장음표시 사용
151쪽
ut observant Critici, defecit. Cuius locum occupavit Nova. Cujus formam nondum penitus vidisse adsolutam , sed jam concepisse animo, putatur Aristoteles . Fjus vero unicum propositum . humanos nosse atque imitari mores. Quo & D. Hieron. Epistola ad Furiam , De viaduitate servanda respicit, cum inquit: Nec mirum , hoc figulum sensi e de τε cuis , quod ipse fabricatus est, cum etiam Comicus, cujus is est humanos mores nosse atque defribere , dixerat: me Cerere . ci Libero. friget Venus. Omnis autem imitatio , ut postea dicemus pluribus, natura placet & delectat. Hoc enim proprium est hominis, ut recte Aristoteles. qui & uetis Hismi me merito ab eo dicitur. Joci vero, si petantur undique, molesti ac frigidi, aut theatrales fiunt, si ἁvita sint alieni. Qui ut plebi forte, ita doctis placere ac sapientibus non possunt. Constantis enim viri ac sapientis animus, laxari vult , non sol vi. Illam autem constitutionem, 6 4s, ut cum Stoicis hic loquar , --υ risus solvit. m praeclare , , antiqui vocant. Ideoque & Socratici, quorum libri ponuarium leporum omnium fuerunt, ac facetiarum, quod e Xenophonte
5 Platone etiam hoc tempore apparet, χαριει , non γελωτ πιῶν,
solent. Ac ne ipsi quidem Siculi, ad festivitatem nati , & qui primi
omnium Comoediae putantur inventores, alium illius finem, quam is id est , utilitatem , posuerunt. De Epicharmo Theocritus :Πολλα ,- - ρὰν ζωώ τοῖὸ παυαν e. m pGήαμα. Mεγαλα χάεις Loia.
Id quia secus in Comoedia Antiqua, statim defecit. In qua omnia , ἁ
veritate & consuetudine aliena , hoc est , vere , & ad risum erant comparata. Quis non ridet, cum exemplum vitae , pater omnium vi rutum , ipsa innocentia , probitas, ac virtus, Socrates ridetur; cum in
corbe sestivissime philosophatur 3 cum , quot pedes pulex saliat, subtiliter ac geometrice metitur Pleraque enim falsa de sententiis opinionibusque veterum philosophorum. & ad risum facta aut excogitata sunt. Quae praecipue hunc excitare solent. Ideo nec omnes Plauti, tantam m teriem ridendi, quantam una quaevis ex Aristophanicis suppeditat. Alteri enim omnia , alteri pauca per leges licebant. Caeterum, ut modo dicebamus, quicquid maxime ab agendi consuetudine aut dicendi ali num est, risum maxime movere solet. In sententiis , qualis illa Comici Nebulis,
In verbis, ut cum furacissimus servus, m a domino vocatur qui laudare taciturnitatem in eodem videtur. Αα ουσε κρυ ω' ἰώ ν tilia Πῖ
Quod ipsum aliquanto castigatius Nero extulit, qui de tali servo, Num sud se plus fidei hab ri dicebat: nihil enim ei neque inclusium neque si 1πatμm cI. Vox enim κλι ιατας, tantum abest, ut sermoni conve-
152쪽
nire possit, ώci , δέ Aori E- δαλυσπ dicerent subtiles harum rerum judices ὶ πιλιπιχω, εινα : hoc est, ut ne quidem voce alia quae eam exprimat, consuetudini aut usui accommodari possit. Itaque corrumpit vocem , plane ut faciem, qui sic movere risum cogitat. Qualia prope infinita Aristophanis. Exemplo sint diminutiva, quae tam diligenter tertio Rhetoricorum in illius Babyloniis Rex Criticorum Aristoteles notavit:. λοιδερη-πον , ἰμαπώειον , 6νο μααπον. Qi md & in sermone ejus passim & insensibus observes. quos non raro risus causa effert corruptissimos. Saepe tamen cum illudit aliis. Quare