장음표시 사용
81쪽
ri dictae, non absimilia,dum nimirum Urinae non satis fluunt, pullulant. Verum quidem est, dum adsunt Variolae, multos adesse simul humores serosbs, sed e contra dici non potest, ubi sunt humores serosi, ibi esse Uariolas.7mb. O. Denique inter causas recenseri possunt, omnia quacuns; tibi; bui queservescentia seu ebullitionem humoribus succu conciliare
effervo possues,fieri enim per ebullitionem humorum Uariolas & Moriactis π.. , clare Ostendunt symptomata , & quae concomitantur' & consequuntur, utpote calor & febris intensa, color extensive ruber, fitis, capitis dolor, delirium &c. quae omnia sangui. nis ferventis iunt indicia. ς: ... Quaeri hic solet, cum, ut supra dictum, vitium sanguinis Mo hilli. materni CRusa sit communis, tam Variolarum quam Morbiliam Vario-Iorum, quomodo fiat, ut nunc Variolae nunc Morbilli appa- . t uti rean & grassentur Z Resp. id fieri, ut supra jam dictum. unam ean- Imb. Propter Variam humorum constitutionem : praetereademque non esse semper idem Vitium & labem, quam infantes in mb..hi tero contrahunt; tandem fit, ut eadem quidem sit sanguinis Responde- Constitutio, causarum tamen sanguinem corrumpentium a-M ctione, aliqua diversitas induci possit; accedit, quod ut diximus varii sint corruptionis humorum termini. Tandem, cum de causis horum affectuum in praesentitim enucleatε disseramus, visum mihi est, nullo modo p Mel monti, tereundum esse cavillatorem medicorum Helmontium, quidquid de nam ille suo plastico conceptu atque hac in materia statuatis ζ δ. .' isse,ur in Omnib*s aliis, ita & in hoc universae Medicorum se sentiat. contrariatur, negatque omnes hactenus allatas causas, &praecipuE eam , quam de sanguine menstruo attulimus, quia
tunc inquit ille , ut supra jam dictum est in cum nutritur foetus , menstruum non est , asserit ergB: Variolas G Morbillat exsurgere ex meneno , quo cruor inficitur, haec
82쪽
m riolaram es in orbillorum. 6 s
haec autem veneni essentia non es demonstrabilis a priori, sed per sertus proprietatem meneni metimur, Mariolarum itaque Morbus, prima Archaei exorbitatio es, dum enim aer ambiensendemium noxium quid stirat, tum Archaeus niter, qui celem rime ab ambiente assici potes, impatiens fit aurae malignae , fabricat infe peculiare mirus, quod tales in se habet proprietas es. Primὁ, visit humanae speciei proprium p Secumlo, natura facile es prona ad fabricandum illud. Tertio, accenditur circa so- prietates mactum, ambiens enim ad omachi convexum , per ipsum dia-phragma transit, ut in illus videre es ', qui cadaver secanteS,
Osirem cadaveris o quanta anatomicae feritatis dimensio)sumpto cibo manifeste e somacho eructantur. Quarto, partesmeneno obsessas potius a Ie versus hvperficiem pellit. Quinto, ossicinae fabricanteae, quod ex Archaeis, postquam semel sen erunt
rannidem, ma'na praecautione illius generasionempraepediunt. Hinc liquet, quoa, etyi endemicum fiat malum, illud tamen velut causa occasionalis, nis approximatum Arctaeo humano, nocere non possit; fli mero Arcvaeus ab eo irritetur, tunc parit exam tbroyes, is intus ab illa fabricantur venena. Dicit praeterea, principalem indicationem in Mariosis esse fe- Indicatio-dalionem Archaei, ouae habetur per arcana, sed quae bone vir I' reliqua autem remedia fallibilia sunt , unde ex defectu horum, montii quamplurimi infantes crudeliter jugulantur , Agedicis invicem ςδvise disceptantibus. Caeterim, inquit ultra ,si quis remediis sedat omodo vis caret, haec agendorum jubet ratio, naturam,quae in Archaeo desectu consisti, n0n lacessere ad majora mala: unde primo, quando in P '' fans mel puer incipit trifari de calore aliquati ositi extraordi- oeccedennaria, de Δhre dorst, ventris sentit nasi pruritum pondus totius d- corporis, ruborem faciei, pandiculationem, raucedinem, Juttim
