장음표시 사용
91쪽
titur, quae cum fluore oborto, per sudorem , urinam aut haemorrhagiam expellere nequit, siepe in cerebri substantiam transfert, ibidemque ea affigite utque hinc potissimum praedicti affectus, quando fixi & firmiter radicati sunt, originem trahunt, cum autem leviores & facise mobiles sint, a causis, prius citatis non raro prodeunt. Motus vero convulsivi seu 1.....t Epilepsiae, quae in his febribus frequentissime, propter eausas prim ei diVersas contingunt, quandoque ob materiam in primis viis diversis congestam , quae insigni pravitate sua partes ibidem me . th hranosas vellicat, & deinde consensu nervosi generis, statim spasmus nervolo generi, seu Illorum oraginI m cerebro communicatur', & exinde in partes modo nas, modo illas r torquetur , qua ratione etiam lumbrici in intestinis scatentates, humores acres commoti, & pharmaca deleteria, convulsiones inducunt, vel etiam a malignitate his affectibus familiari, ut in Variolis, Morbillis, aut Peste&Petechiis De quenter accidit quia scilicet sanguis a temperie benigna &naturali, in deleteriam & venenatam alteratur, qua nervi eorumque principia percelluntur, & in spasmos aguntur. Non raro etiam absque malignitatis suspicione in febre putrida , propter materiae febrilis metastasin ad cerebrum , ut mox diximus i motus inducuntur; ita observavi ego , & mecum alii, quando morbus crisi non statim solvitur, aegroti longa aegritudine decumbunt, & motibus convulsivis & tremulis fiunt obnoxii, id quod etiam in iis affectibus febrilibus, qui ad mortem terminantur, plerumque contingere solet, suntque tales motus convulsi vi tristes letlai praenuntii, quod accidere puto non tantum a materiae malignitate, qua nerv sum genus vellicatur M percellitur, sed quia spiritus plurimum exhausti & debilitati, non satis inflant & distendunt nervorum corpora, quare a solita densitate & motu tonico relax in , debiliori utcunque spirituum nixu in motum inordina. tum agita tur.
92쪽
Ut ut autem sit , Doctissimus Syden ham de s rL Moiu3 r-bus sest. 3. cap. a. De Variolis r ularibus, inquiti mo' tus epilepticos in infantibus , esse qrsali eri dens signum Varis, statur. Im in promptu esse, modo infantes dentitione jam functos cor- vacivii; u.
ripuerint, hos motus prognostico fidem conciliare re authori a-tem, ita, ut si sorte infans insultum epiloticum sub mes erum, quod feri solet, patiarur , Mi rivi insequente aurora in con Maumse dabunt, sequo Isaepius Observatum est, quae Variola infantes satim ab hujusmodi paro smis aggrediuntur, pustulas
en tiunt magnitudinis conspicuae, mites minisunt atque boni m ris brarii me confluunt. Signum I9num. Syncope animique deliquia,& Cardialgia,
ex humore itidem sulphureo- Iino, malignisante os ventri N u e culi , vel ipsum cor feriente, vel ob perturbatum anguinis Τμ .p ς'
motum, nec non aequalem ejus mixtionem a fermento ve
nenato solvi inceptam, cruor in corde stagnare, ut in circuitu suo praepediri,aptus, syncopen, anxietatem & inquietudinem infert. Alii sunt, qui praedictos affectus, syncopen, car- AIiae ratio, dialgiam & animi deliquia sidem dicendum mox de vomitu nes praedi& nausea plurimis quidem modis fieri posse in Variolis, potissimum vero ob has tres rationes sequentes. Primo, Ore Ven- i. triculi stuperiore affecto, quae pars, cum sit multiplici nervorum plexu intertexta, fit valde sensilis,de quia ab eodem sexti paris ramo, ad cor atque ad ventriculum nervorum surculi derivantur . si ventriculi orificium ita nervis constum, magna molestia afficiatur, etiam cordi communicatur noxa , & in ipi aut sistitur motus , aut saltem inordinatus concitatur , quo aequalis spirituum δc sanguinis affluxus interrumpitur,' hoc autem fieri solet, cum ab humore acri &amaricante, aut etiam acido & corrosivo obsidentur: Noυiquentim inquit il lisius in febre acuta crebra syncope correptum, qui tamen a festus, postquam lumbricum Angum es teretem vomitu rejecit, omnino cessavit. Secundo etiam smiles lia et affectua
