장음표시 사용
101쪽
Quae nia. Reatia spissa & turbida, contenta crassiora & opaca , quae tarde aut vix omnino in fundum subsident, effervescentiam magnam, materiae adustae copiam, ejusque ibactionem & s cretionem diffcilem aut frustratam denotant; hinc quando Qγ' es in Variolantibus Urinae sanorum similes sunt, id fit, quia na- , b T rura mineram morbificae materiae ad peripheriam,seu circum- .iiles in ferentiam corporis propellit: & fi hoc ob dictam causam accidat, nil mali sperandum. Quod si autem Urinae tales sint,&Qu,ndo lymptomatum malagn Icacisque adiit congeries, parum aut ni- malae. hil boni sperandum: denotat enim,naturam succumbere morbo, concoctioni aut expulsioni supersedere, & tandem infallibile mortis periculum instare. Verum si urinae turbidae, avehementi humorum ebullitione, agitatione & perturbatio- r i , h. ne e cnantur, quoad directiones pharmacoticas, id est,eir-ν mr i. za exhibenda medicamenta, res in hoc Cardine versatur , ut here locu crebra Urinarum inspectione, naturae motum attendamus,ei- in V ii ii. demque obsequamur, nec catharsi movendum, nisi cum de- 'bita hypostasis in Urinis Concoctionis & separationis signa exhibeat. De his, quae ad Pulsus & urinas spectant, illus videantur Authorum Institutiones.s; num Signum 24. Quandocunque in febribus,praesertim autem Visesi iv Variolantium & Morbillantium c ac praescietis circa carum de-r bfrios, clinationes contingit, linguam,palatum, gingivas, imo toti a partibus oris & gutturis cavitatem, materia Viscosa albicant velut cru- quadam obliniri, quae cepius detersa repullulat , & nisi Hi'. seris diligenter & fricando , & Colluendo os universim , , hiό,4. crustola laec materia lapius abstergatur, suffocationis pericu -' Ium aegri non raro subeunt. Sicut autem hic a Tectus in in- usae hii- fantibus recens natis frequentissime excitatur solent enim plerumque inter I . dies effervescentia externa, cuin maculis lacundiim & rubris per totam cutim sumundi ita quod fi haec ruboris alios. sinusio minus libere erumpit, aut dcbito citius evane
102쪽
Variolarum s II orbillorum'. si
scit, mplurimum crusta haec albicans in Partibus oris succedit.
Hoc symptoma, quando hoc ritu Infantes molestat,vitio Iactis adscribi solet, utpote quod acre nimis affectionem oris a iulcerolam inducat. In Variolantibus& febricitantibus idem vaporibus crassis&fuliginosis, a ventriculo elatis, vulgariter attribuitur, quamvis mihi verosimilius Videatur . in utrisque , .uis hunc affectum a totius sanguinis & humorum circulantium No..impuritatibus oriri ; etenim quotiescunque aliquid extraneia fiendaum dictis humoribus intime confusum continetur, quod nec μ' sudore sit difflabile, nec per Urinas facilὰ demandetur, illud saepissime cum isosa colluvie circa os defigitur; unde affectus eatarrhales, tumores & sputationes molestae excitantur.Cum enim pro masticatione ciborum humor salivalis hie loci ubertim suffundi debeat, per patentes, & hasce assuetas excr&tionis vias natura saeph quod superfluum est, aut alias mole. stum, foras amandare nititur. Hine a Mercurio exhibito, cum & cruor 3c succus nervos particulis ejus minutissime divisis abunde infarciuntur, easq;
sero involutas excernere moliuntur, idque Vero per sudorem. - Ο Urinam ut aliam viam, Mercuralia haec corpuscula confuse exterminare non queant,quod reliquum est,per arterias aIio que ductus,qui salivam ori suppeditant, eadem sermo Iatice obvoluta expellere nititur. Pariter etiam in febribus, cum a longiori sanguinis deflagratione materia adusta plurimum congeritur,cujus nonnulla pars post crisia residua adhuc cruori & succo nervoso affunditur, aut cerebro aliove loco defixa. ab iisdem denuo resorbetur. Probabile est, quod ista mate- Q i, e nuria, diuturna coctione perassetur adeo, ut fere glutinis instar materia crassescat quare nec sudore, nec traspiratione insen fibili diffla- ' abilis, nec per vias Urinarias secerni habilis, sed demum arteriΟ- expellati