voces, phrases, sensus, eti. im structuram, Novae, ut imitari cuivis tutum est, ita Antiquam si quis imitari velit , maximo delectu ac judicio est opus. quod si quisquam recte Aristoteles notavit. Atque haec causa, cur, ut multo persectior utiliorque, ita minus ridicula, sit Nova , in qua omnes, ut jam absoluta , acquiescunt. Cum antiqui Comici , iis pariter quae dicunt , & dicendi ratione, urbanitatem , quia nihil aliud spectarunt quam ridiculum, plerisque in locis , imprudenter excedant : ideoque& vitium plerianque , quod dixit Aristoteles, incurrant. Qui vir magnus Ethicorum quarto , ubi de urbanitate agit, quae in primis
locum in his habet, eonem & urbanos & honestos vocari ait: ευκαm- enim , quasi ε,πomu, dici. Sicut autem de corporibus ex motu, ita ex urbanitate judicari de animo : utrum nempe honestus sit on turpis. Qui de corporibus locus , cum obscurus nobis videretur, neque qui
quam in recentibus scriptoribus, qui interpretati eum sunt, praesidii ad manum esset, ad Andronicumvliodium, cujus Paraphrasin in illos libros, plane admirandam , primi & edidimus. & in Latinum convertimus sermonem , ut saepe alias, confugimus. Qui hoc modo : ἡ δἰ m-
ύτω bore εξω ab e-νοιδίων a M. πιυ πι- ον , ω tas eς φωνοντυ ab τοῦ λ. Quod est ex interpretatione nostra : vero, δυπαπιλια , id est, urbant ras , quique in eo excellunt, ἰυπαπιλοι, quasi ἰ tomi, hoc est , bene moraui , dicuntur. Etenim potissimum a moribm videntur esse hi motus. Hi autem sunt, quι concinne , ct quemadmodum , ct cum oportet, iocantur. Sicut enim corpora distinguunt sui mo- tuis ut, exempis gratia, ignem or quicquid leve est, motus qui in altum fertur, grave contra , moim qu3 ad medium , eodemque modo in aliis ἰ ita ex iis qui extrasunt , ct qui in oculos incurrunt hominum motibus , habitus quoque apparent animae ct mores. Quia autem risus
iis, ut plurimum, qui minus sunt honesti, quales homines plebei sunt aut scurrae , gratus esse solet ; hinc fit, inquit idem Aristoteles , ut qui scurriles sint, urbani etiam dicantur. λddit autem , quod spectare huc
propius videtur: Discrimen vero ex Antiqua Comoedia appareto va.
153쪽
Nam in illa id quod obscaenum , in hac autem , quod suspicionem lase
rum eius movet, rimm quoque exprimit. quae non parum differ ne ad
venustatem. Idem de cavillis quoque addit dc conviciis. Quibus abstinuisse Plautum constat, cum obscoenitate nemini concedat. Hujus autem in utroque ex Aristotelis judicio discrimen videamus. Byrrhia apud Terentium Andria: Ego illam vidi virginem. forma bona Memina videre. quo aequior sum Pamphilo , Si se illam in semnis quam illum amplecti maluit.
Vides in his . non obscoenitatem, sed suspicionem rei parum vereciandae, 6 ἰώ, o, . quae tam est honesta, ut a quavis virgine id, urbanitate salva, dici possit. Quid enim suavius, quam in somnis amplem ' Sc quidem, si de viro & formosa conjuge dicaturi Non enim dicit , quod Aristophanes dixisset, nec quae in re tali Plautus usurpare solet, qui nec honeste ea dicit , & obscoene circumloquitur. Nam qualia lant ista Casina OL. Vbi locus sumptus porro est, continuestricto gladio, atati papa i
O L. Flagitium ob erat maximum. gladium ne haberet metui : id
Dum gladium ne habeat quaero , arripio capulum.
