장음표시 사용
592쪽
de antiquo Imperii Rom. Germanici iure se in Liuoniam clitum de antiquo Imperii, in Litioniam, iure iam duduim
alii, in his praecipue Ioh Henricus oeclerus singulari Libro, de adquisito et amissis Imperii R. . in Li-uoniam iure, Argent. 7Ii . . diligentur egerint: ac ego, si retulion capite omnem repetere vellem, patientia lectorum', atque vel hoc otiolo nie abuterer. Itaque pro consilii mei ratione et modo tantum ea, quae maxime ad Mechri Diatribe illam vel supplendam vel emendandam pertinent, exponana, laetaborqtie, si hanc qualem- Cumque Operam meam viris eruditis, inprimitque Iuris Publici Gemmanici doctoribus, haud ingratam eis intellexero. II. Iam primum Litioniam, post seculi decimi tertii exortum se in ius potestatemque Imperii Germanici venisse, indubitatis non Oium Annalium, sed etiain chartarum testimoniis post alios praccipue Boeclerus, Oe comm. p. 8 sqq. comprobauit. Illud autem iii eam ius quibus modis partum sit Germaniae, nemo quisquam, Cne Meclerus quidem, aut Conringius, de finibus Imp. Germ. cap. 9. ita exposuit, ut eo tis rerum harum aestimatoribus 1atis fit sactum. Nam prosecto nec religio Christiana, in Liuoniam primum illata ab sacerdotibus Germanis, nec militum Germanorum arma, nullis prouocata iniuriis, caussam domini adquirendi praebere iustam potuerunt quamquam temporibus illis ius in armis situm esse, et quo usque Christiana sacra pertigissent, eo usque Imperii Germanici auctoritatem protendi, vulgo existimabant. Ego igitur, qui non tam alienis opinionibus refellendis, quam stabiliendae
593쪽
sententiae meae, disputationem hanc ingrcssus sum, ius illud a sipol, tanea claditione Alberti, Livonorum tertii Praesulis, repetondum esse reor. Is quum itioniae intem magnam, maiorum ac sit iplius studio tum iam lacris Christianis initiatam, et potestati suae haberet sub lectim intelligeretque ad perficienda coepta opus sibi tutamine potenti esse lubens eam ipto, nec inuitis Litionis, Imperii Germanici client lae permisit, anno quinto supra millesimum ducentesimum. Cuius rei, ab AEnoldo Lubecens, ceterisque illorum temporum scriptoribus, praetermissae memoriam ibitis seruauit Auctor Chronici Linonici 'elam, primum ex Bibliothecae Hannoueranae citissimo thesauro in lucem prolati a Joh Dan. Gubero, viro clarissimo. Iuuat illius verba. p. 46. nescio an lecta multis, in hac certe caussa ab nemine ullo commemorata, hic ponere. Episcopus Albertus primus si circuivit in Teutonia per omnes vicos ac plateas et Ecclesias, quae-- rendo peregrinantes milites. Et perlustrata Saxonia, uestphalia,
se Frisia, tandem ad Curiam Regis Philippi peruenit, et quum ad
nullum Regem aiixilii haberet respectum, ad Imperium se conuem sitit, ct Imperium salutat ac ab eo, communi Imperatoris a Statuum si fragio', itioniam recipit. Et paucis interiectis, rursus de eodem loquens, Litioniam, inquit, cum omni siminio et iure, ab se imperatore cceperat. Quod cius exemplum, velut gnum aliquod ad bene sperandum, dein ceteri Praettiles, et Litionicae Mi
Ill. Itaque Livonia, quam plerique Gerinaniae portionem antea iam fuisse statuunt, ' nouo ei vinculo iuncta, nouum inde dignitatis
Oriones Livoniae Sacrae et ciui id TACITV de M. G. c. s.
les . . Chronicon noni m I eius con CL VERI Vs orna. Ant. III. 46. tinens res gestas trium primorum Epi BDECLER v loc comm. p. 2 sq. alii.
seoporum vique ad A. C. N. z6. e Codi Cons. o LAI HERME LINI Di u dere m. recentuit illustrauit, Siluamque origine Livonorum.
ncavs Francos et Lips. 374o. s. Ger a plerique reserunt ad An. ως manicam versionem adspers notulis edi Vid. PETRI GLOR Gisci Regosta ditio M. GDDO FR. ARNDI, S, Gymn. Dipl. T. I. Pag. 23. RUBERV stoc. Rigens Coii R. vir doctissimus . alae Comm. p. Ol. cctius ad An ina . Po- Magdob. 7 7. s. ac continuationem ad stulat tamen suspectae fidei, nullo ido- An istii produxit, ibid. 17s3. ne argumento Cons. ARNDIus loc.