93쪽
affectus inducuntur, dum venenata materia in sanguine ei culatur, quae spiritus vitales repente figit & extinguit,ipsum-ul. que sanguinem congelat,ut in corde stagnare cogatur.Tertio accidere solent,ob rariorem spirituum texturam, qui cum teneri & valde subtiles sint, motu& dolore quovis immodico facilὸ ex Elvuntur; ita novi quosdam, qui in lecto compo sit,satis bene se habuerant, sed in hanc vel illam partem com- moti, statim animo defecerunt. SignumVi- Signum m. Vomitus immanis& Nausea in ventriculo, euhῖεkoli. materia malis VSPOribus prOVenit; vel ut Neoterici tenent. eatione momitus calis , licet ventriculus impura humorum abutta proventa. vacuus & Iiber sit, nepissime hunc affectum comitatur, quan- do semina fermentativa in motum concita, arteriolis in re uriculi tunicas dehiscentibus , ad singulos sanguinis appulsus deponuntur, & vomitum, non secus ac Stibii seu Antimoniirparticulae deglutitae concitant , Postea tamen, quamprimum diaphoresi procurata, venenumextra propellitur, symptoma hoc cessat, &sne quavis expurgatione noxiae materiae, aegri 'Aliam turnum stomacho valent. Nec in t imo clarius quis discuris ais p reret, dicendo, Vomitum, Nauseam& In appetentiam ab iis
affectus dem causis excitari, a quibus mox Syncopen, Cardialgiam . . yy μμ' &c. oriri diximus, nimirum, Ventricuae materia extranea MI E i. t. obsesso, & ad spasmum irritato et talis excrementitia materia, lis Quatuor quatuor modis in ventriculo coRgeritur. Iλδ, Aut enim ali- .h uiri menta, pari im Ob desectum acidi s menti, quo rite conco .colligitur . qui deberent, parcim ob calorem ventriculi adurentem, in ta- - lem putrilaginem exassantur. 2do. Aut hujusmodi materia' ex arteriis in ventriculum terminatis in cavitatem ejus deponiis, tur, id quod etiam non tantum in his affectibus, sed & Peste . - & Febribus malignis observatur. vib. Aut mera bilis,e mea tu cholidocho in jejunum intestinum expressa, Propter m tum inversum & convulsivum istius latestini, in ventricu tum
94쪽
tum sumunditur. 4tb. Denique hujusmodi ventriculi ars IV.ctiones aliquando oriuntur, a maceria excrementitia,diu ante febrem in primis viis congesta, quae non raro ipsiarum Ilario Iarum causa occasionalis existit , interdum vero hi affectus sunt immediata febris producta, cum enim pridie aegrotationis assiecti satis stomachq aluerunt, quam primum immodica sanguinis esseruestentia inducitur, dum iste supra modum ebullit, tum essi uvia & recrementa exterius evaporari solita, dum humor biliosus e vasis cholidochis exundans, ventricu- Io sitffunduntur, quibus ipsius crasis evertitur , etiam chyli reliquiae aliaque in visceribus contenta insigniter depravaniatur, unde praedicti affectus originem ducunt ; quodsi vero continuus si Vomitus, ventriculum a simili jam materia Iae sum & ulceratum ostendit. Praeterea ObsczVaVi in praXi, in ιahui . Variolaruin eruptione vomituritiones potentiores fuisses in V. prodromum variolaruin confluentium,& non discretarum.