crassum, cordis palpitationem re alia id genus, praecipue si Hariolas grassari inaudiatur , tunc signa fu i intus fabricari m nenum. Igitur satis ne major Archaei irritatio ex ambiente
83쪽
Quo d a i- stat, arcendi sunt infantes ab externo aere , cibin paretur ut ς ni*ihvm confermentur, melut sunt juscula , pussi, cremor bor ei,e' - tusi aqua pa sulariun cum semine seniculi; si merὸ dicta f)mplomata amentur, tunc paretur ρulmis Alexipharmacus; si alom adprBasarentur Juppositoria is Histeres , dicit e-mie et, & nim, njbit in boc morbo magis nocere quam Diorem se, coris retenta. detenti, aerem crassum, nec non calorem pocausti excalesam, prius, inquit, non sacit ad expulponem materiae morbificae, po- Quare vin sterius maorem Archaei furorem excitat. In nusso libentius' stui in phlebotomiam admittit, quam in hoc , iu 'minis plet boricis, προ Archaeus enim Oseerum noti ira gliscere potes, abundantia san- suini, oppressus, Osi ille rebellis flat, deponit furoris idem in cruore n, propter quas sit ebullitis , nam fermentum exoticum suscitatur, exinde sanguinis quantitas major essicitur, ut videre est in omphacio, s eum mas nimium repletum foret, Oromphacium ebulliret, tunc exitum debet balare , mel mas dissiliet; se ebullit3 cruore, masa majora dilatantur, binc dolor dors meai Medietis hementissimus in patiente excitatur. Si qui Medicorum seda- sed tivom Artari non babent, saltem nun intermittere debent re-hibete' '' movere impedimenta , ut natura deonerat aad es, Archaeus in Quid agen- impeditus incumbat morbo ad est,iu se redeat'resipiscat, atque ym, jv xy ad superficiem expuls3, desurore remittat. φῆ' ' Hie sunt verba pura Hemontii, multa quidem , sed
pauca ad captum,carpit alios in sitis, & in suis captus relinquitur, in morborum entitatibus& causis a nobis discrepat, in caeteris vero nolens Volens nobiscum tener; ea tandem, quae pro arcanis venditat, nobis sunt obvia & luce meridiana clariora ;scire igitur illius fundamenta abs re quidem non est , ea vero
84쪽
De Signis Diagno hicis S Prognosticis
Olarum s Asorbillorum , eorumque brevι . ter annexu Causu.ΡRaesentes Variolas 3c Morbillos dignoscere non est dissici- signa di. te, futuras tmen, ut docet Frac torius, antequam erum- 8'Qq pantidissicillimum, nulla enim habent signa pathagnomoni ruiue., Ca, quae aliis morbis non sint communia , de quibus videri V.ri dat
potest , Tractatus de febribus in genere: hinc hodierna die,
maxime in eo taxantur&corripiuntur a vulgo Medici, & ma- uri .. gni arguuntur peccati, quod Variolas & Morbillos non sta- cognosce., vim ab initio cognoscant, prout in Potentimmo Ferdinando V. Romanorum Rege electo & formato, Variolis An. 36s Mense Iulio extincto, Medici ab initio non pro Variolis,sed pro febre tertiana habentes, pravis symptomatibus, deliriis , tremoribus dcc. stipata , cura pessima cessit. NE vero quid simile contingat aliis Practicis, antequam signa quaedam P babilia, cognoscendi hoc genus morbi proponam,generale hoc praeceptum, semper & bene esse prae oculis & ore habendum,ui,si Medicum ad aegrum vocari contingat, & minima, Vel ab aetate, tempore, modo, more , regione, stellatione &c. de. quoad Va. sumpta sulpicio sit, sedulo mox inquirat , num Variolis Vel ih ii. Morbillis nondum laboraverit, an cum insectis conversatus ferstandum fuerit , vel hoc modo affectos aspexerit, & inde tςrrorem conceperit λ Signa itaque, quae suspicionem aliqualem illarum prae in ionis bent, sunt sequentia, quorum singulis suas causas annectemus,'iuturi & quo apparatu in corpore nostro excitare solent, eorum propolis
85쪽
