Stephani Baluzij Miscellaneorum liber primus septimus, hoc est, Collectio veterum monumentorum quæ hactenus latuerant in varijs codicibus ac bibliothecis

481쪽

Lingv. T E R T i v f. Exclesiὰ epissicopales , prima Elnensis in novissima parte principatus , secunda Gerundensis , tertia Barchinonensis , quarta Vrget ensis, quinta Ilerdensis, sexta Dertusensis. Habet etiam tria insignia coenobia primum Populeti, vulgariter dictum Poblet, vetustate notabile, quo sepulchra Regum Aragoniae

magna veneratione observantur. Inter hoc & monasterium de Bonefaci fuit quondam illa subtilis contentio super locum de Rosellis, de qua ira cap. Abbate senet. De re ludi c. lib. vi. in qua lite jura & allegati nes utriusque partis copiosissime fuere deducta. Et audacter fortasse possem asserere nulli Hi latius & subtilitis elle allegatum sive consultum. Neque mirum, cum negotium esset monachorum &magni momenti.

. Monasterium de Populeto in redditibus annuis est multum locuples , sed plurimum in subditis. Affer batur nempe neminem ex magnatibus, Duce de Car- dona dempto, in toto principatu plures habere subditos. Habet praeterea illius Abbas suffragium in curiis Aragoniae. Hoc coenobium caput est ordinis divi Bernardi in tota citeriori Hispania ; sicut in nostra monasterium sancti Bernardi extra murus Toletanae urbis. Sed longe dispar alterum ab altero , cdmillud opulentissimum , istud vel b pauperrimum sit. quod non ideo minoris aestimandum est, chim redemptori nostro paupertas martim h arriserit. Volui circa particularia huius sanctae domus calamum protendere , eamque propriis oculis intueri, quia ubique famigeratissima est, ac propterea praecipuὶ quia in praeallegato capite illius fit mentio, clim alias crederem longi iis a nostro commercio esse . nec mirum,

cum in solitudine fuerit sita , atque ad ipsam non per itinera irruito potids per diverticula iter. Secundum coenobium celebratissimum est matris virginis de Mon serrat. Tertium fortalitium Iliberritanum, quod nunc dicimus Sal fas, inexpugnabile quidem castrum. Gg

482쪽

quo clauditur Catalonia ; quae, ut clarids designaris,ossit tantum occupat soli quantum Aragonium Ua-entinorumque regna. His itaque decuriis, in quibus aliquantulum divagati fuimus, ad propositi itineratii materiam pertractandam revertamur.

XLVI. TRANSITUS ARAGONI

atque denominatio Ar rem. AB oppido igitur Alcarraet venimus in Fragam,

municipium primum Aragoniae multum amoenum , ad cujus radices fluit amnis nomine Cinga. Hinc in pagum de Candaseos nonaginta sex stadiis inde divisum, & ad oppidum de Pennalva leuca tan-thm , ac alia in oppidum de Burjalaroz, dc continuo in cauponas appellatas de sancta Lucia tribus leuia cism totidem in viculum de Ollera, atque aliis tribus in vicum paganum nomine Alphaxarim per terram aridam & inaquosam, qualis rara alibi habitata reperietur. Hinc aliis tribus leucis ut saepius numero utat ternario in urbem inclitam imperialemque per loca amoena, hortos, & pomaria Caesaraugustam devenimus , quae caput est regni Aragonum , qui hoc nomine funguntur propter duos amnes Aragones nuncupatos , velut iberi dicti sunt ab Ibero. Haec cele serrima urbs est metropolis . cui subsunt quatuor episcopatus ; Oscensis primus universitatem vetulisissimam habens, nempe a tempore Sertorii, ut ex illius vita apud Plutarchum liquet s secundus Tuasonem. sis, tertius Pampi lonensis in regno Navariete , quartus Calagurritanensis & Calciatensis ad invicem unit1 in regnis octe lae , praeter Segobrigensem simili modo Ecclesiae civitatis de Alba raetim unitum. Et pro ea parte qua subjacet ecclesiae de Albarazim , subest etiam Caesaraugustanae metropoli; pro alia vero, qua Segobrigae, archiepiscopatui Valentino. Hane

