장음표시 사용
561쪽
P AM. Quis me est sertu natior, venustatisque actis plenior Egon' te pro hoc nuncio quid donori quid λ quid 3 nescio. io PAR. At ego scio. quid 3 PAR. Nihil enim. Nam neque in nuncio, neque in me ipse , tibi boni quid sit. scio.
P A M. egone , qui ab Orco mortuum me reducem in lucem feceris, Sinam sine munere Ime abirer ah, nimium me ingratum putas. Sed Bacchidem eccam video stare ante ostium:
is se exspectat, credo. adibo. B A. salve, Pamphile. P A M. O Bacchis , o mea Bacchis , servatrix mea lE A. Bene sinum, & volupe est. PAM. factis, ut credam, sam.
Antiquamque adeo tuam venustatem obtines, Ut voluptati obitus, sermo, adventus tuus , quocunque adveneris,ao Semper siet. B A. at tu ecastor morem antiquum atque ingenium obtines, Ut unus omnium homo te vivat nunquam quisquam blandior. PAM. Ha, ha, hae : tuli' mihi istuc B A. recte amasti, Pamphile , uxorem tuam: Nam nunquam ante hunc diem meis oculis eam , quod nossem,
Perliberalis visa est. PAM. dic verum. B A. ita me Di j ament, Pamphile. 23 PAM. Dic mihi, harum rerum numquid dixti jam patri r BA. rui.
Adeo mutito: placet hoc non fieri itidem , ut in comoediis, INTERPRETATIO.
PAM. 2uu me est beatior . Veneri gratiori Egone , quo te pramio, pro hoc nuneso donem ' quo t quo nesio. PAR.
At ego μο. P A M. Quid ρ P A R. Nihil
equidem : nam . ro quam utila sit tibi hoc nuntium ι aut opera mea tibi prosit. P A. Esone committam , ut te non remunerem . qui me ab inferis mortuum ad .vitam revixisti t Ah nimium ma immemorem beneficiorum putas. Sed Bacchidem video flare ante ostium. Me v reritur , eredo i ibo ad eam. B A. Salve, Pamphile. PAM. O Bacchis , o mea Bacchis . ι conserυatrix mea. B A. . aene
omnia tibi facta fuisse . st venisse
gaudeo. PΑM. Factu tuis ut eredam te gaudere mei causa facis . adeoque antiquum tuum Ieporem , o venu natem pristinam retines , ut occursinuus, colloquium . o advιηim inquineumque Deum veneris, fn per as-rat voluptatem. B A. At tu, per adem Castoris . morum tuorum solitam elua tiam , atque ingen3 solertiam νetines ut nullus hominum . ne unus quidrm.
unquam sit fuatior. PAM. Ha . - . he. Tuna mihi istud attribuis. quod non merui y B A. Recte , P mphiti . st pru
denter collocasti amorem tuum in Phialumena 3 nunquam eam adhue usque meis oeulis sie videram , ut notitiam ejus
habere possem . pulchra, honesta mihi visa est. PAM. Verumne Heis ρ ΒΑ. Da me D. ament. Pamphile , ut verum dico. P AM. Die mihi , harum rerum nihilne quidquam patri nunciasti B A. Nihil. P A. Neque opus est ἐν adeo ut folii M sit te mussi ara. Non p uel hoe friin ea re quod feri solet in Comoedi tr. in qua rem sina emnia sunt manis sa
562쪽
Omnia ubi omnes resciscunt: hete , quos par fuerat resciscere ἰSciunt: quos non autem scire aequom est , neque resciscunt, ne que scient. R A. Imo etiam, hoc qui occultari posse facilius credas, dabo: 3o M)rrhina ita Phidippo dixit, juri jurando se meo Fidem habuisse, & propterea te sibi purgatum. PAMaest optinne:
Speroque rem hanc esse eventuram nobis ex sententia.
PAR. Here , licet scire ex te, hodie quid sit quod feci boni a Aut quid istuc est , quod vos agitis PAM. non. PAR. suspicor
31 Egone ab Orco hunc mortuumὶ quo pacto a P . nescis, Pase
Quantum hodie profueris mihi, & ex quanta aerumna extraxeris. PAR. Imo vero scio, neque hoc imprudens feci. PAM. ego istuc. satis scio. PAR. an Temere quidquam Parmenonem praetereat, quod facto usus sit 3 P A M. Sequere me intro, Parmeno. PAR. sequor : equidem
plus hodie boni o Feci imprudens, quam sciens ante hunc diem unquam. n Plaudite.
