장음표시 사용
611쪽
roli IX HOIm. 746. q. p. 7 sq. mil. Hascius, in Chronicis p 76 79. Dau Chytraeus, Saxoniae Lib. XXVIII. p. 786 sq. aliique,
ab me ante laudati. Nec spem quidem Polonorum, Iohanne vitastincto, proritis frustratus est. Etenim intestnais tumultibus in Suecia agitatus, Estoniam in Comitiis D auiae habitis An. MDc permisit Polonis, ut hac pos veluti esca ad opem, sibi aduersus Suecos serendam, illiceret. Quod quum supra omisimus dicere, silentio nunc praetereundum non erat, Annalibus sere incognitum, at liquiado tellatum litteris ipsius Sigismundi, eam iniqm perscriptis, ac nuper prolatis a Dogisse, Oe comm. p. 33 sq. Ex his, quamquam dignae sunt, quae legantur totae, praecipua tantum verba hoc loco subiiciam. - Significamus praesentibus Literis nostris, quorum inisterest, nivei fi ct singulis. iii cum identidem ab ordinibus is Regni et Magni Ducatus Lituaniae de Livoniae parte, quae Estonia si dicitiir, Regno Poloniae Magnoque Ducatu Lituaniae rein uiscera Ada et cincorporanda appellati fuissemus, Nos huic postulationi istanquam iustae, et Pactis Conuentis consentaneae annuentes, in si Nomine omnipotentis Dei, Sanctae Indiurduae Trinitatis, supra si nominatam Litioniae partem, Estoniam vulgo dictam, nominatimis vero Castrum et Vrbem Reualiam, Castrum et Oppidum aruam, o Castrum ni eis, Castrum Vesemberg cum deserto Tholsberg, C ,, strum a se cum oppido, et limiliter cum deserto Leat, atque C se stro Lod, Monasterium quoque adis, caeterisque uniuersis, quiribuscunque nominibus nuncupatis Castris et oppidis, Insulis, Pomis tubus, ad reliquum corpus ilioniae, tanquam membrum , sui pristini et proprii Corporis, reinuisceramus, ac incorporamus, se dominioque, proprietati, et imperio nostro, et Succos ruinis Astrorum Regum Poloniae ac Regni nostri Poloniae ac Magni Du--catus Lituaniae, auctoritate praesentium Literarum nostrarum, si omni meliore forma, via ac modo, quo id de iure fieri debee aulis potest, subiicimus, nimus, perpetuisque temporibus et in aeuum is deducimus, appropriamus, reinuisiceramus, reineo oramusque.
612쪽
se promittentes nostro, Succetarumque nostrorum nomine, verbosi uostro Regis, nunquar nos vel Succe res nostros supra nomina istam stoniam, vel partem aliquam eius, a commemorato Regno se Poloniae, ac Magno Ducatu Lituaniae nostro, quacunque etiam is causa, arte, colore, ingenio, necessitate aut opportunitate repetirituros, abstracturos, separaturos, aut alienaturos, a quoquam abs.se trahi, separari, aut alienari rursum passuros. Qtiae omnia
is suprascripta, quo maius perpetuae atque inuiolabilis firmitudinis roribur habeant, praesentes manu nostra subscripsinus, Sigillisque Re- segni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae ac Regni nostri Haer seditarii Sueciae obsignari mandauimus. Datum arsauiae in Comi- otiis Generalibus Regni, diu duodecimo ensis Martii, Anno Desis millesimo sexcentesimo. V. Ab hoc tempore Livonia omnis diu multumque vastata aceruentata est diris bellis, inter cognatos Reges eosque sortissimos, vario Marte gestis. Quae si ego longa oratione prosequi instinierem, foret hoc meum studium non modo a consilio nostro alienum, sed omitino in ista scriptorum idoneorum copia superuacaneum. In quibus fuerunt, qui de illis data opera exponerent. Vid. Descriptio rerum, inter Regnum Poloniae et Sueciae, occasione Livonicae inua-
sonis a Carolo factae, gestarum, L l. 6oa. . Fouler Historia helli Sueco-Polonici, TI Bisor of the Troubos, Gethlaud amiPolaud Lond. 636 Nos vero ad propositum reuertamur.
