장음표시 사용
421쪽
P Ropriu est Participij, fieri a quibusdam Ver
bis, quorum non sequatur significationem: ut Sequendus, a Sequor: passiva significatione ab activa.Id autem propterea euenit, quia liqc omyria, quae vocamus Deponentia, olim Comunia su
re: atque iccirco Deponentia dicta . quod deposuissent alteram significationem quam habuissetit. Sic Verbi significatio vetus abolita in Ver bo, uianstin Participio. quemadmodum deleto
Verbo toto, mansit Participium: Laboratus, Re , gnatus Erratus,Trium Datus,Decursus.Sed ad huc loginquiore ratione,Auritus, Pellitus, si sunt Participia. autem exempla afferunt mutatae significationis, fortasse non omnia carent ratio ne.Nam Discretus,sac significet virum modera-
tu: non est quia discernit,sed quia a vi lgo sapieti tu malentia secretus fuit. sic Circunspeci us, non qui Circuspicit:sed,ut Homerus dicebat,qui circunstantium ora, atque oculos in se conuertit:id quod cum fiat ob viis praestantia, actu admirantium transtulere ad significandum caussam, pro Pter quam admiraretur. Sic Beatus, diuitem notat, qui in sulta bene, ac benigne potes gere : at Beatus pani tui est Participiti, quem bonis, ut appellat Graeci Fortuna voluit beari. Sic Cati
tui quern cauendum dicerent: quem, ut ait ille, trum noscerent, aut stanum in cornu gestantem. F isi , quoque quis neget passive semper ac ei pi cum Falsum est testamentum: ic- circo sic dicitur, quia ipsum fefellit scriba: Fallere enim est irrct λλων. diffusa significatio ad falsim
testem,quare active hic accipi putarunt,quia Llleret:
422쪽
teret : verum analogia transtulit a Testamento ad testem, quoniam utrunque corruptum esset. Tatus quoque semper passive: Tutus portus, qui alios tueatur, propterea quod ipsum tueantur rupes. Ita alia nonnulla cruentur, & reddentur uis caussistiaeque enim nostra nunc intercist omnia persequi. Quaedam tamen omnino, ut dixi mus,mutant significationem:vt Disertus,& Profusus apud Sallustium : neque enim patrum cum
etiam Nomina ipsa hoc palsa sinti: sic enim &Gnarum,qui nosceretur,& Nesci lim,qui lignora xetur sunt interpretati. Sicut etiam Euidens, atque alia animaduertere.
Proprium. item est Futuri temporis passi iii, poni etiam pro re quae non sit sutura, modo esse aut possit, aut debeat: ut exemplo Liviano dicebamus, Milites comparandos, & alia eiusmodi. Proprium etiam no sci Casibus,& carere Spe cie: negarunt enim prisci vilii ab alio dcriuari, sed
a Verbis derivatis fieri,ut Gemiscens no sit a Gemens,sicut Gemisco a Gemo. Ite,Transire in no me primogenium,Vt Pugnans Pro Pygnator, ali- vado in deriuarum,ut Confides. Interduambi guum est virumst, ut Horatianum illud ietuens creare Nomen: Amans, Aman
tior. Et transferre significatum a re patiente in agentem: nam etsi dicimus, Coenatur rhombus: tamen Lucullus dicet, Coenatus sum; sic Pransus,&Potus. Hoc factum est, ut in Pasco, Pastae oves:&,Depasta salicta: ut suerit Coenor deponcns, si cui Pascor. Et euadere Nomen suhstantivum r. yt senectessuit enim Verbum Seneo, quo & C.
423쪽
382 rv L. caps sc AL Lin. vii tullus usus est: cuius passivum participium, suit hoc. Itaque vetet es sic dicebant , Senecta aet te. Eadem liςentia, Occasum dicis locum, ubi Sol occidit : at passivum hoc fuit Participium, ut in
xii.tabulis Sole occaso.Praeterea etiam adverbiugignere: indulgens, Indulgenter.Proprium etiam sequi Verborum naturam, qua deficiuntur certis modis orationis: nam si Pario, sceminam tantum spectat: ita Pariens, unico t*tum genere praescribeturmisi figura quapi1 in ordinem redigatur:sicuti dicimus, Mulierem foecundam : ita etiam Ventrem seecundum: quare etiam Ventrem parientem,quo minus dicamus, vis Participij nequaquam prohibet. Antimeria in participio fit, cum pro Verbo
ponitur, ut in Hecyra: In arcem transcurso opus est. Et apud Sallustium, Mature saeto opus est. Sed non sine caussa hoc faetum est: plus enim dicitTranscurso, qua m Tras currere:& Factosquam Facere.illa enim rem absolutam designant. Vt iam totum iter,quod inter Pamphilum & arcem interia- cebat,iam esset transcursim.