omnibus in hae vera re , quos εquum
fi-rat stire. sciunt qua facta sunt: quos
autem non conventiscire . neque eo os
cent ex alio , neque sit ni per se. B A. Gin etiam . quomodo id celari posse facilius putes. dieam ι Urrhina Phi . divo socero tuo dixit, juramento meo se credidisse, propter id te apud se pur- ratum esse ab ea si sticione . quam de te habebant , te semper mecum eo uescere. PAM. Bene se res habet , speroque ha evem pro votis prospere cessuram. PAR. Here, permitti sene me hodie cognostere ex re , quid illud sit . quod boni sibi feri ρPAM. Non permitto te cog scere. PAR. Tamen reficio. Egone hune ab Oreo
mortuum in lucem reduxero ' quomodo rPAM. Nescis. Parmeno , quam utilis mihi hodie fueris . ex quanta miseria me eripueris. ΡΛ R. Imo vero
scio . neque per imprudentiam feci. PAM. Ego istu/ probe scio. te istud feeissa intonsulto ut mihi prorisses. PAMAn faciti Parmeno ignoret quidquam , quod facere utile fuιrit ρ P A M. G- quere me intrὸ , Parmeno PAR. S quor. Certe plus hodie boni feci ignorans, quam sciens quam ante hunc di- Ω plaud te. Calliopius recenta.
563쪽
PR. FATIO IN ANDRIAM TERENTILO M og o i A Andria, cum Palliata sit , de loco nomen a cepit, dc a Menandro prius , & nunc ab ipso Terentior qui eum de Chryside loqueretur sic ait, Hra ve/eor ne quid Adria apportet moι. dc hoc commune vocabulum est &in Graeca, & in Latina lingua. Hαc majori ex parte motoria est, continetque actus amatorum adolescentium , & patrum piorum. Sunt ibi callidi servi, astutae miciliae , severi sene, , adolescentulae liberales. In hac , primae partes senis Simonis sunt, secundae Davi, tertiae Chreme iis, & deinceps reliquorum. Prologus in hac acer inducitur , & in ad versarios non mediocriter exasperatur ii sed tamen id subtiliter , ut om nia lacessitus facere videatur, ac dicere. Hic protasis subtilis, epitas, tumultuosa, catastrophe pene tragica ;& tamen repente ex his turbis in tranquillum pervenit. Haec prima, acta est ludis Megalensibus, M. Ful vio . & M. Glabrione, AEdilibus Curulibus. I gerunt L. Attilius Prae nestinus, & L. Ambivius Turpio. Modos secit Flaccus , Claudij filius, tibiis paribus, dextris & sinistris. Et est tota Graeca. edita M. Marcello , & Sulpitio Cois. Pronunciataque est Andria Terentij, ob incognitum adhuc nomen Poetae, minoris apud populum auctoritatis ac meriti. Diverbiis aut canticis lepide distincta est : & successu si ectata pros
pero : hortamento Poctae suit ad alias conscribendas. Initium autem --τίν --πιν, id est, adventitiam personam recepit Sosiae, propter evolvendam argumenti obscuritate.o. Persona autem prolatica ea
intelligitur, quae semel inducta in principio fabulae, in nullis deincep sabulae partibus adhibetur. Adnotandum sane, puellarum liberalium nullam orationem in proscenio induci . in Comoedia Palliata, praeter invocationem Junonis Lucinae ; quae de ipsa quoque post scenam ficti solet.
