장음표시 사용
331쪽
resim mere internam ferri excommunicatio non potest , nisi signo externo manifestetur, set autem est ut homo solus in cubieulo eam manifestet : quia tum externa est, licet Meulta . Contra si quis exercet actum externum haeresis , vel idololatriae absque actu interiori, non incurr: t excommunicvltionem in foro interiori s quamvis in foro lexteriori ut excommunicatus haberetur, si lannotesceret. Quando ae us internus connexus eli cum Rei: One externa , ut attentio entis cum oratione vocali, tunc qui omit- reret actum internum, licet poneret exter. num, censurae obnoxius foret: quoniam tam- let si Ecelesia pote ilate diree a careat in actus anteriores , dum tamen praecipit externos, indirecte jubet internos qui necessArro cum externis conjuncti sunt. Hac ratione Ecelesii punit simoniam interiorem connexam cum exteriore largitione: excommunicat in . quisitores, qui odio , aut amore lucri aliquid agunt , vel omittunt, dummodo hoc odium vel amor in aetus externos erumpant. Peccatum exterius propter quod ceu sura infigitur, debet in suo genere esse eonsumma tam , ut si stuprum sub centura prohibeatur , intelligitur copula consummata,
nisi lex exprimat etiam conatum .lli. Quas T. II. Utrum censura lata coπ-
ra executores criminis eos Rhenaat etiam man
vitanter, consulentes t REsp. Communis sententia negat comprehendi mandautes , &eonsulentes , nisi in aliqua claulula expresse, vel implicite includantur, quia in me-ν is poenalibus odia sunt restringenda. Quando censura lata est contra consulentes, vel mandantes homicidium , etiamsi homo paratas si ad homicidium, qui consulunt, vel mandant, censuram incurrunt, quidqurd in oppositum dicant aliqui.
IV. Quid si contulens eonsilium, & mandans mandatum revocet ante operis executionem y Aliqui distinguunt inter consilia- Num , & mandatarium . Alii hane distinis elionem in hoc negotio rejiciunt. Dispu-
Iant autem, num incurrant censuram, quando mandatario, vel consiliario innotescit revocatio sincero animo, non languido, sed ei ficaci, & valido iacta amandante, &c
sulente. Prima sententia negat. Altera adfirmat: & hujus secundae lenient: ae argu menta v: dentur urgentiora . Quid si mandatario, & consiliario non innotet cat revocatio efficax , & valida taeta Etiam tum
On incurrere censuram revocatotes, desendunt Salmantieenses cum pluribus aliis. Sed haec opinio salsa est.
V. QUAEAT. III. Q reae moditiones requiruuistμr ut quis possit cenjuris ιrretiri. Risp. Plures I. ut sit viator; a. ut sit subditus ;ut sit bapti Extus; 4. ut sit ratione praed:-tus; s. ut sit persona determinata. Haec ultima conditio intelligitur de excommuniis catione , quae ferri in communitatem, ei vi intatem, collegium &c. nequit, ut colligitur
ex cap. Romana de senten. excom. n 6.
Una persona potest pluribus censuras plecti,
ut omnes docent. Qui est excommunicarus ,
potest interdici , suspendi. Potest qu:s exincommunicari a diversis iudicibus propter idem de litium , nempe, ab Epit copo Originis, domicilii , & Pontifide. In praxi tamen nullus reus propter unum delictum excommunicatur , nisi unica excommunicatione. VI. Disputant auelores, an toties multI- pl. centur censurae, quoties repetuntur trania gressiones contra praeceptum , cui annexa
censura est y Et communiter respondent, quoi si transgressiones sint sor maliter interinruptae, ut si quis hodie percuteret e Iericum , di post hebdomadam iterum eumdem ,
vel alterum clericum percuteret, multiplicaretur censura juxta multipl:cationem forininalem transgressionum. Quando unus h mo simul percutit tres clericos , sicut tria crimina patrat , si e triplicem incurrit poenam centurae, ut probabilius videtur. VII. QuasT. Iv. Quae causae excusent a censoriiὶ Risp. Plures. i. Necessitas agendi contra praeceptum , sicut excusat a peccato, sic excusat a eensueta. Excommunica
tio lata est contra laborantes in die festo . Illa necelsitas quae lieitum opus reddit tali
die, eximit quoque a censura. P. censura inanitas; hominis innocentia οῦ 4. iguo. rantia ἱ s. Impotentias 5. metus; T. Injustitia causae.
VIII. Ignorantia , ut alias dictum est, alia iuris, alia fare , At alia poenae. Alia
invincibilis, vincibilis aliae rassa, assectata, & sup:na - Ignorant: a ι uris laborat qu, ignorat legem prohibentem, ve I praecipientem. Laborat ignorantia facti qui ignorat
esse clericum quem verberat. Ignoranti
poenae est dum quis ignorat adiectam esse poenam tali crimini. Scis prohibitam esse
clarici verberationem : scis esse e Iericum, quem verberas: at nescis huic illicitae eletici verberationi adjectam poenam esse. Invincibilis est , quae superari humana indui tria neqa: ti di vinc. b.lis , quae superari valet. IX.
