P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

671쪽

496 AELIUS DONAT Us

tium . Mori me satius est. J Tanquam aliter miles ad ver sus mulierem audere non

posset , vel quia nihil , vel quia amator. Mori me siti ui s. J Quasi ille sibi dicat,

vel molestum esse certamen , vel amicam non este laedendam. Simatio. J Et hoc concitate pronuntiandum est. Sequimini. J Huiusmodi militia per tumultum repente luscipitur , & dicitur Ευoeatior ubi dux alloquitur cives, IREM PUBLICAM S A LVA MVULTIS . ME SE I MIN I. Unde Virgilius sic ait:

- Desuetaque bello Agminam arma vocatsubito ferrumque

retractat .

Ipse vocat pugnm , sequitur tum eatera pubes. 3. Primum ades expugnabo. J Debet hic elle vociferatio vana ad hoc , & verbum militis cum quodam motu ingen-ri , & per inanianes minas, sine ulla vi rerum. Vanaque comminatio est, velle aedes expugnare , cum soris sit Meretrix.

. Mala mulctabo ipsam J Vide ordinem

belli. Primo expugnatio moeniorum, tum recuperatio captarum rerum , demum poena praedonum. Pu2hre. J Postquam non obtinuit quod volebat Gnatho , allentatur ad omnia. Vide autem

mani sellam irrisionem ex ipsb genere Iaudandi. nam quid est in aedium ex. pugnatione tecti r quid in virginis ereptione probitatis quid in male muletanda muliere pulchritudinis 3 Sed hoc est , quod ait supra de se ipso parasitus, Quidquid dicunt. laudo. In medium huc

agmen cum vecti. Donax. J Mire composta ad contemptum nomina legionariorum mnt. Nam Donax ab arundine, veluti sit inanis & fragilis, nomen sortitus est. In medium hue. j Ridicule satis.

armaturas leves non putat adversus Thaidem idoneas: & ideo agnam cumvecti vult venite in medium. An ideo eum vecti, quia ad expugnationem venitur Mium λs. Simalio. J A simio, vel a simia deri vatum est , ob isditatem oris ves nasi. 0 f J I diminutivum est a Pro. Tu

Simalio in sint i um edirnti . tu bri sera in dexteram.I Hic agimen ita struitur. Licetum autem est, cum a rebus magnis res ridiculae deriventur. 6. Cedo alios. J Non reliquos dixit, sed alios, quasi multi sint. Sanaa. J Nec sangarius saltem, ut nomen esset. Manipu-bus furum. J Manipulus proprie est militis. Cum Romani & Latini & sub uno Centurione bellum aggresturi deputabantur , sibi sertum vel coronam ex manipulo herbae , vel hujushiodi , conficiebant, quem pro signo sequebantur. Merito ergo Centurionem videns, manipulum desideravit: hoc est, coquum videns, convivas desiderat: qui apparaverat , quotiens locus affuit, id est, convivium est constitutum. Alii manipultimorum , coci discipulos dici putant. Eecum ades. J Pro se ac pro discipulis San ga. Quid' ignaverJ Apparet, coquum ad repentinum strepitum sic exisse , ut ad

artem suam fuerat expeditus. s. Egone l Haec causa est. Imperatoris virtutem noveram . cr militum. JHoc plus habebit salis, s sic intellectum.

fuerit, ut Sanga uno eodemque temporex quaerat quid dicat, simulque respondeat, Hoc noveram ,sine sanguine fieri non posse . scilicet απροσδε τοὐς. Quid igitur si hoc sciebat q. Qui absterserem vulnera 'J Ouasi hoc fuerit auribi genus. c d hoc est unde vulnera quorum vulnera 3 utrum utriusque partis an, quod magis ridiculum est, suorum io. ut malum. J Matum, permitεν- suaviter insertur. Plautus in Epidico, Lua smalum9 h c impudentia ψ tEt non interponitur malum. nisi oculis conversis ad eum , qui id quod reprehendimus, dixerit. Malum nunc interjectio est. Solus Sannio se at domum. JHaee figura παρόμιον dicitur. Solus Sannis Iemat domum. J Ut, Sola mihi talare as Cassandra eanxiat. M at domum. JPro remanet, ut observet. Nam servardamum . rectum erat: non , se at doma.

