장음표시 사용
111쪽
mmodo ciem non multum superantes. Praterlapsa die octava pellicum ς ς ς- la alba paulatim quotidie magis exasperatur , & colorem smia emptio. lcum, non autem naVum, prout accidit an Oilicretis, indiea tumne. asperitas, tum etiam color cutis intenduntur , donec tandem
ἡ.'ai ἡ pellicula latioribus Iaminis di siquam matur , quod in quibus.
octi, a dam faciei partibus , si truculentior morbus fuerit. , non nisi quomodo post vigesimam diem contingere solet. Quanto Variolae fue- , ' ς' η rint atrociores,tanto magis maturescentes pustulae ad colorem subfusicum vergunt, tanto etiam citius abscedunt, di e contra, quanto minus confluxerint,tanto magis &flavescunt & ocius proripiunt. Haec pellicula aut scabies omni1 pervadens, ubr prinatim deciderit, nulla quidem scabritie afficit vultum , ad vero mox illam afficiunt squammulae furfuraceae perquam corro silvae, quae non modo potentiores excavant foveas, quam solent Variolae distiniste, sed etiam faciem cicatricibus foedo conssuen- deturpant. In confluentium genere si admodum tavieri e morbus, humorum ac etiam dorsi cuticula nunquam depcrdide ues rit ur,nuda ir partibus subjectis & expositis.
vises, Not ndum 6tὸ. Clari, ut diximus, morbus sit acutus , N e. eum adeo genera licer seu absolute certum quid statui, aut progno- in x sticata non potest , juxta Hipp. 2. Aph. I9. Morborum ratui. acutorum non omnino certae buntpraedictiones, neque mortis, nequial statui que salutis 1, sunt enim futura contingentia, quae in triplici sunt non PQ ς'. differentia, quaedam ut plurimum eveniunt, ut in aestate Calor, in hyeme frigus; quaedam raro, ut Cometa; quaedam fiunt ad utrui talibet, quia aequaliter fieri δc non fieri possunt, ut quae a voluntate nostra pendent. De primis & secundis est determinata Veriras , quod erunt vel non erunt, ut plurimum , sed de contingenti futuro ad utrumlibet non est determinata v
Talis est in universium eventus acuti morbi, quia potest occidere, Vel non oςςidere, ubi pro clariore explicatione bena
112쪽
Viriolantam es in orbissorum. 9 s
ne nota, quod etiam in ipso morbo acuto adhuc triplex illini contingens reperiatur. Variolae enim v.gr. si bona signa omnia habeant, sanabitur aeger, si omnia mala, ni orietur:Si partim bona, partim mala, dubius erit morbus: Ita primo & secundo casu Medicus fere semper Vera praedicit; utplurimum enim conis
tingit sanari cum bonis signis , & mori cum malist at in tertio dubius eit eventus,& ideo etiam incerta praedictio. Sciendum autem est , quod in omni morbo acuto fieri Τ' 'ipossit praedictio, vel in principio, vel in augmento, vel in statu ipsius morbi. In principio aut augmento Diplurimum in- possinit certae sunt praedictiones,&ideo monuit Hipp.Libr. PraediSion. non esse praedicendum, donec statum morbus acceperit,quia dum tri: eo tempore coctiones accidunt , & quicquid natura notem p i
Sciendum pGterea, quod caula, quas in universum tR 'ς non sunt certae praedictiones in acutis sint materiae caliditas, ζ'hur
volatilitas, vel copia, ob quae cito de una parte ad aliam trans- sunt ince mittitur. His accedit error aegri', adstantium, aut Mediei '. . fortuna, novus su perveniens morbus. Est tamen certior ad χiI Idi. morte iN,qum1 ad salutem praedictio : ratio, quia magis conia ui nς tingit mori, quem edicimus victurum, quam e contra. At 'Τ hQVM que ut clatior sim in explicando hoc saepissime occurrente sint luce Aphorismo, tae