Nam caetera in quibus plane loquitur, praesertim cum de Venere άρρή agit, ea vero , ne commemorare quidem malo. Puto autem satis esse manifestum , etiam cum circumloquitur quae parum sunt honesta , ne honeste quidem . &cum honestarum aurium fastidio , id fieri. Vides ergo passim veteris imaginem. Etiam , de quo mox paulo post , dicacitate ac maledicentia. Athenis partim lUes , partim metus, partim ipsa emendavit ratio : cum tamen sola ritum felicissime moverent. Novae autem rex princepsque Menander fuit: cujus expressa imago aeemgies Terentius. QTm cum uterque accepisset , A ririophanis viri tes hac mercede exprMit Plautus , ut nec omnes possici quod & linguae diversitas & Romanorum leges, Sc tempora, ac Rerumpublicarum ratio vetabat, sublata jam maledicendi libertate, quae praecipua, quod nemo nescit, o pars est, in & quaecunque in Aristopnane
Plutarchus a communi consiletudine loquendi abhorrere notat, retin ret. Nam &-τον γ -τ ν, ut Critici loquuntur, ψ φ ἡ ἄγνοίαι ποουαν, γωλικος est, & theatralis , non πιλιτυς, neque τη c τω 'λ ήAio: neque pauciora addidit. in quibus dum ridiculus videri vult, frigidus ac odiosus fit. quod non nostrum; sed Horati j judicium est, de Donati. quos iitrosque emunctae naris . utrosque Criticorum primos suo tempore fuisse, constat. Sed & in dicteriis, de quo jam dicebamus, ita Veterem Comoediam amavit Plautus, ut ad eam saepe flectat, & . quod proprium in illa erat , ἰmωνυ - , & expresse nomine , aut cir cumscribendo, non tam vitam hominum, quam hominem , perstringat,
154쪽
Etiam Epidicum , quam ego fabulam aeque ac me ipsam amst, Nullam aque invitus oecto , si eam agit Pelbo.
Sed δc crudelissime infelicem Naevium Milite excepit:
Nam os columnatum poetarnesse audius barbaro, Cui bini custodes semper totis horis accubant. Videor audire ΚΟ τνου, & quae reliqua in Veteri Comoedia occumrunt, o Mi ιζ. Nam ad Aristophanis τον μεικτυ , frustra sane aspiravit. Quis enim risu non emoritur, cum vinositatem Cratini excepit Irene tει. N A Kotnνος ο ὲ Ti. c, οἱ Λακωνες οἰζαλον. Eι. N - ω Ti. O , πι
P. Sapiens autem Cratinus quidvit Τ R. obiit. Cum Lacones huc irruerent. P. Euo morbo ' T R. tauo 'Asisere pallere coepit ferre enim hoc non potuit Frangi cum videret vino plenum dolium. Alter enim vitium Cratini ridet: alter Naevii miseriam. R idiculum autem a miseria prudenter Aristoteles sejungit. Risus enim cum atroci alicujus malo aut calamitate si conjunctus iit, immanis fit ac barbatus. Illa autem plane extra novae legem Comoediae :per urum conventre vult hominem , mitto in comitium ;raui mendacem gloriosum, apud Cloacina sacrum.