si custodit intelligeretur. Vel Servat. Pro sedet i ab eo quod sequitur, id quod pix cedit. nam non servat, nisi qui prius in eo locosederit.

o. Post priseipia. J Magnifice ad risum commovendum . nam di te do

672쪽

IN TERENTIUM. '

buit, post vos. Et hunc locum sibi opti .

inum elegit, ut timidus. Post principi. .l Militare dictum est. Et ambigunt multi, an in extremo agmine sit hic locus, an in medio. Indo omnibus signum dabo. lTanquam non omnibus dari possit , si aliunde detur.

ii. In sibi eavit Deo. J An Loeo simpliciter, quia post principia an Laco. in

loco, opportune & δυωρος Terentius in Adelpbis, Pemniam in loco negligere. interdum maximum est lucrum. An Pro , ge loco

ii. Mem hae jam in us factitavit. JIrridet quidem Pocia : veruntanaen Ostendit, ossicium Imperatoris hoc esse, ne se in periculum Projiciat. Sic Sallu sius. Et in pratiis actu promptus. Et hoc totum, quasi in Palliata: sed concessum Poetis suit. Pyrrhus autem peritissi inus stratagematωn suit: primusque quem- adnuidum ea duci plana per calculos in tabula traderetur, ostendit. I . Nimirum consilium imita ractum est. JIliud rectum es , & nova locutio , & superiori similis, Nimirum dabit hae Thais mihi magnum malum e pro sine dubio rectum est. is. Sane quod tibi omne vir spi iam esse , hie Nebuti munus est ι ne metuasdFigurata locutio, & ptaeterea viastam intermixtum. nam hic ordo est. Sane hic nebulo est, ne metuas. An hic erit indo de sensus, ut sit dictum, Ne me. tuas: sane qui ubi vir videtur uilla, bis nebulo magnus est. Et recte : nam ob terretur adolescens , de aetate M uitis , quod jam vir est: & magnitudine, quod magnus corpore r quae utraque in illo

vana esse,meretrix ut experta denuntiat. Nebulo autem, vel inanis, vel vinus, aut

mollis, ut est nebula , dicitur. xt hoc Γιωγμαῖς dictum est. Met rix, stes

de deest, Non est e ut sit, Nqη in m

Ux sit, Non est quod dicas nubi. iis. viiletur il Non diceret miles. si natet in sententia: tal jam videtur timore mutatus. luid videtur et Dubi tantis est quod diosum sit, Ad id videtur 'Ego sane hoc Militem puto dicere. quem paulatim a violentis atque acribus principiis ad teriorem desidiamque pet- ducit timoro Nam plinis sessi praecedis tui pote qui dicat, Sequimini. Dum dentiaque propius deventum est, post principia refert pedem. Post iam niuit ipse audet , sed quaepit coluilium Parasit Denique, uta cominus res gerenda est . dixit Mane, & continet imientes. Ad

postremum aistisia, nescit avid N t:.

vi Parasirum aspectans , vimus . inquit λ nitam tibi nunc.4 Mire Parasitus hocaidi vel quia Militem nolle videt, vel quia non audet impugnare, consilium mrmidolosum & aptum metuenti dedit, subtiliter tameti: nam lan