564쪽
HR EMES Atticis, pater Pasibula er Philumenae , cum ex ho abiti se Pasibulam perdidisse fali erederet retiosam Athenis, nec
visim postea multo tempore , tanquam unicam μι putabat Philumenam : quam Charinus adolesiens Atheniensis adamabat unice . O sibi petebat uxorem. Sed pater eam Pamphilo cuidam Simons filio ultro defronderate qui Pamphilus contra sororem Chrysidis , ac peregrinam tum reditam . Pasibulam supra dictam . alteram Chremetis am sub n mine Glycerii latenter, sic amavit, ut ex ea filium suscepisset,insito phyre, di a re intellecta, commotus Simo pater Pamphili , dum per falses nuptias tentat animum Pamphili, multis modis a Davo ipse deludistur serva : periculoque Chaxini O Pamphilι motus error in fabula Urue ad eum finem ductus est, dum Athenas veniens Andrius quidam Crito, rem apertae r cst nodum fabulae solvat: per quem agnita Pasibula reci'
tur a parentibus , ct traditur Pamphilo amanti: Philumena vero Charino aespondetur , ct traditur exoptanti. Per peicto argumenta , scire debemus , hanc esse v1rtutem Poeticam , ut a novissimis argumenti rebus incipiens initium fabula , ct originem narrative reddat spectatoribus : auctoremque praesentem sibi exhibeat , ubi finis est fabula. hunc enim o bem e, circulum Poetica virtutis non modo secuti sunt tragici cσmicique auctores : sed Homerus etiam Virgitius tenuerunt. Divisionem adiuum iis Latinis fabulis intereoscere di iis est. causam iamdutam demonstravimus. Vnde salem, aut quo modo quamvis aegre . tamen inteffigi disti Vuique psyκt, est operaepretium dicere. Princ pio dicendum est, nugam perse am egressam quin uies , ustra exire posse. Sed ista replerumque δε-cipimur, quod personam , cum tacuerit, egressam false putamm : quae nihilominus in pro cenio tacens. loquendi tempus expetitat. Est igitur a rentὲ animadsertendum , ubi est quando scena vacua sit ab omnibus pei sonis et ut /n ea chorus , vel tibicen audiri possit; quois quum vide ramus,
ibi actum esse 'itum debemus agno cere. Confunditsaepe lectorem id, q σή persona in superiori scena definens, in proxima incipiens loqui, non intelligitur ingressa: quod ipsum experientes , statim dijudicant de rerum ac temporum quantitate. potest enim feri , uti sit ingressa ae Τ essa , quam prave credimus de prsenio non recessisse. Pose autem
29 nto egredi personam , non necisse esse dicimus : ut appareat ultra extre non posse : in Tragoedia est parcius exire, or sis=e pariter, Ur l, cere. Primus adTus in Andria , narrationem Simonis apud Sosiam coni
net argumenti , quod populus hac occasione perdisiit: mox querelam apud se Davi de domino , eiusdem cum domino verba: rursus eiusdem servi deliberationem , quidrerum gerat. Secundi a tus hac funt: Charini
verba primo cum Birrhia servo , ct post cum ipso Pamphilo de nuptiis
Philumenae. Davi ivtervcntus cum eo disputatio de nuptiis Pamphise.
565쪽
pamphili firmo cum patre , dolo consentientis innuptias. Birrhia verba.
Davi callida oratio adverium senem. Tertio astui haec attribuuntur. M sidis cum obstetrice conquium, Davo ac Simone audientibus. Par
ius Gl ceni suspectus seni Davi apud eum fraudulenta sermocinae
tio. Simonis verba cum Chremete de nuptiis. Davi perturbatio ac Pam-ρhili. AEatrum acram per haec integigimus: prima Charini verba sunt indiguantis, et elut sidem sibi non servatam a Pamph lor tum nosis vereba apud Pamphilum , eiusdemque que, tui : Davi admini lactio doli adversus Chremetem. In quinto astu Simonis Chremetis prope iurgium,Hsputatio ι tum deletitio fallaciarum Davi, tum indignatio patris au-
verius filium , tum Critonis interventus : cst per eum cognitis rebus in tranquillum res aicta , ducentibus uxores, quas concupiverant, Pan. philo ct Charino. Illud non commovere nos debet, quod in homm aEctuum
aestinLBone videntur de poscenio non discessisse persaea quaedam: sed te
nere inbemus, ideo Terentium vicinitatis mentionem fecisse in principio ,
m modico receptu adesse 9 ab se personam intelligamus. nihil ergo Aq ius factum est ab antiquis , qui ad hunc modum Terentianas fabulas
AELII DONATI V. C. Oratoris Urbis RoM, COMMENTARIUS.