lii, aliisque salivae ductibus, in palatum dehiscentibus, utpote hujuimoda
103쪽
lanx xi in cath excretionis via sensim exsudet, ut protinus prae crass-sivst- ,0 tantorem istum concrescat. Eadem ratio tenet Ozz insantibus, quorum sanguis a sudoribus in utero Contractis, impurior actus, statim enlorescentia exterius iacta, depurari
satagit, quae si ob materiae crassiciem h&ud rite succedat, st tim hac veluti patentiori impuritates Visco is exterminantur. Novi quendam in declinatione febris, cui non solum huiusmodi lentoris incrustatio in partibus oris successit, verum s livatio copiosa,velut ab assumpto Mercurio, cum foetore anhelitus, item linguae & gingivarum intumescentia,per plures diesciebatur. Signum ' ' Simum et s. Post praedicta signa, aut saepius etiam cum s '' 'N ἐῆ4 eirea tertiam aut quartam diem apparent in facie di toto corpore orius cutis critas , ab exanthemarum insuperficie corporis proventu & eruptione, mox Parva Puttulae, gra, norum milii similes, aut saltem rubrae maculae, quae semper Q 'N''' tinuo crescunt, in magnitudine & numero multipli Uan-
in zquae si NB.ὶin initudinem crescant & elevantur,sunt 1O- a io ς, in laritudinem sunt Morbilli Noxhilli filee ssint Sima imminentium Variolarum & Morbil- μ' di nostica, quae tamen , ut diximus, non sunt necessa ria , quia simul singula sere Omnia seorsim in aliis febribus
contingere possunt,sanguinisq; cantum fervorem indicant, cui necessario exanthemata non succedunt.
Signa pyκ Sima autem praesentium Variolarum NMO biliorum cum ς' η' suis ba pateant, non aliis signis indigent, eademque, ne nO '' tum per se explicatione reddamus ignotius, plura non dici
mus, illa ex tribus capitibus ut paucis dicamus omnia j delu-Desumu'' Iab actionibus laesis: a . ab exeuntibus, seu excremen- πία, tis immutatis: etiA. ab affectibus praeter naturam Exacti nibus insis nibus laesis est delirium, insomnia terrifica. ia dolores capi-
104쪽
Variolarum N in orbillorum. 8 r
ris, gutturis, dorsi, pectoris, lumborum, tremor &c. Ab li. Ab eκ-untibus mutatis sunt lachrymae involuntariae , Urina san tum similis, constipatio, vel laxatio alvi nimia. Ab affecti- Ll.Αbita, bus praeter naturam est febris, tubercula exigua&ta ui biinp-
Signa di serentiarum Variolarum a Morbillis, Morbillo- sigri: dis rum a maculis purpureis, & similibus affectibus, abunde jam strentiare. fuere supra proposita.
Signa causarum quod attinet, imprimis ab ipso langui- sarum. Ane proprie dicto , nullae videntur fieri Variolae & Morbilli, quia ipse sanguis per se vitiosus non est ἔ humor autem, qui Ilao fio Variolas excitat, plurimum excrementitius est: qualis autem fiunt vasit hutnor , facile juxta veteres indicat color : a bile enim Ct. sis cum flavedine rubescunt, & acredinis sim sum majorem exhi- nosti niuehent: a pituita, colorem album habent, ac sanieliquidiore abundant: ab humore Melancholico nigricante, & cum sicci. tate, magis sordescunt, imo nonnunquam Violaceae, Virides, inomcdo lividae aut nigrae sunt, prout scilicet humores magis corrupti& exusti sunt. Praeterea notandum, si veritati Veterum stum ab humole deamus, quod si materia sit biliosa & tenuis, minor quidem Melancho est dorsi dolor & gravitas, sed major ardor,inquietudo,s is.Si vero materia sit crassa, minor quidem est pruritus & a 'dor, praeterea
malor autem corporis gravitas. l: l: π
. Signa locorum, & partium, quae ab iis obsidentur, Jam ex quesi in praechctis etiam sufficienter explicata reperiuntur.