332쪽
Drss. IV. DE CENSURIS CAP. Ir. 317. I x. p. viva g. r. de cens a. s. n. 7. I XI. Plures, & graves Theologi docent,
eum Probabilistis distinguit vincibilem in- ignorantiam in vinei hilem solius censurae lais Ipabilem, & eulpabilem. Vincibilem eu*- l tae per legem universalem Ecclesiae , aut tuum vocat quam quis potest superare , & canonem universalem non excusare ab eae redit se obstringi ad diligentiam adhiben- incurrenda illum qui scit legem eamdem .dam , qux illam luperet, & veritatis noti- P. Antoine suis hanc quaestionem versat . tiam acquirat. Vinculum inculpabilem iliam DPaucis rem absolvo . Admissa hvpothesi , appellat, quam superare adhibita diligen- quod ignorantia censurae esset pro rius invin. tia quis potest, sed credat se non teneri adicibilis, licet latae a lege , vel canone uni
hanc diligem lam adhibendam, ut veritatem versali , non contraheretur. Verum quia assequatur. Haec ignorantia vinei bilis mali. non ita facile contingit ut ignorantia centiae expers, nova , in xudita, & post Pro .isurae annexae legi universali sit revera in-babilis mi natalitra ita lucem et upit, quam vincibilis, ideo facile exempti ab ea non m. a. At par. penitus profligavi . Haec sunt iudicandi eiuldem legis transgressores . ignorantia vincibilis, quae serii per noxia est, i Quis a censura immunem iudicaret illum alia dicitur assectata , dum quis stud: ose :gno- qui committeret duellum , sciens ab Ecclerare vult quod I)ire tenetur. Alia est crab sit A prohibilum esse, quia ignotat huic prinia, diim quis ex quodam torpore negligit hibioni annexam esse centuram ve citatis loquisitionem . Alia vocatur tu pr- XII. Quando in lege dicitur, qui scienterna, cum quis variis distentus nescit is omit- ίor fecerit, qui facere I resumpserit, qui rem III investigi re quo i stare tenetur. Denique raris id fecerit, tune ratione ejusmodi clau- alia est antecedens, quae est causa actus. sularum ignorantiam vincib lem excusare a Alia concomitans, quae non est causa actus, i censura communiter aue ores docent : quia sed sine illa actus fieret , ut cum quis ita per tales clausulas lex malorem requirit no odio ardet contra hominem , ut Occulens titiam quam aliae leges his elausulis delii euua qui vere est clericus , sed ab ipso re- tutae . Salmanticenses cum aliis contendunt, vera ignotatur, eumdem occideret, si agno- uel ipsam ignorantiam asseelatam excusares eret. hoc in casu a censura. Sed haec opimo mi.
X. Ignorantia revera in vincibi Iis sive iu- l hi falsa est, quia ignorantia aste elata aequiris, si e facti, sicut excusat a culpa, ita i valet scientiae. eximit a censura. Ignorantia venialiter vin- j XIII. Metus gravis eadens in virum con cibilis excusar a centura, ad quam incur-istantem excusat a censura, & etiam a pec-Iendam mortalis culpa requiritur. Ignoran. cato prohibito tantum iure ecolesiastico. Satia uiris in iuro exteriori non priesumitur, i res prohibita sit jure d: vino, & sub censu- nisi probetur, ut cap. Ignorantia de reg. ita ra ecclesiastica , non excusat a peccato, sed 6. dicitur. Ignorantia facti excuset , ncm au. a censura tantum. Qui metu gravi percusiarem inris. Qui lcit homicidium este tiare sus occideret clericum, peccaret contra auudivino prohibitum, ignorat vero in vincibi- naturale, & divinum, at censuram non inliter legem ecclesiasticam sub censura illud curreret.
prohibentem , non incurrit iuxta plurimos XIV. Qui dubitat, an iudex protulerit
censuram, licet peccet contra jus naturale, necne sententiam centurae , iudicare debetia divinum: quia, inquiunt, ad censuram non este latam , quia in meris poenalibus contrahendam necessaria est contumacia, mitior pars est ainplectenda . Qui certus est quam praecedere admonitio debet . Poena censuram esse latam sive a iure , sive ab enim censurae chi eri ab iis poenas latis sive homine, dubitat velo an illam contraxerit, a sero ei vili , sive a sero ecclesiastico, quae te gerere debet ac si centura irretitus esset , contrahuntur, etiamsi ignorentur, quando donec aut dubium deponat, aut L censura nota lex est. Quare homicida , quem non t ahlolutus suetit. Iatet lex prohibens , obnoxius est capitali XU. Innocens , qui in sero exteriori est supplicio, etiamsi hanc poenam ignoret. Si - excommunicaetiis lecundum allegara, & pro- militer qui sciret legem ecclesiasticam pro-ibata , coram Deo excommunicata; non est ohibentem talem actum, incurreret irregula- Verum coram illis qui conacti excommum in T. Ialem ex deiuno, quamvis talem poenamicalionis lunt , dc incerti innocentiae eius in
agnoraret. Contra , si jus ecclesiasticum mutn- dem, debet se ut censura irret: tum gerere: cibiliter ignoraret, sicut esset immunis a cul- quia sententiae iudicis validae & legitimae,
D, ita liber esset ab it tegularitate ex delicto. tametsi rei Psa injustae parendum est, tu i
333쪽
LIB. XI II. DE MATRI M. CENS. &e.
ad evitandum standalum, tum in obsequium supremae auctoritatis. Quare probabilius est hune innocentem debere & a receptione, di ab administratione sui ordinis abstinere etiam privatim , & ab externa communic tione eum fidelibus: unde iure Clemens XI. improbavit theses sto. y I. sta. Pasch
De abstatione a censiaris.1. uar T. I. A. irretitur censura tenea-
tur sub mortali quamprimum potest absolutionem perero, . seliscitare REs . Sententia adfirmans communis est . Salmantiis
censes tr. I . c. 2. LMn. I. num. I. aiunt
sueliber dilatis es mortalis ex genere suo, nisi
is parvitatem materiae , vel ex aliis eapitibus excusetur . Utroque pollice subscribo huie doctrinae ; unde insertur quam salsa sit sententia de dilatione conversionis peccatoris in Deum. Quaelibet dilatio procurandae a, istutionis a censura ecclesiastiea, quae aliquorum bonorum spiritualium usu privat, est ex genere suo peccatum mortale : & dilatio petendae absolutionis a peccato mortali, quod privat aeterna vita, a culpa mortali immunis erit Vereor ne respectu aliquorum verum si illud axioma : Ui amplificam jus ecclesiasticum, dreurtant Deca. lagum . Segregatio a Deo , a consortio Angelorum , destinatio ad habitandum cum diabolis, quia remota a sensibus non urget, non pungit , sicut segregatio a communicat idne externa visibili eum fidelibus. II. QUKsT. II. Quo sex sit absiautio aeensura λ REsp. Alia est absoluta , qua a Blute reus a vinculo solvitur. Alia conditionata, quae a conditione vel praeterita,
vel praesenti pendet, ut si fatisfecisti parti,
si satisfereris . Alia absolutio vocatur ad eati aetam ; ut eum quis dubitat se esse eensura
affectum , quae absolutio impertiri a qu eumque Consessario potest, facta promissione de praestanda parti satisfactione, vel de
adeundo superiore, veritate comperta . Aliae vocantur ad reinridentiam, seu cum poena
relabendi in eamdem censuram, nisi quod Imponitur egerit ille qui absolvitur . Alia est ab uno determinato essectu , relictis aliis; ut quando Pontifex absolvit , habilemque reddit aliquem ad' obtinendum beneficium , aliudve privilegium . Absque harum abs Iulianum aliqua, censurae non ausit mr neque per mortem superioris illam serentit , neque per mutationem territorii, neque per mortem excommunicati : & eontraria opinio damnata est ab Alex. VII. n. 4. Quoad
forum conscientiae, reo correcto, eiviue contumaeia cessante , cessat censura.
