P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

601쪽

IN TERENTIUM.

fima extrema meorum. Idem alibi, ---- per eversa genitor fumantia Troia Excidia. obtestor. -

o. Vti nuptia furant futura , sisti JBreviter & Latine. Et hoc genus compositionis veteres mutabant. Ne me ob-

sum. J Pro , ne obsecres. ' - ελη- σι ON Mh MTAN EL E MN MA- COR. a vero Mn abest,flegatur. εὐηνισμω. Mi: λιτ ευε , mri. Suasi hoc te orando in me impetrare inporteat. J Haec plena vox est, & charitatis de ossicii. quod enim amicus ab amico petit, justum esse debet: nec pro eo quod non est justum,supplicare opor

tet.

13. Alium esse censes nunc me atque elim, eum dabam' i Non perisnae,sed rei conditio est commutata. Olim, cum dabam J Nos dicimus, cum darem. Virgilius , Tum decuit, cum sevira dabas. En dextra fidesque. Et nota olim pro nuper. i . Si in rem est utrique. J δευτερον prave proposuit , ut recte replicaret. Hic syllogi simus negativus dicitur. nam in secundo λημμαπ nesat uod prius dixit. Sed si ex ea re plus mali eu, quam commodi. Si in rem est Mirique. J Ab utili arsumentum. Uter. que duobus constat. bene utraque , mihi & tibi: non , alteri utile, alteri inutile. is. Sedsi ex ea re. J Id est, nuptiarum rmutavit numerum, ex plurali singula

rem, Fiant, Sc Ex ea re.

16. In eommune consule. J Id est, exaequali provide. x . ista tua sit, Pamphilique ego Inntain. JNota suavissimam varietatem. non dicit, quasi tua sit, & ille meus. I 8. Imorta, Quia utile est , quia in rem est. Itaque postulo.J Itare, modo

duae partes orationis sunt: ut in Hectra, Itaque nos una inter nos atatem agere lueat.

q. Neque postulem. J Q'ia postulo

praetulit. io. Ira sunt inter Glycerium sepiarum. J Hoc laeto vultu pronuntiat Simo:

α hoc a possibili est. loquitur enim apud eum, ex quo audiverat, P Philum pro

uxore habete hanc peregrinam. Audio. IFabula. J Et hic paulo sapientior inducitur, & minus obnoxius dolis. ai. Profectosis es. J Profecto . confirmatio est. 13. Amantium ira amoris i iuraris es. J Sententia γνωμικο , in qua a specie receditur , & in omnes aliquid dicitur : est autem sine authore sententia. Integrario. J Instauratio. 2 . Id te oro. J Decst ob id. ut Virgil. ie per Iuperos oro. 26. Prius quam harum. J Invidiosius. harum , quum una sit. sic in Eunucho, Non perpeti meretricum eontumelias. 27. Animum agrotum ad misericordiam.JHoc ut sit pra, Inum animum agrotum ad deteriorem partem applicat. as. Uxorem demus. J uθικοῖς : ut in Heautontim. mo modo minimo pericuuid ismus adolescentulo.

31. Neque idum hane perpetuo. J Aμ-ςicολίουν de industria posuit, aut utrumque significat. . 3. Nisi periculum fecerit 3J Perieulum,

tentamentum. Cicero, Tute melius p.rieulum Ieceris. Idem Terentius , Fac Driculum intiteris., . At istucpericulum in filia fieri. r-ve est. J Memorabile dictum, & id quod

merito in proverbium cesserit.

37. At si corrigitur. J Alter est sillogis.

mus per contraria λημμα- , & ipsi:

negativus.

38. Principis . amico filium. J Principio. nec intulit, secundo. Risti. ueris o lia invenies virum. J Ergo ανακολουθαν duplex. Amicostium. J Ab honesto, Amira filium. o. Ad id istis. J Concedentis, & veluti victi verbum : tanquam si diceret. abundat istuc. Vel potius, quisi siue . significat hominem de loco ac de sententia decedere .ut E contriario, erstare ac remere dicitur , qui aliquid negat. Si istue animum induxtr. J Legitur & an ι-mum induxisti.sed illud plenum est: hoc per εατοπλασγυρίουsωπην diminuitur. 4. Ipsus mihi Davus dixit. J Commendatio testis: ut, In foro modo de Da-

602쪽

AELIUS DONA TU s

το audivi. Ergo ipsus, quasi qui maxime

sciat. 7. Tute adeo. J Παρελκε i adeo modo ,&abula dat. ut Virgilius, Tuque a/eo quem mox quasint habitura

deorum Concilia. incertum. --..

8. A. que eccum. J Eccum , quasi ecce

eum. Veteres dixerunt , eccum, eccuIus.

ellum; quod apertius significat ecce illum, de obscurius ellum.