Signa,φuibus dignoscatur, utrum aliquis nunquam a plius iq; Qt Variolis re Morbillis sit corripiendus, diximus enim quosdam semel, quosdam saepius illis affici) proposuit mihi quon- qui Uario. dam Venerabilis quaedam Domicella , coeteroquin rimina le a
non imprudens, tanquam pro verissima feminea tamen, no .inpiis quantum reor utique labili) experientia affirmans: Variolas, ι inquit P q. Disiligoo by Cooste
105쪽
inquit, plerumque redire , trist ita erumpant, pedum occupent; ad quod lignum licet ego
pe tum occupent; ad quod signum licet ego & forsitan alii mecum exacte nunquam attenderint; illud tamen non credidi, carere omni probabilitate: nam plantas pedum simul es se affectas, signum esse videtur , quod naturae variolosa haec crisis plane perfecta fuerit , omni scilicet materia expulsa, Aliorum etiam ad Ioca d vitalibus distantissima. Alii sunt, qui cres , . . - dunc, si praecesserint Morbilli, ac subsequantur Variolae,non quod via facile iterum Variolis assici homines , secus si praecesterintriolae non Variolae, ac subsequantur Morbilli; attamen re in hoc contra- q/ μ' r saepe saepius , praesertim hoc currente anno , ObserVR
Prognosis horum affectuum ratione reis giociis &provinciae variata Ratio huis diserfitastis , cur Mempe is
Signa Prognostica. Maximi, ut diximus, esse momenti, imminentes Variolas praevidere; multo tamen majoris erit, earum eventum, sive bonum sive malum, salutis aut mortis. teste Hippocrate a. Apia . I R praedicere, quem tamen sequentia signa indicabunt. Prius vero notandum in genere , nos hie solum loqui de Variolis 3t Morbillis ordinariis, quae ab intrinseco nativo principio pullaeant, nulli fere mortalium par centes ; non autem de Uariolis & Morbillis, quae in pestilentiaeris constitutione inVadunt, quae omnes u Iurimum pernitiosae sunt, & ob maxima incendia , ardentissimas febres &insignem putredinem secum vehunt,saepeq; intestina, fauces, pulmones, vehementissinae excruciant. Notandum ara ingenere Variolas 3e Morbillos ratione regionis At provinciae esse magis vel minos periculosas.Sic Morbillos in Italia.& Hispania periculosiores esse,quam Variolas, resert Mercat in Germania vero experimur magna ex parte contrarium, ubi ex Morbillis pauci admodum, vel nulli moriuntur; ex Variolis vero multi. Rationem hujus reddere non est dissicile : nam cum materia Morbillorum ex biliosior tenuiore, fervidior vol taloreque constet sanguine dc sego , quod ostendit color fi vescenso
106쪽
VesCens, eruptio celer, pruritus major,resolutio seu evanescen- Italia Sce. tia citra suppurationem citissima, consequens porro erit, ut M Jlh' .' nin regione calidiore haec Morbillorum materia sit etiam sin 88 'i . Certor, atque adeo exinde natae febres sint acutiores & pericu-Iosiores, quam in Germania, ubi ob climatum diversitatem volatilis haec sanguinis pars per Morbillos ad ambitum cor. Poris detrusa plerumque phlegmate aliquo Teutonico demulcetur ac obtunditur, ac Proinde nec febrem tam acutam &Periculosam producit. Variolas quod attinet, materia illa. rum sanguinea quidem est, sed crast ior, copiosior , & velutifex ac putrilago sanguinis, & haec sane materia, cum in Ger innia , ob victus rationem multo ampliorem & lautiorem, majori plerumq; copia, quam in Italia & Hispania in aegrotis maniavi. exuperet, mirum non erit, si illa apud Germanos saepius aegro-pςx tantium viscera, & corporis superficiem insuperabili multitu-ς ψ ψῆς' duae obruat, ac praeter praVitatem copia praecipue opprimat, praesertim imbecilles ac cacochymicos ad putredine dispositos; in Italia & Hispania e contra pluribus E Variolis evadentibus, cli in materia Variolaru non tam sincera , tamq, fervida sit& aeuta quam in illorum Morbillis, ac demum non tam copiO- uis. ἡsa,quam in Germaniae Variolis, uti dictum,existat. Noran- qii Hiri' dum in genere glib. Si vere aut aestate prodeant Variolae, ea. reo ut aestadem aestate solent disparere maculae; si vero autumni tempo. . ζ' re fiant, tota fere hyeme perdurare, ac subsequenti aestate de- maeulae ei.
Notandum in lecte Imo. Variolas & Morbillos inter tiari.
morbos acutos recenseri posse, quia ut Plurimum intra paucos &dies,& quidem cum periculo ex vehementi motu & sympto- e P. e. .matibus adeo ut morbus statim vigorem seu statum attigisse biis acutos videatur, qui sunt Morborum acutorum characteres hi tumo ς quiqu
res accidunς, Pro quomum evanescere Consueverunt.
