P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

631쪽

ne leniatur injuria tacita Phaedriae.

Ego eum ibo. quocum uno tune rem

haribam hostile. J Totum dixit, de quod hospitem, α quod rem habebat. Et bene tune. & non nune. Nam nunc, cum duobus .mo cum uno tunc rem habebam. JId est, consuetudinem, amoIem. Ho-θii . J Id est, Attico . Abii hue. J Rhodo Athenas scilicet. mi mihi reliquit hae,

ua habeo. omnisqHoc ideo , ne tantunem obsequii exigat Phaedria. Ideo contra Parmeno.

t. Vtrumque hae falsum est : e ei. JIpse e xponit Me utrumque quid dicat. &contrauicendum est, quia praesens amator gTavat ut hoc dicto. 2. Neque tu uno eras contenta.J Quippe qui admiseris militem. Nequa Iolus dit .l Quippe quia non omnia tua illius

fuere mortui.

3. Nam hic quoque. J Δμ 3κύς.

non Phaedria, sed hie dixit. tangens illum , & quasi invito illo hoc exprobrat.

Bonam magnamque partem ad te attulit. JHaec dicuntur : ut Abste petere opsere. An potius bonam spe .cie, magi am quantitate: & nuit diicie. tive dictum est: nam alias bonam, pro magna & multa accipimus. - . Ita est. J Non erat negandum, quod dixit Parmeno meretrici satisface. re cupienti , & non tacenti culpam in conscientiaene. 6. Te interea loci cognovi. J oratorie priorem amatorem facit militem, quam Phaedriam. Nam posterius dicit hunc cognitum per absentiam militis. Ergo cum militi Phaedria rivalis superductus sit, consequens est ut miles queri debuerit , non Phaedria: & propterea nihil peccatum , si ordine servato miles vite. positus fuerit amatori postmodum cognito & hoc sine puella , de munerum caiisa , multum pro milite contra Phaedriam valet. Sed vide meretricem, quia

rem dixit perurentem , quot & qualia blandimenta subjicit , dicendo, Tute scis pos ita . quam intimum habeam te,

sec., . T. Cognovi. J Proprie cognovi. Tute

oc ad narrationem non pertinet. . . Et mea consilia ut tibi credam

omnia. J Ex praesenti actu sumpsit argumentum, quod eum nunc tanquam consultorem adhibuerit. Et bene Credam.

secundum illud , Potin' est hie latera x q. Ne Me quidem. J Id est, hoc quoque salsum est. Dubiumna id esti Monon taciturum scilicet. so. Hoc agite. J Pro adverbio corripientis est positum: aut certe pro adhortatione audientiae praebendae. Sic Plautus, Hoe agite sutiis Lyectatores. Et convenit velut nutu audientiam significantis,3c gestu hoe ipsum adjuvari. Hoc agite . id est, illud desinite, & I c attendite. st. Nuper. J Ut adhuc amore flagrare videatur, addidit nuper. Aliquantum ad rem est avidior.J Vultu accommolato ad reprehensionem pronuntiandum est. Ad rem avidior.J Proprie avidior. Et rem Pecuniam modo dicit. si. Is ubi haneforma.J Ex aliena persona vult ostendere praeter assecium,quan- ti sibi aestimanda sit: & quanto munere miles Phaedriae meruerat anteponi.

13. Et fibui seire. J Vetusta

Pretium sperans. J Deest magnum. ut, stabulo frenos audire sonantes.s . Produciti vendit. J Proprie. Nam produci res Venales dicuntur. Pro tit ruendit. J Haec celeritas vendibilem indicat mercem. Fortefortuna Q Id est, bona

fortuna.

ss. Hic meus amicus. J Quia locus enmeritorum , non tam miles , sed meus amicus. Vide enim quid sequatur: Emit. inquit, eam dono mihi, imprudens harum rerum. Hic ostenditur quam avidus id faceret , si rem penitus nostet. Simul etiam ostenditur quanta secreta dicat Phaedriae : utpote quae rivalis nesciat.1ς. Imprudens harum rerum . ignarusque omnium. J Prudentia, naturalis estisnarit- , extrinsecus venit. Imprudens .

per sic : Ignarus, per alios. Hoc est , qui nec suspicatus sit, neque ex aliquo audierit.

1 . Postquam sensit me tecum quoque rem habere.J Non dictum, sed quasi coe-

latum. Sensit me tunc qηoque rem habere. IMagno pondere dixit, tecum quoque rian uam irascendi justa magis sit causa militi, quam Phaedriae. Nam sinsit, Scircum, id quorne , hoc significat. Am

TERENTI U M

632쪽

aN TERENTIUM.

r. p. -- hine est abrepia , eduxit 'ter pro suo. J Vide sos Mν cum odio

indu i , di depravatam pronuntiatione: ita ut & οιώιο λe m non vita rentur de indusitia, Parvula hine es abrepta . e uxit mater pro sua , soror est . 78. HLe n ne verba. J Id est, salia dicta. Hue redeunt. J Ut excludar. go. Nisi illum p amas , quam Repudiatis causis , quas illa attulerat, per derivationem cauta: hic aliud dicit eme cur repellatur. Et istam nune times qua advecta est.' Adeo, inquit, amas mi litem, ut etiam invideas si quam ama

verit.

nomachantis amatoris.

8 . te erra aliMdselicitat i J Quid est , inquit, si hoc non est Num simille dona dat Iam quasi

quaeuiones tractantur e sed ille munus advexit. Nuneubi menin bonignitatem.