Signum 2I. Tormina ventris, Diarrhaea & Dysenteria, τ ι rab acri salina seu corrosiva& copiosa materia tunicas intesti- euia filissenorum vellicante, laniante& laedente, talis est,' ut pIuri- V riolasmum in aut a bile e vasis cholidochis in duodenum exsudan- ' te, aut a sanguinis & succi nervos vel pancreatici recremen- Signum iis, ex arteriis & ductu pancreatis ad intestina suffusis: singuli Vigfimum praedicti humores,praesertim vero biliosus , quando in copia zm su suppeditantur , cum massa euchyma residua non raro feta causi mentescunt, ut eadem spumosa rarefactione intume ens, intestina irritet, & in excretionis motum stimulet:quandoque etiam circa morbi statum, & in declinatione ejus , diarrhaea concitatur , & sic vel natura victrice, crassiora sanguinis purgamenta hoc modo critice excernuntur, vel eadem se cumbent viseerum omnino viribus & firmo tenore exsol
torum, alvi fluor effectus &signum est. De dyseoteria quod attinet, ab iisdem prorsus, potentioribus tamen c sis conci- ,.Κ3 rari
95쪽
E iijuὰ tari tacta P terea tamen notandum , quod dysenteria ita quinari ' febribus continuis & variolis, adeo frequens sit affectus , utque in v - quibusdam annis epidemicus evadat, & Peste non mitior,plu- .Equeri, rirnos interimat: hujus causa esse solet, non humor aliquis est, unde intus in Visceribus productus, qui acrimonia sua intestina P οςς ς' corrodit, ue nonnulli putant sed risma quoddam sanguini impressum, adeoque intime ipsi comusium, ut sub vaporis aut humoris sinceri forma, a cruore divelli nequeat , quare versus intestina propulsum, arteriarum oscula reserat, ulcuscula & sanguinis exsudationes illic facit, velut cum a sanguine febrili , cutem versus efflorescente, pustulae & plegmones eraerius erumpunt; verisimile autem est, quod aflectus illi dysenterici, qui febres malignas aut epidemicas, ita & Vari las &c. mitantur, a sanguinis aciditate austeroe salina oria tur, de qua fusius suo loco.Ubi vero Mimonia abest calor vero tanto intensior, tunc ex defectu humidi, summa contingit
H. i. ἡό'ς0nstipario, adeo, ut non nisi pharmaco proritata, mist pii is ' nime selvatur, licet aegri per plures dies liquida tantum imgesserint, nihilominus dejectiones solidae, & duriusculae consistentiae observentur, ob dictam mox rationem; parte enim subintiliore per caloris excessum absumpta, & crassiore in intestinis relicta, velut caput mortuum a destillatione residuum in- spissatur. v fidia in Nota, quod in Infantibus saepissime appareant excreme infantibu ta viridia, quae partim corruptioni assumptorum, partim d ii ..d. bilitari ventriculi & intestinorum, a voracitate & ingurgitatione nimia infantum, ortum suum agnoscunt. Quae tamen meo judicio excrementa Viracidia,a flavis non nisi majori cruditate distant, unde frigida illa intemperies vel Bla sufficere potest, ad excrementa talia generanda , & assumptos cibos
corrumpendos, ea autem intemperies rursum oritur,a voraciau in
late inlantum, unde multum tenacis humoris Sener tur, qui
96쪽
Signum az. Manuum & Pedum tremor , ab effer escen- VR tis acido salsuginosis sanguinis fuliginibus, ad exteriores ar- seeundum.
Signum 23. Symplomatum & signorum in Variolis &di 'umV, Morbsilis sprout de febribus in genere diximus agmen clau- 'dat, Pulsus & Urina, quibus praecipud attenditur, pro digno- ex Pulsu siescendis tum morbi statu, tum aegri intribus ς cum enim duo u id sint, quibus vita nostra innititur, scilitet calor in corde restidens, & coctio in viseeribus & vasis Peragenda; ratio ratio--nis, quoniam Pulsus & Urina alterationes, in utrisque a febrerinductas, optimὸ ostendunt, ideo hic affectus in mortem auti salutem cessuri, certissimum desumitur cryterion. Non arbitror hic necessarium, de his fuse agere, aut singulas utriusque causas & differentias recensere , satis erit de iis praecipua an notasse, quae in decursu variolarum & Morbillorum consideratione digna Occurrunt. Et primum consulitur Pulsus, vel ut constitutum a natura Pulsus est certius indicium, ut exinde mensurentur , calor in febre ac- 2I.A. Ecensus, qui si intensior fuerit, & magnam sanguinis ebullitim btilis. nem concitet, arteria vehementius& citatius Vibratur, quamdiu spiritus vigore pollent, deinde ipsis paulo exhaustis, vali- h.22. dior Pulsus remittit , quod tamen Celeritate compensatur,& vires mi fit celer & parvus. Si febris fit mitior , & minori incendio Θῆς in tumultuetur, etiam Pulsus a naturali statu minus deflectit, & ' 'in toto morbi decursu, cujus moderario, naturae inducias de-Ceser ianotat. Nec tantum Pulsus febris, veluti hostis, copias pro P IV die, sed & naturae robur , & resistendi VMOrem planὸ Ostem Explieitiodit, quamdiu Pulsus est laudabilis , res in vado est. & spem ulterior fi-