III. In absolutione a censura servandae sunt sermulae praescriptae in Ritualibus. S lemnitas servanda in eiusmodi absolutioni. bus habetur in eap. Per tuas de sent. exineom. Conditiones tamen ibidem praescriptae hodie non servantur . Disputant Theologi valida ne sit absolutio, parte laesa non satisfacta satisfactione reali , aut pignoratitia. Adfirmant multi ; sed laeccare mortaliter absolventem aiunt, & restinitioni obnoxium esse. Quando in bulla Iubilaei , vel in alio privilegio conceditur iacultas absolis vendi a censoris hae clausula, Iarisfacta pa
te, aliter absolutio non teneat; non valet absolutio, non impleta eonditione, nisi absolvendus impotens sit ad sarissaciendum. IV. Convenit penes omnes posse censuris irretitum valide absolvi , ellam invitum, Se repugnantem , nedum nescientem , aut non petentem. Duplicem tamen repugnari. tiam auctores distinguunt e alteram non re cedendi a peccato, & eontumacia, ob quam lata censura est ; alterχm non petendi a solutionem, licet a peccato emendato reus
sit. In priori easu, si peccatum habeat ira ctum laceessivum, ut haeresis , surtum die. non posse absolvi invitum aiunt , nisi ab eo qui supra ius & praeceptum potestatem habet. Si vero peccatum completum sit, ut fornicatio, blasphemia , & alia peecata praeterita, tune absolvi posse etiam invitum docent. Similiter illum qui emendatus a peccato est , & non vult petere absoluti nem , absolvi posse defendunt. Advertunt
tamen , tune absolutionem impertiendam dumtaxat esse, eum praevidetur magis medicinalis quam censura.
v. Adsolvi quis potest ab un , secus ab
altera censura. Qui vero facultatem habet absolvendi ab omnibus tensuris, unica ab-ilutione praestate id valet. Si autem talic Ieat potestate, tune absolvi oportet ab altero qui hac potestate praeditus sit. Qui pluribus irretitus censuris, unam dolose m a nifestat, occultatis aliis, non est existimandum Consessarium velle absolvere ab omnibus , nisi id exprimat. Si tamen reus ex oblivione aliquam omittat, & iudex generaliter absolvat , tunc, nisi aliud constet, eum absolvere velle ab omn: bus censendula
334쪽
D I s s. IV. DE C Iest. Ηeine tempore Iubilati aliquis generaliter ab omnibus e ensuris, licet oblitus alicuius fuerit, manet absolutus , & a pece to oblito eui annexa tensura est, a quocumque sacerdote absolvi potest g nisi tamen aliqua ex centuris habeaei conjunctum opus satisfaciendi, & compensandi partem laesain. Si enim absolvendus celaret se non satisfecisse parti laesae, se non recessisse ab haeres, nulla seret absolutio. VI. Quaes T. III. Quis assuinre a censis is valet REsp. Omnes illi qui serre censuras, ab eisdem absolvere valent subditos suos:& hoe Episcopus praestare valet etiam in alieno territorio. Qui habet potestatem absolvendi a casibus reservatis, habet simul facultatem absolvendi a censuris , cum a solutio a censuris praecedere debeat absolutionem a casibus reservatis, quibus annexae censurae sunt. Facultas concessa in Jubilaeo, vel in alio privilegio absolvendi a censuris reservatis summo Pontifici extenditur quoque ad ablolvendum excommunicatum denuntiatum nominatim sive a jure, sive ab homine, si tamen prius satisfecerit.
VII. Paroe hi , & Consessarii ordinarii,
qui valent absolvere a peccatis mortalibus, Possunt absolvere a censuris a iure laris, &non reservatis, ut eommuniter auctores docent, & colli8unt ex cap. Nuper ast de fur. exeom. & eonfirmat S. Thomas in sunt. q.
24. a. I. Contra a censurrs reservatis in j
re ille tantum absolvere potest qui eas tulit, aut superior, aut successor, aut ab e dem delegatus. Quare a censuris reservatis Pontifici solus Pontifex, a reservatis Episcopo solus Epilcopus absolvere valet. In a ticulo mortas, ut alias dictum est, quilibet Sacerdos potest absolvere ab omnibus censuris, ut Tridentinum declaravit Iesi. 4. c. . & cuilibet Confessario eadem facultas conceditur absolvendi , quando est impossibilis accessiis , aut valde difficilis ad superiorem , cui reservatae censurae sunt, ut hahetur cap. Nuper a nobis 2 p. de sent. extam.
his verbis : Verum si dissiciis sit ex aliqua --sa causa quod ad ipsum ex ommunicatorem ab Iolet enaus accedat, conreaimas indulgendo tit praesita iuxta foremam Leclesiae cautιMre , Ψnia excommunicataoma mandato parebit in a
suo absol rur Dibopo , vel proprio Saceia re . In his tamen casibus, nempe in articu-IO mortis, aut ratione impedimenti, Confessatius debet ab eo quem absolvit, iura mentum exigere , quod cum potuerit, se
superiori praesentabit. Quod si omiserit, op-
Ns URIS CΛP. III. portunitate data, exequi quod promist, in
eamdem censuram reincidet : & quamvis Consessarius vel ex ignorantia, vel ex oblivione onuitat imponere hoc onus comparendi , cum Rem tens potuerit, coram si inperiore s nihilominus poenitens tenetur com-Parere, quia hoc onus non a Consessario, sed a iure pendet. Quando tamen absolvitur a reservatis, quibus annexae censurae non sunt , nullum est comparendi debitum . VIII. QuaesT. Iv. ιs valeat absiserea censuras latis ab homine Risp. Ille absolvere potest qui censuram particulari sententia tulit contra determinatam personam,
vel superior, vel delegatus. Idem sentiunt plures, si censura lata sit ab homine per modum sententiae generalis , praecepti, vel statuti ad futura delicta evitanda. Sed probabilius alii docent ab his censuris non re servatis, licet latis ab homine, posse quem libet Confessarium absolvere sicut a censuintis latis a iure. IX. QuaesT. v. Quaenam sunt censurae, e casus resemini summo Pontifri , a quibus Episcopi iure ordinario abfomere possunt REsν. Episcopi absolvere iure ordinario valent Reensuris reservatis summo Pontifici contractis ex delicto occulto, ut Tridentinum ρε 24. e. 6. de res. statuit . Item a censuris contractis ob delicta publica, quando urget gravis necessiras, quae dissicilem reddit ae- cessum ad Pontificem summum .X. Disputant, num haec saeuitas Epist pix a Tridentino concessa, suerit revocata per bullam Coenae quantum ad casus in ea contento, . Negabant plures , affirmabant
alii; sed Alexand. VII. litem sustulisse videtur sequentem damnando thesim n. I. Sententia assi rem, buIlam Camae solum prohibere absolutio rem haeresu , alι rum criminum, quando publica sunt, in id non derogare facultati Tridentim, in qua de ac his criaminιbus fremo es , anno i 6 ap. die I 8. Iulii in consistoris sacrae Congregationis Eminent. Cadiiunal. visa, in tolerina es .