483쪽

LiBER TER Tt Vs. 667 Caesarea auarbem merito a Caesare nominatam abluit ille celebratissimus amnis Iberus , a quo saepissime Hispani nomen accipiunt. Ac justa eam est oppidum

appellatum Vel illa ; quod quidem, etsi nonnullis videatur fabula , habet cymbalum quod cum aliquid

memoria dignum etiam valde remotum contingit

nemine impellente s ut Aragonenses testantur ' pulsatur. res stupenda ; de qui dubitaverit, eos sciscitetur. Unum tamen in hujus rei comprobatione asserere

possum , quod ciam jussu reverendissimi ac illustrissi mi Domini Alphon si Maurici Archiepiscopi Hispalensis eo tempore Inquisityris generalis ad visitandas inquisitiones Navarrae , Aragoniae , atque Cataloniae millias essem , pertransiremque Caesaraugustam, quidam ex officialibus saninae inquisitionis eo voluerunt vine deducere ; quorum unus promotor fiscalis , ortus in praefato oppido de Velilla, narravit mihi rem ad miratione dignam. Volo, inquit, tibi propalare caminpanam de Vel illa, nuper pulsatam i & hactenus ignoratur causa. Tunc ab illo percontatus sum quid illud esset, qui praedictum mysterium reseravit. Cui restagari nolui, cum esset vir non lubricae fidei. Per-

territus tamen novitate rei ta in insolutae. Et profect ciantequam achederem Barchinonem , divulgatum. fuit excidium Romanum, quo tempore exercitus Imperatoris occiso Duce de Borbon quodam ignivomo ictu generali Capitaneo urbem invaserat, eamque multiplici clade vastavit; ac nisi divino obtuitu Dominus Alalcon strenuus vir He dux Hispanus cum suis stipendiariis Hispanis militibus Germanis obstitisset, actum. esset de beatissimo Papa Clemente septimo,. qui diu in castro sancti Angeli detentus fuerat, quousque Imperatoris nostri semper Augusti tanti facinoris ignari jussu incolumis tandem evasit a praedicta detentione. Nec est quod mireris , Christiane

lector , quod actum esse de Papa praedixerim , ni sic

484쪽

Mi se EL L A NE GR u Mevasisset; quoniam csim plures exercitus Gerritanoiarum fuissent sectatores haeresum Luteri atque eorum

tellera aut symbolum esset, Nite Papa, Nite Papa, quod significat Minime Papa, nihil magis quam eum obtruncate illa barbara & obtusa gens quaerebat. Sed quia non did in his morari decet, ne ab incepto longius 'divertamur , cetera, quae pro suo modo non essent in jocunda relatu, de regno Aragoniae dignum duxi relinquere, Velut ea quae omnibus essent exposita& aperta, cum alias sit regnum Castellae contermi num illi ac finitimum. Ceteram, ut eo revertamur unde digressi sumus, quia recta pergere non expedivit , oportuitque rectum tramitum deserere ac in cuiariam imperialem tunc Burgis agentem divertere, it terfuit mea ab itinere quo petebamus Toletum declinare. Propterea a Caesaraugusta in oppidum de Alagon quinque leucis distantem , & ab eo in vicum de Lucenique duabus tantum, ac totidem in pagum de Asallud , atque sexaginta quatuor stadiis in oppidulum de Cocres regni Navarrete,& totidem in locellum de Ribaholada nos contulimus: Deinde per eampos patentes per alias duas leucas in nobilem civitatem Tudelam devenimus ; quam licet obiter super idsmemoravimus, quia non nostrum est minutissima quaeque prieter animi intentionem attingere, illam

ut fastidium repetito sermone fugiam, eadem etiam facturus in aliis urbibus de quibus supra verbum feceώtim j sub silentio praetereo. A Tudela vero vicum Cintruendi go tribus leucis separatum petivimus ; ibique aliquantulum defessi quievimus , quum illuc uuque excursores verius quam viatores iter secerimus , eo quod negotia mea canonicatus in imperiali tracta bantur curia. Et quoniam sodalis meus Capellanus