Possunt enim dona dari, sed exigua, a atminus liberaliter : & ideo mentionem benignitatis adjecit. Nuncubι meam benignitatem. J Sed ille benignus est Munexbi. numquid alicubi. Aut si legimus, erit adverbium temporis : ut sit ubi, quo in loco, qua in te. Nun tibi meam benignitatem 4 Intelligit se & dona

obtulisse , & id benigne cepe fecisse.

nam plerumque ingrata dona sunt, in suibus benignitas non apparet: quae aut in quantitate rerum est, aut in facilitate praestantis. 8 . Claudier J Claudi. claudicare. Sactustius, Neque enim iraetorantia claudit res. dc . Nibubocordia claudebat. 8s. Nonne ubi mihi dixti cupere re. 4Plus dixit , ubi dixti cupere te: quam ridiceret , fecisti ut emerem. Plus est

enim id pristitisse, quod qui acceperit,

non ausus fuerit postulare. Cupere te. JVult rem parvi pretii, ex illius cupiditate & suo labore perpendi. Ex AEthiopia. J Non .aethiopillam : sed honestius

.ae Aihiopia. 86. Relictis rebus omnibus . quosivi r JHaec jam omnia in beneficiis considerari solent.

. 7. Id sui I J Vide quemadmodum

exhibeat , atque aerumnas sibi dii ilium munerum dicat imposuiste i in re tricem Ex AEthiophia ancillulam, inquit, dixti te cupere O ud ego seci in re coeli, de sella, ac pene Orbis alterius 8 quaesivi.

non enim in promptu erat. Dein cic,non

petisti. sed dixisti: nec velle te, sed cupe. re: non nigram , sed ex IE hiopia : nec dedi, sed relictis rebus omnibus quaesivi. Quid hie non exquisitum quia non ita expressum , ut ni nil addi possit Eunuchum porro velle. J Eunuchos a Persis institutos putant ex captivis. Λ Babylo .niis enim Hellanicus author est id habuisse. Eunuchum porro dixti vesie te J vi de quemadmodum ut majus faciat quod praeititit, non semel imputat duo man

lam , quia haec AEthiopia. hunc, quias Iae his reginae utuntur. Quid sale Thaidirimatis Adit i aeuia sola uium urbis regina. J varie Eunuchum dixit , & intulit

Si quisquam est, qui placera se gulae

bonis Quam plurimis . o minime multor

iauere t

In hu ροὸta his nomen profitetur suum.

Regina. J Id est , divites. sed

κιννον est Quia sola utuntur hu regina. INota, quum Eunuchum in singulari numero praeposuerit, his subjunxisse. ieahu non ad Eunuchum retulit, sed ad delicias , aut quid tale: quia ibis utuntur hujusinodi deliciis servitiisque reginae. Et oratorie hic subdidit, 'uod in ancillula praetermisit. quia nulla AEthiopissa honesta dici potuit et regina. modo divites dicit. ut in Phormione , Regem me esse oportuit. Repperi. J Plus est quam emi. Et vide quam propriis & amplissimis verbis usus est . quia de ancillam ex AEthiopia , & Eunuchum t quo solae utuntur reginae. illam quaesivi, de hunc repperim euuum enim horum facile ρο- situm erat.

633쪽

sq. mrἰ mἰ u viginti pro ambobus δε- di. J Recentiora beneficia graviora adversum ingratos sunt. Ergo a tempore inducitur exprobratio. Pre ambobus δε- di. J Melius amborum pretium dixit, quam ut separatim diceret, quanto em tit ancillulam nigram : de qua mox dicetur, Hic μnt tres msna. Nam con stat Eunuchum solum emptum esse minis viginti, ut ipse Parmeno confitebitur leni. so. Tanun eontemptus a bs te. J Et hoc servatur in beneficiis. Nam maiora sunt cessantibus meritis eorum, quibus praestantur.

' I. Ob hae facta abs t. J Sie

Virgilius, nos munera templis

2Min. luis ferimus, famamque fove

mus inanem.

Et Vel qum tulit , cum interrogatione aut cum increpatione proferri potest.

Ob ha facta abs te stιmor. J Hic duplex

.est pronuntiatio : vel per invidiosam prolationem , vel per interrogationem. Et melius hoc modo , quam interrogative profertur : hic enim est

multo gravior illo J Hoc adverbium consentire incipientis est. & est ιλλέψις : deest enim remoramur , aut quid tale. 91. Cupio abducere. J Ab cere dixit ,

tanquam ab stulto: nec per verum meritum , scd per fraudem. Cicero. Pre vim atque dolum abducta ab Rhodio tibisine. Atque hae re arbitror. J Non dicit qua, hoc est, ex te. Veruntamen scit mere. rix, contentione quaedam negari Ergo fingit se vinci , ut adolescentem molliat: & ipsa cedit, ut & ille remittat pertinaciam. Potius quam te inimicum hab am, Deiam ut jussem. J Hoc totum loquitur, tanquam magis ipsa amet Phaedriam , quam ab illo ametur. Te inimi tim ha-boam. J Huic contrarium est, Vt te amicum h am. Faciam ut tu seris. J Nee voluntate , nec vultu coniciatientis hoc meretrix agit: sed calliderentat Omnia.

Nam quia persistendo non perficit quod

expec labat, docet Phaedriam etiam ipsum negligentius nesare quod poscitur.