Sciendum et fio. Medicum, nonnis cum maximo sunda mento, omnibus collectis & inter se comparatis signis, morbi statum debere praedicere, unde suadet Galenus, ut Medicus in lprognostico duo faciat; primo mente agitet,quid sit futurum,' 'deinde ad pronunciet & voce explicet. Primum appellat praesensonm, secundum Vervraedictionem praecedere debere: aram ex vera praedictione admirabilis & miraculos judicatur Medici ,
113쪽
Medicus, ae vero si erraverit inquit HippLo.'adri fortassii
pio tot i sticum multa sub se comptahendit, eventum, tempus e entus, cum multa modum, Authorem, qualitatem,de quibus omnibus verus est Rh R h ' allegatus Aphorismus. Ratione eventus scripsit Hippocrates, Ail gitur alios morbos esse sanabiles, ut tertiana exquilita, alios insan ' di biles, ut morbus acutus in praegnante muliere tenera,alios duintiope e en. bios, ut omnes acuti in principio. De tempore eventus diatus inirb. xit, alios esse breves, ut angina, pleuritis, quibus adde Uari 2. bis is las, praesierrim autem Morbillos; alios longos,ut nephritis,p eveneus. dagra &c. '. Moebus Sciendum tandem , quod morbus, qu8 fuerit acutior, quo fuerit manifestiorem habeat a principio praedictionem, quia statim manifestio. magnae murationes sunt, quI enim masium lunt, facile spirem hor uis rantes. dormientes, & reliqua mediocriter tenentes, id est, su
iώa ui ne dolore & labore degunt. Morituri vero, spirantes dista .ET ' culter, delirantes & cum dolore degunt. In morbis longi ribus firmior est praedictio in processu , ratio: quia mat ria magis crassa , & non ita instabilis est, ita Hipp. s. Pr
Quare v.. His igitur primoratis, nunc proponemus signa, quibus riolae di eonjectitrari saltem potest , utrum variolae bonae vel malae, o uisuis. salutares aUt lethaim sint eventurae. Bonae & salutares ulpi soleant esse rimum esse solent variolae & Morbilli, quia sunt motus criboni di se tici, qui plerumque ad salutem terminantur, quamVis etiam ' interdum terminentur ad mortem, adiuncta scilicet malignitate, quae velut Pestis hominem depastitur. Quod si vero m etiaria, lignitas absit, sebris sit exigua, cito ac facile erumpant &niri tales. appareant, brevique ad maturitatem seu suppurationem per
114쪽
ducantur, teste Hippocrate, in Gac. II. quibus inquit 'r s bres assidum pullula in lala corpore enascuntur, kIbale est, ni iquid purulentum accidat. Praeterea hoc materiae obedientiam IIude praeis& paturae robur ostendit,& si febrem tollunt,aut saltem immunuunt. voxque sit libera & respiratio facilis, si largior hae G earum bri. rhagia narium illas praecesserit, si coloris rubicundi, subalbi, ni s even- molles, distinctae, rotundae, paucae de quibus mox picra ma- μ 'gnae & eminentes, solam cutim,& non partes internas assicientes, si symptomata reliqua minorentur , aegrique ad oblata se bene habeant &c.his stantibu , nullum inferre periculum, sed salutares esse consueverunt, quia omnia praedicta signa, mat riae morbificae paucitatem, obsequium, benignitatem & naturae robur, valide eam expellentis , significant. Ubi obiter nota, quod, qui magna Variolarum abundantia ante Morbillos expurgantur, rarissimε aut nunquam Morbillis tententur, teste
E contra vero, periculosas ει lethales Variolas&Morbil- Que modo Ios ostendunt. Imo. Si semel apparentes evanescant, vel intro
redeant, quod omnium pessimum est fghum, teste Hipp. n .se pei ur1sipelas ab introferri suras , bonum, e contra, malum. Ra- Uilos Stio ab experientia desumitur: quibus enim ista retrocessio con- a...