optimam exhibet, sed ex malo ejus statu , pessimum infertur , ἶ. 2ώ
97쪽
stare pote. pharmatiam ruto instituere ς pulsus enim est nuncius qui non .diu ά θ' mentitur, modo malignitatem exceperis. Quod primum attiner stilicet pro nosticon, litat id -
in pro- gis proprie ad prognostica spectet, ob rei tamen combinati nem,&faciliorem subsequentium captum, hoc loco inserere montorum per parenthesin placuit innotescat oportet, qualis sit culusq; exhibitio- Pulsus auxia naturalem constitutionem, his enim fortior,illis .. 2 8 debilior existit, deinde in singulis febrium momentas, Fem quoad pro- dendum est j quibus midibus a. naturali statu distet, modo qnim a debito ehementior, arguit febrem intendi, modo inpiaeseth. fra soli cum deprimitur , & denotat spiritus & vires desa jusque Quibus sanis arteria debiliter & languide pulsat, eos stare computtiis ' reptos, Pulsum habere exilem & debilem non adeo malum est. nam .ariit ue starim de salute desperemus. Quibus Pulsus a natura fortis άό & Vebemens est, si a mala crisi vix mediocri pollet vigor luiempo,.. eis non fit omnino debilis , aegrotantis rem inspectam&-Sequuntur nime tutam arguit; sp ab inicio febris , prius quam sanguisubiti L Me gravit, vel si facta crisi, cum pars oneris detrahitur, aut merid. ino si alio tempore, fine causa evidenti, Pulsus debilior evadat, dici malum portendie; si vero post magnas macuationes, aut altis .F. langas vigilias paulo debilior se Pessus . non ideo de salutesiit debi- Conclamatum erit, quia vires his modis dejectae aut Iabefactatae, poterunt denuo restaurari, & spiritus refici; quando Putisus subito in deterius alteratur, licet aeger se ad caetera symptomata melius habere visus sit, triste mortis prognosticinti edicere, & vice versa; Iicet horrenda urgeant symptomata, Pulsus tamen sit laussabilis, adhuc salutem sperare liceat. Si in viro robusto febricitante, Pullius valde exilis & formicans evadatu mors in proquinquo est. Quoad secundum Acilicet in exbibendis medicamentis, cau-j., eth riones & regulae non levis momenti a Pulsu desumuntur; pu ἀο νο- Satiocnim & vomitus, prohibentur a Pessu nimis musato de
pei illum. quoque exilem si habent
98쪽
que Reeeciniam P . exhibenis dis med lincamentiF.
evacuati isnem supra vel infra celabraret
violento, etiam ab humili & depresso , quia dum sanguis nimium effervescit, evacuatio Parum conducit, & quod noxiuest, minime secemitur, imo a tali Perturbatione facta Vires plus debilitantur & dejiciunciar.Cum vero spiritus sint fracti,& vires dejectae, pharmacia eos magis posternit,& quandoq; penitus exsolvit, quia nimirum afflicto additur afflictio; quare cum Medicus evacuationem infra Vel supra meditatur, Prius Pulsum exploret ,& hoc opus solummodo aggrediatur, cum natura est fortis fle sedata, ut una medicamenti operationi vacare, di viribus possit sufficere. Nec minori circumsipectione opus est in eardiacis bH Quand phoreticis, quae, si in febrili paroxysmo exhibentur, cordis mo- cardiacis tum prius violentum nimis intendunt, Ae saepti Ecltur bur infringunt, etiam cum Pulsus valde languidus sit; si M. utendun diaca valida & calidiora adhibeantur, inicum ex illis flamma fortioris spiritus afflatu urgetur facile vita extinguituri
re vulgaris obsematio est, quod cardiaca non raro mortem quali in accelerent, eo quod cruorem nimis exagitando, vires citius casu mor-
Adhuc majori opus est cautela, & Pulius directione, in Ghibenda exhibendis Narcoticis haec enim, quia spiritus vitales nimis 'pi' , feroces exstinguendo & figendo opus suum perficiunt si in I 'a' Pulsu debili aut vacillante. usurpeaturi, spiritus vitales dimi. Puliunxi, nuendo,eos morbo Omnino impares reddunt, aut eos nimi sim 'ν δ λsuffocando , somnum perpetuum accersunt: quare in Pulsu languido, inaequali dc formicante, cane pejus & angue Vistentur Opiata.
