P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

571쪽

importunitatem. Adjectio est

iii nationis.

i 3 . Vt. J Admirabiliter dixit. Vt ne Mid nimis. J Sententia non incongrua iervo, quia cli pervulgata. & non resertur ad personain domini dicentis : & de quo dicitur an magis; quia Sosiae conve-m: fusi odi character in verbis r Ne

t ianimis. J Deest : ut sit, Ne quid

nimis agas. 3s. Facita omnes perferre. J Latens argumentatio cit, quia silium ad meretricein commeasse errans pater, non ad corruptelam, sed ad obsequium amicorum credi cierit. Perferre acpoli. J Ferre, esi cum certo tempore : Persero finem expectat effectus. Fcruntur onera,& sustinentur supplicia. Perferre. t Mediocritur stultos odio ibique. 36. Cum quibur erat eumque.J Figura τέσ)ς. De ere. J Plus est dedere, quam

consentire : queniadmodum in hostium potestatem nostes se dedunt. D dere cr-So, pertinacibus. His Uc dedere. J Dedere te & obsequi superioribus: non adversari paribus, non se praeponere inferioribus.

37. Eorum obsequi diis. J Commodior , scilicet. Eorum obsequi studiit. JTalem esse Pampli ilum , adjuvat argumentum fabulae, simul & Cnarimini. 38. Ita. J Deest faciens, Volens, agens.

Ita facibi me sine inuidia. J Sallustius : Et

cum omnisgloria anteiret, omnibus tamen

chartu esse. Invenias. J Secunda rersonarro tertia: ut, Alagrantes cernas. o. Nam hoc tempore obsequium amr- eos. veritas odium tarit J Improbatur a Sapientibus haec sententia. Nam obsequium assentator debet, veritatem amicus : sed in theatro dicitur, non in schola. obsequium AEmicos. J Hic versus per improperium est. Veritas odium parit. JFalsum est autem 'uod Cicero dixit ob. sequium primum dixisse Terentium cum& Ptauius de Navius ante dixerint: deest sentetitia , & magis theatro apta, quam ossicio, de qua ostius multa dixit. obseequium amicos. J Sententia probabilis magis, quam necessaria di honesta. . 2. Interea. J Interea est , cum habet tantiam superiorum actorum.

qu dam. J Sic dixit,non quasi ignoraret

nomen nus, paulo post Chrysidem nominaturus : sea ideo , ut gratam expectationem sacrat, simulque lectorem avidum nominis reddat. Ut Virgil. rati bpost nominaturus ait, Ecce manus juvenem interea pos tir

revinctum.

interea mulier. J Hic digressio est. nam proposuit Gnati vitam dicere. Abhino triennium. J Artificiosὰ dixit triennium, cium pollet plus minusve temporis ponere : ut sit verisimile , unum annum suis te pudicae parcaeque vitae : sequentem , conditionis acceptae : tertium , mortis. Primo ero anno ignorata est

domus Chrysidis Pamphilo : secundo , Glicerio cognitus: tertio, nupsit Glycerium Pamphilo , & partici invenit

parcntes.

3. Mue vicinia. J Vicinia mitελπιν. huc loci, vel huc locorum. Legitur de huic vicinia. . Inopia, o cognatorum negligentia.JLudatis Pamphili moribus qui mox ducet uxorem, funercst ut futurae quoque inatronae, id cit, Glycerio probitatem debitam pro persona reddat: quae qui honesta nunquam cile poterit, si sic eam constet ante nuptias impudicam ductam esse, Partim deia iidenda,partim laudanda est Chrysis, cum qua comi Dorata est: quam 'uoniam necesse est meretricem suteri, in conditione turpis limi nominis multum sumitur excusatio voluntatis. Et eoanatorum. J Hic nos jam parat ad

Critonis adventum.

i. Egregia J id est, eminenti, pr stantique. Atquectate integra. J Integra est aetas , quae in fore consistit, cui ii que addendum jam si , neque quidquam adhuc sit imminutum. ut Vir-tilius:

--- integer avi Ascanius Et contulit duo ad quaestum meretricium congrua.

6. Hei vereor,ne quid Aniria ad Nermali. J Andria. mire: audivit enim excessisse ex ephebis Pamphilum, illatamque mentionem mulieris peregrinae, adolescentulae , pulchrae. Ne quid A dria. J Elcganter, ex Andro. Andria, nomen ostendit de mulieris & sabulae. Et

bene, A Zorari: quia tartara ignotis est,

572쪽

7. Primum har. J Defendit ut diximus , vitam Chrysidis, ut potuerit apud eam recte morata cile Glycerium, quae

ex argumento matrona erit. Primum hac

Bene hac quidem,id est, is aquae coacta est. Duriter. J Contra rationem regulae: debuit enim dicere durp. ab eo quod est. durus. Et tamen est differentia. Est enim duritersine sensu laboris: dur autem , crudeliter. illud , ad laborem :hoc, ad civitiam relatum est. Sed duri in alterum: doriter in nos aliquid faci

mus.

3. Lana Muti. J subdistingue t D finis enim est laboris.Victum quari: ani.Jut Vigilius, Cum semina primum,

Cum tolerare colo vitam, tenuique Mi

nerva.

Imposissicinerem o sopitossu citat ignes. Deinde finem laboris intulit, non cibum , sed victum. Cibus enim est, qui etiam delicatis praebetur. Victus, in parvis aridisque alimoniis est constitutus. Unde Virgilius, Vicium in selicem , bluctu lapidosaque

corna. Dant rami.