XI. Non desunt tamen qui negant per recensitam thesim sublatam esse facultatem Episcopis a Tridentino concessam, praeser tim cum in thesi proscripta nulla fiat Episcopolum mentio , quibus a iure competit haec iacultas, & Ttidentinum solum declaravit non esse illis ademptam . Verum decisio haec non pendet a Theolosorum P
Iiociniis . Quare controversiam nane illis quorum interest, dirimendam relinquo.
XII. Nomine delicti occulti illud comis
335쪽
atis Lin. IIII. D r MA'ra M. CEN s. Ac. muniter intelligitnr quod aut non est dedu- j XU. Quae hactenus reeensui ex P. Viva,
ctum ad istum contentiosum, aut notum reipsa inveni nn tar apud auctores . Salman- non est maiori parti parochiae , provinciae, licenses tr. Io. e. z. pnu. 6. n. 7 . doceri r , rnonasterii &c. Quare licet per testes pr. Praelatos regulares abolvere suos subditostari possit, si non est modo dicto publi- posse ab omnibus tensuris sedi apostolicaecum, occultum dicitur communiter. Tuinc reservatis, exceptis iis quae in bulla Camae vero deductum ad serum contentiosum al- continentur . Addunt , Praelatos regularesserunt, quando delatum suerit, & per unum eamdem iure communi intestatem habere in testem probatum. Si vero accusatus se pur.'suos subditos, quam Episcopi in sum dice. paverit in soro etiam per salios testes, Nice sanos. Plura afferunt privilegia concessa absolutus si, contendunt hunc reum ab E- Mendieantibus , de praesertim constitutio. piscopo habente saeuitatem super delictis oc- nem S. Pii U. cultis absolvi posse . Ita docent Salinant:- XVI. Nullum ego super facultate Regu-
censes tr. Io. e. a. sun. o. n. 3'. oe 62. latium absolvendi tum lubditos, tum alse
ubi plures citant auctores. Addunt ibidem nos prosero iudicium . omnes percupiunt Salmanticenses, reum punitum in soro Gn- l distinctam & perspicuam deeisionem casuun , tentioso posse ab Episcopo absolvi, quia iu- & censurarum reservatarum, a quibus abdicium finitum est quae opinio nDhi salsa solvere Regulares valent . Sed frustra aest , cum delictum tune notum si notorie- Theologis hoe expectant. Quid enim deeitate iuris , & facti . l dere Theologi valent super privilegiis quae XIlI. QuaesT. vi. Quam facultatem ha- l ei tantur, & non inveniuntur ; vel si invebent Regulares iabsolυesar a casibus , in renis i niuntur, aut suerunt revocata, aut disputa- furis reserυaris fiammo Pontifici REsp. P. Vi- tur num fuerint revocata. Decisio eoruinua docet auctores defendere, Regulares pos-iquae absolvendi iurisdictionem sperunt, non se absolvere ab omnibus casibus Sedi apo- j a Theologorum ratiociniis , sed a volunta- solitae reservatis, exceptis casibus bullae Coe-l re summi Pontificis pendet. Moderatores nae, & sex Clementis VII l. in Italia ex- l laetorum ordinum regularium sollicitare, tra Urbem. Illud est certum, quod pote- & urgere deberent ut ipsi a S. Sede apost
fas absolvendi a casibus ponti fetis non in- liea impetrarent perspicuam declarationem seri potestatem absolvendi a casibus Episco- i facultatis Regularibus concessae . Illorumpo reservatis, cum Alexander VII. damna- Moderatorum est controversiam h ne graverat hanc thesm n. ia. Mendicantes IVDnt vissimam dirimere modo dicto , ut sciant abstυere a casibus Discopo reserυat s non ιθ- subditi quid aurisdictionis habeant in recententa ad id Disoportina facultare. Distinguit i lita materia. tamen in hanc pro post:onem n. 7. triplex genus casuum Episcopo reservatorum. Nam CAPUΤ IV. alii reservantur Episcopo a iure, vel a consuetudine , ut levis percussio clerici &c. & De eeos ris sigillatim , nempe de ex omn1unia ab his mendicantes absolvere possie ait . eatione majora, . minori.