oc quae deinde sequuntur. Quod prosecto est a pulpito ad plaustrum
redire. Legat caetera qui volet. Sed haec ώς αν - Λωρύας μάρ , obitersiit dicta. Nunc, ingenii exercendi causa ac judicii, ad singula eamus. dc utrumque paulo quam plerique accuratius inspiciamus. Primum in Comoedia Tragoediaque , est dispositio. Neque dubitandum, quin cum Aristoteles de dispositione disputat Tragoediae , etiam Comoediae ex iis convenire pleraque existimaverit. Vili quod ut Tragicus disponit, ita Comicus quoque invenit. Alter enim accipit ab aliis . alter ipse sibi daequod disponendum est. nisi si ab alio desiimat argumentum. Certe aput Graecos. Nam Latini fabulas Graecorum , dispositione aliquantulum plerunque immutata & personis , expresserunt. Ut cum e Menandri Eunucho , sitam paucis immutatis Terentius expressit. Ea ratione, ut Davus, Parmeno, Chrysis, Thais, Chaerestratus hic esset Phaedria. Plautus in Tragico comico Amphitryone , more Tragicorum fabulam accepit & disposuit: sed & uomina retinuit ex parte, quod non solet in Comoedia: ex parte fecit. Unde raro. invenisse argumentum Tragicus poeta dicitur. quod aut e relatione aliorum aut e scriptis, ut plerique ex Homero aut Crcio Epico , petebant. in contra autem Comici. Aristoteles , τοῦ Α μυ diu -υνω Em suor 6 Φον--Ita eam Vocem , non ut quidam, hic accipio. Mis,e enim, ut ubique sere Aristo. Hi, non drama est sed ea actio, e qua drama constituitur, a
155쪽
M'. eis me. Quomodo & accipit , cum dixit, μέθας εἶς , ουχ' ωmmi vi ἐς oie rati , εώ cyὶ α κ . Et ipse eos vocat, qui vel varias , vel quae tempore eodem, ab alio , non uno &eodem , gestae sunt, conjungunt. Ideoque fabulam eligere , & ei ctam reine ac ordine disponere . ut prima virtus, ita primum maximumque opus est. In Amphitryone maneamus. Nam ut argumentum hoc accepit , ita ipse ex animi sententia disposuit. Quare potuit, ut voluit, ligare sabulam ac solvere. In ea igitur divina Arior mira enim ratione impeditur fabula & intricatur actio. At transitio, quae non est Tragica sed Comica vocavit Aristoteles ὶ pars quae opponitur τη Am . quam &λύπιν, seu solutionem vocant in ex sententia Hiccedere non potuit. Quare impeditus, dc oblitus sui, ire cogiatur ad Deum: hoc ere finire. quod est ultimum refugium Poctae, cum ine Andi, hoc est , nodum, quem ligavit ipse, solvere non potest , & rem parum provide tractavit. Nam caeterae quae ibi adhibentur machinae . ad scenae & choragii ornatum, i , ut philosophus de iis loqui solet, reseruntur : quale est brontium , & ceraunoscopium. quorum altero ad tonitru , hoc ad fulmen exprimendum , in Amphi tryone opus fuit. Finem vero quae a machina , lubentius in Tragico quam Comico excusat Aristoteles. quia argumento Tragicus astringitur, quod accipit. Quanquam ne huic quidem eam secit gratiam, cum
φ id est, Manifestiam ergo est, etiam exitum fabula , fabula
ina peti debere, nona machina , ut in Medea . aut quemadmodum inuade, in iis quae circa reditum Graecorum sunt. Medeam, autem, non
Euripidem , sed alterius intelligit poetae. idem de Horatius, e Pariano credo Neoptolemo , e quo pleraque praecepta sua in hoc scripto hausit,
fugiendum monet. Nec Deus intersit, nisi dignus vindice nodus
Ubi nodui est οῦ δ m. quae interdum ope humana solvi non potest. Qui