I DONA Ti. J Commentarium hune, qui Mio Donato orateri urbis adscribitur . sic quidem illius esse censeo . ut integriorem multo eum olim extitissse , mea quidem opinio sit: qualem autem nune habemus, Collectanea riui siue Excerpta uicenda roe, quam lassisimum Donati opus. Id quod arguere vi-Mntur frequentes asterisci a quod toties eadem repetantur, nonnulla etiam parum diluetjὲ explicentur. Luin etiam Hieronymus Commenti in Eccles es. r. arie- flatur, Donatum praceptorem suum , eum versicubim illum . Nihil est die in , quod non sit dictum prius, imerpretaretur , pereant, qui ante nos nostra dixerunt. Qua sanὸ verba in his Commentariis nune minime leguntur. D. in , qua ex Probo aliis his adfruntur , quis negaret ea Osiectorse potitu auHo . quam Donati judicio inserta esse s Prcter bone enim o, alios ρtares certum est in Terentium Commentaria edidisse o Euanthium puta, Ariantium Celsum , Flavium Caprum, Helenium Acronem , Asprum, Probum , Nigidium, si vera lectio, Adesionem. De Euanthio , Runinus Grammaticus de Metris Tirentianis: Evanis ius in commentario Terent ij de fabula , hoc est, de colouedia , ite dicit: Reliquos Cha risius Sosipater Donatus ipse, in hisce Commenta iii laudant. At quidquid sit,ediu enti simus hoc Catone, qui ex tantorum naufragio Aus periculum quatit r quati: er ιυ t. Lindelabrogius. Pol ta quum primum an mum adserib ndum appulit. J Principium A. olim est a commendationc pcrisnae , quod prudens , quod lionestus Terenitur. Et honore majore Poetam polixis, quam Terentium dixit: ut illum hoe ipso , de quo laborat , nomine ornaret. poeta qu mpnar t. m. J Omnis hujus prologi intentio hoc agit, ut novo Poetae veniam Paret, de vcteri odium : ta ut,
566쪽
qium modestitui minimeque errantem Terentium probct. Poeta quum primum animum ad scribendom appulit.J Scia. is hic est: Proposuerat quidem Poeta nollet ut in Prologis argumenta narrarer : so hoc imputat Lucis Lavinio adversitio , qui cum iacere non pernii sit. quod propoluerat, maledictis suis
ad respondendum eundem Provocans.
polit. J Appellare proprid dicitur, cum ex pelago aut secto quis ad litus accenserit. Virgilius:
Hinc me diaressum vesris Deus 'pulit
phlit. J In secunda lectione atmiit fuit: sed anulis magis r nani pollea sic, Animum ad seribendum in pulit. x. Id negoti. J Modo pro molcstia &cura; non labore.
Populo ut placerent. J Vt, ne non si enisicat, nec est mo id conjunctio. Fa-νMla . J Adfecisset retulit fabula .non ad placerent. Et cu figura syllepsis. Fecisse . J
Bene fecisset : non scrufi set. Undo α
Poetae Mιῶν , id est, a faeciendo diisti sunt. Sic Virgilius cmalo i, irae Deit nova earmina. . Verum aliter vitilio intillisti ira sic
Non enim hoc te elegisle dicit, quasi ex ordine ipse natum sibi esse. Intelli ru.JQ pd crodimus , plerunque falsum: quod intelligimus, certum est. Aliter
autem, contra significat. Virgilius: Diis aliter visim.
Verum aliter muli, int Pisit. J Adeo nec praeparaverat, nec intenderat 'uen quam laedere, ut spe salsus , lace uitiisque hoc ficiat. s. Operam abutitur. J Vtimur fructibus rei, quae ab amantibus salvo usu nobis subministratur: Abutimur, quando deperdimus & rem , & fructum. Nam usui & ager, domus: abusui vinum,
oleum , dc caetera hujus odi. Cicero :Non debet linquiti ea mulier . cui vir bonorum suorum usui ructum legavit, P a via irris oleariis planis relictis. putare id od se pertinere. Um enim . non abusus Dratur ιβ. ea inter se sunt ceu iraria. Haec in Top. 4. Arrumcnt m narret. J Quod verE
piologi in ossicium. 'πιοῦ. J Prout emotion est mod5 pronom . voli veteris Poeta. J Pramum a natura, malevoli deinde a tempore , v l abui vidis, veteras e a signo aemulationis, pista.
. Veteris. J Vetus plerumque ad laudem , interdum ad vituperationem, ut hic, & alibi, Vetus, veterno senex. Ceteris. J Procariosi de quasi rancidi posuit at ue ideo naalevoli: non criminibus, seu maledictis. Quid autem inter male dictum de eram n intersit. docci Cicero tu Tusculanis. Veteris. J Ratio invidiae. Poetad Causa insectationis. Maledictis. lCrimitiatio adversarii. Veteris Potita. louia senex Lucius edebat fabulas, adolei centulo tunc Terentio. Et elegante mativoli veteris male ictis e commendotio Poetae a persona adversarii. Respondeat. 4 Excusatio respondentis , quod non obsistat, sed res iideat. 8. Nunc quam rem dent. J Utrum, nunc animadvertite. an , nunc vitio dent. Et oratoriὰ quasi multos iacit, cum unum supra dixerit. Ut Virgilius e Desiste manum committere Teucris. Nunc quam rem vitio. J Propositio est. J Qualem. Virio dent. J Vituperciat, culpent. Vituperare, in mala vitio dare, & etiam bona. Advortite. J Legitur de attendite. Unde manifestum est,& advertire, & attendite, non esse plenum , nisi addideris animum. q. Menander fecit Andriam. J Narratio est. Et proprie fecit. scribit enim Terentius, qui verba adhibet tantum : facit
Menander.qui etiam argumentum componit. Sed cepe ad laudem Te niti rfecit. pro eo, quod est, transtulit. Io. Vtrumvis. J Prima scena Perinthiae , penE iisdem verbis quibus Andi scripta est, caetera dissimilia sunt, exceptis duobus locis , altero ad vetius xi altero ad versiis xx. qui in utraque fabula positi sunt. Qi norit unam . amba verit.J Omiacm rem uno versa n verit. Vtramvis. J Deest harum.