Et post tantum laborem , victum , non cibum dixit: ut Virgilius, Aipatiens optrum, parvoque assueta ju

mentur.

Et non quarent sed quaritatis, dixit. Eb rit enim, qui ad plenum & perpetuum reponit: maritat, qui vix quotidie inquirendo victum invenit. Lami ne leta latim. J Artificiose, ut videatur pudicEapud eam satura materfamilias educari posse, quam meretricem necessitas fecit. q. Se postquam amor. J Aniatori sere potest : amans vere amat. so. Vnui stitem adier. J Post unum duo , ex quibus alter, ut sint tres, inquit enim post, Nam hi tres tum simul ama bant ut, Aher ab undecimo. Etsb alter, non est secundus sed tertius. Vnus o. item alter. J Id est, plures. quae stus jam meretricius tactus est Vt inre nium est omnium hominum. J Alia defenso Chrisidis: ut quae t E secerat ipsius sint: quae postea Pecca erit, naturae hominum adscribantur. si proilive. J Proclive est polrd inclinatum , vel rionum inclinatumque. si. Accepit canditionem. J Cum uno quaestus non est : cum altero non est: cum multis fit. Conditionem. J Conuui. est pactio, certam legem in se continens.s . Peri xere.' Invitum ille Pamphilum his verbis kgnificat. Peril unt enim necessitate coacti. Hoc etiam verbum judices pronunciare solent. Et hoc est quod supra ait, Hiisese dedere. eorum obsequi uiliis. Vt una esset, meum. J Et productu legi citrui cibum caperet. α corrU E, ut alibi. Essem una qua eum cupiebam, Antipho. Vna t. J Simul, id est, una cibum caeret. Perduxerunt i e secum. J Secum

uxere , ut secum esset. Π. Egetnet continuo mecum. J Benen eum e ut appareat nihil temere constatutum, vel prolatum foras , hoc ipsim satis quaestum esse, quod statuit de salsis nuptiis, & infensus eii et filio. Egomo

continno mecum. J Deest volucbam, cogitabam , versabam. Captus es. J Tenetur & irretitur: ex translatione setaruio,

atque Venatus.16. Habet. J IJ est , vulneratus est. Habet enim qui percus iis est: & propri Ede stadiatoribus dicitur: quia prius alii vi lant, quam ipsi sentiant se perculsos. Isaiet. J Sie dicitur de eo qui . letalitu

Vulncratus est. Cirratius: Noe habet, hae melior magnis data victima divis.

Ergo quid sequitur captum, nisi occidi ε ρ ui s. I Sallustius : Sin captus pravis

cupidinibus. Cmp.JSine dubio: pro certo captus est : ιδεωπσμος. Observabam mane. J Mane adverbialiter. Observabam. J Deest tamen , hoc est, quam Vis captus erat, de haec tamen obsiet-

s7. Rogitab m. J. Non rigabam , sed rogitabam . quia sed illo faciebat. ss. Dic , o es. J Dic. imperativum est: ideo tonperavit iniuriam blandimento, sodes. est autem, naiades, ut is, ii vis :nam delirat qui ex ζης , interpretatur ades. Diesedes. JExhorrantis est vox, Amabo. Rogo. Quis heri Chusi m habui ir Nam Anzia ieri id erat nem n. JOpportund nomen intulit Chusidis. Et bene io. quasi dicat, quam tu Andriam

573쪽

iN TERENTIUM.

ariam nominasti. Nam Anasia illi id orat men. J Attico more , Peregrinae mulieri a patria nomen imposuit. Et simul celebrat nomen Comoediae , dicendo, Ex Andra commigravit: Et nunc, Nam Andria ilii id erat nomen.

Ol. 2 id / θmbolam dedit. J subdistingue, ut sit vox quaerentis , quid l

dicat de Pamphilo. S mbolam deuit. JMue. nulla pro Pamphilo negatio facti est posita , sed per puerilem simplicitatem omnia gesta narrata sunt. & quidem tacitiam est, non celatum: sed ut non fictum esse ira videatur. Eho, quid Pamphilus tJ Primo sic egit, ut de Pamphilo quaerere videretur. ad ultimum adiecit nomen : ne quid reliqui faceret. Coenavit. J Cariera in gestu sunt quaerentis, quid dicat de Pamphilo , nec invenientis. 6i. Item alio die. J Item . similiter. &vide diligenter tempus adjectum, quasi non sussiceret unus dies. 43. Comperiebam. J vide si non verba patris sunt , & de rebus venereis circa filii mentionem agentis. Nihilad Pam. ρhilum quid uam. J Παρελνων. nam abundat qui quam. nam , nemo quisquam, non dicitur. 6 . Spectatum. J Ad Pamphilum, non ad exemplum refertur : & , stea tum,

probatum. Et mapsum exemptam eontinentia. JΥ .eολη laudis. Pamphilus exem- , plum continentiae.

66. Nam qui eum. J Qui, animus sci I. aut certe subaudiendum. Cum in-s niti. J Ingenia pro hominibus posuit. Uictatur. J Id est, atteritur. Conficiatio est tactus corporum invicem, &collisio.

67. Neque cρmmovetur. J Utrum animus , an nomo Neque commovetur ani .

i. J Utrum deest ejus ' An ordo est, qui animus cum ingeniis confiictatur

ejus odi, neque commovetur in ea re tamen. αναχυολουθον : eo quod non praemii B licet, vel quamquam , subjecit tm n. Sallustius : Atque edita undique, iribus tamen cum muris o magnis tur,ibus. 68. sua vita modum. J Moderationem, reginae

69. Cum id mihi. J Cum ,' id est, praeterquam quod . Tum uno ore omnes. Jomnes, ne pater amore falli videretur,& ideo mox ait, Bene dissimulatum amorem , c, celatum indicati Io. Laudare fortunas mea/.J εμφα κώτερον seriuπ- , quam fortunam. ac de more. ut, zuite tanti talem genuere parenter.