da pugnapi, qui cominus non post ni t& ex occulto , qui non udςnt palam.'Sed honesta causa , non , quia timeas, inquit, sed ut susiant : tanquam nisi hostes fugerint, non si tutum accedere. F-n in tibi. J Non dixit hastam , aut lanceant: sed sagittam, fundam , qua nam; rum longe jactaturi ut ex hoc intera vanis pavorem ostenderet hbn audentis accede . Et mire tibi: tanquam ipse Parasitus nec hoc audeat. Sunt autem qui putent haec a Tliaide ad Chrem tem dici. sed mala: non enim conveniunt ista Metetricis dictis superioribus: nis quia movet me: quod G deo ino di est: quasi cbnitet et jamdudum videri militem , & ipsum noli vidisse , cum qua pugnaturus sit. 17. Vt tu ιPos JMeretrieem stilicet cum suis, ut alibi, Nos trius introducant. Vt eaderes. J pio exdendo coseres ut sace-xent fugam. Facerent fugam. I Deest rursus ut, sie , Ut farerent fugam. Vel αν-δετυς illatum est. Facerent fugam. Desiderat conj nctionem enim ut sit, retent enim suam.

18. Sed eream Thaid in ipsam. 4 ricam s. m. fgma quas e ammincipem belli d Ham, .contra quam pugnaturus est. Ae in mox ireuiora. 4me patiatus i mens Militem dixit.

673쪽

AELIUS DONAT Us

Et irruere proprie dicuntur, qui cum su- rore praelium ineunt. I'. Ormia prius experiri, quam amis, sapientιm decet. J Animadverte quantam vim habeant ad delectandum in Comoediis severae sententiae , cum a ridiculis personis proseruntur: quale est apud Plautum , ubi Miles suam formam ad

mirans , ait,

Nimia es miseria nimis pulchrum esse

hominem.

Leuam armis. J Aνακολουθον : pro, quam. νrna. Aut eth, subaudiamu agere. Et mire non dixit Me . sed Sapien- rem . quod magis ridiculum est. ao. An quo iubeam. J Et mire non velim. sed jubeam dixit. Iubeam pro ve- Iim: ut, Iubco Chre rem. DI vestram fidem. J Bona αναλογα et qui leviora laudaverat, hic exclamare iam debet. Et

hoc est quod supra ait, Id rursum si ne

rant. laudo id quoque. qam negat rursum male pugnandum esse , qui superius retineri non poterat, quin in praelium vel moriturus irrueret. DI vepiam fidem . quanis sopera e nunquam accedo . quin

abs te abeam doctior. J Mire egit per . nam admirantis, per trinam M. Ad Dcos , ut ,. Di vestram fidem. ad seipsum , lanii est saperet ad militem,

Nunquam accedo. qum abs te abeam δε-

έtior. Et ridicule Parastus , Nunquam accedo ad te, dixit, qui nunquam recedit.

ar. Luin abs te abeam doctior. J Nimis impudens assentatio, se fieri doctiorem ei Militis sapientia. xx. Thais . primum Me mihi νιφonis. JOmissa contentione repetendae Virginis , non enim jam puellam, sed pactum exigit, ut Amator. Cum tibi do. J Pro,

cum tibi darem.

13. Quid tum postea ' J Aut, Qxi, re

pondendum erat: aut, Non dixi. Sed vide contumaciam Meretricis: in contemptionem Per nae Militis interrosantc m. interrosare maluit, quam perinductionem capi.x . Rogit με rJ Contentionis genus interro alivae. Lua mihi ante oculos coram .s Utrum fgnificat inepti Militis di ctum Anto omisi, minus est quam

Coram 3 Ante oculos raram. J Potest anta oculos, & longe tamen intelligi :l coram. proximitatem significat.

Meretrix non putat illum idoneum, cui reddenda st ratio , cuique se purgex: adeo apud illam amicitiae ejus pertrium est. Nam errant qui dicunt, eam se velle militi reconciliare. Et eum eo clamsubduxti te mihi J Invidiose, Et eum eo: nam ut supra legimus , exclusit Chremetem. Subduxti te mihi'ὶ Furtim sub traxisti mihi. Virgil. - Ei dum eapiti subduxerat ensem. 16. Lubuit. J Superbum est , & meretricium verbum. Sic de Chelidone Cicero ait, Libenser ait se facturam. Hue redde. J Idioma est, pro contumelia repos centis. sic & in Hecyra, Renumerer do tem huc reat. Nisi vi maiis eripi. J Utrum

nisi pro Mn desit ut sit, Si tibi idam Nu

mavis eripi.