quidem,nisi praeter Poetae voluntatem aut ex argumenti eveniad necess-tate, non a Deo, quod cujusvis etiam imperitissimi est hominis , v rum a Poeta solvi debet. Rursus, sicut pictor primo ambituro delineat, deinde singula absolvit. ita sapiens poeta actionem suam circumscribit. Primum . ut sit tota : hoc est, ut principium, ut finem habeat, & me dium : quae in minimis quoque esse possunt. Minima autem sensum vix admittunt: magna nimium dispergunt. Sic sormicam vix videmus: in conspectu elephanti , visus vix colligitur. Quare, Comoediae Tragoediaeque magnitudo . & periodus, ut cum Philosopho hoc dicam . e n tura iitriusque & ratione peti debent. Fi mutatione prima.hoc est, cum infelicitate ad felicitatem in omoedia, contra autem in Tragoedia,
mutari potest actio : ita ut ex argumento nihil , quod ad rem spectet,
156쪽
praetermitti sit necesse. Summus Aristoteli ambitus unius Solis est potest esse aliquot horarum. Qua in parte admirandus Sophocles Terentiusque. Plautus vero novem menses uno dramate complexus est . ut
vix major ampliorque Homericae Iliados quam Amphitryonis sit periodus. A lcumena autem concipit & parit. quod si fieret ubique, nullo epi- sodio jam opus ellet: Ideoque nec ars ellet, stribere Comoediam. P terquam quod sit monstri instar, & cum ratione ac natura pugnet, ut quae simus & concipiat de pariat. Qualia nonnulla in scriptore hoc sum mus Criticorum Caesar Scaliger notavit. Atque haec vitaverant poetae Graeci, quorum scripta hic tantopere commendat Flaccus: Technici Graecorum . quomodo vitanda essent ac cavenda, saepe inculcarunt suis. Plautus susque deque habuit. ut in Captivis. inam incuriam Poeta cum videret, continere se non potuit, quin exclamaret:
vos exemplaria Graeca Nocturara versate manu, ver te diurna :
contra negligentiam seorum , & incuriam gravissime taxaret. Quidni enim Z Mi hoc tum agebat, quod ante eum Atistoteles: qui ubique Euripidem & alios in istis reprehendit; n. am de Comicis qu e scripsit, ii die non extant. Porro simul ac Poeta Actionem habet, locum quoque ut actioni det, necesse est. Quia sine loco, fieri nil potest. Hic autem
locus, ea diabhi a Criticis vocatur. cujus finem transilire nefas.
Nemo enim tempore eodem, quod a Plauto recte dicitur , alibi atque alibi versari potest: nisi aliquid monstrosum fiat in Comoedia. Idem tamen, cum Curculionis scenam, Epidauri posuisset , Romam transiit in eadem , & in Romanorum mores, scenae suae jam oblitiis, libere invehitur. & quidem , ut antiqui Comici, tributim. Ita ut & singula d scribat loca. Act. . scena . Edvol. Jam is αλογα in Fabulis quam multa ὶ Ita voco , quae nil verisimile habent. Tale est, Sosiclem Menaechmum, qui veniret e Sicilia, surreptuni item qui in Illyria iam habitaret , habitu, eodem tempore, ita simili suille . ut dignosci a spectatoribus non possient; cum nil simile haberent istae gentes. Quod vitium, ne a chorago quidem emendari potest. Nam Mercurius, Amphitryone,&Jupiter, Dii sunt: quibus omnia concedi, etiam hic, solent . quare
incurrere το non possunt. Ubi enim Dii agunt, cessat ratio. Quidvis enim posse eos, nemo est qui non intelligat. In Terentio, cui seliartem Flaccus noster assignavit, nihil tale. Omnia cum judicio. cum ratione, circumspecte, ex arte, & cum cura. Nam de Fabulae insignem fere cum agnitione mutationem habent : quas inter mese αἰ sivem αλε δίαι, esse persectissimas necesse est , qualis de in reliqua ubique dispositione est. Qi md addictionem autem , quis negabit Quaedam esse in Plauto, quae nec locum extra scenam, neque usum nisi inter histrio nes habent: unde solo de exiguo theatri ambitu circumscribuntur Nam&ά'γονι πον in foro , neque minus γε ααιων , sive usitatum in scribendo characterem, longe excedunt. quo ubique Nova , dc jam emendata,
157쪽
respicit Comoedia. Quare Varro cum sermonis laudem illi tribuit. idem quod ubique in scriptis , quanti faceret antiquitatem, profitetur : ut qui τα , quae in Plauto partim aevum quo