VI. Iam primum itaque Aia. Dc Ir a Suecis tractatus de pace
tentati su ut, nullo quidem successu Vid. Exegesis his cauissarum; p. 483 sq. Neque postea illi, ad Litionicam causam, tamqtiam ad
scopuluin illisi, magis prospere processerunt ' Proposuerant iagismundo An. MD cxx Iv. ut auctor est issicius, i. c. p. 39. ipsi adeo Primores Lithuani suggestas sibi a Gustaui Adolphi, Regis Sue.
corum, familiaribus conditiones pacis praecipue has Ut restitu- ista Regno Poloniae Liuouia, uniuersam Estoniam ct Finlandiam cum se spe successionis in Regno Sueciae, si Gustatius decederet sine prole Ffffa mascu-
613쪽
si mastula, unus ex filiis Sigisimund Regis haberet titulo quoque
si Regis Sueciae Rex Sigiimundus teretur, dummodo Gustatius eum si eodem titulo Regnum Suecicum secure tenereti longe alia illi mens crat Qtiippe Estoniam, ueciam, tam pertinaci studio repetebat, ut habitis in Prusii tribus de pace congressibus, vicesimo sexto ac duobus proximis annis, nihil in commune consuli ac decerni posset frustra componendis rebus diligentissime operam dante inpria misingulio Oxcias terna, primario Regis Sueciae Administro et Legato. Hunc accepinius Commentarios quoque de his tra flatibus, valde bonos ac diligentes perlcripsisse ' quibus nondum in lucem prolatis, adeundi sunt Loc ius Lib. VIII p. 33 . ac Liae nichias Hist. Prus L . . p. 9 sqq. Tandem anno undetricesimo iii a milietamum sexcentesimum induciis sexennibus initis, pro necessitate temporis potius, quam ex Sigismundi sententia constitutum, ut quae in Litionia Sueci occupassent, ea omnia hoc induciarum tempore haberent ac possiderenti id Formula pactionis, Arti IV. apud regni
chium l. c. App. p. 63 sq. Quod quidem ei teste Piaseris, p.. 87.
adeo iniucundum ac graue visum est, ut non nisi aegre sertunae, rerum dominae, cederet, pactionemque in Comitiis probaret. VII. Exierant sere induciae, quum in conuentu Stumdorfiano, quem saepe memorauimus, recrudesceret super Litionica caussa contentio, ac tilio acrius, quam ante agitaretur. Nam ne Estoniae quidem titulum, Christinae Reginae in Legatorum sitorum Procur tori adscriptum, Polatii concoquere poterant esse enim eam prouinciam Reipublicae olim a Christinae maioribus, Regibus Sueciae, concessam. '' Itaque hanc pariter ac cetera in Litionia loca ab
Suecis occupata, tandem aliquando reddi ac restitui sibi postulabant, instabantque studio tanto, ut pacem negarent nisi his talibus conditionibus coalituram. Quippe ab illis inter praecipuas pacis'
Melii ruensiernae Historica Re eoi Ium Actorum sub instituto cum P
latio rerum An. 6as et sequenti gesta Ionis Paeis tractatu, a die . Ianuar. adrum, inter Regna Sueciae et Poloniae: - . 4. Mart. n. 628. Continuatum: Breuis et succincta Delineatio eorum, memorantur a Cel. STIER MAN in quae inter Reges ac Regna Sueciae et Bibl. Suio-Goth. P. II p. 42. Poloniae inprimis circa Pacis negoti v FENDOR FIus er Suec.