Et, Uade , ait , ὀ felix nati pietate. Et Plautus: Fortunatiu qui itam eoae Uni. i. Haefama An vere laudatus sit, singula haec pro argumentis sunt: de ex culatio est, non esse stultitia fallium. sed impulsum. Impulsui. I Bene impulsus o ultro enim Venire impulsus est, qui daret contra ostici uiri soceri. 73. Unicam gnat m suam. 4 Abundat quidem suam o sed tamen alleverantius est. Unicam gnatam.J Quid si taedio multorum filiorum at unicam. . Cum dotesumma. J Quid spauperest at cum dote summa. s. Placuit. J Cum pronuntiatione, laetiit. placuit. J Σι- μύα. adeo bona conditio fuit, ut quamvis ultro objiceretur, tamen statim placeret. Despondi. JEx veteri more , quo spondebat etiam

petitoris pater:unde 'onsim de sponsa dicitur Dei nai. J Proprie. Nam de spon- dicitur , quia nondet puellae pater rde pondet, adolescentis. Hie dictus sdiei. J Utrum constitutus 3 an dicatus 3

ut Iunoni inferna dictusoceri.

g. Chrysii. J Commemorat nunc qu est et Chrysis. Vicino h/e. J Supra enim ait, Ex Anἀro commigravit huc vicinia. Vicina hac. J Aναμηπις. O factum Animadverte, ubique a Poeta se induci

comicas mortes , ut cilio ad necessiatem argumenti reserantur, non sint tamen tragicae. Nam aut meretrix sumitur , aut senex , aut de duabus sinui uxoribus una uxor. Itaque hujusmodi obitus , aut mediocri tristitia excipitur, aut etiam gaudio. O factum ι n. l louasi qui dixerit, Γιreor ns quid Andria apportet mali.

3. Brasii. J Artificiose quidem gamium lubjecit, ne mors in comoedia, tu .ctus in tragoedia personaret. Metui A

574쪽

Chusiis. J Meno i in dico . qui milii

ipsi aliquid iacturus est. Timeo ab i , cujus causa pollum aliquid mali pati, etiamsi ipse nihil in me mali conrulat. Mitui a Chuside. JSo. Vna aderat frequens J Ut supra, Cum quibus erat eumque una , sese

ridere.

Aderat frequens. J Possumus enim adeste , & frequentes non esse, si praesentes non a aeremus his , quibus adsimus. Et frequens, ut miles apud signa. Si. Curabat una funus. J Funus . est pompa exequiarum : dictum a lanalibus. Etenim noctu efferebantur, propter sacrorum celebrationem diurnam. Curabat una funus. J Ut non potuerit in exequiis videre Patrem. Interam. JDescriptio est limus iei, quae ad narrationem pertinet superiorem. 82. Nonnunquam conlacrumabat. J Illis enim magis causa fendi fuerat , qui, quam amabant, amiserant hic amore propter suam Glycerium conlacruma. bat, qui alienis lachrymis suas commodabat.

8 . Sic cogitabam. J Ac si diceret, hoc

cogitabam. tensum tantum cogitationis dicere debuit: sed laiasie cogitabam dixit , ipsum gestum cogitantis oponit, x dicitur sti σ3ς. Hic parma consuetudinis causa. J Hoc est, convivii tantum:

α quia dixerat puer, hoc selum egisse Pamphilum , nil ut aliud , Symbolam de

dit, cunavit.

8 . Tam fert famiIiariter. J Id est, graviter. nam quae nobis sunt similiaria, gravia sunt animo nostro. Familiarirer . quasi familiatis : an potius familiariter.

circa me. Et postquam mihi dixit, pondus intulit noli in is , dicendo patri.

Luid hie mihi ρ J Vide quam venuste

repetierit hie. 86. Haec ego putabam. J Putare est ejus, qui simplicitate pectoris aberravit. Cicero : Non putavit. lapsus est. HAEc ego putabam. J Cum adhuc nihil peccationis estenderit, tamen dolor in futura pro-

Et gener auxilium Priamo , Phruibusque sub't. Humani ingenii. J Circa Chrysidem. 8 . Mansueti. J Circa amicos. 88. Egomet quoque. J Ut ipse Pamphilus , aut etiam ego, quem minus crederes. Dus causa. J Ejusdem mansuetudi

nis & humanitatis , & ejus Pamphili. Iu sonus prodeo. J In funus sin pompam exequi animi quod a sutialibus dictumeli, de uncis ves cuneis candet abrotum,

quibus delibuti lanes, & sin genu J ce

rei somites infiguntur.

Sy. Nihil faI ans etiam mali. J Bene

suspendit auditorem. Etiam. J Alia est suspensio audientis , de exculatio alia. Etiam. J Adhuc. Hem. J Perculsi ac me

tuentis.

