장음표시 사용
231쪽
Civem Atticam esse hanc. m. hem. DA. coactus legibus Eam uxorem ducet. M T. au, obsecro , an non civis est rCH. Jocularium in malum instiens pene incidi. DA. Quis hic loquitur 3 5 Chreme, per tempus adveni S :Ausculta. CH. audivi jam omnia. DA. anne tu omnia ξω. Audivi, inquam , a principio. DA. audistin obsecro a bena Scelera : hanc jam oportet in cruciatum hinc abripi. Hic ille est : non te credas Davom ludere.
M T. Me miseram : nihil pol falsi dixi, mi senex.so CH. Novi rem omnem. sed est Simo intus .3 DA. intus est. M T. Ne me attingas sceleste. si pol Glycerio non omnia haec. DA. Eho inepta, nescis quid sit actum. M T. qui sciam tDA. Hic socer est . alio pacto haud poterat fieri, Ut sciret haec, quae volumus. M T. hem ; praediceres, DA. Paul dira interesse censes , ex animo omnia , Ut fert natura, facias, an de industria rINTERPRETATIO.
vitiavit , eletur iegim AtDeis eam ωxorem duinere. M Y. Eho, dic mihi, obseero, an GAraritim non est civis Attica' CH. Insciens ego pene inridi in ρε- νicutam joco dignum. D A. mis hie loquitur ὀ chrema. commori advenissA-i. CH. Audivi jam omnia. DA.Ah, tune omnia audivisti l C H. Audivi. inquam . a principio. D A. Atidissi- . obsecro ter Hem scelera s Hanc ancillam GI reri, . iam oportet in crucem
Pere. O MU 1 his isse es Chremes,
vir meritis clarus; ue m credas vos rem habare eum Davo servo. quem deludatis
dolis. MY. Me miseram. Nihil, pol,
s' i. cimeo esse Atticam. J Resio Atheniensium priniium dicta est Actica ab Acte quoa Graece , litus, significat : deinde Attica: Maxima enim ex partetitores is crat.1 Coactin legibin. J Legibus Solonis cautum sitit ut qui virginem liberam ,
sive que Atticam stupiasset , ut aut diaei fas . mi senex I C H. Novi m
omnem; sed an imo domi est D A. Ira, est domi. M Y. Ne me attingas . sceleste Davo i Dim ream . si ροι . GIFerrio non omnia hac renunctim. D A. EA mepta nescis . eur hoc ita sit a me f-ctum. ΜΥ. Luomodo idsciam 8 DA. Hie Chremes est 1 ιν futurus Pamphila. His
non poterat alio modo scire . qua voluimus tit sciret ι puerum nempe xx Pamphilo Ghereium peperisse . eamque es civem Atticam. MY. Ho me praemonere debueras. D A. Parumne interesse existimas inter ea . quε sunt vere . Onatura ducente . rque - , eua rre ta
illam uxorem duceret, aut dotaret. 3. Iocularium in malum. J Per arisiphrasim dictum , significat enim magnum , ac serium malim , ut notat
S. Anne tu omnia ' Τ Simulata a miratio , alii lesunt ι An ne tin omnia t
232쪽
CR. TN hac habitasse platea dictuin est Chrysidem, i Q iae se inhoneste optavit parare divitias
Potius, quato in patria honeste pau in Vivere Ejus morte eae ad me lege redierunt Dona.