ii. Non ita dissimili sunt. J ordo, I:
non sunt. Ergo ita si ibdistinguendum. Non ita dissimili sunt argumento. JIta .pro valdE, & cautE, Potuit enim dici Quomodo ergo sunt duae dissimili oratione, Ita, J Ne Menandrum culeare videatura
567쪽
ris adjunxit, quod laudis est. Sed ta- Discretio est a superioribus, Mest ιυα λουτον. iion enim supra posuit quidem. 12. Oratisne ae A D. J oratio in sensu in verbis. oratis ad res resertur, it tus ad verba. Furtis non est in tempore , sed prolata oratione. oratio autem est in cogitatione , & in prolatu. Orationem in sententiis dicunt este , stilum in verbis , argumentum in Iebus. Ergo in poemate oratio est. a 3. Qua con*enEre in Andriam. J Apparet non de industria, sed casu esse translata ea , quae de Perinthia in Andriam eodem selisu, iisdemque verbis perstripta fuerunt. convenere in Andriana. JUnam erpo non duas transtulit. convenere in Andriam.Quae apta Sc commoda fuerunt in Andriam Latinam . non Graecam, fatetur transtulisse. Sed uare se onerat Terraitius, cum possit vi
eri de una transtulisset Sic solvitur, Ouia conscius sibi est, primam scenam
de Perinthia esse translatam, ubi senex ira cum uxore loquitur, ut apud Terentium cum liberto: at in Andria Menan-ἀri, ibius senex est.
is. Ia isti vituperant factum. J Isti, ad
reprehensionem sumitur personae : interdum rei reprehensionem significat: ut Virgilius :
rituperant. J Vitium rei parant. Diuputant. J Immorantur, calumniantur, ar
re est , manibus luto plenis aliquid attinsere. & eontaminare attingete est &polluere. Virgilius rLinquere postutum ho itium, id est , contaminatum. Contaminari. JTangi & relinqui polluta manu , ac per hoc velut foedari aut maculari: ut ipse
ait, Ne hoc gaudium contamin/t vitamvratudine aliqua Contaminari non de
cire. J Id est, ex multis unam non de
1 . Faciunt ne. J Ne quidam corripituit, & cum interrogatione pronuntiant : quidam producunt. ruin alii ne pro nec accipiunt , id est, non. Alii ne pro valdὰ,ut: Ne ego homosum infelix Et Cicero: Ne iEi vehemιnter errant. Et hoc melius i nam statim insert. i8. Lui eum hunc accusant. Naviu- , Plautum , Ennium accusent. J In singulis magna emphasis authoritatis : sed ordo
non est servatus. Ennius namque ante
Plautum suit : sed quod est summae au
thoritatis . Ennium ultimum dixit. Ne. JNimis, multum , plurimum. Qui cum I ne. J Terentium. inquit, specialiter accusantes , nesciunt se bonis omnibus maledicere, quos ille imitatur : α argu mentum est ab exemplo &aut horitate.
ii. Dehinc ut quiescant. J Redite : inam quiescere ille dicitur, qui est insolens ac
inquietus. Porro. IIn futurum, dixit Mo-nὸo. J Terribiliter dixit. Cicero Mmeo. praedito , ante uenuntio. Liberatus culpa, etiam terret, alibi etiam criminaturus adversarios. L . Favete. J Iam ad auditores convertitur, a quibus favorem captat. Favete.JQuasi dicat , Hoc adversarii faciunt. Vos autem , quod in vobis est, favete. Vos ergo favorem facite. Et ad se . non ut absentibus dicit, quippe qui corporibus praesto erant: sed . intenti estote favete , silete. Sic & Pontifices dicunt, Favete linguit. Favete verbis. Unde Virgiliuio
Adest . J Animis scilicet auxilium praebete: ut advocatus reo dicitur auelle. quo animo. Ab holi esto. Et rem cognoscite : A justo. Cognoscita. Pernoscite. Sic di xit, Cognoscite ut pernoscatit, quemadmodum in Hecyra :Orator ad voi venio ornatu prologi . Sinite exerator sim.as. Vt pernoscati . l Ab utili. R Pi quμm. J Sunt qui pro υPiquorum accipiant: ut sit sensus, De hac fibula sumite specimen, ut liciatis an caeterae vobi spectandae fiat.Nam postmodum dictum alio prologo , Alim cognostis eius, uasio hanc ν oscite. R Piquum. J Q rasiiceret, Postremum. ergo ad veri, Tiri est, id est , τα λυπιν. Sed sive hoc ν Lliquum dicit, sive re i quum pro reG-q strum, geminato it Ieribitur. 16. De inretis. J Utrum denub, an ex integris Graecis 3 Quas faciet comoedi, dSyllepiis , ut supra, ad verbum enim faciet declinavit , non ad spectanda sint.