IN SCENAM AE ARTAM

ACTUS TERTII. D te ibam. J Davus ut recte strabatur, Davos θribendum sequianu litcra vocalis geminata unam facit θίzabam. Sed quia ambiguit, vitanda est nominativiseraviaris o, accusativi pluralis, necessariopro hac regula, digamma utimur,2 a Fus . semus. Fulgus . corFus. i. Ad te ibam. J Loeus est , in quo iam ad diserim. n mali perducta comoedia . in meliorem partem Iam incipit anctinare. 3. Ego dudum nonnihil verit ussum Dave abs te. J Semper gravis inceptio orationis, quae exordium sumit a pronOmine ego: ut, Ego te qua plurima fando, α uo postquam te emi a parvulo. Ego dudum. J Adverbia temporis , aut certa sunt, ut hodie, cras: aut incerta, ut dudum, nuper. Itaque incertis certum additur tempus: ut jam dudum , nunc nu per. Nonnihil veratussim Dave abs te. JBreviter, pio, veritus ne quid abs te fieret. sic ut iupra, Heu metui a Chuside. Et Cicero , αι edprecatus sum a diis ιmmortalibus. pro eo quod est, quae a diis perii , precatus cos. . Luod vulgus servorum setit. J Totum cum extenuatione protulit, tanquam qui satisfactum voluerit Davo , ob comPIO- tam fidem ejus.7. Nam propemotum habeo jam tibi frim. J Ridicula di ario ejus rei, quae jamdudum nota est auditori. Nam propemodum habeo iam. J Hoc est, propemodum. cujus acculativus est i modus. s. Sed ea gratia. J Gratia, pro causa posuit, r OVE.

. ' est rς . J Q d Graeci dicunt,

quisnami Leuitiam audio 3J Legitur & audiam. Menander enim sic ait, v πιτάαυσω. Occidi. optime. J Bene usus est Ορομί' , occidi & optime, ut similitudine falleret audientem. I . Per hunc. J Chremetem scilicet. I s. Ibo: atque huc renuntio.l varie, ibo

de renuntio.

I 6. Nunc te oro , Dave. J Te , id est, per quem itat summa negotii. Et modomasis vere rogat, quam tunc cum ait, Dehinepostulo ,sive aluum est, te oro. Dave. ibi enim iracundia latet, cum dixit, sive aluum est. ecisi has nuptia 4 Non fecisi. est enim escere , perficere faciendo. Et bene ha, ν quarum causa laboro. 17. Ego vero serus. J Διανγα. Et hoc ad increpationem dicit, non ad confit -nrationem. Sotui. J Id est, cui non alientiebat Pamphilus. Porno. J In futurum, deinceps: Futuri temporis adverbium. vel adhortantis: ut, Porro, virites.Enitere. J Labota: quasi dissicile sit, dc conatu sit opus.18. Herclesedulo. J Productiones sunt Comici styli,ad lacum orationis positae. Potes nunc. J A postibili argumentum. Dum animus irritatus est. J Quia dixerat, Ira sunt inter Glycerium cygnatum. Irritatus est . commotus, ira provocatus. ut in Phormione. Ducitur autem verbum a canibus, qui restrictis dentibus hanc literanar imitantur. I'. Id est, conquiesce. imperativi modi, ne injuriolum videretur. misai. J Pro quiesce. aut deest volo, aut facito. Age igitur. J Age, dic :

ut est, ut, atque oravi tecum e aut adverbium est hortandi. Mirum ni domis. J Existimationem intulit, incertum fugiens. Mirum ni domi est. J Compositum est, quasi , hoc est mirum, ni domi est. Caute servus callidam interrogationem senis paratus excepit. Memor sim latae discordiae cum amica, singit, non se alibi eum esse suspicari, quam domi. 2 o. Dicam ea em idi. J In aliis iti Ariscriptum est : quod si est, pro item accipiamus. An ergo idem pro item Z Nutas

sum. J Plus est nu m esse, quam per isse. nam qui perit, vel corpus habet

603쪽

IN TERENTIUM.

quum : vi vero nullus est, ita non est, ac si natus non sit. ar. Hinc. J Id est, ex hoe loco. Recta tresici car via i J Bene recta , ut corporis

impulsionem lucrifaciam. aut recta , ut non eam ad precatorem , aut ad Pamphilum. Et bene profieiscar. Proficisci cnim in rem aegram ac dissicilem dicimus. Et recta via, plana dixit, non tantum recta.

ai. Nihil est preei Dei relicti m. J Sub

jungit ergo causas cur proficiscatur in pistrinum. Nihil estpreri. J Ouod praedixit senex. Iam perturbava omnιa. J Allocutio , in qua quid metuat, quid velit,nianistabam cit. 13. Merum fefert. J Haec enumeratio causaru m est, qua magnifice exaggeravit errores suos. Conjeci. J Nec immisi,

sedeoni ei : quod impetum & injuriam significat. Heri filium. J Tὸν τρόφιιών.

i . Feci iis liι. J Nec solum feci, verum etiam addidit tempus, hodie. ut ne diecula quidem ejus ut, quod secerat, mali. In perante hoc, atque invito.J InD-vante & invito, duplex offensio. 1s. Hem Hiratias I J Bona ειρωνεια. Pluraliter dixit astutias, quasi is qui abundet astutiis, ut ei una non susticeret. 17. Vtinam mihi esset aliquid. J Non dixit gladium, aut laqueum me estist ita gicum. Ergo expressit bene, diccns Quo me nunc pracipitem darem.

IN SCENAM QINTAM

ACTUS TERTII. Si iEie est sic tui. J Haesiena, e usperiti ibationis esse dibeat, etiam supra Poeta proruxit, quum ad consentiendum Davi confllio tardum Pamphilum

faceret.

r. Vbi ire scelus. J Accusatio. Vbi illieo scelus. J Nimium terribile est, saevire

antequam videas eum , contra quem

irasceris. Vbi illic scelus. qui meter i dii ρ J Ad intellectum , non ad verba redegit. de est figura m per genera. V rgilius, Pars in frusta secant. Sed hic si sura est per numeros: nam quia scelusicelestus intelligitur, modo qui subjun-

a. Tam iners. J Side arte, id est, sine

tionis est, nu eons ii nos, nubius & δε-itus e recte autem veteres, nucro nulli,sis seli, declinabant. L Me commisisse. J Non commendasse:

sed , Commisisse. Committimus enim quaecum magno periculo volumus esse servata. Furiti. J Levi. nam a vale, quod futile dicitur , quod non deponunt ministri sacrorum , quod est acuto fundo, dc patulo ore, eoque instabile est Virgil. Consi iis habitus no i futi tu aut hor. . Ergo pretium ob stultitiam fro. J Ero pretium & praemium generaliter proene aut male iacto redditur. sed discernitur ita. nam pretium pro stultitia, est poena: pretium pro virtute, honor est de lucrum. Pretium ob fluo ii iam. J Sic Plautus locutus est, Pretium ob asinos: pro , asinorum pretium. Vogit. Rem magnam , Iretiumque mora fore.