594쪽
OBSNRVATIONE 577gnitatis honorisque decus indepta stili. Etenim per eam prouinciam haud multo pol Marcis institutis, Alberitis Livoniensis, atque item Hermannus Torpatensis pii copi, anno millesimo ducentes-mo viccsimo quarto, ab Henrico VII. Romanorum Rege, relati in Principum imperii numerum, iuribusque Principalibus lint condecorati. Sed verba ipsis, age, x litteris clientelaribus Regiis Alberto
datis, quales in Diario Strop. Vlli App. p. 7 apud Grubem
loc comm. p. 2OI et Du-Montium Corp. Dipl. . i. P. I p. 62 exstant, ' huc transferamus. Ad petitionem Alberti, venerabilisse Livoniensis Episcopi, Marchiam uuam per totum eius Episcopatum, se per Liuoniam videlicet et Leitiam, Lehale et terras maritimas in stuis tuimus, et eumdem ipsi Principatum, iure aliorum Principi a muni--ficentia Regali concessimus, dantes ci potestatem faciendi mone- istam, et fundandi ciuitatem in Riga, et in locis aliis, in quibus eas is fieri oportet. Statuimus igitur, et sub interminatione gra-istiae nostrae firmiter praecipimus, quatenus Episcopo praenominato, de omnibus iustitiis et rationibus ad Regalem iurisdictionem perti-hnentibus plene respondeatur, et per omnia intendatur; scituri, si quod pliim tamquam dilectum Principem Imperii iacere diligimus. o Et cum per cum Imperiales Termini dilatentur, c Barbarorum infi- is delitas, annuente Domino, Christiano cultui subiugetur nihil e rirum omittere volumus, quae ipsius commodo conducere potue--runt et honori. Eiusmodi litterae etiam Hermanno primum
Vulnapinae exhibitae, apud Arndium, virum doctissimum, Chron. Livon P. I. p. ao9. ac paullo post repetitae Noribergae, apud Guberum
comm P. II pag. certe Iohan sceptrum regale, sinissi a vero manibusnes, piscopus Lubecensis, Authenticas pomum gerentis, sanas et integras, non se profitetur vidisse tenuiae, palpave vitiatas, non cancellatas, neque in ali-
et diligenter inspexisse, Sigilla rotundo qua fui parte suspectas, sed omni mor- cerae glaucae impresso, in cordula eri jus vitio etsi picione carentes ex iisque
era rubet et glauci coloris impendente, in curasse exemplum describi ac publieari. cuius circumferentia hae verba Ferie d. Maii An. sis. Quod vid. in MATTH.
in medio vero Sigilli continebatur imago bulario eipublicae Polonae, quod in Regis in Dii regio sed niis, dexteri Arce cracouiensi est, adseruantur.