Alii ea sus reservantur Episcopo in Synodo:& ab his quoque absolvere poste Regulares, I. uatsT. i. suis, quotuplex sit emdum non notantur in tabella , docent au- communicat Rrs p. Est ere Gractores, iubdit idem P. Viva. Tandem suntlqua qtiis ab Ocelsastica fidelium commuτὰς . ea sus reservati , & expositi in tabella , 8cis paratur. Tribuitur in majorem , & minia' de his loquitur thesis damnata . Quando rem . Maior est eensura qua quis nou moto conceditur facultas absolvendi ab omnibus a participatione sacramentorum , sed etiam a centuris, intell:gitur , inquit P. Viva , et- communione fidetium segregatur . Minor vero latri a reservatis, quia quilibet Sacerdos sa-idicitur censura qua qtiis privatur participatio cultatem habet absolvendi a non reservatis . ne sacramentortim , eorumdem administratione , XIV. Denique per concessionem absolven-is passυa el Hione ad dignitates , oe benefidi ab omnibus reservatis sedi apostolicae nonitia Ecclesia. Maior privat hominem omni. intelliguntur ea sus cona prehensi in hulla Coe-ibus quae subjacent Eeelesiae iurisdictioni , nae. Neque per concellionem absolvendi a minime vero bonis omnibus spiritualibus, casibus hullae Coenae intelligitur sacpitas con- quae supra iurisdictionem Ecclesiae sunt . cessa absolvendi ab haeresi . oppositum t4. Quare si excommunieatus gratiae statum re-men piobabile esse concludit P. Viva. cuperet, cum aliis membris eluidem corporri
336쪽
ris mystici eommunieat. Bona ecclesiastica quibus excommunicatus privatur, duplicis sunt generis. Alia sunt civilia quae humanam spectant foetetatem , ut cohabitatio, salutatio, colloquia &e. Alia sunt spiritualia, & sacra, quae similiter in duo generatribuuntur. Alia sunt exteriora , ut eccle-mstiea sepultura, interventus ad divina M- sieta eelebranda. Alia vocantur mixta , ut parti ei patio sacramentorum , usus sacrificii, communicatio in precibus &c. II. Decem retenseri solent effectus excommunicationis maioris. I. Privatio suffragi rum Ecclesiae: a. privatio &activa, &paLsiva saeramentorum. 3. privat Io rerum sacrarum : 4. inhabilitas ad ordines suscipiendos, & ad eorumdem usum : s. privatio jurisdictionis ecclesiasticae: 6. inhabilitas ad exereendos actus legitimos in iudicio: 7. inhabilitas ad conferenda beneficia eccle hastica 8. incapacitas ad eadem obtinenda, eorumque fructus: p. inhabilitas ad privilegium obtinendum: io. privatio communionis civilis, &forensis eum ceteris fidelibus. III. Hos effectus omnes non parit excommunicatio, si sit injusta, & invalida. Et si constaret publice esse nullam, tunc excom- Tl unica tus se gerere posset ac si talis non esset tam in externo, quam in interno sinro. Si dubium sit an valida nec ne sit, parendum est excommunicationi . IV. Qu T. I i. Quinam dicantur excomis moicati tolerati , quinam vitandi Rrs p. Illi dumtaxat dicuntur vitandi ex constitutione Constantiensis qui nominatim excommuni eati , & denuntiati, vel notorii cleri ei percussores sunt. Ceteri omnes sunt tolerati. Ut vero quis dicatur nominatim excommunicatus ut vitari debeat , duo requiruntur. I. quod in excommunicatione nomen exincommum catae personae exprimatur: z. quod publice declaretur talem esse excommunicatum; quae declaratio in loco publico fieri debet, aut inter Missarum solemnia , aut affigendo chartam loco publico. Antequam excommunicatus denuntietur talis, citandus est ut se desendat, nisi sit publicum, & notorium delictum . Qui declaratus est incur. risse excommunicationem , si intra congruum terminum legitime appellet , potest se ge
V. Publici, Ze notorii percussores Clerici illi dicuntur qui noti sunt notorietate iuris, & facti. Illi excommunicati in uno i co vitandi quoque in alio loco sunt , ubi secreta est excommunicatio, ut probabilior
CENfURIs CAP. IV. opinio tenet. Ipsi excommunicati toleratinequeunt communicare in divinis , vel humanis cum aliis ; sed ceteri fideles eum iis communicare in humanis valent . Quare constitutio Constantiensis est in beneficium fidelium , non excommunicatorum. Peccat mortaliter excommunicatus, s administret, si e elebret &c. Saeramenta tamen valida sunt, excepto sacramento Poenitentiae , quod nullum est ab excommunicato vitando adaministratum. Quare fideles, qui confiterentur excommunicato vitando , repetere coninsessiones deberent . An in articulo morti et
petenda ab eodem sit absolutio, dictum est
VI. Doeent plures, in periculo mortis a sistere Matrimonio posse sacerdotem ex com municatum vitandum ad consulendum hon ri seminae a viro cognitae, & ad filios legitimos constituendos, si nullus alius Sace dos esset. Salmanticenses n. 37. cum aliis docent, excommunicatum toleratum posse valide & licite administrare sacramenta prae ter Poenitentiam. Imino addunt, posse v lide administrare ipsum sacramentum Poeni. tentiae ; & si sit rogatus, etiam liciter quia quando est toleratus , non amittit potestatem administrandi saeramenta in utilitatem fidelium , ut eruitur ex Concilio Constantiens. Quae opinio mihi non probatur, ne judicarem hene dispositum fidelem qui habens copiam Consessarii vellet excommuni cato tolerato confiteri. VII. QuaesT. III. Quam poenam in nisexeommumeatus qui illicite sacramenta admi. ni fleat REsp. Excommunicatus sive vitan dus, sive toleratus incurrit irregularitatem, quando illicite sacramenta administrat , ut communis sententia docet. Peccat quoque mortaliter excommunicatus sive vitandus, sive toleratus, si saeramenta suseipiat. Excusare tamen potest ignorantia , in adverten tia in vincibilis excommunicationis , necensitas, seandalum, infamia. In his ea sibus suscipere sacramenta posse sve vitandum , sive toleratum communis opinio docet. Diia putant dumtaxat de sacramento Poenitentiae num valide suscipiatur ab excomm
nicato ignorante suam excommunicationem , aut ut evitet grave incommodum . COm
munior sententia adfirmat, sive vitandus, sive toleratus sit , dummodo ignorantia sit
in vincibilis iuris, & iacti, & debitis dispositionibus accedat. VIII. Quae . Iv. Quae damna infert re rius excommunicationis effectust Ruse. Priv t
337쪽
3is LIB. XIII. DE Mmunere telebrandi divina ossicia, di eisdem
assistendi , sive vitandum, sive toleratum. Nomine autem ossiciorum intelliguntur Gamnes sacrae lanctiones quae ab Ecclesia publiee fiunt, ut Missarum celebratio, horae canonicae, publicae preces, processiones, henedictiones, ehrismatis consecrat Iones , comitari Eucharistiam dum ad infirmos deser
tur. Concionem tamen audire excommuni
cati possunt, privatim Ecclesiain ingredi,
& ibi orare; immo tenentur preces funde re, horas canonicas , si clerici sint, recitare, alioquin commodum ex iniquitate reportarent . Nequeunt tamen in hori recitandis socium adhibere absque veniali culpa, iusta caula sublata. Nequeunt sive vitandi , sive tolerari Missani audire ; immo vitandus si inreresset , monendus esset ut recederet ; & si iussus non recederet, No
vam incurreret excommunicationem . Et
Juando expelli non posset, recedere fideles
eberent, ne cum illo communicarent . Si Sacerdos canonem non inceperit , inter umpere Missam debet , & abare . Si canonem inceperit, debet Missam persequi cum uno minastro usque ad ea licis sumptionem , &cetera omittere, aut in Sacristia, si aptus locus si , eadem perficere is
s disterunt obtinere absolutionem , sicuti dixi supra, ut poli in t audire Missam die se-so: quia eodem praecepto quo Obstringuntur audire Missam , obligantur removere Impedimenta
lesiastica, seu in loco sacro. Nomine loci sacri intelliguntur templa, coemeteria, Claustra , & alia loca deputata ad divina omela celebranda, & ad cultum divinum. Hoc tamen intelligitur de excommunieatis vitandis, qui si sepulti fuerint in loco sacro, ex- tumulandi sunt, & sorax projiciendi; locus vero sacer aspersone purgandus. Qui istos
in loco sacro sepeliunt, incurrunt excommunicationem maiorem. Mandantes autem, Ac procurantes minorem contrahunt excommunicat IOnem . Qui vero sepeliunt excommunicatos toleratos etiam haereticos , qui non sint specialiter denuntiati , non incurrunt excommunicarionem , ut communirer auctores docent. Qui vero sepeliret haereticu in per Iud:c:s sententiam damnatum, in
curreret maiorem excommunicat Iouem.