Et alibi , Istum Dities alio pro talibui ausis

Asserit pretio. -& est figura ut apud Virgil.

Inuiuisse rios patriis ut redditus oris.

s. Posthac incolumem sat scio fore me. JSie dicere solemus in magno periculo positi : nunquam nos periclitaturos , si illud periculum potuerimus evadere. Posthac. J Audacter se incolumem in suis turum promittit fore, cum vita hominis tam variis multisque sit periculis conserta. sed hoc dicit: Sic, inquit, periclitor , si hoc evasero, scio me non postea periclitaturum. Menander sic : Sερς

sensus, Tam dissicile est hinc evadere, ut qui hinc evaserit, videatur immort lis suturus. 6 Dicam patri. J Bene patri, non Simoni : ut de aut noritate huius nominis summus terror exurgat. Modo qui sum pollicitus. J Medo , mire. etenim majorem vim habent recentiora promisia. . Qui sium pollicitus. J Oratorie. melius poEieitus sim dixit , quam si promisi diceret. Lua fiducia. J ia Mucia, ad

personam suam retulit & si cia modo impudentiam significat.

8. Nιc quid me nunc faciam, scio. J Noti

604쪽

AELIUS DONAT Us

qui aciam,veteres autem me addebant. Et nota faciam,cum ablativo casu. Ablativus calus , me. Atque id ago se Mis. J id quaero, hoc cst,ut inveniam quid faciam. s. Aliquam producam moram Productem legitur & p roducam. Signincat autem dine ram, protendam, prolatem. Io. Ehodum bone vird Gravis interrogatio , & minantis cum iracundia. Et hoc εἰρωκυε prosequitur , cum omne genus contumeliae leve in eum dicimus. in quem serimur iracundia. Viden' mel JHoc est , nunquid negare potes

prae,qui ita pedes habet illigatos,ut progredi lioli posuit. Sed hic ad negotium retulit. At iam expιdiam.J Non se defendit, sed emoidaturum promittit di bene ad impeditum , expediam retulit. duo promi sit simul : M tempus cum celeritate , ε effectum. I i. Imo melius nero. J Bene milius comparativo est usus, quas hoc bonum sit,illud melius. Furcifer J Furciferi di cebantur,qui ob leve delicium cogebantur a dominis, ignominiae magis, quam supplicii causa , circa vicinos Arcam in collo scire, subligatis ad eam manibus,&praedicare peccatum suum, simulque summonere caeteros, ne quid simile admittant. Itaque & Cι. erode servo, inrisuri fert tuo p reditur II. Tu rem impeditam O perditam restiuai r J Multum progressus est, impeditam dicere : modisperditam dixit. Sen. sus hie est, Integram perdidisti,& perdi tam restituas Tu. J Hoc est , qui intcgram expeditamque turbasti. 'Ofretus Jm.J Est memor se ante dixisse, Davum video , cujus consilio fretus sum. r. Hoc esse futurum. J Ut ab illa excludar. & vide suo me inducas. Crucem. t Plena satisfactio est,consestia, peccati suae recusatione poenarum .nam mitiores eos reddimus, quibus vultu operae pretium pro delictis nostris offerimus Virgitius, Zeti idem merui, nee deprecor , inquit.

citur , qui animum recipit, A ledem mentis. Virgilius. Vidius verit ad β. de hic de corpore dixit. Ad se autem redit, squi amens esse desistit. Disticiam. J Dissicere, est disquirere consilium, DAT

cere, deorsum aspicere. i7. Cur non habeo statium. J οικινο

I 8. Namque hoc tempus, pracavere. JSie Virgilius. Sed motor prasat eomponere fluctus. Et est συλληψις. illud enim cogit, hoc sinit.

N SCENAM PRIMAM

turbatio . in qua inier se Simo . Pamphilus, Davus, Charinus . Burrhia, Chremes omnes omnibus redduntur ossinsi. r. Hoccine credibiles. J Et incredib leest, inauit, se nefandum. E contrario enim ab interrosatione quadam incupiunt , qui nimis irascuntur. ut & illud, Hoccine humanum factum ' Et totum hoc in pronuntiatione est. hoc enim genus interrogationis vim negandi exprimit. Hoccine credibile est. l A generalitate incipit , ut Cicero. iam faciti serpat iiijuria ct pereandi consuetudo . quam non facile reprimatur, videte, iussit ces. i. Cui quam ut siet. J Singulari Se plurali numero respondet. Cuiquam ut siet, ut malis gaudeat.J Cum dixisset cuiquam, intulit numerum pluralem. ut alibi,

Si quisquam est, qui placere se stud arbonis

Quam plurimis, O minimε multos m

dere et

In his poeta hie nomen profitetur suum. 3. Vt m. lis gaudeant. J Legitur de gaudeat. Atque ex inccmmauis alterius . fua Narent ut commoda ti Hoc est, non intelligunt commoda sua, nisi ex alterius. incommodis ea aestimaverint.Ex incommodis alterius.J Et hic gau eant, subauditur. 4. Sua eomparent. J Hoc est, acquirant, vel aestiment, metiantur.