595쪽
herum l. e. aliosique legi possunt. Atque haec prima in Livonis diagnitatis Principalis vestigia. Nec tamen erroris omnino arguerim eos, qui ualterum lettenbergium demum, ordinis Livonici Magistruit atque alterum instauratorem, ab Carolo V. Imperii Princiapem creatum autumant, auctoritate innixi Balth. RUDuit, haud incelebris Livonicarum rerum scriptoris. Praeclarus hicce Magister,
se ita habent verba eius, a Boectere Latine reddita, per egregia sa--δε id estecit, ut in numerum Principum Imperii ipse cum succes.sesoribus suis suerit receptus primusque suit, qui usus est Principisse titulo, quem ab Imperatore Carolo Quinto accepit. Nec sane alii cuiquam, ex Magistrictationici ordinis, tantum honoris decortiaque antea concessum. Cons Thuani Hist sui temporis Lib. XL
Meleri Amoenit. Numisim P. V. pag. 99. Ab hoc autem tempore interuenisse illos etiam rebus Imperii, et in Comitiis adfuisse, si iis constati IV. Sed de natura nexus, qui a Philippi, Regis Romanorum, temporibus inter Germaniam Liuoniamque intercessit, paullo diligentius disquirere haud fuerit superuacaneum. Est enim ea in re, varius doctorum hominum error. Neque defuit, qui quamquam talium inprimis sciens, tamen pro fabula haberet, Liuoniam cum Germania coniunctam fuisse. Alii eam in fide tantum et tutela fuisse
Germaniae, aut obseruantiam Imperatori, tantum in Capiti Temporali Christianitatis, praestitisse cxistimarunt intorum ego neutris ut adsentiar, rationibus moueor multis ac grauibus. Nam primum,
ut alia omi tam a Boethro disiputata, Liuoniam factam esse Imperii elientelarem prouinciam, quis, nisi in ble, ut aiunt, caliget, non satis perspiciat vel ex Chronici Lition Veteris eo, quod ante aditiaiamus, testimonio Qtio quidem testimonium tot litterae clientelares, tot concessionum, priuilegiorum tabulae, Livoniae Praesulibus et Magistris ab Imperatoribus ac Regibus Romanorum rite exhibita sic confirmant, ut refelli non possit. Ita ridericus II. Imp. anno quinto et quadragesimo supra millesimum ducentesimum, Magno
Magistro Teutonici in Prussi ordinis, cui Ordiui Livonicus tu
596쪽
oasERU ATIONE 579ctus tum erat, Curoniani quoque vicina sique alias terras armis victrucibus occupatas, velut vetus et debitum ius Imperii, concessit. M Comiscedentes, inquit ille, et confirniantes eidem Magistro, Succetaru ,,bus suis, Domui suae in perpetuum et omnes terras, quas in pam vitibus Curiandiae, Ludoviae et Samogittarum, Deo satiente consequiret, velut vetus et debitum ius Imperii, ut eas liberassi ab omni seruitio et exactione teneant immunes, et nulli teneantur
Minde nis Nobis et Suecessoribus Nostris, Romanis Principibus reis se spondere. Vid. Priuilegium Friderici II sub Aurea Bulla dat. Veronae m. lun. An MCCx L . in An Fabri Nova Collec'. Actorum Publ. Neue Europ. matican ν P. II p. 92. At enim dominii supremi, in Livonicas inprimisque Archiepiscopatus Rigensis terras, adsunt indicia multo clariora in Caroli IV litteris, anno millesimo tro centesimo sexagesimo datis ad Archiepiscopum Rigensem. In his enim apud Matth. Dogielim, Cod. Dipl. Pol T. V. p. 7 haec loguntur. Si quae bona, possessiones seu terras Archiepiscopus pra se dictus, seu Ecclefia sua ab infidelibus acquisiverint, expugnaue-serint, vel quouis modo obtinuerint, eadem et easdem praedicti Ar- chiepiscopus et Ecclesia libere et perpetui temporibus cum utili d semini possidere et habere ' directo domini et Iure Superioritatis No sibi et Succelloribus Nostris, Imperatoribus o Romanorum Regiaribus, penitus reseruato. Quapropter re uences laus, Caroli IV.
successes, Temporalium dispositionem praefatae Rigensis Ecclesiae
seta se tamquam Romanorum Regem, ac neminem alium, ex priniacua
is ipsius Ecclesiae undatione spectare ac pertinere, ' ait in diplom te prolato ibidem p. 388. Itaque animi salsiis prosecto est ipse ille, quem modo diximus Dreses, ratus Henningum demum, Rigensem Antistitem, vinculo se clientelari obstrinxis Imperio Romano Sua serest hom ii, quod vocant, Sigisnundo Imp. per illius procurat res praestiti sermula, luculentissimum non clientelae solum, sed etiam obsequi documentum. Qitae quum ad rem hanc nostram expediendam multo maxime saeiat, praecipuam eius partem ex Codice
Ita habet exemplum, Dod sequimur. Osdeant et habeant, aut supplendum Satis autem adparet, aut legendum esse detint, poterunt, vel aliud uuid si te.