, o Efrtur.J Eκφε twN. Graecum est. quod vitans Virgilim, ne diceret σι tur, inquit,

rario corpora luce carentum

Exportant tectis .cν tristia rura ducimi. .rri proprie dicuntur cadavera ino tuoruna : 3c ira proprie ad exequia . Virgi tu , Ite, ait, egregias animaι , quasanguinς nobis Hanc patriam peperere.' I. Vnam a pieιo. J Ex consuetudine dicit unam , ut dicimus, Vnus ea ad/scens. tolle unam. dc ita fiet ut sensui

nihil desit : sed consuetudo miranti. non erit expressia. Vnam ergo τύ ιδεο dixit: vel unam, pro quadam. 'i. Forma vultu. J Et hie duo sunt. dc aetas Ec forma. quibus additur pudor. quia meretrix non cit. Forma is vultu. JForma immobilis est de naturalis: vultus movetur de fingitur. Et vultu Sosia, ad/ὸ modeso.J Quia formae laudatio cum meretrice commista est , progreditur artifex Poeta ad laudanda ea, quae honestiora sunt, quam se a. Et viatus A. J Quid hic deest, ut eam nurum dignetur Simo, nisi sola cognitio 3 dc formam probat in puella Pamphili pater , Sc matronalem modestiam miratur in vultu, de venustateni stupet. Nonne ergo jam cernimus hoc pra truxisse Terentium, ut cum Chremetis filiam esse cognoverit Simo, hanc potius eligat, quam Philumenam, nurum 3 quanquam ex seroris pulchritudine, dc amore Charini , dc Daxi laudatione , id ipsum

575쪽

IN TER l

umine probE monstraverit nobis. Viatu. J Haec laus adjuvat, post cogni

tionena, tuturam nurum.

Adia modesto, venusso. J Modestus, ad probitatem vultus, & morum pertinci: Venusim, ad naturam corporis. At que adeo sibi vultum fingere multi pollunt: sormam nemo. Vt nihil supra. t Terentiana. nam non neceste est i ubjungere duos versiis.' . Quia tum mahi. J Excusatio nece saria. Prater catervi. J Id est, plus quam

Hosa ae liberali. J Hensa. ibrinam , Liberali , ad vultum retullit. s. Pruot. J Hoc est, luspicio, vel liquid tae. Arati J Interjectio admi- Iantas. Hoeti lud. J Δμπον ejus rei est,

quam in a nimo conceperamus. VιUil.

Eoc illud germana fuit. 3. Hinc illa Dch ma. J Hine, ex hac

aco. Luam timeo. J Non videtur adhuc Sosiae plenum amoris argumentum: deo pendet ad ea quae dicturus est Simo. Evad. u. J Id est, exeas , vel perVenias. Funus procedit. J , a funalibus dictum est, ut supta notavimus. εc est innus , pompa exequiatum. Et bene , funus procedit. nos sequimur, dixit, quasi post ipsam morituri: unde exe quia dicuntur. Funus interim procedit. J

ror. A sepulabrum. J sepulchrum ποῦ γον dicimus, quod sine re pulchra sit. an quod ibi sine pulsu sint, iii est, mortui 3 an quod illic animae a vivis sepeliantur, id est, separetitur 3 Et sepulchrum dixit fututum , non quod jam elici. Sepulchrum enim a sepeliendo dictum. Virgilius PropriE, At pius AEneas ingenii molesipu&hrum mposuit. Ioi. In ignem posita est. J λ dit. non enim est qua. Et mire, cum stinus supra dixerit. Flitur. J Hic bene impersonaliter , fetur ab omnibus. extrema enim quaeque inori uorum omnes commovent ad lachrymas. I ioc oror. JId est,

quam dixi esse sororem Chosidis. io 3. Ad flammam. J Innuit affectum

seroris, unde Omnes vinceret : caeteri

enim sient, haec eammae se ingerit.Virgil.

Extinctum ha eradeti funere Dis

mare r.

Io . Ibi tum exanimatus. J A voluntate , a facultate, a lumino ad imum,

ubi sunt dicta de ficta, ibi est παθος, &mire ibi. ios. Bene di mulatum. J Tene, multum. an quasi dolens,quoa ctiam negaturus sit Chremeti, dixit bene ' Indicat.JOmnia significanter non ostendit, inquit , sed indicato non accedit , sed --

currit, non vestem aut manus, sed me tam mulierem o non tenet, scd comm-ctitur. de quia his tribus rebus inducitur in alicujus rei gestionem persona : affectu, facto, dicto. Affectus est, quod ait, Ibi tum exammatus Pamphilus. Factum, quod est , Accurrit, mediam mulierem complectitur. Dictum , quod ait , Mea Glycerium . inquit, quid agis i cur te is perditum t Indicard Indicium proprie estoris de linguae: sactis ergo indicat non enim dixit, amo. ros. Accurrit. J Virgilius :Intiriora domus irrumpit limina, alios Conscendit furibunda rogos. io . Mea Gl cerium. iasea. quasi amator. Gborium. J Ouali familiatis dixit. Qui Iasiit J Quasi perturbatus. Cur te is ρ rditum ' J Quasi consolaturus.

log. Vt conjuetum facile a morem re neres. J Mire, non suspicaretur dixit, sed cerneres. dc est ordo, ut facile cerneres.sed cerneres . sicut supra , Laudem invenim amicos pares.

io'. Reiecit s. in eum. J Objicitur ei quod a Glycerio factum est: ut , Quis enim unquam tam palam de honore, tam vehementer de salute sua contendit , quam ille atque illius amici, ut ne haec mihi delatio detur rio. Luid ait ' J Non interrogantis, sed minantis est. Iratus atque ure ferens. J Iratus , culpa. ure ferens , quia praeter spem. iii. Necsatis. J Mire expressiit indies gentiam patris erga silium. Erat, inquit, causa: sed pro amaritudine objurgationis non erat satis , hoc est, noli idonea videbatur. Nee satis naobiurg .um. J Deest habui , vel e r. Virgilius

576쪽

AELIUS DONAT Us

-- me sat rationu in armis.