Domini doctoris de Agreda praecesserat ad expedie dam domum quam in loco illo cum multi redditibus

ecclesialii is , supellectili insuper , nec non instr

485쪽

LIBER TERTIUS. ssimentis rusticis & postessionibus munitam praedictus Doctor ominebat, eo quod Ecclesia illius oppidi erat unita thesaurariae, ut sic dicam A Tira sonensi , quae quidem ab illo tunc temporis possidebatur, hinc egressus in oppidum de Aldeanueva.

XLVII. DE ADVENTA TIGNE

in istaserem Coi etiam principem Hispaniarum Ad oppido igitur de Aldea muva per alias duas

leucas in praedictam urbem antiquam Calagur,. ram vigesima nona Aprilis die accesseram ; cujus dice-cesim , ut in exordio opusculi tetigi , iussione Episcopi domini mei Ioannis a villaiva sub ossicio provisoris regendam quondam suscepi. Ac die sequenti pridie Calendas Maii in amoenam illam Lucroni iumbem deveni; quae, praeter collegialem Ecclesiam,

duo continet extra muros monasteria , alterum Or

dinis Praedicatorum ad partem occiduam, alterum S raphici Francisci ad orientalem plagam. Continet etiam castrum , muros, & ante muralia , atque fossam aqua repletam a quae civitatem illustrem &inexpugnabileni reddunt. Postmodum vero sexto Idus Maii prosectus in oppidum de Navarret, per duas leucas ac per tres urbem Naiaram petivi, quae licet sit parva, tamen munita conspicitur; quam pertransiens leuca una in pagum de Asio sta, & per alias tres in civitatem sancti Domini tanto , ut praediximus ,

illustratam patrono perrexi. A qua egrestias, in oppidum de Granon triginta duobus stadiis semotum , 8c per dimidiam leucam in locellum de Redezilla, atque per aliam dimidiam in locum de Villa de P- , quo, ut reor , finitur Calagurritanensis & Caicientensis episcopatus, & cursim tribus leucis in municipium de vi lorado Burgensis dioecesis deven um est. Deinde quinto Idus Maii in oppidum de villa franca de Monis

486쪽

o MISCELLANEORVM resdoca perveni; cujus montes, ut arbitror, sunt ceteris Hispaniarum celsiores , quandoquisem illorum vertices seu cacumina dividunt Castellae & Celtibe-tiae aquas hinc inde erumpentes. Nam quae orientem versiis, in Iberum , quae vero in occidentem, in Durium amnes defluunt. Deinde oppidula & diversoria ignobilia transiens , octo leucis in ditissimam & obi que memorabilem ob magna commercia & opulentos mercatores Burgorum urbem die contuli. Et quam potui brevi scrutatus sum statum negotiorum canonicatus mei ; cui nisi adventu meo opem ferrem, jussit Dominorum imperialis consilii adversario meo praetendenti se expoliatum seisie redderetur possessio, nimirum cum nullus eo usque causam meam, quasi desertam, tueretur. Sed cognita veritate tam a procutatore magnifici capituli almae Ecclesiae Toletanae quam a Domino Blasio Cavalleio , quem ut patrem&.dominum sempes colui, noluerunt Domini Con- filiatii amplius negotio ad eos minime pertinenti se immiscere. Et praedictus Dominus Blasius re & n mine splendidus eques post aliquot dies deliberata causa me in urbem hanc inclytam Toletum. quae soli benignitate, fortunis , & tractu caeli cunctas praecellit , secum duxit, atque ejus domo honorifice hostpitatus quousque lares componerem. Et quia a Buris gis Toletum usque loca omnia sunt om uibus nota, ne prolixus molestusve iudicer , consulto praeaereunda duxi, finiens itinerarium hoc ad laudem Dei omnia potentis , qui dignetur ex hac militia, ad quam

immeritum vocavit, in aetemam dc perennem gloriam perducere per redemptorrem Dominum nostrum

Iesum Christum, qui cum eo atque Spiritu sancto vivit & regnat per infinita secula seculorum. Amen.