haec scripsit , partim quae plerisque placet , ipsa desita Antiquitas
commendat. Unde & ipse qui sic judicavit ut nimium antiquit iis in scribendo studiosius, neque satis aevi sui memor, Varro ab antiquis Criticis notatur. Qui cum sentiant sic judicentque ; nobis qui
ab illis merito pendemus, equidem tacendum reor. Autor de causis eloquentiae corruptae : Neminem nominabo , genus hominum signasse contentus r sed vobis utique versantur ante oculos , qui Lucilium pro H ratio, Lucretium pro Virgilio legunt, quibus eloquentia tui Aufidii Bassi , aut Servili Noviam , ex comparatione Sisenna aut Varronis,
Di t. quod ex vocibus antiquis patet , quas ex libris ejus Critici legerunt , cum non pauca alia ex scriptis ejus peti possint. Ideoque Cicero,
qui de aetatis suae sermone & venustate maxima cum cura judicabat, laudem hanc Terentio cessisse merito pronunciat. Sic enim ad Atticum: Secutus sum , non dico Caecilium ; Mane ut ex portu in Pireaeum: malus enim Latinitatis autor est: sed Terentium, cuius fabella propter elega tiam sermonis , putabantur a Labo scribit
Hera aliquot adolescentuli coimus in Piraeum.
Et Servius , proprietate caeteris pra Positum hunc notat. Idem de sententiis, quas Abrii; vocant, judicari potest. Omnes enim sere Plauti & ,Ἀμελιχ, sunt, dc ab usu alienae . quales passim habet. Inprimis cum philosophatur is γνωμι mmῖ. Ut ecce: Insanum est malum , in hospitium divorti ad Cupidinem. vere scenicum & illud: Et postremo, nisi me auscultas, atque hoc, ut dico, facis ,
Tute pone te ; jatebis facile , ne inveniat te honor.
Et quis illud extra scenam usurpare ausit
Benefacta benefati s aliis perlegito, ne perpluant.
Quare nunquam etagient quin sint inepti, qui haec δί alia id genus, ad serium dicendi genus transferunt. Consequuntur enim , quod non via dent, ut inviti risum moveant. quod non pauci hodie in scriptis maximo molimine a Lectore impetrant. Sequitur si dic. quod, ut doced Aristoteles, in oratione, uniuscujusque institutum indicat & voluntatem. Qiiod in singulis repraesentare, nisi viri aut prudentis aut philosophi, nullius est. Nam quemadmodum e singulis experientia, ita nemo singulorum mores sine hae exprimit. Quare omnium accuratissime dc optime, quid sit facere ut sit oratio, Philosophus ostendit quod vel solum tanti est, ut nihil minus nonnulli, qui ad Rhetoricarum suarum leges, magnorum quoque de sublimium ingeniorum orationes exigere audent, hac in parte videant: in qua, ad ipsius quoque antiquiratis stuporem , Aser iste regnat. Recte ergo Varro: Io a reum enim Caecilius poscit palmam , in ethesin Terentius. Significat citiin, Caeciliutri
158쪽
-ντον, aut potius δυοι νόμιε πν suisse : quemadmodum αὐοικι όmmenonnunquam prae reliquis videtur Plautus . cui sermonis idem assignavit
laudem. Quyd, sit quicquam sapimus, Terentium est Plauto praeserre. Ut cum eum, qui excellit in majori, magis quam qui in minori, dicimus excellere. Neque causa sitit alia, quare, quod observant veteres, idem Varro, etiam Menandro , in quibusdam praetulerit Terentium. Exempli causa, Adelphorum initio. Neque immerito. Mirifice enim , cum alibi, tum ibi regnat o die. Idem Varro, cum Tragoediae, Comoediae, ac Satyrae essingat formas, quid de nostro judicet, diserte expres.sit. Ubertatem enim tribuit Tragoediae, quam dat Paccuuio : gracilit tem Satyrae , quam tribuit Lucilio: mediocritatem vero Comoediae ,
ruam dat Terentio. Ut si quis uberrimo sermonis genere heroicum de niat poetam: & hoc tribuat Virgilio. Aulus Gellius lib. . p. 13. Vera
autem propria eiusmodi formarum exempla , in tingua Latina , M.