107쪽
M itus elis Notandum Ido. Non obstat, quod motum est supra esse icu im erisin seu motum criticum, quia alius est motus criticus b 'is. v. est y nus, alius malus, id est, alius ad salutem, alius ad mortem , ut Usia Quat criseos natura & definitio.
Dudilex a . Notandum 3tis. Quod duplex temporum series a nom ' - ., nullis ingenioia statuatur, quae temporum series Medicis, uti Vera & secura methodo curent, Observatu summὸ necessaria larum M est, tempus nimirum ebullitionis & tempus eruptionis Variolariles . rum& Morbillorum. Alii triplex Variolarum tempus,&pu, mimi. quidem docte statuunt; prinoipium tempus ebullionis, alte Um ebvl- rum eruptionis vel apparitionis, tertium suppurationis: alii iis ibist . quadrupleX rempus ebullitionis seu effervescentiae, tempus er Alii teriti pilaris, tempus augmentationis, tempus suppurationis. Tem- 4 pus ebullitionis quatuor utplurimum, nili aliud obstet, dic bus perficitur, ita ue Primus dies principium, secundus augmentum . tertius status , quartus declinatio statuatur. elapso enim quarto, febris de potiora symptomata remitte re solent, unde
Notandum Mo. Quod principium exitus, id est,erupti φui ebullia nis Variolarum, fit ipsemet quartus dies, a mentum septitionis' mus, statis undecimus, declinatio docimus quartus, quo rem in pore Uariolae exsiccantur Ec decidunt; quamvis son raro ad.;um 'ta a vigesimum usque diem VarioIarum exsiccatio protrahatur,ut erupti videre est in Ob eri Germ. An.I6 2. Ob M.fo I i. Quoa...tqui autem natura est robustior, quo materia si1btilior, quo cutis de ei inities porosior quo viae interiores patentiores, per quas sanguis QS: transire necessum habet, quo rectius aegri gubernantur dc seu, i. in Calido continent, eo etiam tempora enumerata brevioradae tempo- sunt, & maturius Variolat erumpunti augentur, stippurantur, is aretant & finiuntur. v. ioii,si Notandum lib. Eruptionem Variolarum,id est,modum stretatu eruptionis quod spectat, hoc se fere habet modo. Imb. Ma V .auhe
108쪽
culae subrubrae, tenuissimarum acicularum pincta adaequariu erus iotes magnitudine, sparsim se produnt , faciem imprimis occupantes, Prassertim labia & mentum, vel etiam collum pectus, deinde corpus universam: per id temporis & fauees Quas para dolor infestat, qui una cum pustulis surgentibus augetur,quae in dies grandestentes, & in majus fastigium elevatae, cutem carnesque vicinas, rubore atque inflammatione assiciunt. Circa octavuma primo iniitu diiun,intervalla tutis,quae B prius subalbebant, prae pustularum, quibus Obsidentur,uum e- diem iiat, ro, jam incipiunt, atque in molem attolli , non sine dictarum partium dolore tensivo & lancinante, qui in horas auctus, inflammationi, tumori 3c praedictis Viam sternit, ita ut progrediente morbo, Palpebrae adeo impleantur , ut aeger quandoque luce privetur , qui quidem Palpebrarum tumor, vesicam inflatam ac splendescentem, per easdem extensam non male refert. Post faciem intumescunt manus & digiti, o qui pro pustularum numero distenduntur. Usque ad hanc eiem ag- diem pustulae, quae faciem obsederant, leves ac rubrae ad ta- gyςdi ut uctum fuerunt, jam vero asperiores evadunt quod primum est incipientis maturationis indicium) atque subalbidae,paulatim succum quendam luteum, colare a flavo non abluden- 'tem, evomunt; faciei interim & manuum inflammatio, ad summum evecta apicem, colorem exhibet in pustularum in- terstitiis, satis floridum &rosarum damastenarum colori s- imilem. Et sanE , quo mitiores sunt Variolae & magis genuinae, eo etiam magis, tum ipta pustulae, tum etiam cutis, in earundem interstitiis, dictum colorem ad vivum exprimunt, qualem jam diximus. Ubi vero, quae faciem occuparant pust stulta, asperiores quotidie , aC magis flavae pro maturationis ratione, ita e contra, quae manus & reliquum corpus , minus cesperae, & magis albae in dies conspiciuntur.