Ed hic, erat ves habui, deest ad senten. tiam. Diceret. J Deest enini. Editas ei JMire fiduciam praetulit argument', quod est in sequenti versu. m. Luid feci . quid commerui , aut peccavi t J Aυξηας a maioribus ad minora. Et feci quasi facinus dixit. Facere enim quis & homicidium dicitur.

Commerui. minoris culpae est : Peccavi. multo minoris & levioris.

hic pronomen dixit. Mira dis lunulatio, tanquam illam praeter Periculum nesciat. ris. Nam si issum. l Argumentum per ratiocinationem a contrario. ut si dicas. Vira forti pramium debetur . si desertori poena constituta es. Tulit. J Pro attulit. Sed multa significat. Et alias pertulit. Virgil tutNon tulit hane speciem furiata mente choroebus.

Alias stipulit: ut idem ,

Omnia fert aetaι, animum quoque. Pro aufert. iis. Iri. J Pro illo. Dederit damnum out malum. J Damnum , rei est : malum, ipsius hominis. ii 7. Venit Chremι 1. J Arginientum ex conjectura, de testibus. Et mire sipra, Vltro venit ad me. Ergo hic 'causa justi doloris ostenditur , quia dolet etiam Chremes: nam potuit, non daturus filiam , non venire. Postridie ad me, elamitans. J Ut sine dilatione sciri possiet. α clamitans, indisnantis est : ut Cla

mant omnes.

iis . Indignum facinui. J Distinguendum, ut per se intelligatur indisnum L. xinus , de ipse doleat Pamphilum corrumpi. Comperisse. J Ergo ab aliis, ut apyarcat verum quod ait , Tum uno ore omnes. &, Hac fama impulsera Chremes. Indignum fac tu comperis. J Deest se incertaque distinctio. ri'. Pamphilum. J Cum emphasi di xit, id est, pudentem dc bene moratum. Et nec amicam , sed pro uxore. Mire ergo , quasi non hoc doleat quod amet, bd quod pro uxore habeat. Et simul excusit ut filiam denegaturus secer. Hane reregrinam. J Hane, cum contemptu dictum est. & peregrinam, ut alibi: πιι

ne est demens ex pι regrina ' nam hoc nomine meretriccs etiam nominabantur.

Ego illudsedulo. J QuInto inc tu patet factum, quod viderat, negabati Stri D. J Quomodo sedulo, si nesabat 3 an seutilo, ut Sosiae λ id est , simpliciter. Sedulo. J Quia non semel negavit, vesule institit. iio. Factum. J Impersonaliter. Netarefactam. J Oricium patiis, Se simul pethoc exprcssio probationis. Ille instatfactum. J Plautu , Instare factum. J similis estis Instare factum. J Vetuste, id est , instat dicere factum elle. Denique. J cvid denique ad summam

properat, de ad finem dictorum. Deni.

gor. J Id est, postremb.

ait. Discedo. J PropriE. non enim a eo. Unde dsessio. Vt quise neget. J Probavit, quod non volebat senex, Sosiae: adhuc superest ut ostendat, quod non sit irascendum, quin juste irascatur. m. Non tu ibi gnatum. J Aποπωπι ος, vel ellipsis. deest, invasisti, objurgasti, adortus es. Ad objurgandum. t Incus dum, inclamandum. Ii . Tute his rebu . J Modo non addidit , diceret. iαs. Prope adest. J Prope adsunt nuptiae: in proximo sunt metae libertatis :& ideo avidius voluptaria sub finem or- penda sunt. mulo AElieno. J tum , pro quo; hoc enim significat quum. arto vivere interea modo. J Afro mori , mea voluntate, meo arbitrio. xi . Retiam es objurgandi locus. J Mi-tε objurgandi itanquam incensus pater in filium videret ur. nam supra commotus , plus per 2 πω m significave

rat.

iis . Si propter. J Hoc erat seciuidum in divisione, Ei consilium meum cognosces. Si propter amorem. J Initium consillii sui demonstrandi. Nos t. J Legitur de notat. ii . Ab illa animadvertenda injuria. JNota participium a passivo. animadvertenda , castiganda, vindicanda est. Abi2o injuria. J Quam facit, non quam Pa titur. Ea primum animadvertenda. J Ut jam hoc sit peccatum , quod recusat nuptias, non quod peccat adolestens. Ideo ergo primum dixit, animadver-

577쪽

IN TERENTIUM.

tenda injuria est, vindicanda, exequenda est. Et bene ea ab illo dixit injuria. certissimam enim notat personam, quae debeat pro injuriis poenas selvere. quod si dixisset, In uriameitu. αμφι2Mαν secisset, utriam quam passus est ab alio, an quam ipse aliis intulit. Ibo. Et nunc id. J Hic reddit quod di- aerat, Consilium meum cognosses. I J Id est, propteri . 23 I. Vera. J Arine τον. quia jalsi dixit , intulit vera.

3 Manibus pedibu ue. J Proverbiale , id est, omnibus membris. Obnixa. JCum conatu , instanter contra conan

is s. Magis M. J Id . propter id. Incommoder. J Noceat. incommodum anserat. Mi hi ut incommodet. J Non enim, inquit, prodest filio amare meretricem.