Varro esse dicit, ubereatis Paccuuium, fracilitatis Lucilium , mediocritatis Terentium. Quae est de Comoediae , quemadmodum in scholis lota quimur , essentia. Cum Plautus tale Tragico, nonnunquam quoque serio, utatur. Quanquam ibi sane sermo , ut priore loco I Varrone a cipitur. Sermo enim & οὐ ἔθαι disserunt , ut homo prudentissimus, &foemina quae pure loquitur. Qualis dicitur Gracchorum mater. Unumquemque enim recte exprimere , & humanam optime delineare vitam ,
summus atque extremus viri atque autoris maximi conatus est. Recte Crammatici ad Sophoclem : go A si γ Πν O miηπκη , δελοίν irrue.
autem illud maximum in poetice, exprimere ethos. Debebat addi
disse , iis Dramatica praesertim. Et Horatius tam multis , vitam Traso diae δεοῦ. esse docia it. Aristoteles vero , etiam in Tragoedia, post Actionem quam Fabulam plerunque vocat quae essientiae pars prima, partem essentiae secundam constituit, si Mirum est autem, locum Varronis a nemine intellectum. Qui cum palmam in argumentis Caecilio concedit , principem Comoediae haud dubio Caecilium constituit. Quare 3 Pars Tragoegiae praecipua, est Argumentum. Aristoteles modo μύειν, modo αα λον, vocare silet: qui δί multis probar, eum qui hac parte excellit, etiamsi caeteris destituatur , Dramaticum poetam dici posse. Pars secunda est ri pati . quod cdm Terentio assignat Marro. locum illi proximum concedit. Quois non potest ignorare, qui antiquos Criticos, inprimis autem Aristotelem , cum cura legit, ac ii telligit. Sermonis enim laus, quam Plauto tribui ab eo volunt, tantum abeu ut cum reliquis conferri possit, ut postremo loco, &post ἀδδάνοias , ponatur. Quare ex sententia Varronis , qui hic Aristotelem expressit, primus est Caecilius , secundus est Terentius : quos deinde Plautus sequitur. QDd debebat cogitasse Siren aevi nostri Justus Lipasus: qui prosecto locum summi Romanorum Critici non penetravit. 3ο autem Plauto Horatius abjudicat, cum inquit,
159쪽
Et videtur Charinum habuisse in animo: qui Mercatore , 'ν μπιων ὐ ταἰρωπί. confundit adme. hoc est . ita amat, ut Menaechmus surit. Furere autem prae amore , Comoediae non a die, sed Tragoediae est πιθος : ut ex Phaedra aliisque patet. Quare quia in dic aliquod immane expectatur, quod Tragoediam constituit, ut conveniat furenti. Sed haec triviales non intelligunt i qui summum virum Aristotelem tam sacile contemnunt, quam nos & judicia illorum 8c magistros merito contemnimus , quibus persuasum est , omnem veram eruditionem ex hoc uno
fonte limpidissimo petendam. Charinus autem Plauti, ad frigiditat usque calet, quam non potuit vitare. Malia sunt ista, Scena Dioum
Porro proficiscor quolaum. nunc perveni Chalcidem. Video iba hospitem Zacyntho. dico quid eo advenerim e Rogito quis eam vexerat, quis habeat, si inaudiverit.