1 Sed quos perconter, video. salvete. M T. obsecro, Quem video 3 estne hic Crito , sobrinus Chrysidis a Is est. CR. o M sis salvet M T. salvos sis Clito. CR. Itan' Chrisis 3 hem. Ar T. nos quidem pol miseras perdidit CR. Quid vos r quo pacto hic ὶ satin' recte 3 urno ea fie ro Ut quimus, fiant , quando ut volumus, non licet. C R. Quid Glycerium 3 jam hic suos parentes re eperit 3M T. Utinam. C R. an nondum etiam i haud auspicato huc merappuli tNam pol, si id scissem, nunquam huc tetulissem pedem: Semper enim dicta est ejus haec atque habita est soror; u Qus illius fuerunt, postidet. nunc me hospitem
t his Athenis turpiter Luitias acquirere ἐ quam pudio, in patria Andrὀ paupervivere. Eius bona jure regnationis, post mortem irius mihi obvenerunt. Sed viis .eo. quos de loco domias Glycerj interrogem. Salvete. MY. Obsecro . quem vi-
τοι FIc visis modo visitis ρ Sa tisne commodὶ M Y. Nosse , quomo 'habeamus, rogas r Vt posses s. quando, ut volumus , non licet , sicut rem muni fertur proverbio. CR. Luid agit Glycerium jamne suos parentes reperit r. MY. Vtinam reperisset. CR Ana uenon reperit ρ Non favεntibus auspicys
hue appuli: Nam ροι, si scivissem Glν-
cerium parentes non reperisse . nunquam huc ma contulissem ; semper enim ea Ch -
si is dicta est . atquι habita soror, eiusquη bon possidet a tum me peregrinum
Ia. Haud auspicatδ. J Auspicari estarium cantu , aut gestu , sutura divinare. Auspicald est adverbium si gnificans , austiciis factis o Inauspi- tb veto significat , aus cris neglectit. Et quoniam Romani nihil iniscipiebant , nisi sumptis auspiciis idcirco, inauspicat, pro inflicturpatur.
233쪽
Lites sequi, quam hic mihi sit facile atque utile, Aliorum exempla commonent. simul arbitror, Jam este aliquem amicum, & defensorem ei : nam sere Grandiuscula jam profecta est illure . clamitent, o Me sycophantam naereditatem persequi, Mendicum. tum, ipsam despoliare non libet. T. O optume hospes pol, Crito , antiquum obtines. CR. Duc me ad eam, quando huc veni, ut videam. MT maxume D A. Sequar hos : nolo me in tempore hoc videat senex. INTERPRETATIO.
quam sit mihi faciti , auque miti lites
Meiare his . in Aliena patria . plurimae empla docent. Atque etiam opinor Glycerium iam aliquem amicum hab/υ ,-defensorem paratum : nam fere graniustula atate . ex Andro hi e Athenas migravit. Vereor ne me ipsi elament sapius ealumniatorem ι quι here. ditatem alienam eaptem . mendicum denique. Tsim etiam , ct si hereditas Chusidis iure mea sit . tamen illam bonis denudare non licet , quum ira nulla alia . quam ChrUdis bona hase-t. M Y. Optime hostas Crito antiquum
tuum morem obse vas : eum ita re geris erga Gidicerium. C R. Duc me Eam ut . quando hώe eteni, saltem e mutilaam. M Y. Labenter id volo. D A. Sequar hos ad aris Glycerν. Nolo me benex herus Simo hoc t. ore nunc vi de r.
etc. Luam mihi sit faciis . atque utile. J
heu,antam. J Cum in Attica magna esset ficuum copia i ad eas alter xandas publice custodes statuebantur , qui sycophantae dicti sunt iam' τευ συγ αινιι vi , id est ficus deserre : quod accusare solerent eos, qui ficus car
11. Antiquum obtines. J Id est aries quum , & consuetum tuum mOICm. Sic Plautus abiblute sine substantivo dixit in Mostellaria, A iu a. Sc. 3. Antiquum hoc obtines tuum , rarau
234쪽
C ΠR EMES. SIMO.CII. Ατis jam, satis. Simo, spectata erga te amicitia est mea: Satis pericli coepi adire : orandi jam finem face. Dum studeo obsequi tibi, pene illusi vitam filiae.
SI. Imo enim quammaxume abs te postulo atque oro, Chreme. ue Ut beneficium , verbis initum dudum , nunc re comprQbes.
C H. Vide, quam iniquus sis prae studio , dum cssicias id quod
cupis, Neque modum benignitatis, neque quid me ores, cogitas rNam si cogites, remittas jam me onerare iniuriis. SI. Qinbus 3 C II. in rogitas i perpulisti me , ut homilli ado-l centulo, io In alio occupato amore, abhorrenti ab re uxoria , Filiam Lirem in seditionem, atque incertas nuptias; Rus labore atque ejus dolore gnato ut medicarer tuo.
iacta est mea erga te amicι ita d
fatu periculi suscepi. D e me osere Dum nudeo voluntati 1 a obsequi, pena dibrio habere visus sum . negligere sitia mea salutem. S I. Imo vero sum-
- inopere a te peto . atque obsecro . Chreme. tit beneficium me bu jampridem mceptum . nunc re confirmes . prasses.