α adeo hoc subtile cri, ut statim impe-

traverit. Pervulgatum est enim, Quod summa vi defenderis , quum extorqueretur, hoc idem postmodum remitteremittenti.

ys. Vtinam istu verbum. J Et illiu ver bum . pro tota sementia. νι rbum pro dicto. Sed proprie αἰξιωμα , id est , sententia vel enuntiatio, quae uno ligatur de altringitur verbo , verbum a veteribus dicebatur. Ex an in is , AEc vere diceres. JCerte , quia est qui ea animo dicat, fialat

tamen.

96. Potius quam te inimicum habeam. JTantum in animum Phaedriae hoc descendit , ut etiam repetat quod amica dixerat adulando. y . Siticere dici , quidvis possem n peti. J Sincerum . purum , sine suco , de simplex : ut mel sine cera. Bene ergo, ut mel, blandimentum meretricis dulce fatetur, sed nesat esse sincerum. y8. Labascit. J Omnia inchoativa trisyllaba, sere media producta enuntiantur. Uraus uno verbo quam cito λ J Luametro ait, qui illum talia lacu multa vinci crediderat posse. Pius factum est : uno victus est verbo, & cito. rictus uno verisbod Vι inam istuc verbum. Et uno verbo. ut diximus, sic accipe: ut verbum dictum intelligas, quod verbo complectitur, E completae sententi* pronuntiationem , quod αρiω nominabatur. 9'. Ego non ex animo misera dira ρ JOuod tensit multum valuisse, lim Thais

inculcat animo amrci sui. Et ego, vide quanta significet. Convenit linc pronomen blande multa exprobranti: ut Πιrgilius. Menefugis am Ioco rim voluisti. J Contra illud refertur , quod ait. Phaedria , Nonne, ubi mihi di ιι cupere te ex AEthiopia anti tam . relictis rebus omnibus qua imi r Sed hoe vehementius& di tertius. Quam ioco rem voluist. Non munus, inquit, sed quod plus est,rem. dc non serio, sed joco. A facilitate praestantis. Et voluisti . non etiam dixisti. Mirandum obsequium , ex voto animi pendens. Non expectat imperium : ne voluptati mora fit, dum jubetur. Tum illud quod ait, pers ceris e nonne Pondus hoc verbi dc potentiam Phaedriae circa amicam, de illius obsequium vehemens dc reruin e cultatem quae ex-

634쪽

IN TERENTIUM.

tortae sint, monstrat, atque omnem Obterat querelam Phaedriae :ior. ι e. rare neoueo hoc abs te. JTu & joco, & non petilli, cum persecC

ris tamenat ego hoc impetrare non Possum.

Iot. Saltem ut coneedas selum. J Argute additum saltem Se serum. Et bene , ωu- da , ut voluntatis sit: sic enim dixit siu-Pra, Sine illum priores partes hoste aliquot dies apud me obtinere. o 3. Verum ne fani si viginti dies. JFacete biduum decuplavit : & linies quia ex eadem ratione iunt viginti, exua duo , de ex qua viginti , ducenti ruo millia , & uc deinceps. Io . Profecto non plus biduum . aut. JAMMω m secutida. ios. Hoc modo sine te exorem. J Novenunc, non De te exorem o sed te exorem. Hoe absolute.

oportet. 1ed quod vis dicendo, multum addidit obsequio suo. Murito amo te. J

Bene amoris mentionem ad auferen

dam suspicionem contemptus I)haedriae fecit. Bene facis.J In consuetudinem venit, Bene facis . de benefecisti, non j dicantis esse , sed gratias agentis. io . Rus ibo. J Et hoc amatorium est, odisse urbem sine amica . Nec dixit, Ibi ero: sed, Ibi hoc me macerabo biiuum. Pronuntiandum est biduum . ac si dixisset biennio. io 8. Ita suere certum est. J Ex his apparet verbis , quam sibi aitiator hoc ae .gre imperet. Mos gerendus est Thaidi. JCum pronuntiatione & gestu: ut ostendat, quae vis amoris sit, ut Thaidi mos

geratur.

ioy. Hue De tyi adducantur. J Eunu. chus de ancilla, figurate Iri: sed praevalet genus masculinum. Adducantur, pro ad cito eos. Et bene adjectum est, ne dilatis ob retentionem muneribus, non

procederet actus fabulae, & simul quia absentia Phaedriae opus est, dum per

Chaeream ludificatur meretrix. iio. In hoc biduum Thais vati. J Nune mala abscessum significat , non saluta. tionem : nam si mera salutatio est, bi. duo solum amicam valere optat. Sed Praescribere conatur , quanto tempore

abfuturus sit de simul ostendit, quam in

le. J Accusativo utens casu expressit amatoris impatientiam : Bι iam dicens, praetcripsit de tempore. Et vale. ni o rem vim habet ex dolore discedentis, quam obsequio tautantis.

III. Et tu . numiuid vis aliud tJ Vati subaudiendum salutatorium. Et iii bintelligendum est post osculuna dici,Numquid mis aliud quasi recte factum. I ii. Cum milite isto. J Isio bene additum , quasi odiolis 1 ut alibi, Iam vers

mitte Demea , tuam istam iracuniam. Et

Virgil. Aut quid petu ims t Haec enim pronomina, spernentis sunt, odiumque monitrantis. Prasens . absens. J Kακο-

est amore uesiderium.1I . MeΡmnies. me expectos. J Eπαντ- γ prima. Cum amare & desiderate sit Voluntatis, atque etiamnuna obsequi irsomniare, satis amatorie dictum est. ii s. Me speres. J Cum me expecter, jam dixerit: quid sibi vult iterum I res 'Inter spem Se expectationem hoc interest: quin expectatio . certorum est et

spes vero, incertorum. Et expellatι o. pro

pinquarum rerum: Vpes longinquarum. Et Expectatio, destinat tempus : ηει. non destinat. An mesteres idem facere. id est. de te cogitare. ut sit Dres,credaset ut statim in subditis invenies: Nam us' remsφευ iam prop/modum reperisse Eal Septimus casus me. Mecum tot sis. J Toto animo. Nam illam nunc animum vult esse, non corpus. Sc simul quod ipse ab ejus corpore paritur: id vult militi ejus mente contingere , tanquam penitus exclusb ab amica. II 6. Quando ego sum tuus. J Animus scilicet.