568쪽
hae virtuost, ut argumenti nar a
liaue actis scenica videatur, nisino fastidio lausus sermo sit . at senilis oratio. V i l .H. J II c scena pro argum/nti narratione proponitur . in qua sun menta fabula jaciuntur ut virtute m
γνης periocham comoedia populus teneat. O 'πι magis, quam narrariti eatur.
liter retenturus, & experturus Sosiam, imperat ut remaneat. addit etiam causam aliis abeundi, dicendo: mhae intrὸAE .rte : ne iii picionem injiciat, Sosiam communicandi secreti causa re. mansite. Et bene Auferimus enim ea, quae cum fastidio cernimus a Ferimus ea,quae cum honore tractamus. Deinde quali respicientes increpat, dicendo Abite, , concitaxias legendum est : quia & respectantes Properant . & dii cernit a Sosia. Sosiae persona Protatica est: non enim usque ad finem perseverat, ut est Davi in Phormione, in Hecyra Philotidis&Syrae. i. Ades m. J Adis, imperativum est, Eum : est enim productio , Sadjectio syllabae : ut Ehodum ad me,
Paucis te volo. Deest colloqui verbis &esi figura ellipsis. Dictum puta.J Ad hoc
re pondet, ut agi res videatur, quemadmodum supra ὀiximus. 3. Nempe ut eurentur. J Diligenter co. quantur. Curatio. proprie medicorum
est: cura, reliquorum i sed coquina, medicinae famulatrix est. HAEc J ΔΩ - ταώς. Nempe ut curentur. J Deest υis ut sit, nempe vis. Ima aliud. J Bene a πιθηκιν Imo Sc deest volo. . Mea ara. J Ara Nτὸ τῆς ita: dicta est per syncopam. αρετή autem virtus est.Virtutis vero quatuor generales sunt Partes , Pludentia, Iustitia , Fortitudo,ti Tempcrantia. sed Prudentia, in mul. iis rebus descendit. Escere. J Facere, etiarie opus non est, sed opus est artibus. o. Sed his 'um semp/r in tr in: Peri F-ta . J Ipse hic signati si in E ostendit, multas variasque attes este , id est, αρ πιες, quae virtutes intelliguntur. Set his j v gma , a superiore, quod subauditur, artibus. sitas, constitutas, positas 7. Fid/ o taciturnitate. J Fid s. cs
commendatorum fida executio, vel ob servantia: Taciturnitas verb, observantiae genus , in silentio constituta, de in celando secreta. O. aerit autem tacitur' natatem, ne prodat Pamphilo secretum, quod ei commendaturus est Fidem, a complenda: taciturnitatem, ad celanda mandata. Expecto. Expicto , desidero: ut Ct filius :
set, q od velis, nihil desiderasset. S. Ego poliquam. J Commendatio Persenae potius, quam servi: ne contra filium levi servo aliquid committi indecore videatur. Te emi a parvulo. J Tale est, Parvulum ego i . Iugurtha. apud Sar- lusi. A parvulo. Non enim a parvo, sed a parvulo. Mis. J Hoc est, a parvulo scis. Semper. J continuationem significat semper.