rationes &fiendi modos, tum Veterum tum Recentiorum libris excerptos , exPlicabimus. Saluberrimum tamen est,
firmum & certum judicium de iis, cum doctissimo Θisio usque ad tertium diem suspendere. ' . 'simum . Signum Imum. Si ea tempestate grassentur, tuncque quis
Irimum, febricitet, vel cum insectis conversetur , calorque in toto corpore acris & mordax sentiatur, qui calor a nimia sangui-emervescentia, ejusque in corde accensione dependet: ete-i.,tibua nim pars salphurea seu oleoia sanguinis exaltata, & fervorem loriatur. concipiens, proportione plus solita in corde accenditur,quare deflagratione sua, caloris effuvia per totum corpias copiose diffundit; nam quando sulphur minus dissolvitur, ac in corde accenditur, ut in Pica Virginum ,& Leucophlegmatia, calor in toto deficit. In febre autem, quando nimis exardescit sulphur, mus superabundat, nam calor non tantum ab actuali sulphuris inflammatione aut ignitione dependet, verum sine igne in mixtis quam plurimis, ubi particulae sulphureo - selinae, aut in fermento acido-ia lino seu acri corrosivo Iatitantes, corrosione dissolvuntur, aut obventilationis defectum, densius agglomerantur , calor intensius excitatur , sicut cum ferrum a spiritu quovis acido minerali corroditur, vel cum butyro antimonii Spiritus Nitri sit perfunditur, Calorii igens cum fumo Producitur ; pariter cum fimus madide r positus a ventilatione prohibetur, summe incalescit. Sic ea dem prorsus ratio est, Cur singuis supra modum exardescat in febribus, nimirum sulphuris particulae nimis exaltatae & enserae factae, densius agglomerantur in vasis , &plus dissolvuntur& acceduntur a fermento cordis, &sic mixtionis vinculo ilutae & ubivis expanis, calorem circum quaque dif-
si num Signum etdum. Adest dorsi & lumborum dolor, quia ve st uinium. na cava aQendens perrestat dorsi regionem, in qua anguis e
86쪽
fervescit & ebullit, malignos & acres vapores ad nervos &eu membranas transmittit, unde distenso & dolor, praecipue in riolantibus dictis partibus ; id ipsum etiam in Arteria magna contingere, dubitet nemo tuti Signum stium. Dolor itidem capitis, oeulorum , totiusq; signum eo oris, praecipue , ut modo diximus, dorsi & lumborum , tertium. cum annexa anxietate & gravitate, atque febre continua id .....is.
Venas majores infestante, & sanguinis, vi sermenti acido-sali- lorum .d ni, vel sulphureo corrosivi, ebullitione, nec non vaporum,/ψy' caput, praecipue ejus meninges, dictasque partes petentium, acredine, unde vellicatio & dolor, etenim sanguis impetuose commotus, propter arteriae magnae directionem , majori copia ad caput, quam ad partes infernas defertur , quippe transitus e cordis sinu rectus est in caput, ex eodem in membra inferiora obliquus, quare cum cerebri membranae sint valde sensiles, ibidemque sanguis in cursu rapido sistatur acreverberetur,nil mirum, si immanes cephalalgiae in febribus excitentur. ,Interdum tamen similes etiam cephalalgiae seu dolores, praeter impetuosum sanguinis affluxum . ob succum nervosum qui a sanguine aestuante jam suppeditatur) nimis acrem & pungitivum ; quare cum ab eodem membranae &nemota partes irrigantur, acrimonia ejus vellicatae, in dolores
i Dixi supra , praecipue dorsi & lumborum , quod aequἡ ab eadem dicta causa fieri, vulgo discurrunt Medici, quae tamen ratio Neotericis non adeo autentica videtur , cum non constet, cur non aeque in aliis partibus propter similem VasO- .ur,. d.'. rum distensionem , eadem molestia inseratur, & quare in Va- doloreriolis potius, quam in cauine & aliis febribus, ubi sanguis :ό si plus effervescit, ejusmodi dolores dorsi & lumborum ingra- V ui se vescano: quin imo observare licet, insignem modo in capite, dist hujus I r ' modo xtQRς Πν .