C H. Viis quam iniquue sis. pra flu loeseleno ιέ quod cupu ea serus e nequς considerm , qui modiu benignitatis , in amicis sermandiu sit i neque quia a maluis precibm postulat. Nam si id cogites.
iu desinas mih/ contra Ius importunus . se molestus vexator esse. S I. aeuomo- d. vexator tibi fui ρ C H. Mua sena rInvitum eouisti me , ut adolesceb-tulo alio amore implicato. atieno a durenda uxore Miam meam darem eum periculo divort- . c, discessionis aconiugio instabili . ut 0us labore atque dolore remetum Afris rem filio tuo . amore turpi msani te
praeter significationein vulga tam significat interdum per ludum no-ceo. Vtag. v.Georg. se vite novella Praecipiens. Silυestres uri assidue, es qMe sep --ees illudunt. Idem , in primo Georg. at De μrea granis terendis Delen a Tum varia illudant pestes.
Id est ne varia, de periculoia aniniarcula insestent. Idem L. AEn. certantque illudere capto. Id est, per ludum . & jocum saevire in injuriam illius. Servius Fuldensis. Sic Suetonius in Tiberio, dixit illudere capitibuι. er i Pudere corpus. Filiam darem in seditionem. J Id est ut filiam darem sinutam in continuis di sentionibus & rixis cuim Marito : it εut matrimoniuna dissolveretur,
235쪽
Impetrasti: incepi, dum res tetulit: nunc non fert: seras illam hanc civem esse riunt: puer est natus: nos missos face. . . Is M. Per ego te Deos oro , ut ne illis animum inducas credere, Quibus id maxume utile est illum esse quamdeterrimum. Nuptiarum gratia haec sunt ficta atque incepta omnia. Ubi ea caussa, quamobrem haec faciunc, erit adempta his, desinent C H. Erras. cum Davo egometi vidi jurgantem ancillam. SI. λο
2o Vero voltu ; cum ibi me adesse neuter dum persenserat. . SI. Credo; dc id facturas Davus dudum praedixit mihi : , Et nescio quid tibi sum oblitus hodie , ac volui, dicere. INTERPREΤΛΤΙΟ.
Tuidamo Impetrasti. Etiam incepi n-Νias contrahere, dum res permisit et nunc non permutit. Tu me 'uoque consioum mutare permittas. Dicitur etiam Gθ- ramum civem esse atticam ; ex eώ puer
filo tuo natis ψ . proinde omitte uos de nuptjs compectina. S I. Per Deos in tryro , ne velis his eredere . quibm utile s. ut sitim mem Hssimus sis , atque astimetur. Nuptiarum impediendarum causa ha fasiacia omnes inventa sunt. τrue incepta. Vbi nuptia perfecta fuerint , ct eauo quamobrem fraudulent; iri hae faciunt . his adempta fuerit x. dolos technas fuπι desinent. CH. Falleris . egomet vidi anciliam M'sidem
rixamem eum Davo. S I. Scio. CH. At vera vultu , non simulato ; tunc eum neuter eorum me ibi adesse sete senserat
S I. Credo .-hane fraudem factu σMUm , ct Gbrarium . Davus dudum mihι pradixerat; nescio propter quid' id tibi dicere oblιtus sum , contra proposueram.
l. res tetulit. J Antiquum praeteritum.
ACTUS V. SCENA ILDAVUM, CHREMES. SIMO. DROMO A Nimo jam nunc otioso esse impero. CH. hem D
E I. Unde egreditui D A. meo praesulio, atque hospitia. M.quia illud mali est
DIL OI 83 1- nunc secura ani- egreditur D A. Meo auxilio, freque i z. γ mo esse impero. C H. Hom. l pitis Critonis. S I. Quid etiam iuri- , me tibi Davus ades. SI. Vndet Iud malum est . quod Dauni adserre
236쪽
. I A. Ego commodiorem hominem , adventum, et pus non vidi. S I. scelus l,Qucinnam hic laudat 3 Dinomnis res est jam in vado. G. censo alloqui 3s D A. Herus est: quid Vana 3 n. o salve bone vir. D A. hem Simo , 5 noster Chremes, Omnia apparata jam sunt intus. Cm curasti probe. D A. Ubi voles , accerseia S L bene sane. id enimvero hine
Etiam tu hoc respondes 3 quid istic tibi negotii est 3 DA. mia
hin' a SI. ita. DA. Mihine 3 SI. tibi ergo. DA. modo introii. SL quasi ego, quam dudum id rogem. ao D A. Cum tuo gnato una. S L anne est intus Pamphilus cru
Eho , non tu dixti esse inter eos inimicitias , carnufex DA. Sunt. SI. cur igitur bic est CH. quid illum censet 3 cum illa litigat. JNTERPRETATIO.