vin acta sunt: - Diarium, vel Proto. Lib. VII. g. pa Profer
614쪽
te hoc maxime iactitum: Vt restituerentur Polonis tiae prouin--ciae, Livonia et Prussia, et insuper Ionia, quae ex pactis tim Re--ge olim ne, Sigii mundi patre, actis, Polonis tribui debebat. id. ineri Ephem. p. 28o. ' Sed vero Sueci, quamquam a restitutione Pruilia non ita uors, tamen a Livonia reddenda, mirum ouantum abhorrebant. Adeo cana ne immani quidem pretio redimi passi sunt quod ut fieret, adnisus inprimis erat Auauxius Comes, Legatus Gallus. De quo commemorat inerius, p. 28 . his verbis: Legatus noster quum hortaretur Suecos, ut ad pacem ineundam se faciliores se praeberent, illique se iam toties sententiam explicasse se dicerent, neque Liuoniam se restituere posse adfirmarent: Si istud se ergo fixum, inquit ne restituite nobis Litioniam, quandoquidenase tanto tinguine, tantisque sumtibus illam comparastis, ibique consistituistis reditus vestros a vendite nobis illam, pecuniamque aliisse usibus vestris tam publicis quam priuatis collocate. Numquid thidis et pacis perpetuae, et Mediatorum Regum, gratia facere potestis λ,, Quum statim respondere vellent Ne properate, inquit Legatus, si nobis responsum dare Icribite ad Ordines Sueciae qui vobis resistituere vetuerunt, non utique vetuerunt vendere. Quum perie uerarent in lita sententia, dicerentque ordines non ita commode se conuocari posse, rediit in commune tentorium Legatus. A ConfPufendorsius Rur Suec. Lib. II. g. 32. p. 23O. His et talibus incassum actis, Vladis laus IV. Poloniae Rex, ad bpiendam tu nicam caussam, neque enim de ceteris dicere nunc adtinet. hoe tantum voluit sibi concedi, ut prorogatis induciis, quemadmodum est apud laticlatum Ogerium, p. 322. vel arx, vel urbs, vel in lilia si aliqua in Litioni sibi relinqueretur; unde fides Linonibus fieret, se Regem Poloniae illorum recuperandorum spem non abiecisse. Contra vero Sueci, quantum in iis erat, spem eam omnem incidere,
bant etiam alisvo vitia in Getico loe eomm. Estoniam Poloni sibi euratorior nut quod tituIus designata μ paeti postulant cum Iohanne Rege,
Reginae esset novus: quod rarisin Κ:io Sigismundi patre, initis de quibus supraniae titulum sibi tribuat, quum vis dixi, 3. I De Sigiis di donatione
615쪽
neque induciis, in sex et viginti annos prouehendis, adstipulari, nisi uuae in Livonia huc usque tenuissent, etiam inposterum ipsis sarta tecta essent. Itaque post diuturnas ac graues concertationes, tandem conuentum est Induciis Mumdomensibus, Art. I. apud gerium, p. 39o ' Vt in Litioni utraque pars, uti praeteritis sexennalibus is Induciis possedit, ita hisce quoque possideret. In iisdem lis super sacris Livoniae Ro Catholicis, composita fuit. De qua quoniam alio nobis loco ex instituto disserendum est, nunc id tacitum praeteruehamus. Et omnino Livonicas res actitatas Stumdorfit, pressius in hac tanta sestinatione commemorauimus quas operae pretium s
erit, exigeris, suo , Uendorso, praestantissimis scriptoria
hus, plenius atque adcuratius eognoscere. VIII. At enimuero Poloni quanto maiore flagrabant cupidine recipiendae Liu Oniae, tanto minus quidquam, quod ad eam rem saceret, intentatum omittebanti Missa itaque An. MD cxxvi ab Rege Vladisra Legati ad ue halicam Pacificationem, ut tu hoc velut amplissimo clieatro desiderium pacis, etiam inter Polonos ac Suecos
perficiendae, ostentantes, praeter cetera caussam Livonicam agerent,
atque ad exitum optatum perducerent. Sed illo quidem tunc caruit hoc quoque consilium. Incipiebant circa id tempus, inquit Pinem si dorsus i. c. Lib. XVII . g. 56 p. 87. ' Polonici Ministri, on--casio et Cracouius, disserere, ut conflouersa sui Regis, cum Suecis, se his raetitibus componeretur: -- confirmantes, a Rege suo se pacem aeternam adsectari, ipsumque omni iure in Sueciam cess serum, modo parte Uumiae aut Pomeroniae pro sua Domo potiatur.'