Hospes respondit, Zac)ntho ficus fieri non malas. Vides hominem tam tristem, ut festivus esse quaerat. At divinus hae in parte , duos amatores in Eunucho, suo more, Phaedriam & Chaeream. divinitus utrumque, i ξοπιι M. .Qitare cum poetae omnes, quorum imit tione constat institutum ac consilium, pictorum instar, teste Criticorum Rege ac Principe, aut similes, aut quod non raro evenit, vel imperites a ά. ,νε ac, vel captandi risus causa in nunc pejores quamsunt, expriamant , nunc meliores, servos pejores Plautus . ut plurimum, Terentius hos semper similes , non meliores meretrices vero partim similes, partim meliores aliquando introducit .Similes , ut Thaidcm : meliores , ut Bacchidem. Parasitos semper deteriores & voraciores Plautus nui quam meliores. ut & Dossennus, qui hos solos propemodum curabat, in per iiis reliquis ει ἀψων. Phormio Terentianus plane est admirandus : ut & Gnatho. Plautini quia risum quaerunt, Veritatem & serna ne& sententiis amittunt. Tres virtutes enim sermo , quem non sine causa adim dixerunt Graeci, nos Moratum dicimus, AEquitatem nempe, Veritatem & Simplicitatem, postulat : quae a &δεάλ- . hoc est , id quod unicuique est insitum , ob oculos proponit. ciam ridiculum, ut Violentum , quia a natura alienum , quod recte de eo Aristoteles pronuntiat , corruptum sit, & λ corruptis causis, quod jam dixi, moveatur. Moratum quia simile est naturae, leniter delectat: quod aetatum singularum , hominum , ac nationum , totiusque vitae, simulacrum quoddam ac imaginem , in scena repraesentat. Plane ut pictura quae a vero abit, & et cubitalem nasum , vel distortum os facete repraesentat, risum movet i similis delectat. Atque hoc est quod omnes tria buunt Menandro, quem Terentius expremi. Ut Hermogenes : hu α διω - μυώα Ουιοις τοιαι αα 6 νιM Mu
160쪽
raiam τῆ αφελε- Quemadmodum Hieronymus Menandrum de Terentium , cum maximo judicio, conjungit. Ad Paulinum enim : POE-tae aemulentur Homerum , Virgilium , A fenandrum , Terentium. Audi orationem patris irati. Heaut. Act. s. Scena Si unquam. ----- non si ex capite sis meo Natus, itidem ut aiunt Minervam esse ex Jove, ea causa magis Patiar, Clitipho , flagitiis tuis me infamem feri.
Et quae sequuntur. Audi mitis viri potius quam boni. Aufulta. ne me obtundas de hac re saepius. Tuum flium dedisti adoptandum mihi. A meus est factus. si quid peccat, Demea,
Mihi peccat: ego igi maxumam partem feram insonat , potat, olet unguenta de meo. Amat ' dabitur a me argentum , dum erit commodum :Vbi non erit , fortasse excludetur foras. res est regit' restituentur. discidit Vestem' resarcieturi est, Dis gratia ,
Et unde hae fiant, O adhuc non molesta sunt. Et divina illa.
-- credo hercu : nam ingenium novi tuum Liberale. sed vereor ne indiligens nimium sies.
In qua civitate tandem arbitrare te vivere '
Et quae sine motu animi de suavissima voluptate legi non possimi. Hecyra: -- od os haec est aetas adulescentulis :E medio aequum excedere est. postremo iam nos fabula
Sumus, Pamphile , senex atque anus.
Et caetera: pluscula sunt enim. Quis cum illa Phormibne legit, non uxorem honestam adulteri agnoscit --,-an quidquam hodie est factum indignius. Iur mihi, ubi ad uxores ventum est, tum Lunt sener.
Haecine erant itiones crebrae, mansiones diutina , Lemni haeccine erat qua nosti os fructus minuebat calamitas 'suid ' ego aequo animo cupio misera in hac re defungier.
Seu quid sterem l atate porro minus peccaturum putem 'Fam tum erat senex , senectus si verecundos facit, An mea forma atque alas jam magis expetenda est, Demipho' diuid mihi nunc adfers , quamobrem expectem , a i sterem pomnon fore 'Et quandoquidem simplicitas, maxima moratae orationis virtus, si ii rendatur, suavitatem parit, nemo sine incredibili ac siimina voluptate