D A. Rebus nostris eommodiorem hom nem . . tempus non mili. SI
Luemnam sceleratus hie Lunt ρ DA. Onanis res nostra iam in tuto posita est. S I. cesso hunc alloquit DA. Herus hic est: quid agam e S I. O salis bone viri D A. Hem , simo . ὀ noster Chremes t salvete. Omnia iam ad nup-rim apparata μnt inim in domo nos . S I. Curasti rectὲ tu quidem. DA. Vbi votis filium accers jube. S I. Bene sane dicis : id enim certe nune unumae aratur ad flennitatem nuptiarum. An non etiam tu ad M quam . rectondes t Suid tibi ne ιν sin domo GITeeri, i DA. Mihi ρ SI. Tibi . inquam. D A. Modo in haι ades introivi. S I. Suis a te qua ram aquam dudum iris iveris. D A. Modo introivi eum tuo filio. D A. Anne sintus his Pambilus ' Crucior miser animi. Eho annon tu dixisti . earnifex . esse inter eos inimicitim ' DA. Sunt. S I. Cur igitur Pamphilus est in domo Gbeery CH. propter quid illumes oves t eum ista nempe litigat.
Seeus , quemnam hic laudat 3J Scetis pro scelso. . Omnii res jam est in vado. J Vada sunt fluminum Ioca minus protunda , in quibus periclitandi nullus est metus. Proverbium est digitiscans rem cat rapericulum esse, quale est istud , in por
. .s. O salis bone viri J Ironica saluta
6. Curam prob . J Approbatio ironica irati Simonis. 7. Beve sane. J Persistit in ironia. Id enimveo hinc nunc abea. J Alij legunt, hic. Si haec lectio locum habet
talis erit sensus ι nam certe propterea hie . nempe Pamphilus abeu , quia abhorret a nuptiis, nec vult eas peruci s. Etiam tu Me respondeιt J Etiam tu hara: verba respondere audes Se ilicet;
c Omnia jam apparata sunt intus. Vbi voles. Mors, j tu qui nuptias dolis tuis impedis, x diuurbas. s. Luasi vero quam dudum rogem l Denesotio interrogatur, de tempore renpoodci Davus.
it. Eh. non dixi si. J Simo convincie
237쪽
DA. Imo vero indignum , Chreme , jam facinus saxo ex me
audias. Nescio qui senex modo venit: ellum, confidens, catus 11 Cum faciem videas, videtur esse quantivis orcti: Tristis severitas. inest in voltii, atque in verbis fides.
SI. Quidnam adportas a D Nil equidem , nisi quod illum
SL Quid ait tradem r DA. Glycerium se scire civem esse hanc
SI. Hem Dromo, Dromo. DA. quid est SI. Dromo. D Laudi. S I. verbum si addideris. Dromo. ao DA. Audi, obsecro. I R. quid vis 3 SI. sublimem hunc intro rape, quantum potes. Quem 3 S . Davom. DA. quamobrem SI. quia lubet, rape inquam. DA. quid seci SI. rape. DA. Si quidquam mentitum invenies, occidito. n. nihil audio. Ego jam te commotuni reddam. DA. tamen etsi hoc verum est 3S I. tamen.
Cura adservandum. vinctum atque audin' ὶ quadrupedem coi stringito
Age, nunc jam ego pol hodie, si vivo , tibi Osterulam , herum quid sit pericli fallere , &illi patrem CH. si ne sevi tantopere. SI. o Chreme INTERPRETATIO.