13. . Quapropter. J Mire Sosia interrogat , quasi nulla causa sit sallendi domi

137. Mala mens. J Voluntas est mens, etiam ratio. Maia mens. J Argumentum a natura, & an aliquis sine causa malus,

an ab impulsione. Maia mens. J Quia dixit , Magis ut laedat , quam ur prost. Birm quidem ego sisensero. J AMMωπος, gravissiuriam poenam ostendentis. t o. Exorandus. J Legitur & expur-randus. si expurgandus ; lege eui, non

qui quia Oui per q veteres scripsEre. Confore. J Ab eo quod est confit. lid est, per tur , suturum tempus infinitivi modi confore. id est , persectum iri. Sic in Adelphis, Verum quid ego dicam ' hae confit quod

volo.

Confieri, id est, perfici, unde confectum M tium dicitur,vel consecta res quae ad plenum perficitur. Virgilius r nune qua ratione quod instat, Conflari possit, paucis , adverte, docebo.r I. Nunc tuum est oscium. J Hoc ad illud tertium respicit, quod dixit, Et

qui facere in haerere velim. Umbene ut adsimules nuptias: perterrefacias Davum.

hoc erat tertium de his, quae dicturiunse promiserat. Ad linutisqHoc est unum verbum. Ad uti si quod dixit, Quin tu uno verbo die, quid .st quod me etelis.1 1. Perterrefacias. J Venuste de Poe-

tice. Observes ilium.Jobseraratio in duabus rebus est, in obsequio , Se specu-Iando. I . Curabo. J Ut coquus : & supraesic, Nempe ut curentur recte hac. I pra J

mus.

IN SCENAM SECUNDAM

ACTUS PRIMI.οn dubium. J Narratione iam ha

bita . ersona Sosia non erat necessa ria in ergo submitsem x, p/r quem agen sunt reliqu . i. Non dubium. J Ad hoe certus indu citur Simo,ut magis perturbetur inopi nata consensione Pamphili ad ducendam uxorem,& prarierea nihil agat cum Chremete de tradenda filia, concirmandisque nuptiis. 2. Ita modo Davum tim/ra sensi. J Non recellit de loco senex: Sensit ergo antE, quam cum Sosia loqui coepisset. Ita -- do. J Argumentum quod supra , ab ea

quod nostri faciunt. Modo et antequam cum Sosia loqui coepisset Simo. Et Davus non recte scribitur. Davos scribendum: quod nulla liteta vocalis geminata unam syllabam facit. Sed quia ambiguitas vitanda est nominativi sitis laris , & accusativi pluralis : necessarib pro hae regula digamma utimur , dc

. Mirabar hoc. J Hic locus est, in quo Davus insinuatur, spectatoribus multa gesturus. Si sic. J Sic, pro leviter & negligenter, quod Graeci ἔτως dicunt. significat autem ουπις, id est, sie: dc est de his , quae adjuvanda gestu sunt: ut

tantistam puerum et de, HuIus non aliam. Lenitas. J Clementia, Acilitas. cui contraria , asperitas x dissicultas. Et hera serier lenitas. An semper-tinita. t ut sit

υφεν, Lucretius .

Semper reniis Homeri. Semper Ienit,. J Ac per hoc smulata utaque nunc lenitas: nam nemo in diuersis actibus semper lenis est: nisi sorte fictus assimulator de callidus. Semper lan:tas. lsine disterentia est importuna lenitas. s. Quorsum ma rei. J Ad quam partem crumperet. Et madere , est pec

578쪽

AELIUS DONAT Us

o 2 qiumcumque dissicultatem ad aliquid

pervenire.

. Verbum scit. J Non dixit litigium

aut rixam, sed verbum. Ista exiguitates, alleverationes dicuntur. & cum pronuntiatione : ut intclligatur, ne verbum quidcm. Neque tu AEgre tubi J Hoc est smpe lenιim. 8. Faciet. J Subaudiendum verbi ni &esi foetei petibna tertia , pro prima Faciet. J Id est, traicetur, denuntiabit, lo quetur. Sane tuo magno m. D. J Id est, comminabitur tibi, & minas contemnes, ut ad poenas pervenias. q. Id voluit. J Aut absolute accipiendum id aut id quomodo su , demon. stratio est , ut magis gestu quam lensu intelligatur , ut supra diximus. Necopinantes. J Υφεν. Duci. J Ducere est expectatione longi temporis malum proletare: vel induci. ut ferae in rccia. Falso solidio. J Velut ex ira , 5c vitae senis iracundia. ro. Amoto metu. J Ista singula sunt. de amoto metu , sic dixit , quasi metus sit corpus brutum , quod cum molimine movetuI. citantesJ Oscitatio est animi otium & securitas,dictum ab o e ciendo. id est, commovendo. cuantes, securi, id est, nihil providentes. ai. Cogitandi ad disurbandas.J Miranda locutio : ut si dicat, Cogitat ad dicendum. 2. Astute. J Hoc & gestu ,& vultu servili , & cum agitatione capitis dixit. Carnifex J Aut excarnificans dominum, aut ipse dignus carnifice, ut caro fiat, id est, lanietur. Lucilius:

Carcer vax carcere dignus.

Nequι provideram. J Providentia duplex est : aut enim animo, aut oculis provi

demus.