s. Idne est verum 3 imo id sonui. J Alii

sic, Verum est,hoc genus hominum hominem se probavit este , cum malus sit:& se contra hoc , Iino non hominem, sed pessimum hominem se probavit. Idne es Verum' moidgenus.' parum accusaverat, dicens, Id ne est verum hominum

605쪽

IN TER

num genus 3 de ideo addidit, Imo id genus hominum est pessimum. ut hoc facete , non hominis modo sit, sed pessi. mi hominis. 6. In denegando modo. J Modo, pro tantummodo pudor paululum Adest pudor, ne denegent: non adest, ut & praestem.

. Post ubi tempus. J Deest est: ut sit,

tempm est. 8. Necessario se aperi t. J Mire ait ne cessario , quia natura sunt tales : necessitas autem in natura est constituta. Ape. riunt. J Mire, aperiunt : quoniam tunc cum promittebant, mali erant : sed la. tebat malitia intra pectoris altitudinem. q. Et irrnent . ct tamen res cogit denegare. J Dis numero subauditur denegare. Et meliu s timent. quam si diceret, pudet eos. nam timor est etiam malorum : pu dor, tantum bonorum. Res. J Malitia scilicet, tanquam mali sim ad rem,quam praestare non Pollunt.1r. aeuis tu es' quis mihi es t J mis tura , ad disiaitatem refertur: quti mihi es, ad necessitudinem : id est, frater, aut cognatus. Et haec verba , mollia sunt dictu, sed animo aspera. Cur meam tibi a Εκλέψ ς. I 2. Heus proximus sum. J Heus signifi- tio est modo nominis,ad intentionem

Onsiderationemque revocandi. Proximus sum egomet mihi. J Id est , chariotmihimet ipsi sum, quam quisquam alienus. Proxamus. J Cnarus, benevolus. &hoc est quod ait sirpra , Fbo aluiorsum Pamphilo , si se istam in somnis , quam illum amplecti maluit. nide proximι &ρω- pinqui dicuntur, qui nobis chari esse de

bent.

13. Si roges. J Abundat, si roges sedi Σκύς additum est. Nihil pudet.J Pudor est mali facti:verecundia recti & honesti. Ergo mire posuit. Hic ubi opus est.J Salvo pudore. Illic. I Ubi promiserant. i . Illic. ubi nihil opus est . ibi J IPie&ibi, aptum irascenti repetitionis genus. Illic. J Legitur & isti. Vbi nihil opus est. J Ubi nondum piomiserunt, ibi vexentur, quod ait sepra, In denegando modo quis pudor est paulum. II. Adeamne ad eum. I Hic locus deli

berationis est: an adeat ad Pamphilum.& unum ad abundat, & moraliter verba

Charini sunt posita. Injuriam. J Pro, de injuria. Expostulem.J Expostulatio est ad

versus eum , quem incusamus. Iram ex

postulare, est querelam apud eum ipsum deponere, de eo ipso qui secit injuriam.

Postulare autem , querelam dicere de altero apud alterum. 6. Ingeram mala multa. J tela, ita se dicit ingesturum mala. Atque ali- quu dicat, Nihilpromoveris. J Hoc dicit,

Et si existat aliquis qui mihi dicat, Quid

profeceris respondebo . Multum. 17. Multum. J Non sub junxit , quomodo multum ὶ sed , illud faciam. Multum. J Subauditur, promovero. Molesus certe ei fuero. J Transiit iam fecit dicendo, Molestus certe ei Dero. hoc est , si nihil

aliud promovero, certe ei molestus su ro. Atque animo morιm gessero.J Erit fructus iracundiae ex vindicta. Et per iracundiam atque turbationem non invenit quod si multum : aliud ergo invenit ; molestus certe ei fuero. Ig. Charine me, ct te. JMire de artificiose fecit, Pamphilum priorem alloqui,ad perstingendam iraci indiam Cha rini Alioquin si prior vociferari potuisset, tragica exclamatione usus suis let. Imprudens. J Defensio ab imprudentia. etenim nisi bonae ellet conscientiae, nunquam diceret, te perdidi, purgaturus. q. Ita ne imprudens. J Imprudens , distingue. & attende, hoc illum repetere, suod indignatur magis , quasi audierit imprudens, & non audierit reliqua. Itane imprudens. J Quia articulus omnis defensionis per concessivam qualitatem hoc dicto est coinstitii tus : idcirco hoc ipsum Charinus per infirmationem repetit, hoc cupiens eripere Pamphilo, quo ille maxime nititur. 12. Qui tuum animum. J Legitur, Sc

13. Falsius ei. J Modo participium est, id est , salietis: si Pamphilus id dicit. Si veto conjungitur, pro fasiax accipitur. Hoc solidum' Soli tum . plenum , ido

neum, integrum.