tu fastuae iurisdietionis excommunicatum sive vitandum , sive toleratum . Excommuni . Tra M. C E N 3. &C.
catus tamen toleratus, si a partibus exqui ratur , & licite, & valide potest exercere actus jurisdictionis, ut eligere , praesentare , conferre beneficia , ob saeuitarem quam constitutio Martini V. praebet fidelibus communicandi cum exeommunicato tolerato. Si vero fideles litigantes reiicerent excommunicatum toleratum, tunc nullius valotas e Gsent istius acta . Dantes vero exceptionem intra octo dies manifestare excommunicationis speciem deberent . Gesta per iurisdictionem eeclesiasticam ab excommunicato vitando illicita, & invalida sunt, nec obedire illi subditi aestringuntur. XII. QuaesT. v. An electio sit nulla , ad
uam excommunicatus vitandus conriarrit λ RLsp.
Nulla est , si absque suffragio excommuniacati virandi cone ludi non posset. Si vero istius sum agium non sit necessiarium , & electores aut ignorent excommunicationem, aut nequeant excommunicatum repellere , electio abroganda non est .
XIII. Resignatio beneficii ab excommunieato tolerato facta valida est , immo etiam ficta a vitando, si sit simplex , & non in favorem alterius : quia talis resignatio non est actu et iurisdictionis ecelesiallicae, se a simplex bene fieti cessio . Quae fiunt ab excommunicato vitando ut persona Privata, valida sunt , tametsi illicita , si commvnreet eum alus. Testamentum tamen faelum ab exeommunicato propter haeresim , vel perculsionem Cardinalis nullum esset ex capia Felicis de poen. in 6. Invalida quoque asserunt instrumenta saeta a tabellione excommunicato vitando. Xl V. QuaesT. vi. sitiam inhabιIisat m incurriant excommunicati vi septimi essectua tRES P. Ligati exeommunicatione majori inhabiles lunt ad beneficia ecclesiastica . Quare electio, praetentario, postulatio, nomin1-tio, collatio, impetratio litterarum in favorem excommum cati nullae sunt: atque tamel: gentes, & praeseritantes, quam recip:entes beneficium liue causa commutari is, sive resignationis Ieia peceant mortaliter,
& praeter excommun:ca': onem minorem , quam conferentes Mn ficium excommumca
to vitanno incurrutii, suspensionem quoque contrahunt a collatione talis boneficii . Et haec extenduntur qiloque ad suspe uum , interdictum, & irregularem. Exclinar colla tio facta a Pontifice , quia co. iter' ido dispensare praesum: tur, nisi quis esse . excom municatus Ob haeresim , quae non auseri ut per clausulam seneralem. Si quis ignoraret
338쪽
DIss. IV. DE CENSURIS CAP. IV. lneibiliter suam excommunicationem , vel ab excommunicatione abiblutionem , nulla esset benes rii collat O , ut communis sententia dolet. Ex communicatus recipiens beneficium non facit fiuctus suos, sed eos re . si tuere astringitur. Quando vero bona fiderit ad fulcipit, ignorans luam excommnnicat onem, dum recordatur , debet beneficium
dimittere, & restituere id in quo factus est
amittat fructus, o ben fictum Rxsp. O. E auus essectus privat ex dona municaturn non beneficio, sed fructibus beneficii tantum a tempore quo fuit excommunicatus sve vitandus, si ve toleratus. Et nomine fructuum intilliguntur omnes reditus, pensiones , lidisti: bariones: minime vero patrimonium . Dii putant acriter Theologi num ante, vel post iudicis sententiani res fruere excomm linteatus fructus debeat . Mihi probabi us vi-
tia ri . e Varii fructus. Quoniam cau-Fa restitur: on ς ell ex communicatio. Ergo posta excommunicatione necessario relliturio consequitur. εXVI. QuπsT. viai. Quid sit excommunieatio forensis, cir civilis fri Esp. Nonus este- elus excommunicationis est quod exeommunicatus nequit esse iudex, actor, advoratus, testis, tabellio, procurator in foro. Si tamen toleratus sit, potest clientem deseri dere , dummodo non repellatur, sicuti repelli potest , si eius excommunicatio nota st .