D A. Inis ver, , o Chreme. indignum D. canus ex me asiates. Nesito quis fio x mori advenit. ieere illurn in hae domo confidens , cautus eum vultum erus suis con j icit , videtur qua locumque
pretio dignus e se. Trasas seetera gravitas inest in facie , in verbis Moisincerita apparet. S I. Luid de ιο v- portas novi t D.A. Nihil equidem . nisi quod audii, illiam dicere. SI. Atrid ait -dem 3 D A. Ait f. scire GiFcerium esse civem Attιeam. S I. Hem . Dromo. Dromo. D R. Qid est 'DA. Aut SI. Si verbum quidem unum praterea addi inris . heriisti. Dromo s D A. Audi. obsecro. DR. Quidvis ' S I Sublim m in ades rape quamceurrimλ D R. temvis rasam ' S I. Davum. DA. u. obrim 8 SI. Leum ita mihi placet. R. V. ιnquam , lora te Dromo. DA. Quia feci SI. Rape. DA. Si quicquam mendari, m. dixisse invenies ..orridis S I. Ego nihil audio. Ego te plagii quatiam , ut mereris. DA. Tametsi vera dixerim , me rapi ad supplici m D.-bνι ' S I. Iubeo. Dromo , custodi eum in vinculis ne aufugiam et Me e , di sine ρ manibus, . p. ibu 'tae . sicut feram conarinrto . ut terra se momere non post. Aga nunc; jam ego , pol, hodie . si vivo . te docebo . quam periculosum μ.herum servum factere . O Pamphilum . patrem. C H. Ah ne a osve te geras. SI. Chremη , specta
1 .E m. I Pro ecce Hum, antiquum est..
238쪽
Pietatem gnati. nonne te miseret mei
Tantum laborem capere ob talem filium r so Age Pamphile: exi Pamphile: ecquid te pudet γINTERPRETATIO.
PAMPHILUS. SIMO. CHREMES. P A. c Uis me volt 3 perii , pater est. SL quid ais omnium p
Rem potius ipsam dic; ac mitte male loqui. SI. si quidquam in hunc jam gravius dici possiet.
Ain' tandem, civis Glycerium est 3 P A. ita praedicant.1 S I. Ita praedicant Z ingentem confidentiam lNum cogitat, quid ilicat 3 num facti piget 3 Num ejus color pudoris signum usquam indicat deon' impotenti esse animo, ut praeter civium
Qid ais omnium deterrimerC H. Ah . rem polim ipsam narra . ac
cessa maleiliore. S I. 2 asi quicquam
orbi in . quam meretur . in hunc
dici possit. Tune tandem ais GFeerium e se civem Atticam i P Λ. Ita dieunt. S I. Itane dicunt i ὀ D'rnem audaciam t Num cogitat qui Abeat dicere ' Num facti poenitet 'Vide . num ejus color pMaoris aliquod Dium imonstrat in toto vultu i adeone impotenti est animo adversus eviditatespuas , ut contra civitati;
v. VI enum eius GDr. J Pudoris co-U lor est rubor in facie, sicut timoris panor : Unde Latinis, erubucere est pudefieri, pudore suffundi. Graecis rubescere est ac pudere. s. Impotenti animo J Impotens dicit ut, qui suis cupiditatibus imperare non potest. Graecis οἰχρον ἐς ricitur. Prater eivium morem, atque legem.JLe erat Athenis a Pericle lata , de qua me minit Plutarchus in ejus vita, quae Ue tabat connubia cum peregrinis junge re , ut si quis non ex duobus Alne niensibus nasceretur, nothus esset, pla neque expers omnium honorum,gistratuumque.
239쪽
Morem, atque legem, & sui voluntatem patris,. io Tamen hanc habere cupiat cum summo probro P A. Me imiserum i SI. modone id demum sensti Pamplisse folim istuc, olim, cum ita animum induxti tuum, Quod cuperes, aliouo pacto essiciundinia tibi,
Eodem die istuc veroum vere in te accidit. Sed quid ago 3 cur me excrucio cur me macero
Cur meam senectam hujus sollicito amentia 3 an Pro hujus ego ut peccatis supplicium susteram Z . Imo habeat, valeat, vivat cum illa. PA, mi pater S I. Qiud mi pater 3 quasi tu hujus indigeas patris. Eo Domus, uxor, liberi inventi, invito patre: Adducti, qui illam civem hinc dicant. viceris. PA. Pater, licetne pauca S I. quid dices mihi rC H. Tamen Simo, audi. SI. ego audiam a quid audiam, Chremes ὶ C H. attamen dicat line. XI. age, dicat, sino.