87쪽
quartum. Unde pro veniat uasidi oculoru
modo in lumbis cruciatus urgere, quando sanguine pλrum turgescente , vasa minime ampliantur,scilicet in morbi principio , quando febrilis intemperies nondum conspicua est, dum aegroti adhuc foris obambulant, &stomacho Valent, Variolae ingruentes primo hisce doloribus se produnt: Quare videtur Recentioribus, potius in nervoso genere hujusmodi constitutionis causam subsistere , scilicet in cerebro & spinali medulla , propter membranas & partes nervosias, a Veneni particulis fermentantibus acido-salinis , vel acri 'corrosivis vellicatas, istos dolores oriri ; nam verisimile est, quod innata Variolarum semina , in partibus spermaticis potissimum recondantur, & quod primum naiasmatis Contagium, plerumque cerebrum coripiat: hinc in succo, quo cerebrum& partes nervosae, praesertim spinalis medulla, irrigantur, prLmam effervescentiam concitari, & exinde cruoris massae la- hem communicari, quare incipiente hoc morbo, frequentes epilepsiae contingunt, caput & lumbi dolore atroci urgentur, postea veneno in sanguinem translato, effervescentia febrilis in toto concitatur. Somnus solito fit gravior & inquietus, insomnia de fulminibus, igne & flammis, evigilationes cum terrore, ex praefatis causis. Gravitas autem seu lassitudo totius corporis Di, ob vasa cruore ebulliente distenta, etiam musculosa caro sanguine & copioso halitu plurimum inis citur, & admotum fit plurimum inaccomoda , veluti quianasarca laborant habent actus minus expeditos, propter serosi humoris copiam. Praeterea in febribus ob sanguinis phlogosin, succus qui nervoso generi suppeditatur, a debita temperie dehiscit , ut sit actuandis corporibus minus
Signum 4tum. Nasi & oculorum pruritus , & subinde planε haemorrhagia, propter sanguinis & Vaporum acrium ad
nares auatromen, aut illarum venarum laesionem, a vitio se
menti saepius alle5ato dependeatem.
88쪽
Signum sum. Sternutatio Dequens,&incurvatio nasi,ob signum
Signum stum. Faciei & oculorum rubor, splendor acti sigmimmor, ob s anguinis fermentati vel vaporum acrium, salinarum Maium,Seexhalationum,sublimationem. s. ζ'i' S iram 7mum.Timores & terrores, inquietudines & interia signum m iruptiones in somno, propter ascensum vaporum acido-salsb ptimum, di .
bunum Stavum. Punctionis & ardoris in universo cor- Signum pore sensus, ex materia copiosa acri & salina, quaerente exueum ad exteriora, transmissa. Λ φjv. 'Quaeres, Cur pariter non fiat rigor saltem in Morbillis, eis , quos humor biliosus & acris ex praedominio adjunctus parit 3 Moibissis expulsio enim humoris acris per membranas sensiles, rigores 'on ἡ 't
parere sistet 8 Resp. facilem ad hoc quaesitum dari resoluti me:
nem, quia nimirum non putredine sola, sed occulta qualitate turyti humores peccant, unde sicut in febre maligna rigores non R ii M. concitantur, ita nec hic, ob eandem rationem. Signum 'num. Lachrymae inVoluntariae seu oculi aquei, Signum ex vaporibus acribus & salsis, e capite in oculos stillanti. Nom bus. Metjus ea Signum Iomum. pandiculatio, seu tensio frequens totius .