Finis itinerarii Adriani sexti Pontifcis maximi.

487쪽

MAVRITII BURDINI

ARCHIEPISCOPI BRACARENSIS. Scriptore Stephano Balusio Tuteleor.

CRIPTu Rus vitam Mauritii surdini Archiepiscopi Bracarensis , quem Virtus& fortuna per totum vitae cursum ita ad gloriam laudemque erexeranr ut planὸcqnitares magnum excellentemque virum esse , sed qui postea tristem adeo ac miserandum habuit exitum ut magnifico ac glorioso Callisti secundi triumpho , Omnium quos Romanus orbis post fundatam religio-

Christianam vidit amplissimo , depressus sit ad

ximam calamitatem , historicorum praeterea qui post eum vixere , ac praecipve Roderici Archiepiscopi Toletani, a quo ceteri ferme acceperunt, contu- . meliosissimis scriptis exagitatus ac dilaceratus, neces sario incurram in multorum reprehensionem, qui r.eX eVentu aestimantes, neque rationem in consilium

adhibentes, indignissime ferent hominem scelestum, impudentem , ambitiosum, flagitioque nobilem, uti vulgo deseribitur, a me nune post tot secula vindicari tamquam virum e regium & probum. Contrii, qui Veritatis amore potitis ducuntur quam praejudicio temporum, ac sepositis odiis , quorum causas procul habent, sincere de dictis factisque veterum judicare amant , me non illibenter , ut spero , audient disse-xentem de re multis dissicultatibus atque obscuritatu

488쪽

4.72 MISCELLAM EO VMbus involuta , scientes veritatem exagitatam magis spieitiiescere in luce fructumque divinus, esse justiriam saepius recenseri , ut monet Innocentius Papa primus in epistola ad Episcopos Macedoniae. I. Primum igitur omnium facile alsentior illustii Lsimo ac doctissimo Archiepiscopo Bracarensi Roderico a Cunha , qui in historia ecclesiastica Archiepiscoporum Bracarensum ait existimath se Burdinum , ut mos Francorum est , suisse binominem , adeoque non Butdinum simpliciter vocatum , sed Mauritium. Burdinum. Atque ita ego illum a V villelmo Malmesburiensi , ab Antonio Augustino Archiepiscopo Tar- . raconensi, dc a Cardinale Baronio nominatum lego. Rodet. To- Rodericus tamen Archiepiscopus Toletanus scribi epim esset astutus & versipellis , Mauritium se Γε. pro Burdino nominaise inter Hispanos. Quod ita iliter pretor , ut quia solenne tum quoque Episcopis erat nullam familiae mentionem facere in suis titulis ac solum nomen in haptismq datum retinere, non stutim quidem ille abdicaverit nomen Burdini, sed illo primum tempore quo factus est Episcopus Coi, pricensis , ut ait Rodericus. Quod etiam placuisu, lana lib. Video Ioanni Marianae viro doctissimo i eque enim to Or. Hisse audiendus est Arnoldus Vulon , qui illam nominisu Wion. lib. i. mutationem, ut ipse vocat , factam scribit quando ε- Burdinus transiit ag cathedram bracarensem. Multoninias audiendi recentiores quidam scriptores HispM . ni , qui Burdini nomen impositum Mauritio volunt , Romanis in contumeliam ejus Ac irrisionem , ita persuasi , ut arbitror , quia quod Latini veteres jocuin ludumque dixissent, sequior aetas burdam vocavi I. Burdinus ergo nomen familiae ac gentis fuit, Mauritius praenomen.