597쪽
Dipl. Poloniae loe comm. p. I3I nec mini alibi edita est, depromtam hoc loco adiicere, quid vetat Est autem his verbis: Ego I
is bus, et ego Ioannes, nomine procuratorio iuro ad Sancta Dei se Euangelia, in animam Reuerendi in Christo Patris, Domini Hen-Aningi, Archiepiscopi Rigensis, quod ipse ab hac die in antea fide-
situ erit et obediens Vobis, gloriosissimo et inuictissimo Principi ac Do--mino, Dia Sigismundo, Romanorum Regi Domino suo gra- otioso, nec non omnibus Romanorum Imperatoribu siue Regiribus, Successoribus Vestris, et ipsi S. R. Imperio, contra omnemo hominem c quod auxilium vel consilium nunquam dabit nec si consentiet contra statum, vitam, personam vel salutem Vestram, se et quod honorem Vestrum, Successorum Vestrorum et Sacri -- perii pro posse suo fideliter procurabit, et omnia alia et sinis gula crga Sacram Coronam Vestram generaliter attendet, et effic riciter obseruabit, qua desii Sacri Imperii Princeps tuo vero Domia seu Romanorum Regi se Imperatori, secundum Sacras Leges et se laudabiles consuetudines iurare et praestare tenetur, et quae per an--tccessores suos, Archiepiseopos Rigenses, Diuis Imperatoribus et se Regibus Romanorum, Vestris raedecetaribus, iurari sunt solita siet praestari, et quae in Iuramento Fidelitatis, in Corpore Sacra- serum Legum inueniuntur expressa. - Atque ita Magis rosinu que Liuoluae obsequia rite prosetas esse CaroI U. Imp. fatis cognitum cstatumque habemus. ita quum ita sint, at nunc Luduia
gius, et dicat, apud Arndium loc comm. p. 3oo. n. Episic sepos Livoniae in Civilibus sui iuris fuisse, neque ullum agnouisseri dominum, sed regnasse in societate Prouincialium ordinum, cumis omnes imperio fabulas esse inanes, Germanico Imperio addictam se suisse Liuoniam. at nunc Dogiel, et dicat, in Praef. ad Cod. Dipl. Pol T. V. 4ni olim Pontifici Romano Liuoniam paruisse Imperatores autem qui potuissent ius sibi in eam sumere, Oedipo coniectore opus esse. Eat nunc Arnius, et dicat, loc Comm. p. 29ss'. in Imperii eam tutela tantum suisse nihil aliud, nisi tutelam, indicare
In litteris Investiturae,innibus haec Gronome, Ioannes Faussamer, Presbym formula inserta est, vocantur Deobus bi, in eadem Meses Rigens beneficiati.
598쪽
iudicare ius Imperii, proumciae vocabulum, inuestituras, priuilagrapnullo alio, praeterquam tutelae respectu Livonos obtemper.isse Imperii legibus, Praelities et Magistros ordinis suffragia in Comitiis tulisse. At sunt et alia Imperialis in Liuoniam iuris documenta, pridem a Conringis, Schuedero metiero, exposita quae lubens Omitto, haud immemor initituti, potius promere indicta aliis, qua in repetendo vulgaria actum agere. V. Itaque et de Moscicis bellis, dirum ui modum illatis Liu niae, deque pactionibus initis inter Sigisnundum Auguinim, oloniae Regem, a Gotthardum ettiorum magistrum ordinis Liu nici ultimum, commemorare supcrsedebo. Tam luculenter haeet et talia iam a multis et praeclaris rerum scriptoribus sunt explanata.
Vid. Delcriptio tertii belli Livonici, apud Sohardium, Script Reri Germ. IlI p. 989. Russeuius i. c. P. II p. 8a Dau Chtraei Sa-XOnia, p. 495 Il9. 28-535. hvminit. c. Lib. XXVIII. Roselouit Hist. Lithuan P l. p. 447 sq. Chris Telchii Hist. Lition. . III. p. 22 sq. Meclerus p. 57 sq. Tabulae pactionum nuper ex Reipubi Polonae tabulariis curatius editae sunt, in Logielis Codice Dipl. T. V. p. 228. 23 sq.