616쪽
Christinae, Reginae uecorum, An. Dch. periistherum Ablegi tum proponi iusserat, ut quemadmodum verba habent apud P em dorsum, Lib. XX lli. . 9 p. IOO pro plena abdicatione iuris iuis Regnum uectae, sibi Limnia, vel Pomerania, vel alia prouincia, Suedicae ditionis cederet, vel districtus Torpatensisan perpetuum, is vel Liuisis iure fudi, vel insignis argenti summa traderetur, aut be- sidus super certo auxilii modo ad occupa adas aliquas terras nitetur, sequarum prouentu Rex loco Liuoniae frui posibi. Quae res, trii que tum negligentius acta, haud multo post in Lubecenti congressu,
subiectis velut nouis igniculis, vehementer incaluit. IX. In illo caussa Uuonica Aia. Dc Li. Suecos inter atque Polonos agitata est studiis tam contrariis, ut citius mare caelo, quaruista inter se, conciliari et coniungi possu viderentur. Nam de Liuoniae tractu Torpatensi, vel iure perpetuo vel clienteIari concedendis, tantum aberat, ut Meci Polonis adnuerent, ut potius in conditioniabus pacis r artis iactarent, a Rege et Republica Polona Reginae ac Regno Sueciae Liuoniam integram esse permittendam Vid. Pu-fredorsus'. c. f. 9 et O. P. OO3 sq. At vero Poloni rursus, ut fit, adpetebant immodica non tantum resistitionem Livoniae vi uersiae, sed etiam ructus inde copiosissime perceptos. - Nemi- senem enim dicebat Lescinius, Legatioius Polonae princeps, μ' hin orbe terrarum melius ius ad Liuoniam habere, quam Polonos se in promtu esse commendationes Caesarum, cessiones Crucifer serum, agnitionem pirum Suecorum, qui numquam ante Sigismun--di bellum vel verbo eius possessionem impugnarint. Haud deerant Suecicis Legatis, quae reponerent. 'φ' Quippe necessitate compultas Suecos arma in Liuoniam transtuliue, quod se Poloniatibus
vvFENDOR FI v p. Fersnandus Liae res protegendae Lrooz mi is recte restitutionem duo sius curam, adversus Russorum inmmnia negari his rationibus. Necessita nitatem, uecorum Regiis Gustavo et te eo ulsos Suecos arma in Livoniam Ericer commendarint eoqiι posfideri hane tran.'tιlise quamquam mges prouinciam a Suecis iure belli ae eodem, Meetae ad sedanda illa bella fuerint pro quo Polaui istam adquisiverint Deu Mik'ni Polonos tamen semper paeem ad que Livori oruenta Metiam suam sibi pernatos, nec que indigne habuise. - feeuritatem proostare posse quum eve-- Sed ne Polonis quidquam iuris in Li Wientia satis constet quan parum Fraej v iam competere, quum, Carolia P. et ii dis in patris Iu
617쪽
im miscuissent Sigismundi Regis, eiusque caussam aduersus Sueeiani egissent, atque hostilia in Naruam et Reualiam essent moliti Mitto a j ja. Ad extremum, satius rati rem Marti dirimendam permittere, ' Qiiod semel est, inquiebant, armis adquisitum, armis, non rati senibus inposterum repetatur, necesse est. Adeo ne inducias quidem, nisi obtenta, quam late patet, Livonia, prorogari volebant. Si utraque pars in Litionia, inquit via cius Hist. Pol Lib. III. M p. o. uecorum subsit iurisdictioni, ut nunc de facto subest, LMque adhuc adiungatur prouincia Curiandiae eo modo viginti adis huc annorum inducias cum Polonis pacisci, Sueciae Commissarii si nomine Serenissimae Christinae, delignatae Suecorum Reginae, bo--na fide spondent. Id ipsum inductarunt veluti pretium, teste P .fendorfio,' c. g. 33 p. Ioia etiam Poloni obstinatis animis exige. hant. Nam de prorogandis induciis nihil quidem se in mandatis si habere si tamen idem futurum sit praemium, quod quondam in
se Prussia, ut nempe nunc Liu Onia restituatur, licui tunc russia, paLissuros suid sibi persuaderi. Ita discessum est, re insecta, nec,
quamquam instaurato haud multo post conuentu ultra altercationes
vanas et irritas quidquam aetium. Vid. Pufenaeorsus loci cit. 3. 4. p. Ior3. Lib. XXIV. 3 23 sq. p. Ioa8. Lib. XXV. f. I sq. p. Ion litem Lengnichius loc citi P. VII. p. 82-84. IOI-IO, X. At vero Iohannem Casimirum Livoniae iactura in dies magis magisque vrebat. Nec temperare sibi poterat, promissi conscientia stimulatus ἰ iurauerat enim ablata se Reipublicae recuperaturum, ' quin etiam ab nouo Suecorum Rege, Carolocustauo Li-uoniae restitutionem exigeret. Itaque Legati, Aia. Dccv. Houmiam de pace missi, hoc agere in hoc studium industriamque i tendere postremo Estoniam offerre Vid. Pastorius Flor. Pol Lib. VII. p. 338. Rudauseius i. c. Lib. V. p. I6i. Uendorsus Comm. de rebus Caroli Gustaui, Lib. I g. XIII p. 62. Verum instabat iam Poloniae, instabat heu dira bellorum tempestas, et ineluctabile fatum.