Quamobrem valida sunt iudicia sori , in quo
actor, testis, vel tabellio est excommuniis catus Iolerarias contra si vitandus sit, etia in si iudex lxicus fuerit, irrita sunt omnia acta talis sori, ut communior sententia docet. Testimonium excommunicati si admittatur a iudice, validum eli. Citari tamen, ει reum agere in iudicio exeommunicatus potest. Debet tamen per procuratorem hoc agere, nis pauper sit. x VII. Decimus effectus excommunicati O-nis est privario communicationis politicae
per modum commercii, vel 1 ocretatis, nisi necessitas excuset, aut nisi excommunicatus sit requisitus. Qui communicat in civilibus cum exCommunicato vitando venialiter , in sacris mortaliter peccat. Communicatio cum tolerato nullam includit culpam. Continuata tamen communicat lo civilis cum virando , juxta probabiliorem opinionem , nocvacat a gravi culpa , oc secum adfert excommunicationem minorem. Si tamen ex
communicatio lata a Papa est per sententia ui singularem , & nominatim , is qui seienseommunieat cum tali excommunicato, incurrit excommunicationem majorem ipsi P
pat reservatam ; si tamen si Clericus, &communicet in divinis . a. Quando excom municat o lata est contra participantes: tunc enim qui communicat, eadem qua irretitus est excommunicatus, ligatur excommunicatione, a qua absolvi solii tu potest ab illo a
quo excommunicatus absolvi valet. Non iniscurrit tamen hanc excommunieationem communicans , nisi monitio trina aut aequiva.
lens tribus praecedat. I. Quando quis communicat in erimine erimicose , id est in eo erimine ob quod quis excommunicatus est , prehens ei auxilium, consiliuna, favorem. Ut paucis omnia coinplictar , quinque sunt
casus in qu bus non luet cum excommuni. Cato communitare, his versibus contenti: Si pra ae istis anathemaιε quis feriatur ,
Per os prohibentur verba, signa, amplexus, nulus , epistolae , nuntii &c. Orare vetat communicatio in sacris. Vale vetat salutationem honorandi causa . Communio prohibet echabitationem, cooperationem, consi-l lium in quoeumque nescitio. Mensa prohibet communic tionem in cibo, potu, coul viviis, una allistere, sedere ε e. XVIII. Quaes r. ix. In quibus eamus licitum est communicare cum excommunicato REIP. Hoc unico Versu continentur :
ille , lex, humile, res ignorata, necesse. Utile sgnifieat omnem veram , & non fictam utilitatem spiritualem , de tempora.
lem sive ex communicati , sive ex communieantis. Lex signa ficat matrimonium, Mi caαjus uxor petere a naarito excommunicato debitum potest, & in ceteris etiam comis municare , ut in domus regimine , & in aliis negotiis, exceptis rebus iacris . Et hoe intelligitur, etiamsi ambo essent excomna uinn:cati , nisi excommunicati matrimonium contraximn , vel excommunicatio lat eia set matrimonii causa, vel denique nisi es. lent divortio sep1rati . His in ea libus non fruerentur privilegio communitationis. Hu miis significat communicationem quana habere possunt filii legitimi, adoptivi , illegitimi , nepotes , pronepotes, & ceteri in gracu lineae rectar: astanes, ut gener, nutus privignus, di Privigna mutuo communicare , & pupilli cum tutoribus possunt. Ros gnorata significat ignorantiam , vel inis advertem iam invincibilem juris te facti.
339쪽
-ro LIB. XIII. DE MATRI M. CENS. &e.
meesse indieat gravem aliquam necessitatem 'ue sexus, qui violentas manus ini ieiunt ire
sive temporalem , sive spiritualem sive ex-'Clericum , hanc eanonis excommunieationem communicati, si ve excommunicantis, Rutat i incurrunt. Iuvenes rei hujus percussionis anterius tertiae personae. te Pubert tem ab Episcopo absolvi valent. XIX. Quors r. x. Quid sit excommunica- Mandantes quoque, inducentes, consulen eis minor , . quisam ullus essecturi RESP tes, contentientes, auxilium praebentes, imis Est eensura ecelsasti ea prιυans passiva sacra- m. qui dolo , fraude, malitia non immismentorem re eptione : & haec privatio est diunt, hλnc excommunicationem incurrunt. praeipuus excommunicationis minoris este- IIem qui latam habet percussionem nomiactus. Quare mortaliter peccat qui hac ex- ne tuo factam , quamvis nec mandatum , communieatione irretitus aliquod sacramen- nec auxili 'm praebuerit. Requiritur tametatum suscipit. Circa adminas rationem sacra' I. quod eius nomine facta percussio sit, jumentorum dissident , num mortaliter, Rnldic Ante percussore illi gratam suturam : a venialiter peccet talis excommunic tus . quod exteriori signo sensibili prodat suam Immo plures defendunt nec venialiter hunc approbationem z R. quod quando perculso peccare. Sed dissicile est hunc a culpa ve- executioni demandata est, suerit ipse hkbiniali eximere . Omnes tamen adfirmant ,itualiter aptus ad mandatum, vel consilium peccare morraἰlter, si celebret , quia tunc;Praebendum : quia si tunc suisset amens, scscipit sacramentum.. Alter estectus huius t eam non incurreret. Somnus tamen, & eis exeommunieationis est privatio Oais vae et brietas non ιmpediunt quominus illam eon. ctionis ad beneficia milesiastica . Quilibet con- trahat. sessarius approbatus ab ea absolvere potest. XXIV. QU. ST. XII. Quaenam actis Di
Si quis suadente diabolo manus violentas Violentam injiciunt omnes qui aliqua eo risse in Cloticum, vel Monachum injecerit,'poris Parte, ut ore, pede, brachio, mana se anathematis vinculo subjaceat , & nullus Clericum, aut rem ei adhaerentem pereuisse Epitcoplitum illum praesumat absolvere,itiunt, sive immediate , sive medio suste, , , nisi mortis urgente periculo, donec ae igladio, veneno; si Cleri eum violenter detiis stolico conspectui praesentetur , & ejus neant; si in carcerem detrudant; si ilium is mandata recipiat. -- Hic est canon, quilinsequantur, urgeant ad laesionem, aut prae habetur ea . t 7. a. 4. Illud suadente diabo- cipitium; si sputum, si pulverem in illumis significat percussionem quae sit peccatum conjiciant ; si eius vestimenta lacerent ; . mori 1le ratione injuriae irrogatae personae i arundine verberent ; si equum ipse in , euveletie ali. Quae injuriae gravitas accipienda insidet, laedant, si frenum infringant, vi- est , spectata dignitate & statu religioso. que sitant: quae actiones Omnes aut pers Licet reseruata sit apostolicae Sedi, Plaetati nam, aut ejusdem honorem laedunt, & deis
regulares suos subditos percussores Religio- decorant, ut ex cap. Nuper de sent. excom. lorum absolvete valent . i clλre colligitur : atque adeo 1 umetunt ad XXI. Nomine Curiet , vel Monami ve- excommunicationem contrahendam . Mini niunt vel ipsa prima tonsura insigniti, dum- me Vero illam contrahunt, qui verbis tanis
modo habitum eletiealem deserant: omnes t tum Clericum ostendunt, qui ictum vibrant, Regulares utra usque sexus, Clerici, Novl- ut Illum laedant, reipsa tamen nee illum,tri , eonversi hoc canonis privilegio fruun- nec rem ei adhaerentem tangunt: neque illitur. Item Equites S. Iacobi , S. Ioannis, qui abique vi velles Clerici surripiunt, aut Calatravae , Ascantarae, S. Laetari in Sabau- furantur In Hinere equum , vel pecunias, dia, s. Stepham Florentiae, ordinis Chri- licet heinc sequeretur ne perseo ut ater pol si in Lusitania , ut plures auctores docent. l ier. Qui venenum Clerico propinant, ex-Hoc privilegio non gaudent clerici conju- communicantur. Si Monialis potaret ven num ad se tum necandum, non esset obnoxia .