tingit, nullus evadit, nisi statim revereantur, sed ut plurimum l. intra 24, horas pereunt: nam similis retrocessio naturat imbecillitatem, humorisque copiam resistentem arguit. a .. . ipost earum exortum febris urgens acuta & continua, nihilque imminuta remaneat, aut, si quae prius cess.verat, reve latur : significat enim, humores malignos & venenatos non fuisse lassicienter ad cutem expulis , sed maximam corum partem in vasis restitisse, quae futurae recidivae solet esse Au thor, ex citato saepius Hippocratis loco: Quae in morbi, reba-quuntur,recidivas facere Uniste erunt. 3tio. Anxietas & inquietudo magna, seu corPoris Vchemens agitatio, Cujus ratio
115쪽
&causa eadem,ut prioris est. 4tb. Dissiculcas anhelitus seu respirationis, iustis sicca, raucedo, deglutitio laesia , quia haec omnia significant, pustulas in pulmonibus subfistere, anginam aut virium lapiunt introducere. Hinc testatur Avicennas Parte 4. Tract. 4.Cap. 6. quod plurimi eorum, qui moriuntur per Variolas, moriantur praefocati ex siquinantia. Quod &eonfirmat Paulus Zachias Θ q. eae leges. Confit 32.Hippo- grates 4. b. . Aliique Authoies dicunt : Si resipiratio &vox se bene haher, rem salvam esse: indicant enim materiam procul a nobilibus partibus expulsam. sso. Sitis, & atltus ingens & intolerabilis, quia internum incendium indicat: & si cum iis spirandi dissiculeas augeaturi mors in propinquo cri propter suffiscationis periculum. 6to. Ventriculi doIorina sta, vomitus, singultus: ostendunt enim, vel fauces vel ipsum ventriculum laesum aut exulceratum esse : ita quoque , qui tensione& rneteorismo ventris laborant , & cum anxietata hue atqueilluc se agitant , omnes vel plerique intra paucas dies pereunt, praecipuE si dolor iunctus fuerit , ut testatur patrus Pactamus D .ch. ex data ratione laesae alicujus partis intrinsecae. 7m . Alvi fluxus seu diarrhaea, aut dysenteri dialiae excretiones praeternaturales , quia indicant, humores malignos ad interiora revertere , motu omnino contrario motui naturae adeoque Iethali, adeo quidem, ut ex iis, qui huiusmodi fluxibus post eruptionem exanthematum gorripiun- tur, paucissimi evadant. si vero ante eruptionem incipiant, -& aliae prava non sequantur indicia & symptomata,tales restru tui Cum faenore possunt. Sic pariter discurrimus demensium fluxu, eruptionem Variolarum dc Morbillorum antecedent
vel concomitante , vel subsequente , qui a plerisque pro lethali habetur; eum tamen cum plurimis adhibitis uismoreria infra dicendis debitε remediis feliciter curavi. Eadem n quoque ratio cqrrit de ha suorrhasia narium, quae ante, & ita
116쪽
eruptionc Variolarum melior es, quam si post eruptionem veniat. Ratio prioris est, quia Variolarum quantita em un- l ..tim i ei minuit. Ratio posterioris,quia motum laudabilem ab intro na, post iu ad extra invertit; hoc modo etiam se habent sudores eXcre- '
tivi, qui boni sunt; si vero resolutivi & frigidi, lethales, teste iisque. Hipp. 4. sb. 37. Idem dicendum de frigore extremorum, quod pellimum est,eodem teste . bor. i. Stav0. Urina VIK. sanguinea Iethalissimum est signum, tum etiam si per alvum
sanguis purus & sincerus rejiciatur. Interdum etiam per nares, gingivas, aliasque corporis partes sanguineae eXCretiones com -1M itingunt, quae lethales quoque esse consueverunt, quiaden
tant summam singuinis acrimoniam, resblutionem & malignitatem, quae naturam vehementer excitat, & ad praeposteram illius excretionem compellit. 9v3. Foeces, aut Urinae lividae, iX virides, aeruginois aut nigrae, magnum in hoc morbo eo