q. I a se clamens. J Ita dixit justa: ut
alibi, Non necesse habeo on.nia pro meo fur vere. Quid enim non jumini domino in servum t Iusta . in qua nihil iniquum Jubetur: Clemens, in qua etiam de justo
multum remittitur. Id est, moderata, aequalis . cui contrarium ait Virgilius, ----. Et iniquo ton Are rastri. Et:
injussa sub faste viam dum carpit. --Nam sui , debitam nunc aici P
tant,nihil afferunt ad 3uvandam sententiarn.Cl mens erit semitus Libertate nimputaturus, clementem intulit servitutem. Servitus. J Mire fruitutem pro dominatu posuit. Sic Saausim , Dei servi imperio P. C. io. Fecιὸ serio ut ecti libertus mih dDulcem libertatem secit operatione Miraetitione verborum, dicendo, ex servo libertum. non enim tantam haberet
569쪽
'tiam, si dixisset, Di tiberius ut iri uam si dicat, feci . servo ut esses libe mi. Ac si quis dicat : seci ut es ei sanusinon tantam haberet gratiam, quam si dicat, secν Mi ex agro onus esses. Et mihi,
emphasio habet : qudd mihi libertus sectus sis , non fili ' Aut id ed mihi additum est: quia libertus ad aliquid diei
tui. Et bene mihi, non filio . id est, ne pertimesceret filium, cui nec liberti munus debeat. Esermo. J MirE addit .sεν- τα: ut vim beneficii exprimeret. Scis, fri Uva ut esset Itb rim mihi. Hinc Virgilius ιθ ha, fluviorum, animos ratissima nes o,' scis, ui te cunctis unam, quεcumrue Latina
Magnanimi Iovis, ingratum ascendί re cubile. Pratuleram. eoelique libεηs in parte L.
D. Liberaliter. J Benὸ : quia omne bonum libero aptum est , malum servo. Idem alibi, Factum a vobis duriter, immiserior.itcrque : atque etiam sis, pater. dirandum magis aperi. . imberaliter. Et bene admonuit , cur dederit beneficium, eadem de nunc ollicia quaesiturus. Icunc enim dicit artificiose, quia supra αit. Nihil istae opus est arte. Serviebas. JBene imperfecto tempore, non persecto usus est: ut ostendat, eum potuit se sibi etiam at ille etiam servire: Male est illud Virribi
Atque omnes pelagique minas . caelique ferebat
Ut ostendat eum, quamvis invalidus esset , tamen adhuc potuisse laborem exercitiumque ferre. I 2. Summum pretium. J Libertatem dicit. Persolvi tibi. J Ouia pretium dixerat, ter Ivi dixit proprie Pes rei tibi. JModestὰ pretium redditum dixit, non
beneficium erogatum. t 3. In memoria habeo. J Hoc est, non sum ingratus. Plus dixit, in memoria ha bro . quam si dixisset , cio. Nam quae scimus, postumus oblivisci: quae veto memoriae commendamus, nunquam amittimus. Haudmutefactum.J Vetus emon me poenitet. nam si quid poeniteret, infecti mi E. dicebant. an secundum jus;
quod adversus libertos ingrato est, ut
in servitutem revocemur sed hoc non convenit senem dicere. Legitur &murulo , hoc est, damno, reprehendo. quod si est, sic intelligeretur, non nollem factum. Nemo enim potest factum, ins elum reddere. Sed adverbialiter dixit: ut dicimus, noctem factum norim hucexitum. Ergo haud muto factum , non roz- nitet me s.cti.
i . Si tibi qui feci, aut facio. J Et se- eis sese, M ad buc facere ostendit, quamvis eum manumis stet. Gaud Osiliti quid feci. Aut facio quo illac at. J Felicitatis est, ut ea quae facta de facienda sunt. grata sint. pro aliquid. is. Aoebum te. J Apud te, & penes te. Adversum. J Sine dubio praepositio est. Adver in participium potest esse, ab eo quod est . averto, sicut alibi. Ergo ad-ι uisin re dixit, quod apud te.
i . Exprobratio. J Exprobratio est commemoratio beneticii cum enumeratione factorum. Quasi exprobratis. J Reetε
ostendit se in memoria habere.Sunt qui ad beneficium reserunt, Immemor : ut, Memorem Iunonis ob iram. ut si sensus. Isthaec commemoratio, quasi est exprobratio immemoris beneficii: id eli, cujus nemo ni minerit.
18. Quin tu uno verbo. J Uno verbo. uno aeris aran, una sententia. Nam iami sententia est, vel enuntiatio , uno verbo nexam continens & persectam intelligentiam. άξίωmi enim constat ex nomine de verbo. Sed hic. quod est , hoc est, Has benauea mutis nuptias. ergo omnis virtus, adsimulatio est. Luin tu uno verbo. Una sententia: ut in Adelphis: --. non meum illud τιrbumfacio, quia tu Mitio Bene ae sapienter dixti dussum : vitium
mos nimium at rem in senecta alleuit
Nam male intelligit qui putat,
q. Ita faciam. J Hoc est, uno verbi dicam. & quoa verbum promittit, ibi
dicit, Nunc tuum ostium e t. has bene uaadsimules nuptia .