1 . Nisi mr lacta ses. J Produxisses, ob

lectasses, induxisses. quae significa tio frustrationein ostendit. Lactare. est induce-

606쪽

re in aliquam voluptatem , a iactando. unde & cbti Mare dicitur. 1s. J Pcrini illo animi irati. Habeam. Jsunt caraei. P. coris iantu mrnata ver-fr miser. Quanta que Dieseuis consiliis mι .hi confecit Iolicitu4ines.J ειρωνεια, ut tu. pr CuIus con*iofretussum. Et cum ver-Iὸν protulerit , conficiat debuit inferre. est ergo , ανακομουθον. aut ut illud; Priu-cipio , amico filium restitues. tibi generum Frinum , c, filia invenies vrrum.16. Confecit. J Legitur Se consavit. Soticitudines. J Perturbati es. 27. Meus carnifex. J Id est , in me carnifex , qui me torserit. ut alibi, Deo irato meo : hoc est , in me irato deo. Si de re exemplum capit 'J Utrum , si te imita utrian si de te exigit poenas ut ipse alibi, Vterque exempla ιn te edent. sed melius, te imitatur, accipimus.18. Haut istuc dicas ,si eos oris. J Nosti enim : sed si cognoris, non ita dicas. s. Cum patre altereasti. J Ab iis quae facta sunt,ad ea quae facta non sunt.Cum patre altercasti. J Legitur & altercatus es.

non enim altereo dicimus. 3o. Nee te quivit hodie cogere. Hoc argu montum attulit ex iis , quae non sunt facta , cum fieri debuerint. 3I. Imo etiam. J Propterea & amplius. Imo etiam. J Deest, audi. io tu minus

sis arumnas meas: ha nuptic non apparabantur mihi.J Quo, id est, quod.& deest, audi , vel accipe : ut sit, quod , vel quoniam minus scis. Vel quo, id est, ex quo, aut quare. Aut certe erit sensus , cum hujusmodi tamen subauditione , Imo

etiam quo tu minus scis aerumnas meas, eo magis audi. Aut, Imo etiam hae nuptiae non parabantur mihi, quo ipse minus tu scis aerumnas meas. id est, salsae nuptiae erant: quae res te fallit magis, irascique mihi cogit merito. 31. Ita nuptia. J Legitur & hae nuptia. sic enim veteres dixerunt. Non apparabantur.J Apparari cum dativo caua semper cladem & perniciem significat. ut Virgilius.' Mihi sacra parari. 3. . Coactus tua voluntate. J Haec est ascuario. ille enim excusat per impru-

ae..tiam : hie arguit voluntatem. hoc crgo dixit; Eo gravius , quod nullo cogenie peccasti. 6. Cur me enecas J Excrucias. 7. Instare , suadere. orare. J Ouia dixit, instare , suadere, orare , non pius dicere pollet , quando nihil potest elle. Davuit J Davus, cum admiratione pronuntiandum. Interturbat J Deetat& hic,ut Davus diceret: sed plus intulit,

interturbat. Et ιnter, modo non medio.

criter significat:est enim adauctiva particula : ut interfectus. interemptus. Modo ps. ut ἐ- hune inter fluvio Dberinus amae Vorticibus rapidis .ismulta favus arena

In mare prorumpit. --i

Nescio. J Quia irascitur Davo, dixit Nescio: alioquin scit.

o. Nisi mihi Gossatis sciofui seiraui. JDecit, quia . ut sit, nisi quia. i. Factum es hoc. J Non quod non credat, interrogat: sed quod increpet. i. At tibi DI. J At, principium intcrepationi aptum. ut Virgilius dAt tibi pro scelere. -- ,- Et Horatius e

At ὀ deorum qui quis in coelo regis

Terraή ,-humanum genus.

3. Eho, die mihi. J Eho , interiectio

est intentionem audientis expolcens.

Dic mihi. J Semper Todie mihi, injurio:

sum est: ut Virgilius, Dic mihi Damoeta , cuium pecus r . 2 od, nisi hoc consium . darent lCum aio Me pronuntiandum est. ideo coniectum dixit. s. Deceptus sumi J Concessio. scio. JT. Scio, non ad deceptionem,sed ad defatigationem reddit. ergo cum εἰρωνεί

6. Hac non successit. J Deest, quod conabamur e de proprie de bono sic dicitur. Alia ametemur via. J vel adoriemur. id est, enitemur Adorari proprie dicit ut repente ex insidiis aliquem invadere. si. Hoc tibi pro servitio debeo. J Mι--λη ρικύς vel μετωνυμικαῖς, Servitium pro servitute posuit: ut,

Servitio enixe tulimus.

si. Conari manibus , pedibus, noctesqueue diei. J Ad id intulit, quod ait supra,

Quem ego cudo manibus, pedibusque obni-

607쪽

IN TERENTIUM.

xe omnia facturum. Et accusativo casusne interna intolle significat, Noctes O dies. Manibus. pidibus. J Vocολμύς. s . Prater stem evἡnit. J Evinit . productum magis: quia hoc perpetuo non vult Pamp h ilo acc idere. Ergo evἡnit,non

autem evenit media correpta.

1 s. Parnm succedit quod ago. J Si no- situm est, ouacia praebere : at nostrum non est,mrtunam poste praestare. Et bene , succedit ..ut quod agimus, ostendat successus esse fortunae. Parum succedit

quod ago. J Utilis sententia pro sapiente

contra fortunam. Sedulo .l Id est,ex animo & sine dolo. Me missum face. J Id est,

noli uti opera mea. 17. Resiitue , in quem me accepissi . Deum. J Sensus hic est, Omnia mihi integra & salva redde, qualia tibi tradidi consulturo , vel qui uri nihil promisissem patri. 18. Hemi st, mane. J Hoc quasi inci- pientis, demonstrantisque, aliquid novi se invenisse. sq. Nihil ad te. J Haec enim ad cogitantem nihil pertinere oportuit. Nunci.

ne rimums J Prodent e. Auam hoc tibi inventum dabo. J Consilium scilicet, quo in pristinum locum restituaris.