. I 3. Hem. J Quasi correptio totius corporis. Emum ' rutus est, intentionem animadversionemque deposcens eius, cum quo vult loqui. Ehodism. J Dum παρελκον est hoc loco. Luid hie volt tJMore servili, de vernili gestu. sic enim vocati a dominis servi vultuose agunt. Suade re.J Negantis vim habet haec interrogatio. plus est enim qua de re . quam nihil. Rum ' J Hoe cum interrogatione indignantisi . Meum Gnatum rumor ea μmare. JMire apud servum dissimulat id, quod jam probavit. Meum gnatum rtimor ea amare. J Gravit cr, constanterque senex nondum se fatetur credere , nec Verula scire: ne amittat vim vindicaturi, si re- si ierit. Id populus curat sciliceti J Quia rumigeratio populi est. sed hoc averti ab illo, contumaciter. sic Virgilius Scilicet is suprris labor es. Scilicet, semper cum e sωru ponatur. . Hucine agis. J Agis . iacii, audis. Alibi sic, Hoe age, amabo. Plautus : H ω:e sultis Stectatores nuxu Iam. Pronuntians simul cemonstrative, veluti aurem suam tangens. I huc. J Deest ago , vel

6. Iniqui parris est. s Iniqui est, si

nunc velim quaerere aAus liberos adolescentis. Nam quod antehac fecit. J Pro ante hac. consuetudine magis, quam ratione dicitur. Nihil ad me. J Id agit, ut superius consilium se servare ostendat. 17. Dum tempus ad eam rem tui 1.ὶ Abiblute. & deest Ie: ut sit, Dum tem us se praebuit: quia supra dixit, Tureis rebui finem prascripsi p ter. Sini. animum ut expleret suum. J Mira ratio cur siverit, ut de hoc quod perniist, ad bonam frugem permiserit, non ad luauriam. Simi autem distingue : est autem Dii, mo)o, permisi, cellavi. Sini, antique. Aliter in Adelphis: Non sivit et stas facere hoc nos. is. Nunc hic dies aliam vitam a fertqHoc est . recte, & severe, de inexorabiliter denuntiat. Aliam vitam , pro diversam & contrariam. Sic de Virgilius :Diis aliter visum est. is Te oro Dave. J Gravius illud fecit. nomen appellando. Vt resseat jam i viam. J Iam modo tarditatis est signinii. Se in viam dixit, quasi qui devius sit, Merrarit a reeia via. Vt redeat iam in etiam. J Proverbiale. Si e AEquum est. JE-νοtειρος.

o. Hoc qui sit.J deest enim

ai. Ita aiunt.J Haec credunt & l uuntur universi. dc est trepida conscisio , de quasi inviti responsio : ut in Heautont. Ita credo e monente patre filium. Tum

si tuti magistrum. J Μεταφοεικαῖς. an 'uia ac paedagogus est magister ut Geta in Phormionc,

579쪽

IN TERE

M, Iliti reliquunt quasimartyrum. AI rem. J Id est, super eam rem ;hoe est, super amorem. ii. Animum agrotum. J Pro agrum. nam animus aeger , corpus aegrotum.

13. Hem. J Interjectio est irascemis. vus sum . non ordipus. J Multiplex contumelia. Potesh enim lenem quasi

sphingem dixisse , id est , deformem

monstrique similem. Potest etiam inhumanum & serum , ut sphinx. Potest etiani per Oedipum se ultorem promit tere futurum , atque opprest brem sapientiae senis. Davus sum , non Oedipus. J Facete se negavit Oedipum . ut senem sphinga esse confirmet, non Oedipum. Imitationum duo sunt genera: quandam necessitas , quandam introducit voluntas. Non Oeuipus. J Si Latine pronurities, genitivus Oedipi faciet:

si GraecE Oedipodis. . Sane quidem. J Sane, valide : quia qui sanus, & validus est. rs. Si sensero. J Contini natio , S: fit

pronuntiatio, ut in singulis verbis ardeant muraeasodie.J Non ad tempus non plenum, sed ad comminationem reser .

tur. ut Virgilius ' Nunquam omnes ho- .ie moriemur inulti. Et dies pro nocte accipitur : ut hoc ipsimi,

Nunquam omnes hodie moriemur inulti.

M. Q uo fiant minus. J io minus, hoc est, quo impeditius.18. Verberibus casum te Dave in pistrinum.J Vult in pronomine Ze nomine exagitare comminatione servuiu . ne quid resinquat iracundiae. DedamJ Dare, est quod repetas: Dedere, est ad perpetuum. Damus & amicis: Dedimus, tantum hostibus. Σ'. Ea lege atque omine. l Lege . ad homi ncs : omine , ad rem divinam reser . tui. id est firmamentum, per humana Scdivina. Omen autem est, quicquid ore dicitur. Ea lege atque omine. J Bene lege atque omine, quia leses aulaiciis servatis latebantur. Ergo Πc intellige, quasi dixerit, ea lege & conditione. Et antiqui auspicat domina faciebant, quaera. in esse vellent. 3o. An nondum etiam. J Quartum παρίλκον. quia abundat eἰiam.

si . usam rem. J Ipsam rena, id est,

voluntatem suam, aut interminationetia

suam: hoc est , pistrinum & poenas serviles. Nihil cireuitione. l Nihil. pro non. Circuitione, periphrasi. Usui ei. J Legitur

3i. Vbivis facilius. J Admonitio. Vbi vis facilius. J Cicero: Non es in hac causa

precandi locus ti 1.

Bona verba quas. J Hic inest ευφημισμ2. Quasi dicat , meliora

loquere, rogo te. ergo cum admonitione , Bona verba, inquit, rogo. Nihil me fasiis. J Non te ignoro, non me decipis. Si e Menander rνA A ύλν λελνia: irari. Nihil me DPis. J Figura est ελλια ισ- μί:. a loco οῦδεν εο λαγωνος Γ.Farii. J Lates, ut sit εσάν με λέληθας. Nihil me fassii. J Nihil, pro etiam δι πr.3 . Neque tu haud dicas , tibi non predictum. J Duae negativae ficiunt unam

affirmativam: tres negativae pro una negativa accipiuntur: ut ii c, Neque haud non . Sallustius, Haud impigre . neque inultus occiditur. Vera erso lectio est, Neque tu hauddita .Quod plurimi non intella gentes,hoc dic egunt. Neque haut tu dicat. J Vera lectio, Deque haut dicas, est enim quintum παι ἱλὐν. Plautus in Bacchi d.