Recte Thais nunc partem argumenti exequitur incitam apud Phaedriam, PIO-pter praesentiam servir quem poeta vult ita nescite , ut audeat ad vitiandam viringinem subornare Chaeream.

me iudicet. J Hic Terentius ostendit vi tutis suae hoc este , ut Pervulgatas rei':

635쪽

nas nove inducat: Ec tamen a contuetudine non recedat: ut puta mei tricem bonam cum facit, capiat tamen & delectet animum spectatoris.

Iio. Neque me finxis falsi quidquam JAut, dixisse debuit dicere. aut abundat falsi aut ideo, quia & vanum aliquid fingi potuit. ut supra, Si vanum, aut Diseum, aut fictum es. III., quemquam ebariorem. J Mellius , quemquam, quasi si dixisset, militem quemquam chariorem. 2uranquam chariorem si meretrix non charum alterum , sed cfariorem negat.

rii. Et quidquid huius feci. J Η mabsolute; aut per λλή γν , ut desit rei. In Hecyra, Ne quid sit hujus ora.

In Heautontimorumeno,

Nihil me istius facturum patri. Virgilius, - aut quid pεtis istii r uidquidhujus. J Rei subaudiendum est

quod eum exclusi foras. I 13. Spero propemodum. J Nove gero, pro credo vel confido. Propemodum ideo, quia hominem quidem novit, sed fratrem esse virginis nondum probavit. Ir . Adeo nobilem. J Adeo , pro nimis positum est, aut pro expletiva particula. I 16. Atque expectabo dum venit. J Futurum actum Tromittere voluit : non

quo aliquis gestus sit expectantis.

IN SCENAM PRIMAM

AC TVs SECUNDI. r. Ac itaut jussi. J Iam amatorium A multiloquium & vaniloquium continet ista actio: nam & repetit quod jam dictum est : α id facit magis dc

odiose nimis., Ah, regii are ' quasi disci I sit.JDeest

vis , vel pergis : ut sit, rogitare pergis Vel te, si ipsum respicit: vel hunc sc ad . versiis hoc dicit: ut sit, Ali , rositare te aut, rogitare hunc 3 Et distinctione interposita, inserendum vultuose, quasi dissicilest id quod mandat. Ita de ineptiam nimiam circa hoc Elliciti amato .ris exprestit: & ostendit, nihil esse saei lius , quam deducere ad meretricem munera : cum contra illud sit dissicilli.

mum, poscenti aliquid non dare. Rogitare t a Subauditur te. Ut sit, mirum est te rogitare , quasi sit dissicile complere quod subes. . AI quid invoire facita possit. J Imvenire, acquirere. Sic Heautontim. Non quεras patri quo modo obsequare i 6 ut servas quod labore invenerit. Nam ideo a praecedenti etiam quassus dicitur.

s. iam hoc peribit. J Deest fariis aut sit, Facile hoc peribit. Quia mihi Ulcarius. J Pro , qua mihi sum carior. Sed. ego dixit abs blate , occurrens huic pronomini quocs. αuin s.ctum dabo. J Fuis pro imo. ut inMeautontim. Luin noti mentiare. 7. Sed numquid aliud inperaae t J In his. servus nihil vult, nisi coactiis facere . propter majorem dominum: sic de alibi, Iubone inquit' responderet ei Chataea,

Cogo atque impero.

g. Munus nostrum emaro verbii. J si κοίς non dixit meum . quasi & Parmenonis sit. Et sum. J Id est, molestum de odiosum : nam hoc signi t sum. s. Ab ea pellito. J Ab da, assi ejus an mo : de non , pessi facito et sed, pellito. io . Tames nustus moneati.J Properat servus carpere vaniloquium domini. Et nuEui , pro non. sic in HecIta, Num dixeris. Plautus in Trinunturio , Nini seredas. Ego rus ibo. J Ethoe jam dictum est: sed ostendit, quam moleste id incipiat Phaedria. it. Censen' posse me obfirmare, pe peti J Arbitraris di xit Censores, qui morum alienorum habent summum arbitrium. Et ideo hunc putant non censere, quia ipsa desiderat fieri. Posse olf mare. se perpeti. J Verba sunt desperantis. non firmare, sed obfirmare : non1 pati, sed perpeti. ix. Tenet J Te quod ait, hane vim habet , ut significet perditum amore Pha driam esse. I . Nam aut jam revertere. J Modo iam, pro statim. Te adigrnt horsum. JHoc est, ad urbem agent. In nia. J Vigiliae. Legitur Ze adiget , ut si insomnia numeri singularis. r . Vt d fatis rusque. Ordo est, unque ut defatiger. Ingratiir ut dormiam.JId est, etiam invitus & coactus. Nam ingratiis, non ultro sgnificat: quia ul

tronea

636쪽

IN TERENTIUM.