Pulsus inaequalis Ac intermittens ex Medicorum scriptis Pulsus in is
pessime audit , attamen pravae licet sit notae , non tamen sicut Pulsus debilis tam certo mortem portendit; nOVi enim tens Σαplures cum ejusmodi signis, licet sepulchro damnatos,tamen est tam pG
evasisse, quippe multo certius & facilius spirituum di sangui- L nis
99쪽
VariolaII. tium &c. attendenis' dum prae Cipue adeolorem, consilienistiam, conintenta Se subsiclen
quae ejus . causar are quidam leviis ter febrienistes, summe tinctam, alii gravi. ter, nainiis me tintiam habeant
utinaminis inordinatio compesci aut sedari poterit, quam eorum d jectio restaurari. Quod Vrinas attinet, certum est , Urinarum inspectionem in febribus, ita de Variolis & Morbillis, prae caeteris fere omnibus morbis plus habere certitudinis , & maximi esse momenti: hinc enim aegri & morbi status optime cognoscuntur,& Medici indicationes circa agenda melius diriguntur. Quae super hac re vulgo prostant observationes δc regulae, adeo multae sunt, ut singulas enumerare, pene infiniti est et operis, toedii & laboris; praecipua itaque hie annotaste lassiciat. Circa Urinas variolantium Morbillantium & Febricitantium
praecipue advertenda sunt : color , conlisentia , contenta dc subsidentili. i
Color Urinae indicat modum aut excessum caloris in sanguine, qui prout augetur vel remissius se habet , etiam urina plus aut minias rubicunda existit, cuius causa est obvllitio, seu emervescentia, cruoria febre inducta, propter quam particulae Salis dc Sulfuris invicem commixtae, & Aquae incoctae,humoribus Sc solidis partibus ante insitae, plus dissolvuntur& sero incoquuntur, eique rubedinem impertiunt, uti Sal Tartar. de Sulfuris mista, & aquae incocta, liquori rubedinem saturatam imponunt: contingit non raro, ut quorundam Urinae summὰ rubescant, litat parum vel leviter febricitent,&ὰ contra aliorum aestu febrili laborantium Urinae sint minus coloratae. Qui calore vegeto & sanguine praeservido ata undant,aut scorbuto,phthisi,& gravibus obstructionibus sunt obnoxii , cum a frigore suscepto , crapula aut vini potu, febricula tentantur , Urinam intensὰ rubicundam redis dunt, eo, quod Salis & Sullaris particulae in eorum sanguine exaltatae, di prius semi- lutae exstiterunci, quare necesse est, ut febre urgente sero plus incoquantur. E contra qui intempe
rie frigida, cum pulsu debili & imbecilli, praediti sunt, febre
100쪽
correpti, cum majori sanguinis effervescentia,Urinam minus coloratam excernunt. Hactenus tamen quasi pro comperto it 'δ habetur, Urinam albam cum sedimento tarsura . eo, aut Prd s. limento sontes , aut mox adfuturas Variolas.& Morbillos indu itan .eeo
Urinarum consistentia, contenta &subsidentia, velut in eo- Vrit:
dem filo posta,simul dependent a materia adusta & excremen- unde Uri titia, quae a deflagratione febrili in sanguine rindua est, cujus a b ' β' si copia adsuerit, Urinae consistentia non nihil spissior evadit, eontenta&,postquam steterit, a friFore turbatur;si autem hujus sit, ἡός ζῖς' nor quantitasAut alio,quam ad renes derivatur, c nimirum si ii rhὰ'o vel sudore, vel critica in hanc vel illam partem metastasi avo- sae unde cetur consistentia fit tenuior, & liquor clarus persistit. Etiam I hujus materiae particulae Urinae contenta elargiuntur, quae se Est qui Lis diversimode habent, juxta quod vel succus nutritius a sanguine desum. nonnihil coquitur & assimilatur, modo omnino Perverti cur,& ni h. in putrilaginem facessit. Concoctionis & assimilationis si- eoctionis
sina exhibent in Urinis Variolantium & Morbillantium mota fri nis
do hypostasis, seu 2Udentia laudabilis, modo saltem ejusdem 'vestigia& rudimenta. Concoctionem Vitiatam e contra de- Signa vi, denotant hypostaseos privatio, & partium Urinae confusio & ΠΣ . 0n perturbatio. Prout autem haec materia plus vel minus insin- unde eotiamine assatur, contenta sunt modo pallidi, modo russi coloris, renta pro ratione , qua excrementa sanguini confusa , Vel spiritu moz hus praepollente, subigi & se mi incipiunt, VeI eodem nimis de- eoloris oresso, separari minus queunt: hinc contenta Urinae plus aut in te pro minus, citius aut tardius u reliquo liquors iecerna, & Vera in content. fundum subsidere solenta pauca vel
Quoad Prognostica ab Urina desumenda, annotamus, laidibsidio quod Urinae color nonnihil remissior, Consistentia mediocris, parentia hcontenta pauciora, sponte subsidentia, aut facile in nubecu-2 'talam collecta, bonum portendant. E contra intensius, Consi- hae pro ' L a stentia gnoleou