Neque haut subdititia gloria oppidum

arbitror.

IN SCENAM TERTIAM

ra comita di liberatio eu . magna expectatione populum rerum imminentium commotura. metu secura astuantis Davi

considera: ione proposita. r. Enimvero, Dave. J omnis persena aut ab altero commendatur,aut se ipsam Populo commendat, aut & ab altero dea se ipsa. ut hic Davi, & pet Simonem supra descripta est, ibi dicit, Mala menti malus animus / & hic per se , dum hoc gestu ac sermone agit ac disputat secum.

Enimvero. Dave.JEnimvero .sigi ificationem habet nimium Permoti atque irritati animi. Cicero, Hic tum alius xHia parte. Enimvero ferendum hoc non est: -

580쪽

Socordia. J Ad considerandum. a. modo. J inmum . pro in

quatrium.

3.-sinen Exhortatio a peri. culo. Providemur. J Provisio rerum duas significationes habet. Pinvidemin enim nobis tam bonum, quam malum. Malum , sicut si quis eminus veniens, telum providerit, atque sic caverit. Ergo hic providentur , caventuri, vitantur. Et nuptias velut undam navigio imminentem secit. quod si quis undam ex adversis venientem prora non exceperit, demersus undis in pessiim abita est erso metaphora. Me aut herum. J IIerum hic, herilem filium. . Pamphilumne adjutem, an auscuhemfnitJ Semper deliberativa verba habent uelidam sonum , per quem exitus rei emonstiatur: ut hic ostendit, se Pam .philum magis adjuturum, quam verbis

lenis obtemperaturum.

s. sa illum J Partium tracta. eus, quae supra sunt, Pamphilumne adjutem , an auscultem seni. Vita um H meo. J Ut alibi, D re, tibi timui mala. Sin opitular. J Opem ferre dicitur in malis rebus, & iis qui de si lute dubii sunt: ut, Fer opem , serva me. O bsecro. Opitulis de opitulistis dicta ab opem tollendo , hoc est, ferendo. Hujus mina/.J

Subauditur, timeo.

cia est: & illud spectat, Nihil me fastis. Dissiciis es. J Non dicit, impossibile est. Ergo ostendit, partem se sequi, quae pro Pamphilo est. Primum iam .l Primo,inquit, jam insensus est senex. deinde a Pamphilo gravida est Glycerium. Primum jam. J Υφεν. est enim αἰα φη, Pro jam primum. De amore hoe. j Hoeamore, sic, quasi cum taedio & reprehensone ejus amoris loquatur.

. Me in sensus. J Scilicet de amore fi lii, senex me servat, & re vera timendus est. Servat.J λα . Nequamsariam. JHoc ad illud spectat, Tum si quis magi Arum cepit a. eam rem improbum.' . . quaaue injuria. J Proverbiale hoc est: qualia sunt, D in fas,

3. Adhae. J In ipsa re major est dissicultas, quia gravida est Glycerivin. Sive

ista uxorq Et hoc cum quodam taedio ae

indignatione stomachi interrumpit. Ιχ. Opera pretium audaciam. J Dicitur de mirificis de laudabilibus. nam & ea quae magna sunt, et: aliasi mala, tamen mitamur : quia libenter audiamus. αhoc pretium est operae, id est, audiendi. Et audaciam proprie dixit, ut in Eunucho , Audaciam meretricumstecta. I 3. Nam incoeptio est amentium . haut amansium. J Amabant veteres de proximo similia dicere: ut Cicero. Minus cha rum putavitfore de armario, quam quod vi sacrariosuisset ablatum. Et quidem si in verbis sunt, dicitur: in nominibus, ονομασνα.

i . Qui quid teperisset. J Majorem reprehensionem tonat, quidquid peperis

set: paritur enim aut masculus, aut sinmina: & solet iustior esse causa tollendi, si marem uxor peperit, sed nimii amoris est , non expectare quid tollas. --

creverunt. J Decernere est de magnis robus certam proferre sententiam. unde etiam Senatus decretum.

as. Et fingunt. J Aisumenti partem

narrat: & non credit futura esle quae dicit, ut supersit locus errori. Et GPaciam.& quandam a ne verisimilis ut ipsalacia totius contemptionis & vilitatis.16. Fuit elim. J Modo totius siminae argumentum populo narratur : sed ut restet aliquid ad errorem, abrogatur fides. A ad ιυμπιγών trari.

sit.

18. Is obiit mortem. J Plenedixit, quod nos obiit tantum. Virgilius. Morte obit qualesfama es volitare figurat. q. Recepisse orbam , parvam. J Parva propterea adjecit, ut nat verisimile, non posse eam facile suos agnoscere. Fabhia. JRedit ad irarrationem. io. Atque i i. J Atque pro tamen. ut sit, tamen ipsis commentum placet, quod comminiscuntur probant. i. Sed M i. J II αρασυυη alterius scenae. M sis. J Semper autem nomina comicoriam servorum, aut anationibna sunt indita , ut Mysis, Syrus, aut ex accidentibus , ut Lesbia , velut ebriosa, a Lesbo insula, quae est ferax sitavissimicandidissimique vini. aut a moribus ac vernilitate, ut Pseudoluc. aut ex negotio,

SEARCH

MENU NAVIGATION