tronea grata sunt: ingrata, quae ab inimicis fiunt, ac recusantibus. I 6. Nimis me in algeo. l asse sic veteres, quod nos mihi dicimus. Alibi, Te invulgebant , tibi dabaon V. Tandem non ιν illa ea ream , si sit opus, vel totum triduum ti Sic coepit tanquam aliquid saret dicturus magnificum: non autem est metu προσδευουν :sed vere amator magnum lioc putat. Vetotum triduum l Magna professio virtutis , cum biduo iit opus, triduo posse durare. Et totum trail ιum , dicit universum

triduum, ratωνμοῖς : quasi sit triduum

in multo numero.

is. Vide quid agas. J Sic dicitur magna aggredientibus. Stat sententia. J Et vultu id gestu magis spectabile quod dixit,

sat sententia et vel maxime eo , quod tanto sonitu haec de se promittat Phaedria continuo rediturus: vel potius non accesssurus ad villam : tantum autem erit, quantum temporis opus est ad vitiandam virginem.

1'. Quid hoc morbi s 3 J Excusatio

amoris, quando non cuUa , sed morbus est. Adeon homines immutarier ex amore, ut non e rosias eundim esse tJ More

suo a plurali numero ad singularem se

convertit.

:o. Vt non cognostas eundem esse J Non latent stulti induci adolescentes: de ideo ad amorem retulit miltitiam Phaedriae. 2I. Minus ineptus, magis sex rus.J Nisi enim hoc est et, quid esset quod illum mulier praesertet militi aut quid relinque retur proprium peribnae militis , si & hic stolidus est 3 Magis severus quifru m,

nee mms continens. J Animadverte ut et Terentim mis addere post ivo , potius quam comparativum facere. Nam neque θυι rior, neque continentior, tam valuit dicere, quam m ais horus, de

et1. Hic quirim est parasius Gnatho. JHaec apud Menandrum in Eunucho non sunt , ut ipse proscisus est, parasiti persena dc nutatis : sed de Colato translatae

sint.

ostenditur amaturus Chaerea a siquidem hanc Parmeno ipse miratur. Facie hone-Sic Virgilius e

Et latos oculis asarat honores. Et mox idem : Ita medii ament.honestus. Ni ego me turpiter hodie hic dabo.J Ni dabo, pro dedero. iam ou serus avem coelo deiecit ab alto. 21. Cum meo decrepito hoc Eunucho. JFacete meo, ad parasitum retulit, cum pulchro munere venientem. Et praeparatio est ad ducendum Chaeream potius, quam deformem Eunuchum. Decrepito

hoe Eunucho. J Decripiti sunt dicti, 'uo. tum crepitu & plangore familiae, suerant jam conclamata funera. Hacsuperat

ipsam Thaidim. J Hoc sic accipias , non vituperari Thaidem , sed tanquam dici. Ideo addidit inam, quasi nimiae pulchritudinis. Et bene ip-uem , propter quam datur.

IN SCENAM SECUNDAM

ACTUS SECUNDI. I immortales t homini homo quid ρ Uat'J In hae sona non flans, sed quasi ambulans persena inducitur. Constitit tamen ati quantulum intuens IJe tores. dum secum loquitur. Exprimit autem parasitum , o sub ejus τι rbis corruptoi mores in assentation ιm ostenditi pro

sui ut honsa quoque persena in hujusemodi culpa ini/nta sint i ut abbi. Obsequium amicos . veritas edium parit. a DI immoriales. J Hoc jam mire , Npro seculi ac temporum reprehensione satyrice Terentius , quod apud cunisul tum vocat simplicem parasitus , 5e interuligentem malum. DI immortales. J Admirantis exclamatio cst, cum parasiti gesticulatione. DI immortales t homini homo quid proat J Morata narratio a sententia incipi solet : quae dicitur eae με oror. Homini homo quid pr stat tJ

tesioni. quia sic veteres loquebantur. i. miή interesti J Hoc admirantis est, di ideo sic pronuntiandum. Conuem homin. m. J Convenisse , non vidisse tantum, dia ctiam collocutum

fuissesgnificat. 4. Hominem haud impurum. J Non dixit prodigum, quia hoc ipsum probat:: sed non avarum, non improbum Et sielaudamus eos, in quibus nihil est quod Nn

637쪽

ni nopere efferamus. Meι tici atriis ordini .l Loci , ingenuum : ordinis, pauperem. Illud natalium , hoc fortunae est. Itidem patria qui abligurrerat bona.J Hoc joculari vultu dicitur. Et eleganter ex Periona parasiti non culpatur quod comederit bona. Abligurrerat. J Suavibus escis consumpserat. Nam λιγυροί, est ligurire. de Graeci suave appellant. s. Videos nium. J Quam bene video, postquam dixit convenι. dc tempus mutavit Sc verbum. Sentum, J Horridum. Senium. J Ad horrorem retulit. Squalidum. J Ad serdes. .. rum.J Ad maciem. Pannis annisque obsitum. J Ad vestitum& ad tristitiam: Sed pannis de annis, με λογαs parasitorum sunt. Pannis annisque obsitum. J Vel parasitica vernilitate V. 7 dieiem: vel quia Homerus dixit . AO cν υ κά πρσπὶ ταγεροσκουρο , de est miseriae senium deditum. Unde huic magis tristitia gravitasque displicuit, aliena semper ab omnibus parasitis. Annisque ob ntum. J Ut sentum , dixit ab agro.

o. E id sue ornati, inquam 3J Scire

nos convenit, cum recto casu profertur interrosatio , non esse contumeliosiana.