IN SCENAM SECUNDAM

ACTUS E ARTI.

7Am . ubi ubi erit. J In scena hae. -

Rauratio est adhortationu Pamphili per M sidem. Opus es enim exhortara rursus dolescentem .na sub patris oppreson/ stan-

satur.

r. Iam . ubi ubi erit. J opportune rursus aestuante Pamphilo , amicae mentio objicitur per Mysiden , ne succumbat ad nuptias patri, quamvis promiserit patri seducturum confusem. adversus quam dissicultatem , quia ipsius persona non sussicit, id agit, ut ad Glycerium modo adducat Pamphilum: cujus affectum excitat, non ex eo solum , quod eum puel-Ia vocat: sed etiam quod desiderat eum videre. Vbi ubi erit. J Vbi ubi, in prima

parte vim suam tenet, in posteriore productionem: & est quemadmodum ut ut, qua qua, unde unde: Pro ubicunque, utcunque, quacunque, undecunque. Iam,

ubi tibi erit, inventum tibi curabo. J Non solum se adducturam promisit , sed Zetempus addidit. Et bene tibi , quasi

amanti,

1. Anime mi. J Mollis oratio & sc inca , multis implicata blandimentis.Ait

enim, Tu modo .animemι. AII, pro meus.

s. Hoc malum. J Amor meus, aut Glycerii stolicitudo , quam nescire oportuit nuptias. Inιegrascit. J Integratur, quod ad integrum redit, quod repetitur, quod instauratur. Virgilius. - ramoque sedens miserabile earmen

Integrat. . '

s. Soreιtarier. J Perturbari. . Lued mihi apparari. J Apparari, ad horrorem & timorem refertur: R dativo casui subjunctum, cladem & perniciem significat. ut Vιrgilius, - Mihi sacra parari.

excitus, comprimit Charinum , ne fomenta iracundiae Pamphilo praeberet.

Aut, si poenitet te , quantum hic sua spolite insanit. Si hic non insanii satis. JEἰνονεια est , laxis ad mitigandum Pamphilum. io. Ea res est. J Id est, nuptias apparari sensit. M s. J Asueveratio est, si nomine ejus incipias, cum quo loqueris.

Ir. Per omnes tibi adiuro deos.J Adctiva particula est : ut admirabiliter, valde mirabiliter. Adjura. J Et hoc superest, amisia fide ut adjurandum sit. Ii. omnes homines. J Mira verecundia: emnes homines maluit dicere, iit in his quoque parentes significaret,quam aperte dicere patrem, cujus metu promisit nuptias. & est contra illud , Sed vim ut quem ferre. Omnes homines. J Ita dixit de uno, hoc est, patre, Omnes homines e ut idem alibi , O coelum, ὀ terra, ὀ maria Neptuni. Nunquid & coelum Neptuni est 3 non utique: sed omnia hac maria voluit esse. ut Virgilius. Omnia vel medium fiant mare. 13. Contigit. J Qtad vix evenit, eontigisse dicitur. Conveniunt mores. J Recte: de id quod matrimonium firmat. Valeant.JHoc est, abeant,recedant di 'uia dediscedentibus & mortuis, valedicitur. ut Virgilrtis, salve aternum mihi maxime Pacta.

608쪽

Eremumque vale.

Vel potius --, cum male

optaturus esset,considerato Patre,

δερως locutus est: & non dixit, quod

intenderat, pereant. . Et attende quam moderate pluraliter dixerit, cum signi. ficaret patrem. J Renuntiationis & imprecationis est verbum. . Hanc nisi mors , mihi adimet nemo. JEtsi valeant, hanc, nisi mors,n mo adi . mei. Concessio hic est, hoc enim per concessionem dicitur. Hane . nisi mors . mihi adimet nemo. J Perse Ierat, ne dicat, pater: pro , Non adimet pater.

is. Resipso. J Spiritum revocat sensus, Magis τι rum.J Aut muti verum,aut verius 'dicimus. I6. Vt ne pater. J Vt ne, pro ne non.

Perme 'thle. J Stetisse, hoc est, esse. ut

Virgil. - desertaque montis Stat domus. - Aliter , plenum est. ut idem,

stant o juniperi, oheastanea hirsuta.

Aliter horret. ut, Stant lumina flamma. Et Lucilius,

Stat sentibus fundus. Parme fletisse. J Hoc est, per me factumesile, ne fierent nuptiae. 39. Miseraque , atque ego. J Bene , atque ego: quia hic amore vexatur. Et intulit Nam volebat Pamphilus sibi dici, & fortis : quod illi tamen mox dicetur. Hic igitur aliter respondet, atque interrogat Pamphilus, ideo quod videat impossibiile este , palam resiltere

parenti.

io. Scio quid conere. J Sensus est. Scio quidem quid coneris : sed an esticere possis, nescio. Stro qui ἀ conere. J Si Pam.

phili est persena, cum M tale dicitur: si Charini, simplex laudatio est. sed si Pamphili est. hoc significat quod supra,

Ex unis geminati mihi conficies nuptias.

Sed non esse personam Pamphili, ex subjectis ostenditur.

LI. Hule, non tibi habeo, ne erres. J De terret etiam nunc Charintim, ut& ipse adjuvet Davum,nePamphilo nubat Philumena. Et eodem sensu utitur Davus advertum Charinum , quo supra: quasi necesse sit, si huic non dat, te illam uxo-xem ducere. Hule . non tibi habeo, ne er

m.JVelut etiam pro se Charinus sentiae,

hoc dicit. Veluti blent servi contum ciores adversum amicum domini, quia nuper a Charino accusatus est: vel quia, &quid dicat non habet, & videt tacendum non esse.