618쪽
Contentio Suaeiae a Poloniae super Livonia, in Pacificatione Iiue i.
Quae tam diu inter Suecos ac Polonos, ut ante commemoraui, et bellorum et in ipsis pacis tractatibus magnarum contemtionum caussa suerat Litionia, etiam oliuensem Pacificationem multum distinuit atque turbauit id quoniam ex Pufendor , Comment de rebus Caroli Gustaui, aliisque rerum auctoribus, ac pra cipue ex Diariis ac cationis cum Getico, tum Alcmico accironico plane cognosci et intclligi potest unum tantum et item alterum caput, ab equidem summa veluti manu in notulis adspe sis tactum, nunc penitus explicare constitui, ut, quorum menti nem, Diario Polonesum semel atque iterum supra inieceram, Gradibus, hoc est, modis componendae caussae Livonicae, locum sacerem. Quod priusquam exsequar, quaedam mihi paullo altius
repetenda sunt. II. Bello Danico exorto, An. MDCLvII quamuis Carolus Gustauus conficere pacem cum Polonis satageret fixum tamen ei destinatumque erat, Liuoniam omnem sibi suoque Regno habere. Illassi itaque conditiones, inquit ipse Pufendorsus L c. Lib. ιV. , 33 p. M 283. Rex propositurus erat, ut Elector Brandeburgicus accipe, rei Pressiam Regalem, data Regi vicissim Vlteriore Ponacrania aut sis id adspernetur, Regi concederet loca ad emolam, Schalauoniam se Titstam, agnitam ac Mindensem insuper Praesulatum Poloniis contra sibi cederent totam Liuoniam, Curiandiam et Samnitiam se Curiandiae Duci pro sua prouincia Mindens ditio daretur. Neque sare dignetur. Ad gaia quum Rex νε- missum purum fuisse. Vnda Rex ne
poneret, promisso suo hane conditionem .jane inquiebat, sed quia etiam aerari uitam, si prius rite isatisfactum D iam ablata Reipublicae Memperaturtim. erit: unus e Senataeribus adfirmatat, de Limmis nullatenus cedere possum.