1 Tibi istam reddat i Septimum in. terponit Chremes , ut Adolescentulus potuit jam fracto milite : Aut tu iram tangas t Omninm. J Ait utrumque Chremes. nam quia dixit, Nisi si tibi maiis eripi, ait, Tu illam raram & addidit Omnium. & est amnωm m secunda. Gautem loqui solent plus gestu, quam

verbis conciti. Tibi eam reddati aut tu eam tangas , omnium t ' Magna vis in pronominibus de significatio esti ut,

Cantando tu ι Eum Iis. aeris tu tibi vis it Recte. cum

Thaade enita loquebatur, non cum hoc. Ego non tangam meam ρ ὶ Bene addidit Meam. hinc enim probatur injuste di-etiarn, Tursiam tangas Tuam aurem fumei fer 'J Incongrue, ut imperitus Adolescens , liberum servilibus convitiis exagitat. 13. Cave sis, nescis eui male Leai nurete viro. y Animadverte, Parastum neque tacere omnino, ne desiisse patrono videatur : neque in aliena causa rixam in se transferre. Cave sis. J Ouia imperativa iunt eontumeliosa, adde Cant veteres,

H quod fgnificat si tu. Non tu hine abis 8 sem' tu ut tibi res se habeat J Hoc Parasito, illiud Militi Chremes. Sehetis. lNon parasito, sed militi dicit. 3 i. Faciam ut hujuilari, disirus, min

674쪽

iN TERENTIUM.

uesemper meminerit. J Moris est magnas este minas hominum meticulosorum Specta ergo quam acriter timidus comminetur. HuIus laci , terque , meique. lLoci , in quo laesus. Die . , quo caesus. Mei, a quo caesus. 3 i. Miseret tui me. J Hic Parasitus nunc quasi monitor Chremeti respondet. Tri hunc tantum hominem inimicum Dei- tibi. J Ne nunc 'uidem Parastus a Militis as entatione discedit. 33. Diminuam ego caput tuum hodie , nisi abis. J Rusti eius dixit, Caput tuum diminuam, quam si diceret. Diminuam cibi caput. Ain' vero , canis 3 J Hoc verbo impudentibus inimicis convitium fieri solet. Nam militare dictum est in hostem, canis: δc Homerum pro gravi contumelia in adversarium dicitur , velut in illo loco, τέ- νυώμM M νιλαω GI , -ω- λ3 . tu homo est quid tibi iis lfigura est , ubi multa

terribiliter interrogantur, ut, State viri: qua causa via, quive estis in armis ' move tenetu iter r3s. Scibis. J Non obsequentur, sed fi gurate dicitur ab irato. Scibis. J Etsiles. de stabit dicitur post productionem tertiae conjugationis. Principio eam esse diro liberam. J Ouo tollitur , Tuam videri. Prineipio. In tria divisit ossicium de

sension is tuae. In alsertoris , Principio eam esse dico libὲ m. In cognitoris, Ci-m m Atticam. In fratris , Meamsororem. Et bonus est ordo , Libera , civis, nobilis. Civem Attieam. J etiam negotium

potest ei fieri, qui se pro domino gessit

in civem. Hui. J Hui, hem . & cxtera hu)usmodi generis, sennae sunt adversus eos, quibus irascimur. Meam sororemd Quo constat,praesto ei se defensionem puella. Os durum. Jouasi ex omnibus hoc sit impudentius, quod & rorem sumi dicat. Os durum.