magis, si aegri adhue adsit debilitas & virium lapsus) portendunt periculum, maximὰ vero, si, ut diximus , per modum diarrheae, aut quod pejus dysenteriae cujus solent esse prodromi praecedant: significat enim, humorem atrabitarium iuvenis redundare, & totam humorum massam inficere, fierique ad interiora recessum. Quae, s in declinatione contingant, redeuntibus in Viscera exanthematibus, aut alia de causa, etiam in ipsa declinatione aeger mori potest. Et hinc mirandum non est , quando Avicennas Fen. a. DO'. 4. Cap. ys. aegros in declinatione Variolarum mori scribit, intelligendum est de synistomatum declinatione: nam dum Variolae intro ad partes principes feruntur , tumor totius corporis exter, nus subsidet, deliria aliquando remittunt, vel dormituriunt aegri, pulsi existente mi uro & su cato, tunc mors est proxima. Fieri etiam potest, ut materia tota non fuerit ad cutim protrusa, parsque in Visceribus internis remaneat, quae ingentem excitat inflammationem, vel dysenteriam incurabilem, pustulis interim in cute siccatis & ad sanitatem tendere visis; hinc . et
117쪽
Optandum semper, ut plures exeant, sic enim magis ab intemnis visceribus humor morbificus removetur: attamen id dicendum non est absoluia, sed cum limitatione ; nam suseopiose, sive paucae erumpant, attendenda semper sunt symptomata, quae si persecta cessaverint, semper sunt bonae , si viriosae, remaneant vel perseverent, vel redeant, semper malae : in po- cum emi Gsteriori enim casu paucae, naturae imbecillitatem, copiosae , humorum malignorum copiam, arguunt. In priori casu au-matibus,tem paucae, humoris pernitiosi exiguitatem, Copiosiae naturae expurgantis robur, ostendunt. Praeterea sciendum , quod iesinu iis quo plus est de seminario illo haereditario , eo etiam plures, pauca . natura existente sorti, Uariolae generentur, R E contra . duo': - minus; unde quoque ni, ut nun nulli paucis Variolas ten-Variolata tentur, quidam vero plurimis. I sib. Periculose sunt, quando dςsumitur
maculae Ebri purpuratae seu petechiali, familiares Variolis seu pzes . . Morbillis, permiscentur, praecipue si maculae illae lividae vel vel copionigrae fuerint, ex rationibus jam sepius datis. Istri Letha Ies quoque subinde fiunt in iis, qui valde obesi vel cacochy- sed hi mici sunt, quia in iis ferventi sanguini putredo immedicabilia X V.
'acile succedit, prassertim si prava victus ratio , vel morbidi coeli & aeris intemperies accesserit. Tumo. Ut ut sit, vix unquam aut nitem raro ita feliciter curantur, quin in facie cicatrices, &vestigia satis deformia relinquantur: cutis enim illic non est separata a musculo carnoso, & ut docet Aristote
Ies 3. de Histor.animal. n. in quiens, ubi cutis immediate vibus
adhaeret, mulnera di*culter coalescere. In naribus praeterea uti cera diuturna saepὰ imminutum odoratum inducunt; quanta autem incommoda oculis inserant , supra abundὰ dictum. Quin imo, ut testatur Paraeus Lib. I9. Cap. I. materiam horum affectuum quandoque qualitatis adeo malignae pestileatis participem esse,ut carnosas partes dilaniasse non contenta,ossa etiam arrodat & corrumpat, instar luis Venereae, ut ibidem e
118쪽
tur pes cicatriccshaseant,&8Midamnvn, ratio
emplum notatu dignum legere libet. Et quod plus est , pari
Patione internas partes, pulmones, hepar, intestina &c. ero-sile, extra vero olla estis sedibus & articulationibus disi cisse, aliis sensus e ternos,visium, auditum, Odoratum destruxisse, id ipsum confirmat & refert Paraeus hoc titulo. Unde quaeres, cur quidam habeant turpes cicatrices, & quidam non Ees . cuin Aristotele Problmat. so. nigras & turpes cicatrices ex ulceribus habent, ob sanguinem morbidum , sic splenetici nigras habent cicatrices. 18ωυδ. In adultis & aetate prΟV ctis, gravior affectus contingit, quam in pueris, teste Hipp. a. quia si in tenera aetate inscctio non expurpetur, si gnum est , tenacem illam esse , vixque idoneam separari: quare non nisi vi multa, &magno labore in adulto leparari potest: unde memorabilis est historia Borelli Cent 3. O Io. de Mulierere quadam Bononiensi , quae septies Variolas pasta est,& anno aetatis suae II 8. tandem eodem morbo periit. I=m9. Molestia & dolor maximus, ita&majora symptomata urgent a principio, dum Variolae & Morbilli erumpunt , Sciandem quando exaltantur, concidunt, & cutem exasperant, medio vero tempore omnia sunt leviora. aomo. Pericolosus etiam est malum , quando invadit hyberno vel autum nati tempore, quam verno vel aestivo, cujus ratio cuique in promptu