619쪽
que multum mutauerat inter noua pacis tentamenta sententiam, amisia iis etiam a felici aduersus Danos successu sumtis. Nam uti Suecia,
si inquit ille apud Pufindorsum, Lib. V. . 84. p. 46a prioribus cx-
-ennalibus Induciis, victa in Liuoniam uni Mariacturvo, hinga se Pillauia et Hatipto, iure belli retinuerit ita, postquam Polonia va- ,riis modis viginti sex annorum Inducia violarit, Regem et Cor rinam Sueciae reparandis acceptis iniuriis damnisque merito exigere posse cessionem reliquae Litioniae, cum Curiandi et semigallia, si saluo iure et stati Ducis Curiandiae. Polonis quoque exi, gendam obligationem, ad recuperandam propriis viribus et sumtia se bus eam Litioniae partem, quam Mostus occupauit, uecosque in se eius possessionem immittendos. cons ibid. f. Iao p. 3 . His et ta-ibus quum vehementer refragarentur Poloni, praeter cetera etiam mssati promissione, certis sibi conditionibus a Magno Moscorum Duce secta, ipsum nimirum Reipublicae Liuoniam, Iohanni Cassimiro Regnin Succiae recuperaturum ' mox et Carolus Gustavus, ne distraheretur pluribus bellis, paullulum mitescere in visus. ad ex-- tremum enim, ut rursiis auctor est Pu Ndomus. c. p. sos etiam si desistere decreuerat de petenda parte vectigalis in Prussa, ac pecu--niaria a Polonis satisfactione, ac ne Poloni teneantur partes Livo . niae a Moscis occupatas recuperare, sed satis haberent ius suum se ad eas in Regem transferre. Ita omnia indulgere Polanis cupiebato Rex eo acrius premendae Daniae. At de Livonia quidem ut quidquam eoncederet, nondum adduci se patiebatur. Vid. Puo dorsus'. c. Lib. I. 3. 4. p. 39O. - . s. p. 9 sq. Inter haec igitur, ad Oliventem Pacificationcm peruentum est.
IlI. In illa quidquid huc usque muliis ac variis tractatibus disceptatum erat super Litionia, utrimque vehit agmine facto expedituimest. Nam et de adquisito, in eam, iure controuersia restifcitata rationesque, ut saepenumero ante, acri inter e certamine commissae
620쪽
ssint. φ Ac Sueci etiam tunc inniti praecipue Caesertim priuilegiis, toties iam a se laudatis illis quidem, sed numquam in lucem consipeiactumque prolatis. Erat enim iam dudum, quod repetentibus Liu niam Polonis eposuit Sigismundus Rex, teste Chytraeo, α p. 79 . Scire se, quidquid iurii in eam prouinciam sibi adrogarent, id ex se sola cessione Magistri ordinis emanasse quam nullo pacto, nullo- seque iure, inuito eudi domino Imperio Romano fieri potuisse, si quo conssensus testimonium, ne litteram quidem proferre oloni possent. Succos vero, Caroli V. Ferdinandia et Maximiliani II., Impp. litteris, ad Gustatium, Ericum et Iohannem Reges diuersis hiemporibus scriptis, tutelam eius prouinciae ab Imperio ipsis com-rimendatam, demonstraturos esse. minime demonstrauerunt
ne in Olivensi quidem Pacificatione quamuis authenticas tabulas modo tu inthiuis Regia adseruari, μ' modo inter monimenta Ducis Curianis diae, id est in Principali Tabulari Mitauiens, repertas q*'fetidi uerarent, exigeretque illas euersamius, Cancellarius Curonicus. Nam sine iis, aiebat, rei fidem vacillare. Vid Diarium Cur te. p. 333. Neque postilla umquam, quod sciam, ditae sunt. Ceterum litteras Caroli V. ad Guilatium Regem Gandaui An. MD Lur. Ferdinandi I duobus animis post, se pericriptas satis constat. Et has quidem memorat Dacinus, vir summus, Hist Sue P. II T. I. p. 37 atque item radius, Chron. Livon. T. II p. 243. IV. Verum enimuero oliuae acerrima sui si per Livoniae crusone contentio. Quae ne diutius distineret pacis desideratissimae ne. gotium, variae viae rationesque a Polonis tentatae sunt per Christo. phorum Pacium, Supremum Lithuaniae Cancellarium, cuius fidei
ac dexteritati potissimum hanc caussam commisierant vid. Pasorii Diarium p. i. Ab eo itaque non Vindiciae solum Livonicae, ex Cod e n Zalusiano primum a me supra prolatae, verum etiam Gradus ut vocat, quibus progrediendum in ionica caussa esset,
sa et apud Lon non sau in Puri Utterae Ferdinandi Imp. ad R T. VIII pag. 6s . gem Gustauum. Vim. d. x Sept. sa. α ' Vid. Injormatio Hrea Liuoniam L Nesp. Gustavi R. d. so Ian. et a Febr. e. Verba ipsa adscripsi supra, p. 39α rem d. 24 Man. Uss.