Ut si dicas . Quis hic homo est i Si autem in obliquo, contemptum significari. ut, Quid hues hominii r quid mulieris i quid ornatus ' id istuc ornati. inruam' i Ornatus . QV μέσων est, ad dedecus 3e ad turpitudinem. Vel simpliciter, hoc accipe , vel Miωνικής. Et ornari , ut senati, antiquus ῖenitivus. God habui, ter idi. J Non dixit, id quod erat, comedi , aut consumpsi. 7. Hem, quo Via s sum J Vel ha. bitum suum, vel corpus ostendens, hoc dicit. Nec quicquam hic, nisi ex media

consuetudine collocatum est. Omnes notime . atque amici deserunt. J Sententiose atque mordaciter in mores.

s. Hie ego i Eum contempsi ρυ me. J Hoc est illud, Homo tamini quid prolat isti Gintelligens t'. Ita ne te parast. J Quam objurgantes: tanquam in illo hi, quod miser est.

yt alibi,

Nam nemo illarum qui quam,scha, . il

le venit.

Suin ita paret se , abs te ut blanditii, suis iam minimo precia, suam votaptate expleat. Et hoc proprie verbum ad exprimendam inhumanitatem de ignaviam iactum est.

Urstes nulla reliquam re Hi tibi ρὶ Sententiose, ad illud quod & Virgilius ait, Ponite θeis bi quisque. Vt stes reliqua in te siet tibi. J Bene quasi qui rem Esortuna acceperit.

Io. Simul consilium cum re amUi r IVirgilius, -- nec si miserum fortuna Sinonem

Finxit; vanum etiam . mendacemque

improba finget. Et Sa stius, Neque fortuna egur quina qua probitatem . industriam . alia ue bo

na. artes neque dare, neque eripere cui

quam potest. Ergo haec interrogatio , increpantis est : nec desiderat responsi nem. Nam consilium in bonis animi ires in potestate fortunae. Ex eodem or-ttim loco I J Ex eadem fortuna. II. L- color, nitor, vestitus, qua habitudo corporis i J Hoc contra illud , πι- δεο sentum , seu lidum, urum , pannis annisque obsitum. Color ergo ad sentum Nitor ad j qualidum : Vesti ius ad pannis anni que obitum d Habitudo corporis, adurum refertur.Qua habitudo est corpori, JPlautus in Epidico, Corpulentior herris . atque habitior.

ii. Omnia habeo. J Ad quod habui . didi. Neque quidquam habra.J Ad mei titiatque ordinis hominem. Omnia habeo. ad indit striam retulit. Neque quidquam h beo. ad fortunae culpam. Et item denuo, sortunae crimen , Cum nihil est. ad suam laudem , Nihild sit tamen. Omηia habra, neque quidquam habeo. J Alterum horum, neutrumve potest cuivis accilere : utrumque nulli. Nihil eum es, nihil dis tamen. J Figura Ut apud Vir

filium a Sequiturque sequentem. Et Cicero, Cum tacent, clamant.13. At ego infelix. J Iam transit 6 suas rata I πὼς το - πυν. At ego i Hix ne ue ridiculus. J Vehement ii ixehus est in te ora de mores Poet4 ,

638쪽

ὐ hae persona : in ova hominem ira .inducit poenitere pronitatis suae, ut se infelicem , non honesium dicat. Er,nonneso sed , non possum. et . Quid tu his rebus errasis feria J Dum

s. Apud stelum prius. J Scilicet cum

es9ent tempora meliora.

I 6. Hoc novum est aucupium. J Vide quid intersit, cum illud ovastum dicat, hoc aucupium: illud de rapientibus, hoc de stultis. Inυeni viam. J Adeo novum est aucupium. a7. Mi genus hominum. J Quia multi sunt hujulmodi, non dixit, homines sunt. sed , est genus hominum. is. Histe ego non paro ma ut rideant. JQuia ille dixerat, Ego infelix neque ridiculus es . neque plagas pati possum. Iy. Sed his ultro arrideo.J Qigd est, his arrideor aut veluti pareo , in est, obsequor: aut veluti dictis delector. Atque arrideo, non sicut in parasitis fieri solet, ut his arrideatur a resibus, quum potius ipsi dictis factisque rideant alienis, hic eide intelligendum , etiam res ipsa indicat ex contrario. Nam quod ait supra,

Nis ego non pa re me ut rideant. hoc E con -

mrio ostendit, quod subjiciat ut ex dieiis. Sed his ultro arrideo. J miro , versa vice. an prior an etiam insuper, hoc est, ultra. Admiror muLJ Plus intulit, quam si laudo dixistet. o. Qui quid .icunt. J Non, quia H-cunt icd , quidquid dicunt, id est, bene vel male. ne vel si interclusa suillet assentatio , se impediar, quod contrarium Jaudaverit. Id rursum si nigant, laudo id quoque.J Praeclare Ter/ntius. quod a Satirico de aliis diceretur, id hic de se di. centem inducit, facetius multo, quam si alliter secisset : scilicet

mores temporum sana tum vitiatos perastemationem , quod sere in plerisque

fabulis. monstrat. Ut etiam in Andria :Nam hoc tempsre obsequium amicos, vertim odium parit. 'Et in Adelphis: -- quodie illi facilem o festivum pu

tant ,

Id non fieri ex vera vita o neque adeo ex AEIuo bono: Sed ex assentando, indulgendo,-Iam siendo. I. Nego quis, nego. J Bene se dixit:

negat de ait contraria iunt. Ut Plautus in Rudente , Vel tu ais . vel tu negas. 11. Is quasius nune est multo uberrimus. J Ouam ille apud seculum prius

fuerat. Et vide quemadmodum illiberalem vitam honestiore nomine primo aucupium . post etiam nomina- vetit. Pon OKAPhC hic inducens. 21. Scitum hercle hominem. J Mite Terentius longae orationi interloquia quaedam adhibet , ut fastidium prolixitatis

evitet , velut nunc Parmeno procul audiens Gnathonem , haec loquitur. a 4. Interea loci. J Duae partes Orationis. cum conjunctae unam fecerint, mutant

accentum.