570쪽
is. Cur igitur tJ Virgilius iEt Romam tibi causa videndi fit. Eo pacto. J Pacto , rnodo, quoniam antecedit pactum, modus sequitur. Ἀ-go ab eo quod praecedit, id quod sequitur, dicit: Et grati vitam, o consilium meum cog osces: is quisfacere iis hac re. Nam istae divisiones sunt. Gnati vitam: quoniam dicturus est, is postquam excessii ex phebis. Sosii. Consilium meum quia dicturus est, Et nunc ν operam do. Et quid fae. νε in hac ri re velim . qui agi.cturus est. Nunc tuum effficium. Eunari vitam. o consilium meum cognostes,uid facere in hac re te velim. Tripartita istributio. Et gnati vitam. J Vitam filii in duas partes dividit in narratione : in anteactam bonam, &praesentem malam. Et incipit imata ibi, Inti rea mulier quadam. Et bene actae vitae narratio ad eam rem valet, ut ostendat,quam justus
dolor patri sit spe decepto. α Nain ii. J Necellario is positum
Pro nomine. αναφορο ad illud rnati it tam : nam si non posuisset hoc pronomen, Sosia erat intelligendus. Pamphilus. Postquam excessit ex ephebis. JEth bia prima aetas adolescentiae est , adolescentia est extrema pueritiae. Excessit ex. Cum sussiceret unum.11. Liberius. J Liberius, non est com rarativus gradus mon enim potuit libere ante vivere, dum aetas, metus, magister prohibebant. Ergo deest aliquanto ἰ- ut iit,aliquanto liberius. Liberius vivendi. JDeest ei,
αε. Mi scire. J scimur quod certum
est: N imus quae adhuc incerta deside ramus. Idem alibi, Forma in tenebris nosci non quita est. a7. Meius , marisser. J Magister paeda gogus. Ita es. J Intercidit Poeta, ne si-
in Simo loqueletur: caeterum non cratrespondendi locus neces latius.
ctio dicitur, in primo posita loco. adjectiones vero, aut in prima parte Orationis , aut in ultima adjiciuntur Hic ergo plerique ex abundantia positum est: omnes vero , neces lario additum est. Eta ibi , Cal si illus iatis. In ultimo ; sicut, I t. ea loci, interibi. Attendenda est
sane locutio, Liuod pleri rue omnes. Aur
enim a in qua vertendum est, ut sit. O ra ptirique omn s. Aut quod ad singula eorum studiorum adjungendum erit . Equos tiere . canes at venandum. Aut certe erit figurata locutio , ut est illud:
Si quisquam s . qui placere se stud. t
bonis fi mplurimis, o minime multes Ia-
In his poeta hie mmen profitetur ρη'. Et alibi, Aperire actutum ostium. Plerique omnel faciunt. J At si rρος est. Nam e xant , sui plerique ροέλυν intelli Sunt: aut qui subdistingunt plerique, Sc sic inserunt omnes. hoc enim pro una parte Orationis dixere veteres. Eodem modo
Graeci ἀμπιαα , de Latini ptius tit. Navius in bello Punico . Plerique omne subiguntur sub sitim judicium. Figura: E
χρή pl/rique omnes faciunt pro, quae fa ciunt plerique adolescentuli. AAbscentuli. J Bene diminutivd, ut propter aetatem facit E ignoscatur.3 o. Aut equos alere, aut ea res ad venandum. J Si & equos ad venandum alunt, quomodo dccanes, quod multi. docti improbant:& dicunt separata esse:& ad venandum extra orationem, pro ad venatum: ut Venatum AEnem,unal emiserrima Dido. Ad philosophoi. J Ellit spulchra dc familiaris ri uo.Nam possit mus sub ire, audi Edos sive sectandos. Ad Lit Ohai. J Vitium est, qui dixit, ad aliquo studium. Aut si ad philoiphos : leparanda locutio est , se ut animum adjungant ad Philosophos. 33. Horum ille nihiI egregie. J Est tergo figurativum: quod esset rectum , Qt plerique omnes faciunt adolescentuli, horum ille nihil egregi E praeter caetera studebat. Errisi . . ) urvium dicitur, quod ex grese eliditur. sed hic egregie,
valde, nimis. non est ergo ad laudem positum. Haec, inquit, ut canera, similit cr studebat. Pratercatera. J Mediocriter. ergo non extenuavit rem, scd ad laudeto retulit. Gaudibam. J Non dixit laudabam. scdraudibam. Laudat enim etiam alienus : Gaudet qui pater est Non iv iri .lIii tempestiuESota respondet: sed prudentia tanta sententiae , conarenta d