II. Patria Lemovicem in Aquitania prima suisse. Burdinum tradit idem Rodericus, qui in eam sententiam traxit omnes scriptores qui post illum viter

489쪽

LIBER TERTIV s. Anselmus tamen Abbas Genablacensis Hispanum suisse Burd num scribi x. Vetum istud ita intel ligendum est , non quidem Hispanum fuisse natione , sed habitatione , seu, ut ait Falco Beneventanus . Hic panum Archiepiscopum , vel Hispanum Episcopum, ut Otto Frisingerisis. Vbinam vero ortus iit, adhuc cino Fiisinsin occulto est. Atramen suspicari licet eum Userc tib 7 F modico provinciae oppido aut in vicinia natum elle, atque adeo sancti Benedicti institutum illic arripuit Ipin monasterio quod ibi vetustissimum habetur. Duo quaedam sunt quae ito suadere videntur. Primum , quod in ipsis suae ordinationis in sede Romana initiis, quum nondum ea fama pervenire potuisset ad Lemo . Vices, proprio motu confirmavit privilegia ejusdem monasterii. Alterum , quod postea quam a Callisto secundo captus est apud Sutrium , inde in Cavense monasterium ad agendam poenitentiam projectus , monasticum habitum coactus est suscipere, id est, ad ςum statum redire in quo fuerat antequam in Hispaniam proficisceretur. Nam cur ita visum foret Callisto nisi speciosam ac probabilem ita statuendi rati, mnem habuit let 3 Quippe fatis illi erat hominem vici stepc tri omphatum inclusisse in monasterio ; neque ulla necessitate adigebatur eum monachum facere nisi prios Milet. Nec is ud levis momenti in rem nostram argumentum est quod quum Mauritius Episcopus Commbricensis esset, post reditum ab Hierosolymis, quo religionis ergo profectus erat, ut postea dicemus , pretiosissimam quandam thecam misit ad Clunia cense monasterium , memor videlicet, ut res ipsa clamat. veteris conversationis suae. Quippe mo-pasterium sanisti Martialis Lemovicensis pertinebat ad congregationem Cluniacensem. Viercense porro ab illo tum pependisse, adeoque Cluniacensis familiae partem fuisse, hinc gravis sumi coinjectura potest

quod plerique eorum qui per illas, tempestates fuit i

490쪽

MI sc GL AN EORUM fuerunt Abbatis ossicio in monasterio Vsercensi, Re rant antea monachi sancti Martialis Lemovicensis. an levat. in Adde quod Prudentius Sandovallius, vir , ut omnes Tudὸζ α' norunt, doctus & eruditus , diserte scribit eum millelio, monachum ordinis sancti Benedicti, non dicturus si non alicubi invenisset. E monasterio igitur Vsercensi eductus a Bernardo Archiepiscopo Toletano, in Hispaniam cum eo profectus est. Quod qua ratione acciderit , paucis exponam. III. Anno Christi M x c v. urbanus Papa II. cum

accessisset in Gallias , habita generali synodo apud

Arvernorum civitatem, classicum belli sacri ceeinit; propositaque amplissima peccatorum indulgentia iis qui Hierosolyma pergerent pugnaturi adversum Christiani nominis inimicos, immensum congregavit exercitum ex orbe nostro. Aderat huic synodo Bernardus Archiepiscopus Toletanus ac sedis apost Iicae per Hispaniam Legatus. Incessit itaque &istum ambitio pellendi barbaros ab iis terris in quibus fixa ad memoriam omnium sempiternam erant vestigia . Christi servatoris. Velum inquieta semper Toleta- . norum ingenia , qui gravem paulo ante Bernardo exhibuerant molestiam, tum etiam initia Toletanae Eccletiae renascentis , nondum firmae, effecerunt ut Bernardum.Vrbanus redire juberet ad Ecclesiam suam , insuperhabito sacrae peregrinationis volo. P ruit ille mandatis Vrbani in Hispaniam tendens per Aquitaniam , qua recta via est , aliquot illinc viros graves & sanctos secum duxit solatio inter barbaras nationes futuros, & quo pluribus munimentis insisteret. Duxit ergo e provincia Lemovicensi Bu dinum, literatum, curialem , Je eloquentem virum, ut eum vocat auctor chronici Maurigniacensis, virum quem multum qui stibet revereri fit pene adorare pro viva & magna industriae specie debuit Iet, uti de

eo scribit Vuillelmus Malmesturiensis in libro quin v.