2s. Concurrunt Icti mi Obυiam. Et multos, ct properos uno verbo Oitendit, Sex adverso ad se sestinantes. Cu- edinarii. J Varro humanarum rerum rNumirius Equitius Cupes , inquit, Aomanius Mactatis , Angulari latrocinio multa Ioca habuerunt infesta. His in exilium ami publicata sunt bona . , ades ubi habitabant diruta oseue ea pecunia stata Deum Penatium ad cata sunt. tibi habitabant. lactis, ubi venirent . ea quaves randi causa in urbem erant allata. Itaque

ab altero Maeldum . ab altero forum Cu-pedinis appellatum est. Cupedinarii.J Omnes qui esculenta & poculenta vendunt, a rebus Cupedinisob alimentum cupedinarii appellantur. Et ipse su ecit, qui accipiendi sunt cupedinarii Lami. J Qui laniant pecora : unde& lanista dicti , qui laniandis praesunt

gladiatoribus. Sic est Macedum a mactandis pecoribus dictum. Piscatores. JQm. recentem piscem praebent. Farto -

, i J Qui infitia & sarcimina faciunt. tarii. J O ii cete , id est, magnos pisces

venditant , & bolonas exercent. Ceta. rit . Lanii. Coqui, Fartores J Aμ νε comicum : in Palliata Romanas rus to . quitur.

Q. Ouibus re salva. J Cum de meoini penderem. Et tentita profueram.J Cum

de alieno nanciscor & expendo. Sale. JExpletivae significationis est. 13. Ad caenam vocant. J Utrum ad

639쪽

emen alvi coenam 3 an ad convivium 'AIυemum gratulantur. J Accusativum catum pro dativo , pro adventur gratu tantur. Et adventus proprie expectato rum, nece ilariorumque dicitur. 29. Ille ubi miser famelleus videt me. JHic Ostendit, quae res coegerit ad ditacendum: od simul vide secundum vulgi opinionem loqui parasitum, miserum& famelicum, hominem honestis moribus praeditum. Iste ubi miser famelleus videt m/. J Vide ut sententiose demon stret malos ex bonis contagione fieri, exemplis in pravum Praevalentibus. Videt mihi hoc prodeste , de discere optat, quod negabat se posse. Tanto honore. JQuia concurrunt, falutant. Fameticus alatne & edendo dictus est, quasi sanie-dicus.

3 o. Tam facile victum quarere. J Quia ad coenam vocant. IB. J Pro tunc. Homo JMite addidit hamo. aut additum supervacue homo. Ut, Donat habere viro decus,

o, tutamen in armis.

D. Vtsibi liceret disicere. J Quasi disti-plitiam, aut artem : tantum authoritatis

criminum felicitas sumpsit. Discera id de me. J Magis, de illo. de me , Veteres dicebant e quam ut nos dicimus a me,

aut ab iPo. Sectari jussi. J PropriE. nam di secta philosophorum si eo dii hae sunt. 1. Ex isi. ' Philosophis scilicet. Exi ivoeabula. Ut Pythagorica, Platonica. Hoc igitur non est consequens ad

illud . quod vult dicere , nisi sorte disci. plinam pro discipulis posuerit.

33. Parasiti item ut Gnathonici verentur.J Non hoc intulit . quod coeperat dicere :nisi sorte disciplinam pro discipulis accipimus. 3 . Viden'. otium ty cibus quid fariat alienus/J Rursus Parmeno & facetias

dicit, α distinauit longi loquium parasiti. faci/t. J Legitur de , quid faeit ut sit figura per modos, pro, quid

faciat. 3s. Hanc diducere. J Hoprie. Nam du- 'eitur quis ad supplicium: Deducitur ad laetitiam. Et regitare ad caenam. J Vide parasitum magis optare ad coenam Thaidem vocari, quam munus capere.

3έ. Thaidis. J Legitur & Thais.1 7. Salva rei η s. J Quia & ante ostium,

& tristem video , salva res est. Nec hae valet ad laetitiam, quod Parmeno est, sed quod rivalis seivus. Salva res es. JProverbialiter. 38. Nebulonem. J Vel furem, quia nebulas objiciat: vel mollem , ut nebulam : vel inanem & vanum, ut nebula est. Biee. J Pro hi. Vetuste. Virgilius. His certe neque amor causa est , vix o bus harent. quia hisee debebat dice . Hice hoc mu- re arbitrantur. J Non immerito Gn thonem deridet Parmeno , qui penit noverit meretricis consilium.

o. Summum suum. J summum suum impιrtit Gnatho. J Haec tota locutio , paranticae elegantiae , de simul e fore Παι plena est. Nam de plurimam dicit ei salutem, quem ne exiguam 'uidem velit continere: de summum dicit eum, qui nec levis amicus sit sibi: oc