Μ PA. Ego me amare hanc fateor : si id peccare est , fateor id
quoque. Tibi pater me dedo, quidvis oneris impone: impera. Vis me uxorem ducere 3 hanc amittere 3 ut potero feram. Hoc modo te obsecro , ut ne credas a me allegatum hunc sis cm. Sive me cxpurgem , atque illum huc coram adducam. S A ad ducas 3 P A. sine pater.
consuetudinem legem . patrii moluntatem ; tamen h. re habere studeat cum summo dedecore atque ignominia ' P A. Me miserom s S I. Mod ne id tandem sensisti , te esse miseerum' olim , sud olim tune sentio debuisti. eum d erevisti aliquo mois exequi , quod cuperes r eodem die istud verb:ιm vere tisi rei a Mnvenire crepit. Se, quid ago i Cur me torqtuo ρ Cur me tristitia conficio t Cur meam senectutem 'pier stitu amentiam sollicitu inecum vexor an ut pro Wm flagitii ρα- nau solvam im. habeat p/tim hane dire rinam . a me disie at , vivat cum ista. PA. Mi Pateri S I. Quid mi Pater quasi tu indigem hoc patre , quem
compellaι. Domus. uxor , liberi tibi iumenti hunt contra patris voluntatem :
=nsii semi, qui Glycerium illam hu
cedo is ersanti. P A. Pater , licetne
ego audiam, Chreme t C H. Aiι meu permitte ut dicat pro se. S I. Age , us dicat permitto. P A. Ego fateor me amare Glycerium. Si id peecare ea , fateor quoque ' me pecc- . Pater tuo potectari me committo. Ubi vis oneris impone. Impera. Vii mauxorem ducere ' Vis me Glycerimm dimittere t Id quod vis. ut potero feram. Hoc tantummodo te vehementer ora . ut .ne ereum hune a me su-- missum senem Critonem . qui hinoceciυem Atticam esse ait. Permitte ut obae culpa me purgem . atque illum coram υ bis huc adducam. SI. Tu --
240쪽
Quidvis cupio, dum ne ab hoc me falli comperiar, Chreme. CII. Pro peccato magno paulum silpplicii satis est patri. I N T E P. P R J
3y. Comperiar. J Ab hoc nae falli,
utrum a Pamphilo an a Critone intelligemlum sit , quis dubitet : sed de Pamphilo diei uiri esse opinor. Comperiar pro conaperiani potitum esse censet Murctus : ut apud Ciceronem in Miloniana punior pro punio. Sed non Passivum, pro activo sumi , verum de-Ponens esse verbum comperior θ dicendum est , cum etiam Sallustius in Iuguri. in activa significatione , hoc Verbo utatur : Sed e ' comperior Bocchum magis Punica liae . quam ob ea , qua pradicabat a simul edi, Roma s, Numidam he pacis Llinuisse. Haec TATIO. fasti non comperiam . Bhreme. CH. Pro gravi culpa , Imissima poen- f ν. satis, facit patra.
3r. Paulum Iuplic θ. J Supplicium illuis
est accusatio Simonis, adversus filium Pamphilum. Supplicium etiam est supplicatio. Mil. in Catil. In fonticiis Deorum magnifici , domi parci . iis amicos f eles erant. Ibidem e Non v lii , neque suppliciis muliebribus auxilia Deorum parantur. Sic Livius lib. . de bello Punico. Tacitus lib. 3. Ann. in hae significatione. Sensus hujus loci hanc interpretationem recipit , pro peccato magno parva supplicatio lilij, patiem iratum facile placat.
ACTUS V. SCENA IV.CRITO. C H R E M E S. S I M O. PAMPHILUS.C R. λ 4'orare una harum quaevis caussa me , ut faciam.
i. monet. Vel tu, vel quod verum est, vel quod ipsi cupio Glycerio C H. Andrium ego Critonem video r & certe is est. suu sis Crito