424쪽
genere summo, alteraque dis sirentia,quae tollit inflexione, si species media,quam vocant In declinabilium: sub ea sunt partes quatuor, Praepositio,Ad uerbium,Interiectio,Coniunctio.Quare autem Persona, aut Numerus his non sint attributa, quaerendum est. Propterea qubdhae partes erant notae connexionum, quemadmodum supra dicebamus: at ea, quae connecte bantur erant iam praedita his affectibus: quos as sectus si hae quoquerissent consequutae sane immensus fuisset numerus simul, &superfluus, ali
quiuetque earum a suis primogenijs nihilo differ rent. Si enim Bene scribit & Caesar, & Corinna,' Bb α
425쪽
& Mancipiunt: adde genus ei Aduerbio, iam fide
Nomen Bonus, Bona, Bonum. Quaedam tamen partes sequutae sunt aut Tempora, aut Modos, aut Casus, tanquam assectae propter significationem, non laquam compotes propter modii significandi: vi, Heri,significat tempus,itaque addetur modo significa di tepus, Amavi: significat enim non tempus, sed actionem amandi cum tempore. Ita est,Vtinam a me: Si ames, Ad amandii, Ob pugia dum, De reducendo Regem. Quare autem sunt alijs postpostq'Na sunt simpliciores. crgo priOre loco erant cognoscendae. Item sunt nobiliores quaedam quibusdam, nonnullae omnibus: magis necessuri est Praepossitio, quam Pronomen:persectior est Interiectio,quam vel Uerbu, vel Nome, integra enim oratio est, Heu. Hic ita responde mus: Facilius cognosci potuisse Pronomen cum Nomine,quam si differretur. Simplicitate autem illam mancam esse, neque posse percipi illorum natura sine declinabilibus: quia hae illarum co- iungendarum notae sunt. Praeterea non est Simplicitas carere Declinatione, sed Desectus. Quare non possis intelligere , quemadmodum Adue bium Personis careat, nisi scias prius, quid Persona sit. Nescias quid sit Persona,est enim accidens, nisi noris cssentiam cius cuius ipsum accidens. est. Harum autem partium nomina a sedibus, quas in oratione sortitae essent, dicta sunt a veteribus: qui & hoc negligenter nimis, cum per accidens es sentiam definirent: & inc te prius inter se partes has compararunt, quam quae, qualesve ostent iplae declanarent.Nos aute, pros terea quQd
426쪽
CAIsis LING. LAT. scompositus intellectus a simplici ante itur,& c5- paratio est simplicium compositio, sigillatim qu et cuiusque ratio, atque natura sit Videamus.
SIc igitur definiuere, Praepositio est pars ora tionis, quae praeposita alijs partibus, significationem earu aut complet, aut mutat, aut minuit.
Complere, ut Intercipio, Demiror: Mutare, ut Aufero: tinuere, ut Subrideo. Verum & confusa est,& ab accidenti, & non omnibus competit, &superstitis particulis. Nam quod sit confusa satis patet, cum non designat quibus partibus praeponaturipars est orationis Interiectio, at ci nulla unqua Praepositio pr posita suerit. Ab accideii data est: neque enim est Praepositio, quia praeponitur: sed piae ponitur,quia est Praepositio. Non omnibus copetit: neque enim copositae Praepositioni, Mecum, tecum. Particulae autem quaedam vacant sic, quod c5plet, aut minuit, mutat: est enim mutatio, effectio ut aliquid differat ab eo, quod erat. Voluere sic intelligere , Mutare, id est, destruere significatum: sed exemplo inutili usi sunt:ctenim di qui adsert,& qui assert, sert. Commodius di xissent augere, minuere,& alia talia. Fortasse vero falsa quoque sit,neq; enim essentia Pr positionis est praeponi, sed usus: siqua enim via qua post poneretur: ergo ea desineret esse praepositio: quare alio consilio eius definitio est inucstigada. Neatu gcnerasumma caetcra superioribus libris recesiuimus, substantiam, quantitaten , qualitatem de
427쪽
eiusmodi. unum in praesentia nobis reliquum philosophis tantum notum,'Graeci vocat:qui
bus autem rationibus cum loco conueniat, aut
ab eo disterat, alijs libris dictum est : haeret sane
semper & loco,&corpora: nullum enim Corpus inuenias, quod alicubi non sit. Porro omne cor pus aut mouetur,aut quiescit: quare opus suit aliqua nota , quae το που significaret, siue esset inter duo extrema, inter quae motus fit: siue esset in aratero extremorum in quibus fit quies. Hinc eliciemus Praepositionis essentialem definitionem. Affecitus autem praeponendi hinc fluxit, propterea quod terminum significaret: Ad forumundicat enim interuallum, quod anteiorum est : sic, Apud te: designat spatium a me ad te: quem te
minum cum nacta esset res mota, & quiesceret, merito etiam praeposta est : pendet enim a motu. Itaque eadem Praepositio utrunque munus obluit: dicimus enim , Eo in vi bem: ac tandem, Sum in urbe. Quaeram tamen, quare praeponatur ea, quae locum, unde fit motus designat, sic,
Ab urbe ad villam: si enim interuallum notatiliquo res mouetur, debuit illa prior postponi. Hic
ita respondendum est, Conceptam animo sente-tiam primo quoque loco exponi debere oratione r igitur cum dico, Urbs, Vnum uno modo intelligo. Cum destinaui futurum, ut urbs sit terminus, unde motus futurus sit, statim hoc occurrit intellectui: quod, cum statuatur per praepositionem, primo loco ponendum fuit. Haec fuit sedes in oratione. Locus autem in partium enumeratione, quae inflexione carent,primus d
428쪽
. DE CAVsis QNG. LAT. 337tus est non immerud: est enim maximὸ necessaria. quippe Natura omnis constat aut motu, aut quiete.Praep0sitio autem, harum rerum nota est. interiectio autem, quanquam exprimit perfeci Eanimi quasdam affectiones tamen ea,vt diximus, potuimus carere.Coniunctio autem tanto posterior est Praepositione,quanto est prior simplex Oratio, copositis. Adverbij vero necessitatem suo loco declarauimus: verum supplementum potius orationis esse,minore prs rogatiua, quam qua utitur Praepositio, videtur. An vero hoc ita sit, sequ-ti libro acutius perspectum est.