Parmenonem Gnatho, non ego te. summum suum.J Ouam venuste, quod summum amicum non resalutet Parmeno.Quiae agitur ιJ Pro blandimento, non

pro interrogatione nunc ponitur. ut Onester, quid fit 3 Quid agitur' statur. JPro, quid agi 'flo. Et tacete: nam stat, cui ingredi non licet. r. At numquid aliud tJ Cum jursio hic de illo respondit. de ideo repetitetum Gnatho. i. midum tJ Interrogat interrogantem, ne ipse respondeat. Nihil equidem JDicefis nihil, mutavit vultum Parmeno in laetitiam. Ideo illi sacete Gnatho agenti hoc ipsum , ne sis, dixit: ut pro baret tristem fuisse. Nihil equidem l Pronon. Se infra . Nihil dixit ut sequ/rer se. Hoc tibi mancipium t J Tα-νωας. mancipium dicit puellam, aut Virginem. Non malum hercle. J Inimica laudatio. Uro hominem. J Sibi hoc gestu & vultu parasitico dicit. id pro eo quod est, dolere cogo. Vt falsus animi is ρJ Similiter de Parmeno secum gestu servili. de

animi pro animo , veterum 2 qui , ingens es virium, de , dives eropum,

amabant dicere. Vt falsus animi est 'lEx hoc salsus animi est, quod putat hujusmodi munere capi polle Thaidem. - . Quam hoc munus tratum Thaidi JMire ingestat Gotho. Ouanto inim

640쪽

IN TERENTIUM.

inagis munus gratum suetit, tanto erit rivalis exclusior. s. omnium rerum heu vicissitudo est. JVide locum in quo erumpere dolor Parmenonis potuit, nisi commisia ier valet, di coelaret Thaidis consilium. s. Sex ego te totos, o e. J Quid estritos tan diebus & noctibus utpote amatoris servum : ac per hoe sine ulla cellatione de intermissione. uos menses.JIidi. qui nunc aguntur, id est, hoc tem ore. Quietum NMamta Facete: quasi oc ipse secerit. & hoc eu quod ait, Plu rima salute Parmenonem summum suum

imperiit Gnatho et tanquam amico con sulat.

7. Ne sursum, deorsum cursiteid Ouod est laboris. Nιve usque a lucem vigiles JQ md est exitii.

8. Sie θυα amicos. I Hoc ει tωνικαῖς. q. Detineo te. J valde teneo. Fortaltu prositurus alio erati.J Vult exprimere consessionem, quod ad Thaidem venerit , sed intrare non polliit.

so. Paululum da mihi op ra. I Hoc quasi supplicantis vultu ad irrisionem dicitur. Paululum da mihi operad Proprie sie dicitur , adjuva me. Sic in Adelphis, Hae opera ut data sit. Nunc tibi patent foretha. J Ex eo quantum licere oportuit ostendit, quam misere nihil liceat Par

si . Suia istam duris. J Hoc quasi ad Gnathonem : sed lente , ac sub lingua

murmurat.

2. Num quem evocari hine vii foras tio ita ipse intrare non potest. Sina . bι ἡπm Mepratereat. J Et hoc lentius . nam si aliter pronuntiaveris , secreta pro .

duntur.

dieium est. Fortunatus. J Ut ipse videris tibi. s . NAE tu. J Na . valde Na tu ia, faxo calcibus. J Mira eloquentia , in qua utraque expressissima est. Nam neque uno digitulo minus aliquid dici potest : neque eastibus sape insultabis. aut amplius, aut in entius. Insultabis fores.J Sallustius , multos iamen ab adulescenita bonas insultavit. ss. Numnam. J Hic nam abundat: ut qui nam. Relictui custos. J Bene reti

ctus : quasi ab exelu B.ss. Nequii forte internuntius. I Pro

pite. D ternum ius. Ne quis forte internun-itui.J Ex his verbis datur intelligi , parassitum E domo meretricia egredi. Nequis Iorte intemuntius clam a milite ad

istam cursi et ri Et hoc sacete: quasi ipse

sibi Thaidem totam vindicaverit, quod miles facit.

inficete. Mira vero militi qua placeant. JMira, pro mirum. Virgilius. Nota tibi.

de est ειtωνεια. Quid mirum est, inquit, faceteroqui eum, qui militi placeat P test tamen & pluraliter intelligi.s8. Sed video heritim filium. I Non potest Terentius πε et χον proprie dicere : & ideo herilam Illium dicit. sq. Miror quid. x Pirao abierit. J Hic causa ostenditur, cur potest ignotus ei levicinis, de pro Eunucho fingi. Miror. lPro nescio. Miror quid ex Piro abierit. lUt ex Piraeo discederet. symbola amicorum : ut huc perveniret omisso negotio. aspectus virginis secit. Nam ibi cutis tublice. J Adversus praedonum incursus illic excubabat juventus Attica . piraum. ut Sunium . est maritima & accessu littoris pars elementior. Publice est nhne. lNune ambigua distinctione positum est. 6o. Non temere est. J Ut Virg. Haud temere est visum. Et properans venit. J Mire locuturum ante formavit, ut gestus verba praecedatit, verba habitum consequantur.

IN SC E N A M TERTIAM

huc ephebi . consilium potiunia virginis demonstratur tanta virtute poeta comici . ut hoc comm ntum non quasilum

esse .s doceurrisse sua stante videatur. r. Oetidi i neque virgo est usquam. JNon habuit quid dicere debeat aliud . properans, &circumspiciens , nisi occidi. Occidi. J Produc mediam syllabain verbi hujus, & contrarium significat. . 1. Neque ego qui istam ὲ cano. ctu amisi meo. J Amatorie, dum illam non invς,

nit, & se perdidit.

N iiiiiij

SEARCH

MENU NAVIGATION