est. et imo.Gravidis& Puerperis esse solent periculosiores: nihilominus in his robur naturae spectandum est: plures enim in jpso partu correptas feliciter restitui, inter quas erat Excel- Iemiissima Comitista de CZerninnata S lavatiana r ita etiam gravidas nonnullas, sine vitae & abartus periculo, ab eisdem vendicavi. a amo. In majori quoque vertantur periculo illi , quorum in familia exitiales esse consueverunt, ut saepius obsieris vavi. 2ymb. Periculosa etiam sunt haec ς anthemata , si vires debiles, & plura & graviora secum vehant symptomata: attamen Medicus terreri non debet, s; ab initio adsint, quia tem pus
119쪽
pus crisin praecedens, semper magnas emcit mutationes; si vero haec diutius durent & excedant, malum portendunt; conis vra si iterum post eruptionem remittant, sipes salutis affulget. 24mb. Periculi sae iterum sunt,si calor nimis cito remittat, quia natura hoc modo impotens est ad expellenda miasmata, unde cavendum a refrigerantibus , & expellentibus insistendum. esas mi .Pejores etiam sunt Variolae, quae interiora vicera affici unt, unde phthises, dysenteriae, anginae, gangraena,siphace lus &c. imo quandoque materia peccans, ad unum tantum
nerUum a natura transmittitur, unde caecitas,surditas, Io
Notandum Inio. Eandem fere esse rationem Motbillo rum, quam hactenus diximus Uariolarum esse: periculosiores est ratio quidem natura sua sunt Morbilli, cum ex sanguine fervidio. DRVar re & fermentis potentioribus, quae febrem & omnia stratoma-:'a'. '
ta graviora exci tant, constent; citius tamen judicantur, nec sunt qui.
Oculos ita petunt, ut Variolae , quod subtilis eorum materia O lῖς i' citius dissolvatur, quam ut in iis figi possit. In coeceris autem 11m bili , standum est prognostico Variolarum. suam
Notandum et . Qui moriuntur in Variolis, Velimo-iae, M.'
eantur angina, ob tumorem ab ipsis excitatum in collo: vel causae deliquio, ex desectu virium a malignitate debit itatarum: vel 'Tie' άφ' convulsione seu Epilepsa, ob a maligno humore affectum ce- tinctorum rebrum & nervosum genus: vel superveniens diarrhaea &dy- nmneran- senteria, ob solutas vires, & materiae peccantis & adustae reia cμ 4 eemum ad inreriora, vitae finem imponit. Nolo hic praeteri- Frequenare aliam mortis causam, non solum in Variolis, sed etiam in plurimis aliis morbis sepissimE evenientem , errorem nimi- GC,'rum, ignorantiam, imperitiam, negligentiam, timorem, nam Variolis rationem,& quod frequentisssime accidit, disceptationem Me V sp ς'
120쪽
C mittunt1.r,&quae facienda, non fiunt. & sic aegros positi τὰ quidem non occidunt, sed interim ad aeternitatem transmit--t; quidam enim sunt adeo inflati superbia juvenes, aut o stinatae arrogantiae seniculi idiotae,,ut illi remedium aperitis quaerere , putent esse legem frangere reputationis; hi vero senio conflati, acumina juventutis annorum serie, Plus quam sapientia obtundunt; unde fit , ut veris , scd contentiosis illis Medicis) saepius Medicastri,vetulae, & hujus farinae inutiles homines succedant, quos sors secundat & exaltat; mo te Vero eveniente, non ipsis, sed Medicis, non sine ignominia artis, culpa adscribitur. alio eur Quaeres hic obiter, cur in scabie, tinea, achoribus, fiant multae excretiones sine febret cur etiam Variolae & Morbilli Moribus sine febre non fianti Resp. excretiones eas , quas naturatiant ex ' sensim molitur, sine febre posse perfici, sed criticas impetuo-z ἡά iE' sas, quales sunt Variolae & Morbilli, sine multo. calore non reni. non fieri; calor enim ille, vi sermenti productus , promovet re
accelorat repencinas humorum evacuationes.
De Indicationibus.Hariolarum s
Ddia tio. π TAriolarum& Morbillorum indicationes , prout in aliis
r ςβum V morbis, desumuntur a tribus: Morbo scilicet, causa mor- - μ' ' & viribus. A morbo, curativa : a causa morbi, praeserva-μnt tri- tiva: a viribus, vitalis conservativa. Ratione cavsae morbi, . . si' indicantur evacuantia, id in per venas & alvum, tum etiam
die u e pa habisum corporis seu diar retica; Ratione m0rbi, qui triplex