109쪽
us d ςirςὸ Du lamb. faciei tumor atque inflammatio satis aperam, malam recedunt, &pustulae tam faciei, quam reliqui corporis , jam fiati maturitatem & justam magnitudinem adeptae, exarescunt 8e decidunt, atque in hac Variolarum specie, hoc est, si diseretae& regulares, non vero pestilentes aut eonfluentes fuerinr. Quid deci- Die I . aut I S. Utplurimum funditus pereunt. Verum-- qMm tamen manuum pustulae, caeterarum partium pustulis pertinadu;hi ''' ciores, plerumque recentes adhuc & alis, diei unius aut ait in m irvi rius mora, illas vincunt et Faciei & reliqui corporis pustulae,i-ςiqi desquammatione, at vero manuum quae sunt, diruptione abi'αuia' tum sibi parant. Pustulis faciei, ut dixi, succedunt squam- Vari lae mulae fit uraceae,quas aliquando excipiunt λυς cutis. Etenimi, Inus, ci. Ubi primum decidunt pustulae,nulla adhuc in cute cernitur inelei succe aequalitas,at vero ejusmodi squammulis exsurgentibus & recedunt dentibus vicissim, tandem istae foveae excavantur , quae sepenumero in comalescentibus ab hoc morbo diu visuntur', ceae. quamvis raro admodum Variolae discretae ulla sui relinquanti)ςς': a vestigia, atque illa ferme solae, quae eonfluunt , notas cutis thul p non evadunt. Et haec de modo eruptionis Variolarum dis
.. Confluentium Variolarum emptionem quod attinet,sciem
omodo dum est, symtomata cum discretis Variolis plerumque com-2 Ab munia habere, nisi quod in confluentibus omnia sint atropi uri ' ra, v. gr. febris, anxietas,Vomituritio S c. immanius affligunt,paati unde agax Medicus, etiam ante eruptionem confluentium Variolarum, earum ortum praedicere potest. Accedit, quod in confluentibus diarrhaea eruptionem praecedat, & ad diem unum alterumve post illam protrahatur,quod indiscretis val- Id. -raro Observatur. Prieterea confluentes die utplurimum qu ti dis tertio, imo quandoque secundo, rarissime autem quarto; ἐeret se contra discretae die quarto inclusive, a primo morbi insultu,
110쪽
vel post quartum,raro autem ante quartum, se monstrant.Quo smagis autem quartum diem praeverterint Variolae, eo magis confluent. Quamvis autem, ut generaliter loquamur, confluentes QPon agis diem quartum vix unquam praestolentur , attamen contingi s diei,i p Iicet aliquomodo rarius, ut ratione alicujus atrocioris sympto- veniunt,
malis usque ad quartum aut quintum diem eruptio dimeratur: exempli gratia, dum nunc acutissimus dolor in regione lum- εitimus borum, instar proximi nephritici,nunc in latere, qualis plein liquod riticorum est, nunc in Ventriculo, cum ingenti aegritudine &enormi vomitu,aegrum ante eruptionem angit & affligit. In get ad dia talibus casibus, quamvis sint infrequentes tardius solito Ua-'umum molas & Morbillos erumpere, animadvertitur, utpote adi Ἀ- iuri, L. rum symptomatum violentia constrictas & impeditast: quae tur eruptio quidem symptomata si solitis vehementiora sunt, apertὰ indicare videntur, secuturas Variolas ἡ genere confluentium esse, quae minime periculo vacant. At Vero, quamvis in discretis
mox ab eruption quae morbum comitantur symptomata,nullum jam negotium facessant, in confluentibus longe aliter se res habet; tam enim febris , quam alia symptomata, aegrum Iri estissu. etiam ad complures dies a pustularum emptione discruciant. entium va Dictae modo Variolae confluentes, nunc ad modum erysipela'ti nunc Morbillorum erumpunt,a quibus non nisi in his mor- p io2 ' bis versati si unus Medicus distinguet, fallem quoad externam n ocellant faciem; nam qui ad dispar in utroque morbo tempus erupti nis, aliasque circumstantias sedulo attenderit, non difficile iL diseret. 5.li erit, hunc ab illo discriminare. Morbo crescente non attolluntur in molem aliquam sipectabilem , quemadmodum discretae,quae praesertim faciem occuparunt, at sibi invicem impli- ptionis citae,habent se instar rubrae vesiculae totum vultum contegentis, quam etiam citius elevant in tumorem,quam discretae; deinde fides: i. 'a adinstar pelliculae albae cuti agglutinatae, solidam cutis superfi- discretiq