Os impudens: ut contra, mollis stantis dicuntur , qui sunt reverentes. Nunc

aleo edico tibi.J Ut superbe , quasi Militi.

nam edictum. Praetoris dicitur Se Imperatoris. Miles . nune adιo tibi. J alius, contumeliose dixit. De iis enim est ossiciis, quae suo nomine contumcliosa

censentur. sicut in Adelphis, Delibera

hoc, dum ego redeo, leno. 37. Navimfacias ullam in itam. J Servavit praecepta meretricis: adeo ut meis

minerit ,si vim faciaι, in jus ducito hominem. Ego eo ad Sophronam. J Hoc lentius a Thaide chremeti. 33. Prohibeo.istquam. J Non ntis exercitate Adolescens totidem verbis dictuui

repetit Militis. Audin' tu e bie furti se alligat. J Gnatho occasionem finiendi litigii jamduduiri quaerit , ob desiderium mensae de cibi : & ideo quas de jure consilium &gserit, hunc reum Militis

esse posse, qui paratus est alienam rem suam dicere ,& ad in jure profiteri, hoc est, apuit Praetorem. Ergo furti se alli-rat, id est , reum se essicit fraudis. Nam με πληHικαῖς furtum pro omni fraude de dolo accipimus & injuria. Alligat. IAstringit, illaqueat, Ze obnoxium facit. Omne igitur quod fraude fit, furtum est. Sic Virgilius, Furtaparo belli. id est, insidias. & Dulcia furta , id est , adulteria. Omne malum factum.

Qua quit apud superos furto latatus

inani,

Di tit in seram commissa 'acuta mom

Furtum duobus modis diciturnno,cum omne maleficium generaliter significa. tur: altero,cum res surrepta demolistratur. Nunc ergo furtum, maleficium est.

o. Satis hoc est tibi. J Ad repetendam scilicet Virginem , sumendamque injuriae vindictam. Idem Me tu ais. J Id est, hoc quod Chremes, Ze tanquam Chremes. Et ipsem circumventurus interrogat. quod illa intelligens, malitiose ait, Φήre qui respondeat. Satis contumeliola : illud enim quaeritur, quod dissicile reperitur. Ergo non modo indisnus es, inquit, cui ego respondeam: sed vix invenies , qui te dignum renponsb judicet. Quare qui respondeant Et contempsit interrogantem: & indixit inimicitias prosessione iracundiae, cum dixit indignum Militem. r. mi nune agimus t J Vide ut evanuerit actio Militis. Primo dixit, omnia prius experiri, quam armis, sapientem δε- eer. Post , Idem De tu ais, Thais ' Et

675쪽

nuneu;mur consilium quaeremis est. Quid nune agimus Languidi atque de-

lud quod ait, Primum tis expugDabo, Neaetera. Sed vani impetus hune exitum semper accipiunt.2 ιιn redeamus dum, mouo ιmo , Non abeamus , inquit, sed

redeamus: ut irritos conatus uno verbo ostenderet

1. Credin rJ Ex parte consentit, quisc interrogat. Credint J Cr de re . dubitantis es C: ese, fidentis. 3. Vbι notis , cupium ultro. J Plus intulit spei, non revocando verbum quod expectabatur, hoc est, volunt e sed cupiunt. Ergo variavit : non enim intulit, Volunt ul. N. B ne putas. J Hoc est, recte putas, sapis, vel intelligis. Virgilius. Mutia putans, sortem Me animo miserarus ivi quam . vel conjicis.Vel uim , disputas. Vel pura . cogitas. 4. Iam dimitto exercitum. J D mitti exercitus. dicitur, vel pace facta, vel vexatis hostibus. Ridicula ergo magnificentia verborum est, cum sint facta de sortitia. Sang. . uti Drus Grat milites, domi focique fac vicissim ut memineris. JUt mire in coquum, qui socum curat in domo. quia milites hi sortiter puenant, qui sunt memores domorum. Vige ergo quam utrumque comicum. Ad ineundum praelium , resque bellicas, Donax primus est: ad res domesticas Sanga, qui coquus est. Domi focique. J Domi de

Foei, genitivi sunt. Cacilius , Deeora domi. Plautus,manquam domi cupio, opperiar taxmn.