CAPUT CLIII. Prata tonumgeneri illisio reducta ad caicas.
Disputarunt Philosophi uter esset prior, Mo-tusne an Quies. ac lane in nostratib' Quies prior est: nm quod sit priuatio Motus, ut aiunt, Motus enim item Quietis priuatio est sed quia
nobilior movemur enim ut quiescamus. Contra videatur cuipiam Motum esse priorem : tu quia,
ut ipsi credidere semper in coelo suit: tum quia
vult Averrois,Motum esse persectionem corpo ris naturalis. Verium vide coelo loquamur, dicimus ipsum moueri ut certis που quiet cat. Intelligo nuc Quiescere, adipisci quod no habebat bacvel illa parte. Deinde satis patet ., ipsum toto loco quiescere: quiescere igitur propter se: move i autem propter nos nostraque: at sinis sui persectior est. Averrois autem non debuit intelligere vltimam persectionem, sed perfectio nςm per processu3: di quam vocant εν
429쪽
perficimur enim mouendo, propterea quod adquietem propius accedimus. Cum igitur quaedam Praepositioia es motum , quaedam quietem . indicent, quaedam Vtrunque:hae au biguae ultimo loco tractandae fuere: quae autem quietem significant, primo. Verum unam tantum inuenio, quae
selius quietis nota sit,ea est, Penes significat enim potestatem immobilem ab eo, cuius est: itaque maxime Substantivum verbum sibi vindic
uit. Plures sunt motus indices: Terminum vii- de fit motus notant, A De , ex: quae ad commoditatem orationis sunt interpolatae, T. Alteru autem terminum, Ad, Ob, De. Est etiam una quae tres terminos comprehendit, ita ut terminum ad quem fit motus, nominet, atque in interuallo statuat: ea est, Trans: Curro tras montem ab urbe: supponit urbem, nominat
montem, & petit aliud. Aliae utrunque signiscat
pro verboruris, quibus iunguntur, ratione: In Vr hem co: In urbe sum. Itaque etiam casus mutat, quor uir rationem suo loco diximus. Sunt etiam quae simul utrunque miscent:vi, Apud: sic, Apud te currentem curro: est hic cursus mistus cu qui te. Non dimoueor rabs te:haec est quies: Moveor aeque ac tu a carceribus: hic est motus.Est autem quidam motus verus, ut in corporibus: quidam, ut aiunt Graeci, αναλογικοe, Ut cum dicimus quempiam mente motum. Sic igitur etiam loquimur, E Davo audiui: motus quidam est. Et, Ad me redeo:&, A' libellis, A' manu: ex eius enim manu proficiscitur actio ad ossidium. Sic Ob &Propter , olim locum significiarunt: Ob Romam obequi-
430쪽
obequitans Annibal:Athesin propter amoenum. Nunc deflexae sunt ad caussam tantum decla- randam.
VJdendum igitur quid sit Praeponi,quotque
modis quidquam praeponaturitum praeponendi usus quibus partibus communicetur.Cum igitur voces ad cum finem sint co aratae, xv. aut ex duabus una sat, aut ex duabus seiuctis una oratio,atque utrobique necesse sit, ut altera alteram sequatur, utroque modo Praepositio praeponi debuit. Quamobrem satis c*nstet: minus consulto veteres alteru modum, Appositionem appellasse:aliud nanque est Apponere,aliud Praeponere:ac fortasse haec inter se contraria: sic enim dicimus Appositum, quod est in extrema situm orationis parte.idem enim est Addere,& Apponere. Cum, postquam res videtur persecta, iusta quippiam ponitur: at ue eodem modo Aduer- bium nominarunt, quod verbo tanqua praescriaptio quaedam apponeretur. inare non recte in telligemus, Appositionem, esse speciem praeponendi,sed oppositum quoddam genus: sed utruque praepositionem:eius autem species,Seiuncta,& Coniunctam. Ergo cum prius sit seiunctim, quam coniunctim praeponi, de eo prius quoque dicendum est. Seorsum igitur pr ponitur Nomi- ni,Participio,Pronomina, Ad Caesare: Ad ipsum Ad pugnantem. Coniunctim autem &iisdem,&Verbo,dc Adverbio,& Coniunctioni. Prs sortis,