2MSat habeo. J Quia dilatio facti est. Vi sit fatii. J Vt, pro ne non.

z . Ne vacuum esse me. J Ne, pro nedum. aut adverbium est prohibentis : ut sit, ne non. Sallusιus secundo libro, Ne illa tauro paria sint . pro nedum. i . protriae hinc vos amolimini. J Amoliri dicuntur ea, quaecum magna dissicultate & n olimine summoventur ectolluntur e medio. sie dixit quasi odios

& molesto. Discedere dicitur, qui facile abit e medio: Amolitur,qui vix recedit. Proinde hinc vos amolimini. J Molestiunimpedimentum ex rei magnituline jacentis in medio , de ideo impedientibus se dixit . Amoliminι hine, non, abite Proinde hinc vos amolimini. J Spe injecta, etiam domino imperat servus callidus. Nam mih . ov. J Utrum hoc vere dicit, an fingit, qui adhuc consilium non invenit quod narrare possit. is Hane. J Glycerium scilicet. Sc cum miseratione puellae, hanc. hinc tragii t J Ut tarditatem discedentis ostendat. Agere se enim de tardi & tristes dicuntur. Sic Virgilius, Amissis remis atque ordine debilis uno. Irrisam sine honore ratem Sergesitas age

bat.

Idem alibi: Ecce gubernator sese Palinurus agebat. Suo hine te agis J Admonitio discedentis, ut solet. nam a quo di scedere desideramus, admonemus eum quo vadat, vel

quo eat. Id facere per interrogationem admonet Davus Charinum , ut ipse abia cedat Charinus, qui nunc ultimus remanet. Vera an vis dicam. J Pro initio sed enarrationis hoc sumimus. Ac sic respondet Charinus, tanquam qui intelligat, non dicere velle Davum quo eat: sed id agere, ut abscedat.16. Narrationis incipit mihi initium. JNarrationis, scilicet, quo eat. quia, Verum vis dicam, velut prooemium narraturi est. Luid me fiet. J Quid igitur 3 inquit. quid de me fiet Ab eo hoc, quasi 1jocante, pronuntiandum est. nam ue illi

609쪽

IN TERENTIUM.

imprudens respondet. iidmefet J Demulumena ducenda. x Eho tu impudens. J Proprie Chari. no dixit impudens. ac si inibi ita & multa poscenti. quippe qui & sponsam alienam petere ausus sit,& non satis habeat, per Davum sibi moram praestitam Pamphili nuptiarum. Quod tibι dieculam addo. J Dieculam , horam. Sc est μα. Dieculam hoc est, tempusculum :α sumitur ab eo , quod est haec dies. Die cula . mora, de quasi parva dies. δc diecu Iam, in qua scilicet ambias, quantum po . teris, ad ducendam Philumenam. vult enim se Davus adjuvari pet Charinum& Byrrhiam. 18 Promoveo. J Differo. Pro reo nuptia Q Memoriter Davus.scit enim illumnis verbis petisse, Saltem aliquot dies profer. dum proficiscar aliquo. ne videam. cujus tei oblitus Charinus, etiam ut ducat uxorem, petit. 19. Ridiculum. J Deest, homivem. 3o. Age, veniam. Vix concedentis, vix consentientis est, Age , veniam. 3I. Dum exeo. J A Glycerio scilicet

IN SCENAM TERTIAM

- Ihilne esse proprium cuiquam tJ Hac λου scena administrationem doli habet quo fit ut deterreatur Chremes filiamsuam Pamphilo dare. Et vide non mimmm par- res in hae comoedia MUdi attribui . hores , persona foeminea r sva hae personatis

viris agitur, ut apud Ueteres,sυι per mulierem , ut nunc videmius.

I. Nihilne. J Ne, adverbium percunctantis. Nihilne esse proprium cuiquam. JOmne quod habemus , aut mutuum est, aut proprium. Ergo proprium , perpetuum : ut Virgilius.

Propria hae si dona Dioni. Ergo nihil nobis proprium esse retest.

quod enim non fuit , nec esse quidem Poteli. aut quod eripi potest, non est nostrum o nisi illa quae eripi non poC sint , ut sapientia, justitia , prudentia :quae Qrtuna neque dare , neque eripere cuiquam potest. Et simul hoc ipsum &a re, & a persena hic ostendit. A re, Ni .hitur 6se propriAm' A persona,Cu ruam.

Proprium . perpetuum, non tempor. Iaac mutuum. DI stram fidem ' l Ad mirati tis adverbium cum exclamatio ι .e. Fidem dixit opem & auxilium : ut, Tyrrhenamque faem. i. Summum bonum esse. J Mire, pro pleno. Et neutro extulit . Amicum, maiorem .vi Mm. l Amicu . animi eli: Amator vero , corporis . non

enim continuo amator est , qui bene vult. ut, Dido amavit quidem AEneam: sed non & amica fuit, quae ait, Non potui aυulsum Δυellere corpus, o undis Da gere. Et item Catulgus, Cogit amare magis sed bene velle mi ur. Et est hic ossicium de blandimentum. Auratotelia de vitum dixit ad discretionem : ut per ea quae enumerat, mari tum ostenderet. . Paratum .l Paratum dixit ad omnes assectus , quicunque de proximo esse possunt,& maxime ad Homericam sententiam respexit:

ς μυί ς. Verum ex eo. J Id est , Pamphilo. Nune misera quem capit Alorem 'l Cum admiratione pronuntiat quem , de cum exclamatione quadam. s. D Ioram. J-distinxit probe: Se post intulit separatim quod sequitur, Faetis hie plus mali est, in dolore & metu scilicet amittendi, quam illii boni. in voluntate retinendi. Facile hic plus mali est. quam i Pic boni. J Facile, adverbium confirmantis est, tu cst, liquido Se manifesto. Veteres dicebant facite . pro cello. Ut Cicero , Illi tu civitatis facile princvs. Facile hieplus mali s.l Plus mali. in dolore de metu, ut diximus. iam illic boni.J In summo bono. Dicit enim,ex bonis. quae bona existimamus , plus nos mali capere,cum aut amissuros nos credimus, aut amittamus : quam boni,cum

habemus, Quam illic bani. J Id est, in

amico , amatore , Sc viro.