VI. Magis contentaneum ei negotio suscepto discliter vulgatam do amissi, Imperii, in Liuoniam, iure sententiam. Adeo non1blum exteri, venui etiam nostri scriptores tamquam ex compacto
censent, hac tanta rerum facta conuersione illud desisse. Neque enim Germaniam aut opem tulisse Litioniae ab oscis oppressae, autitis suum vindicasse aduersus Polonos, uecos, a nos; sed in illo velut naufragio iacturam eius aequo animo passam esse. Haec ita Conringius i. c. haec eius ad sententiam tot Iuris ublici et manici doctores, non proletarii tantum isti, sine doctrina, sine ingenio, velut formularum cantores, sed magni nominis viri, Sosius derus, Lornius, Spenerus, trullius Remmerichius, ac praeter alios Masouius meus ille venerandus praeceptor Qtiae quidem Boethrus, quamquam et ple Imperium ratus iure suo excidisse,
tamen ut magnam partem inania redarguit ac refutauit. Non enim
profecto a Germanis Livonia sic, quemadmodum vulgo tradunt,
599쪽
auxilio destituta, aut eius recuperandae nullum consilirim agitatum. nullus modus tentatus suit. Hanc Boecterianae disputationis sente tiam quae confirment, addam ex Actis Publicis pauca, vix iam a quoquam harum rerum non studiosissimo animaduersa. Iam primum igitur inuenio, non tantum subierdinando I. Imp. ' sed etiam iterum iterumque sub Maximiliano II esse consultatum Augustae Vindelicorum, Spirae Ratis bonae, super Livonia defendenda ac recuperanda. In Augustano quidem conuentu An. M DI actum est uniuerse de prouinciis ab Imperio auulsis quo nomine Uuoniam
quoque comprehensiam fuisse, quis ambigat Cons. IOL Melchfheri Narratio de Comitiis Augustanis, in Perill Dn a Seniectem Coulea Script inedi P. I p. 87 sq. At vero in Spirensi conuentu,
qui An. MD Lxx. habitus cst, Livonica caussa acriore est studio usestata ordinumque consensu splendidissima ad Moscum decreta Legatio', quae ct contuleret honori utilitatique Imperii, et rem pactione componeret potius, quam bello ostentato prorsus misceret aeperturbaret Quippe urgentibus Imperii satis omnia prius, quam incerta belli, experiunda. Nam ubi se ipsi mutuo infestis armis com ficerent, arrepta occasione Turcum facili negotio virosque oppreΩsurum esse '' Nec vero caussa illa tantum cum Moscis, sed etiam in Stetinensi Pacificatione, cum Succis et Danis agitata est ab Imperatore, sic intento vindiciis Livoniae, ut eum hanc ad rem e ties centena millia nummum in numerato habere fama vulgasse φρ' Quod quamquam ex vano haustum, tamen permovit Iohannem, Sueciae Regem, ut quidquid in Livonia tenerent Sueci, Imperio se restituturum, tabulis Pacis promitteret ''' Nec vero promissionis huius
600쪽
huius liverata est umquam a Sueco fides. Moscictim quoque negotium alia ex aliis impedimenta, et continuae dissicultatum veluti tricae, adeo implicauerunt, ut eius tractatio, ne saepius quidem peti temporis repetita, Francolarii primum, deinde Muthusae, ' postremo Ratis bonae umquam succedere Acinatis bonae quidem in conuentu, quem ibi Electores An Mnt xxv. celebrarunt, se tentias variane inuenio, ' aliis ad Comitia protrahendum, aliis o Caesari committendum censentibus, saltem ut formulam describi iu--beat, quam postea Electoribus mittat, ad reuidendum et corrigen-odum Sed vicit tertia eorum, qui Legatos quam primum mittenis dos putarunt cum his mandatis. Prino, ut oscus restituat ademsera Secundo, ulterius bellum non moueat Tertio, amicitiam c
ista cum Imperio, Versn dnus Sed modum Mosicus ipse pro-
seponat et post ad ordines reseratur. Quoad sumtus perstant, in sententia, scilicet cum lex civitatibus maritimis agendum, ut se pecuniam mutuo dent.' Atque haec in Comitiis, altero anno post illic habitis, uno velut ore sunt confirmata. μ' Igitur suisseis adhuc, inquit Boeclerus'. c. p. 29. curae cordique Imperio Lia Duoniam Aia. D Lxxv I docemur ex Recessu dicti anni Ratin senae habito. Decretum enim ibi fuit, amplissimam Legationem. ficuius caput Imperii Princeps esset, de liberanda Livonia ad Moriscum mittendam esse. Utque ad ista ergo tempora, si ex solis prin--cipiis de derelictione ratiocinandum suisset, saluum in portu Mis uigasset ius Germaniae. VII. Nec vero hic pedem figam iuuat ulterius progredi, et co
ira quam Mecurus ipse statuit, ostendere, ne ab illo quidem tempore