censurae huic, quia se tui, non sibi sui uriam
irrogaret et qui vero Moniali gravidae Lene
traueret, quia &Moniali, & se tui necando
XXIV. QuaesT. xui. Quaenam ea ae excusant
gati, nisi deferant ronlutam , neque tiarii S. Dominici, & S. Francisci : excluduntur quoque ab hoc privilegio Clerici qui abiectis vestibus ecclesiasticis, negotiis laecularibus sese immiscent, & tertio a Supe
riore moniti non corri Suntur.
XXII. Omnes rationis compotes utriun
340쪽
rantia iuris & facti, timor gravis, justa deinsen sto, & cetera omnia Ouae a gravi culpa eximunt: correctionis titulus, va cuius m . astri , praelati , Parentes percutere disti pu- s, filios valent, & ea omnia exercere quae opportuna prudenter iudicantur ad eorum emendationem . Similiter immunes ab haceensura sunt qui Clericum turpiter tractantem proprias uxores , matres, sorores , filias , percuterent , sive ut vindiearent injuriam , sive ut a crimine averterent, dummodo percutiant ipsum in ipso crimine, velim mediate poli , etiamsi cum eisdem non Brnicetur . sed tantum illas osculis, tactibus, amplexibus turpibus dedecoraret. Femina quoque sellicitata, & provocata iacto a Clerico, si illum violenta percussione re. liceret , quando solis verbis non posset, libera a censura esset. Clerici qui ter admoniti non deserunt tonsuram , & habitum clericalem , si milites, aut grassatores agant, canonis privilegium amittunt. XXV. De excommunieatione ob duellum contracta dictum supra est in s. Decal. praecepi. D: cendum quoque esset de eensuris eonistentis in Bulla Coenae . Uerum integram illam dedi Tom. i. An. & synopsi in ejusdem perstrinxi I m. Io. lib. . dona. c. a. f. I. Quare si plura cupis, vide ibi.
De suspensione , eiusque essectibus, atque de
κignitatra tisus, exercitii ρνι ιιο, si absolute lpectetur . Sed in praesens est censuraee lesiastiea , per quam Clericus triυatur usuq sera , aut beneficιi. Dividitur in eam quae
est ab osticio solum , & in aliam quae est
solum a benefici ci , & in eam quae est ab utroque. Insuper alia a iure , alia ab homine est . Nomine licia Intellig:tur omnis potestas spiritualis sive ordinis, sive iurisdictionis , sive administrationis ecelesiasticae. Neutficii vero nomine venu ius ad ecolesiasticol proventus , vi spiritualis tituli percipiendos . Dividitur quoque suspensio in tem Poralem , de perpetuam. Illa est ad mensem, ad annum, ad biennium &c. illa nulla duratione limitatur . Suspensio partialis
dividitur in alias partiales plures . Nam rim. II. I R I s C A P. IV. 3c v. 32ISacerdos interdam suspenditur a sola Missae celebratione , aliquando ab audiendis eonissessionibus, aliquando simpliciter ab ordine. Episcopus suspendi potest a collatione aut solius tonsurae, aut Presbyteratus , aut ordinis absolute . similiter in benefieio aliquando quis suspenditur a quotidianis distributionibus , aut a dimidia fructuum parte:& idem fieri in iurisdictione potest . Ad is mam suspensionis nulla in iure designata verba sunt , sed illa usurpantur quae superioris voluntatem manifestant. II. Qui suspensionem violant absolute peceant mortaliter. Suspensus ab ordine, si ipsum exerceat , praeter peccatum mortλle contrahit irregularitatem. Actus tamen exerine iti a suspento validi sunt, quamquam illieiti , si sint actus ordinis , & non iurisdictionis . Qui vero suspensus a iurisdictione est, & sit vitandus , tum irrite actus juri Ddictionis exercet, quia suspensio auristi icti nis est illius actualis privatio. Suspensus ab ordine eo ipso non est suspensus a iurisdi
III. γπsT. II. An suspensus ab osseis sis
sulpenjur a beneficio, aut contra REsp. sus pensus a beneficio eo ipso non est suspensus ab officio. Quare is celebrare, M alia divina officia recitare potest, & tenetur, quia pinna non eximit ab onere. Et quamquam officium sit propter beneficium , in supplicium tamen delicti potest reus privati stuctibus beneficii, manente onere inserviendi Ecclesiae. Suspensus ab officio etiam oberiis Inen gravissimum , non est eo ipso suspensus a beneficio, ut probabilior sententia
IV. QuKsT. Ii I. Quinam sunt effectus fuse pensitimis ab licio, a iurisdictimis, a bens eιο RΕsp. suspensus absolute ab ostieio manet privatus omni ordinis usu , & iurisdictionis , & cuiuscumque ministerii , quod a solo Clerico exerceri potest . Quare nequit
sacramenta administrare, celebrare, excom
municare, absolvere , indulgentias impertiis ri , approbare ad consessiones , pontificalia exercere, nec alia peragere ministeria quae ab ordine pendent. Certum tamen est quod si suspensus sit ab ordine tantum , non sit suspensus a iurisdiictione. V. Sulpensio a iurisdictione absolute lata privat omni ulu spiritualis iurisdictionis, &actu Ordinis qui exerceri abique iurisdicti ne nequit, ut collatio ordinis, & absolutio sacratia entalis. Potest vero sic suspensus e lebrλre, iministrare alia sacra inenla I msi ta X men