6. Mi homo . quid istu obsecros ti ΕαMysidis verbis, quid Davus faciat, de-nio nitratur. Quid istuc obsiecro est ρJ Involutum puerum portabat Davus : Ec

610쪽

ideo dicit mulier, sue obsecro G 'Tum ille evolvit puerum , & prosc x. quem postquam expedivit, tum illa di ix, zuo poram pi crum 'T. M sis. nune epus Haec scena actuoia est. magis enim in gestu, quam in Oratione csi constituta. MVι , nunc opiis p. J Properantis & impense agentis Davi verba monstrantur.

s. Expromtra. J In medium prolata.

M moria atque astitiad Memoriarur praecepta Davi retineat. Astutia , ad agen-ἀum strenue quae imperet. Memoria. JSimpliciter magis , ut memor sit Davi praeccptorum. Et memoria, modo Pro

intelligentia. ut m Uiltus . Inflamm tamen immemores.

II. Ex ara hinc sume verbenam tibi. J Exara , scilicet Apollinis , quem δήλιον Menandιν vocat, aut quod Apollini comoedia dicata est : in cujus honorem

aram colastituebant, comoediam celebrantes. Apollini ergo comoedia, Libero patri tragoedia. Atime vel benas tibι.J

Verbena quasi herbene, redimicula sunt ararum. Tibi. J To tibi, quasi gestuniuendam & motum stomachantis ha- et: ut alibi, Luid vis tibi t Et tibi sume,

dixit: non tibi substerne. Exarasume verbenas.J Verbena,sunt omnes herbae frondesque sellae ad aras coronandas vel Omnes lierbae frondesque ex aliquo loco puro decerptae. Verbena autem dictae, quasi herbena. sic Menander ΚΟΔεξ IAC

ix. Suamobrem id tute non Iaeis ρ J Tu. te tunc dicitur, cum pronomen ad eam revocatur potibnam , a qlia sumitur. ut

verbi gratia, cum dicimus , Tn Ieg. ille nobis respondeat, Cur tute non legis yi 3. Fufia . si forte opus sit ad herum ju.sendum mihi. J Sic locutus est, ut explicari atque intelligi non pollit. aut enim deest jus , ut sit 3urandum Pro jusjurandum aut sui vulgo dicituri iuramentum. Et usu ist ili. m rem: non opus es illa re. i . Vt liquido pes m. J Liquido, pure de manifeste. Nam quae sunt pura & desecata, liquida sunt. I s. Nova nune relligis. J Bene. 3uηurandum metuere servum, monstri sinitie cii. Nola retrigio. J In servo , & subirta. N a nunc restigio. J Servum nolle

mentiri, nova religio est. Cia . t porrigentis est manum.16. Porro intestigas. J Porro, modo adverbium est ordinis : alias temporis. I7. Sponsa pater antervenit. J Mire non

dixit, Chremes: ne quum dixisset, quis Chremes ὶ rursus hic responderet, sponsae pater. & non temere hoc facit poetanam promiserat se rediturum domum

Chremes, Domum modo ibo. At parentur , dicam : atqMe huc renuntio.

18. 22ο primum intenderam. J Uerbum a venatoribus translatum, qui retia intendunt ad seras captandas. Quia ergo parat Chremem & Simonem fallere, intenderam dixit. Vela sagittis atque arcu. 13. Nescio quid narres. J Bene narres. Narrare enim aliena, & quae nobis non sunt neces laria, dicimus. Ego quoque. lBene ait quorue quia & Chremes venie

bat.

io. Tu ut subservias. J Recte, ut se

servias , dixit. non enim tantum loquitur Mysis, quantum Davus. LI. Orationi, utcumque optu sit verbis. JTuis verbis orationi meae. Plura enim loquetur Davus, inde orationi dixit. illa

subsequetur, ideo verbis. Vide. J Cauta esto, intellige, specta. 23. Aut tu plus vides. J Si sapis, intelligis.1 . Remorer commodum. J Remorer, retariem , retineam. Remorara a remora pisce minutissimo,qui naves retinetaram Graece εχνηις vocatur.

IN SCENAM HARTAM

Evertor. J Adest nune irae Chremεr, cujus causa scena fraudibus inpructa est, ne promi a compleat nuptias.

2. Vt jubeam arcessi. J Recte iubeam: quia summa potestas nuptiarum in Patre puellae est. Sed quid hoe t J Non in ict- rogantis, sed mirantis & non intelligentis est. & apparet cum non oculis prius, quam corporis offensu puerum sensisse latent m.

. Puer hercle s. J Ornativa particula est H/reti. Attilier. J Magis quam Mysis. Vbi trie est. J Da vum quaeri t, qui nunc abscessit, ut dc ipse de soro venire videatur.

SEARCH

MENU NAVIGATION