuit turum,ut iam absolutu ut. Ita est,quomodo apud Homerum, O Signi .

sicat igitur actionem cu Actiuis, passionem cum Passivis. Eo factu iniuriam: Iniuria mihi factum itur. Sed sane semper passionem quandam sapit: neque enim est, Eo ut faciam: sed ,Eo ut hoc nat. quasi,Eo ad rem faciendam quidem, sed ita it factum iam spetem. Sic Sosia: Dictum puta Cum igitur hic sinis significaretur, non immeritb altera vce alterum extremorum signatum In motu enim est, & unde sit & quo sit. Itaq; rectissime dicitur,Venatu venio: sicut,Venatum vado.Sextu enim casum huic usui esse comparatu diximus. A me itur: sic, enatu ituricontra quam rutarunt. Plauti. n. est iαMenaechmis Obso tu

417쪽

redeo. & Catonisin libro de re Rustica , primus cubitu resurgat.ut haec si vera constructio huius Supini. Narii ea quam ipsius puta 't, Expugnatudissicile, lirabile diehu: tortasse non sit, sed Nominis. Vocatu Drus,id est, vocatione. sic Iussu,&Permissu dicimus enim,Facile expugnatu: id est,

Oxpugnatione. 'Quare autem supinum dictum sit, haud san Et c*nstat. Narn quod aiunt Veteres,id ea caussa factum, qoia a praeteritis passivis dui a essent, quae

praeterita Veteres Supina appellarint: non solum non soluit quaestione, sed etiam auget. Nam qua' ob rem Praeterita, eaque passiua tantum hoc nomine dixerint illiΘNos in libris historiarum Aristotelis ostendimus quid Pronum, quid Supinumst. Neque recte a Theodoro τὸ υ: lis esse acce' pium, ut Latinis auribus satisfiat. mc vero ita placet satagere: Gerundium a supino ita disterre, sicut Futurum a Praeterito: Vt aliud sit Faciendum:aliud, Faci um. Itaque quod gere' dum csset, strenui viri, ac fortis iudicarent et contra, quod iam esset gestum , minus excitare nos ad agendii. Itaque Tityrum supinum facit poeta sub arbore, lςntum scilicet, ac recubantem: Meliboeum certantem cum sortiana, ac res suas magis strenue

quam feliciter gerentem. Igitur,Eo ad pugnata' dum: gerendam rem significat in viro diligenti: Venio pugnatur rem gestam in homine,qui possest otio parto flui. Haec esto caussa,quae persuale iit antiquis ' Praeterita passiua, Supina dicerentur. Vt posset in vimque aurem, atque etiam su

pinus cubare. 7: .

418쪽

OVemadmodum Gerundium idem diuersis

Temporibus accommodatur: Pugnando vinco, vici, vincam: sic etiam idem Participium diuersis modis: adeo, ut in passi uis etiam modos ipsos constituerit: Doctus essena,suissem, fuerim, suero.Vtinam pugnans vincerem,alio modo dicitur , quam sic, Pugnans vinco. hic enim est de Pugno, & Vinco:ibi autem, Vtinam pugnarem, Vtinam vinccrem.hoc quoque a veteribus omissum est.

GEncra tria eadem vὀx complectitur, Hic, haec, hoc pugnans. neque id natura potius quapia,quam sorte: nihilo sane consultius,quam in nomine Felix. Falsam nanque adducunt cautassetn: Cum enim Verba, inquiunt , omnibus sine ullo discrimine iungantur generibus sub eadem voce Vir, lulier, Mancipium sedet,eiusdem ni mirum esse debuit saturae Participium, cuius fuit Verbum, a quo fluxerat'. At enimuero falluntur: Quippe verbalia quoque nomina, quae a verbis manant, nihilominus genera variant: Victor,Victrix , atque etiam Victricia,apud Lucanum. Prς-terea quis nescit apud Grscos tria genera in Pa ticipiis totidem signari vocibus sos renid ne in nostratibus quidem variatio illa ignota est: vi in passi uis patet: Amatus, Amata, Amatum,& in a-ctivis, Amans,Amantia.

419쪽

PRisci negabant Participia per se componused

composita a copositis Verbis derivari: icci co Figuram ab illis trahere, non ipsa illam conficere. Hoc autem salsum est: multa enim syntquae suo in genere Compositionem admisere, n5 ab aliis traxere: ut, Omnipotens. neque enim at Verbis tantum composita stu'nt omnia,Ergo figura Participiis per se competet, ut caeteris: non per accidens,n dixere. .

TEmpora quaedam simplicioris intellectus,

quaedam amplioris habuit Participium: ne ique secutum Verbi est integram rationem. Nam Futurum, quod erat diffusillimum, atque ob id a Grscis scissum in duo, unica voce complexu fuit. Item duo Praeterita At Praesens quod esset simplicissimu cu intellectione Praeteriti imperfecti coniunxit hirica nota. ut Amans esset,quii amat,&qui amabat.Neq; caruit ratione: ostedimus enim apud Philosoph0s naturalem quanda continuatione significari per Praeteritu imperfectu, ut nomultum a Praesenti dissideret. Illud vero maxime quaeretur: cum apud Graecos tria haec Tempora tam Aetiuis,quam Passuis sint attributa qua-obrem Latini Praeterito activo, passivo Praesenti defecti sunt' Atque in quibusda sane haec omnia sunt: Hortans,Hortatus,Hortaturus, Hortadus. At in aliis,quae simplici constant forma, ut Amo,

420쪽

UDA CAVsis L IN C. LAT. 37 quare non possedere praeteritum:Vt Amor, qu re non posscdere Praesens Θ Sane hic nihil habeas, quod respondeas, praeter negligentiam: adeo ut in illis quoque, in quibus omnia esse videbantur, vocem quidem videas, significationem non videas. N in Sequens, praesens quidem est,& Hortant: sed signincatus activus: ac sane ab eodem verbo Sequor, si potuit deduci & Sequuturus, dc sequendus: quare non potuit in praeterito dis in Quin esse,Hortatus activii, ab Hortatus,passivol

si potuit ab Amo,Amans: quare ab Amor, nihil potuit'

QVemadmodum Verba manent, aut mutantur,sic & Participia.Nam Lavant, recens bamus inter με s. sic Voluentibus annis, eadem suit significatione,qua Voluenda dies,ut est apud Homerum: et πλο ιουν inti R. Sic mutauit Oriundus,non sine ratione. subesst autem caussa,vt ignorata,sic acuta. Est oriudus Roma,qui Bono ni* ortus, Romae oriri debuit, quo in loco lareuhabet patrios.itaque idem est Oriudus,quod Oriturus.Futurum enim hoc non desinnat quod e rit,sed quod non fuit, & futurum esse debuit. In passiua autem voce declararunt: quonia ipse iam

per se non poterat oriri,aut agere,ut oriretur sed fato,aut senatusconsulto, aut rescripto, aut rece

sone affici muneribus ciuitatis poterat.