Mo- salinis, musculos totius corporis assicientibus. . Unde oria-
Sianum Imum Cordis palpitatio vel tremor, ab ebul. M sientis sanguinis vaporibus crassis& copiosis, ab acido fixiori Uneein ε. dependentibu liberum transtum Praecludentibus. Minyd Sirum rumum. Anhelitus compressio, Ac dissicultas spi- .rendi, a ginnis thoracem opprimentis & comprimentis. Iiberumque aeri frigido attrahendo viam praecludentis copia, ny m. vel austera aciditatis dotin qualitate. O od
89쪽
simum , Signum Igum. Oscitatio immoderata, b vapores a vitia- ἡ is, ' to sermento Ortos, musculos oris & vicinarum partium se
signum Signum I4tum. Tui is sicca, & raucedo & pectoris dolor, Decimum partim ab acredine & corrosione humorum & vaporum, in 2. 2 P partibus spiritualibus ebullientibus , . & asiperam arteriam
causa & transeuntibus, partim a pustulis ibidem fervescentibus, pa originς- tim a Iarso id est erosio pulmone,resultat. Signum Signum Istam. Praecordiorum aestus, ob sanguinem copio-hii hiuta ' in cordis foco accensum, qui exinde cum magna partium: qtia causa sulphurearum exardescentia, in pulmonibus ebullit, quare quo βδ . propior est haec regio isti caloris foco, eo majori percellitur incendio. Signum Signum Istum. Sputum crassum, a nimio calore & m teriae quantitate, vi sermenti vitiati exortum, & ejusdem copiosis particulis sulphureis productum. si num Signum Tymum. Sitis, linguae & faucium orisque asper. Decimum las, ariditas, albedo, exsiccatio & inflammatio &c. ab exshalationibus sulphure salinis, calidis & acribus ebullientis,
cauta pro seu effervesicerit1s In corde sanguinas exoriuntur ' vel etiam proponun- ob particulas materiae febrilis acres & acidas, ventriculo a
b iis, illi anguine inter circulandum amxas, quae quidem elui desi- causia derant , non secus ac alimenta sal sa & piperata uberius comesta, aut etiam acria ore& gutture volutata; hujusmodi enim affectus , liberiorem potus ingestionem suggerit : lingua vero albescit , id est amurcae quaedam albae accrescunt, ei,zilbe quotiescunque humiditas illa qua plurima naturaliter imb do prove- ta est exaruit, & decoquitur, adeoque exterior linguae cutis V- a calore elixatur, hinc quoque scabra evadit , quod etiam in sanis cernitur, si quando linguam jusculo, vel alio sorbili praefervido aduri contingit, pariter etiam , cum linguae animalium ad mensarum usum elixantur , earum cinia assia de aspera
90쪽
aspera evadit: sive enim saliva e glandulis maxillaribus ut ex recentissimo ac Doctissimo Wan tono innotuit sive ductibus salivalibus, ut Recentioribus libuit, sive alius quispiam humor ex tonsillis, aut aliunde proliciatur ; quia tamen oblic- eitatem nimiam & calorem incrassescit , & visciditatem in duit , etiam tunc quoquo linguae tunica exterior albicat, imo& mucoso quodam lentine obducitur , nimirum.quia humor iste prae crassitie linguam oblinire aliqualiter potest, diluere autem & humectare eandem non potest. Si vero a
cidat,linguam humore bilioso vel introrsium suffundi vel existrinsecus tingi ue in vomitibus pycrocolis usu venit) tum villi ejus utpote spongiosi, flavum virus imbibentes, colo rem quoque similem exhibent. Quod si tamen calor adeo intensius fiat , ut sanguinem adurat, ignemque solito ardentiorem efficiat , sequitur ut e cordis foco, per pulmonum spiracula,vix tanto incendio ventilando sufficientia, fuligines suscitentur, quae ad palati Brnicem alliis, linguam quasi reverberio feriunt nigredine tingunt. Istiusmodi autem nigredo,. ut reliqua linguae inquinamenta in interioribus mjus partibus magis conspicuae est , quia nimirum exteri res ambitus , frequentiori ad gingivas & palatum attritu deia
Signum i 8mum. Delirium & animi Perturbatio, Phreis signum nitis & Convulsio, ex maligno humore, ob sulphureo-salinas particulas impetum facientes , cerebrum & nervosum genus cx quo feriente, adeoque motus inordinatos in cerebro eoncitante, linxς titu quandoque etiam a succo nerveo degenerari, & spirituum 'φ 'ς 'animalium regimini proportionato oriuntur,nepissim8 au tem hujusmodi symptomata febribus ingravescunt, ob materiae febrilis e cruoris sinu in has partes metastasi, nam sanguis recrementis adustis a deflagratione residuis satur . ea velut
mustum effervescens iubigere, & consortio suo excludere nia K eitur,