6 Iamdudum animus est in patinis. JHic aperuit causam Poeta, cur & invitus Gnatho iret ad litem, libens domum redeat. Frugi es. J Utilis & necessarius: a frugibus , quae quod his fruamur dictae

IN SCENAM PRIMAM

i. Ergi P , Scelecta . mecum perplexe I. Nunc demum virgo vitiata est e cogito scitur a Thaide, opportune , postquam magnopere dc defensa est, & retenta. Nam statim consequentur nuptiae ejus de Chaereae , qui illam vitiavit. Perplexe loqui. J Ideo Perpis . qilia statuerat crimen virginis celare.

1. Scio ι nescio ; abiit; audivi. J Mite ex dictis omnibus pauca decerpit : dc ostendit quid perplexe dixerit: Se stomachum saevientis expressit. Scio. J Flete puellam. N leto. J Vitiatam. Abiit.J Eunuchus. Asudivi. J Domi hoc admissum. Ego non adfui. J Cum haec fierent. Acriter iratorum cli, ea repetere , quae proxime dixerint, quibus irascuntur. ut, En ego vi situ . verique Usaeta sense

ctus.

3. Non tu sue, o c. J Non est hie in-

terrogatio.

. Virgo conscissa veste lath mans obticet. J Haec omnia rixam esse significant. Virgo obticet. J Tacemus consilia: ut, Nec

tacui demens. Reticemus dolores: ut, Ne verere, ne retice. Obtrcemus quorum nos

pudet t ut in Phormione, Heu quidnam obtices ts. Eunuchus abiit. J Non Charea, sed Eunuchus 4 non Iuris, sed abiit dixit. gu-mobrem ' quid factum est y taces' Hac ααυδεται instantis dominae vultum habitumque demonstrant. . Quis fuit igitur. J Haec cunctative

pronuntianda sunt: aut quia invita indicat, aut dubitat de nomine ignoti: muttrepidat per timorem : aut , ut non visunt. Indesti Eius&6u-ntum. Fruia adeatur astitisse, cum fuerit factum: aut tem est vetet . a numine . quae est sum. l quia non libenter dicat ejus nomen, cuin a pars gulae: a quare, etiam has, quae lixas tur. Sed ego agnosco ancillarum neci cibo neu poculis sunt, dicimur, εχ παχνες καδε ζ utpote rebus venereis :& dele tatione odoris, visus , auditus, de caeteris. consuetudinem, quae obliviosae sunt. S. IIa ephebus. J Ephebus nomen ad aetatem retulit, non ad facinus commi

sum. Ephebus. J Cito ostendit, cur iste

Eunuchus creditur.

s. is id ais . venefica i I Redit rursum

ad iracundiam aptum convitium de comicum in ancillas , venefica, lupa, vipera sacrina, dc caetera.

676쪽

IN TER I

io. is obstero ad nos 3 J Non rogantis est Obsecro. sed dolentis. II. Niseredo Pamphilam J Deest

quod i ut sit, nis quod. 13. Num id lachrumat virgo J Ut supra : Id veroserio triumphat . pro, ob id.

Id opinor. J Callide Pitthias opinor dixit, cum sciat. Qid ais sacrilegat JA ηεις. nam pri md scelesta, deinde vcnefica. postremd sacrina. I . Istuccine interminata sum. J Satis

Num inue tibi comminata sum t Istuccine interminata sum hinc abiens libit J Apparet haec post scenam esse mandata. nam supra non meminit : sed dixerat, Tamen has prius introducam , qua missimuli trabo: postea continuo exeo. Is. Ita ut tu Iusti , soli cr/ῶta s. JDixerat enim prius Chaerea,Edicit ne vir qui uam ad eam adeat, o mihi ne absce

Bene dilatum tot occasionibus proverbium, personae Thaidis ascriptum est. continet enim scemineam reverentiam de meri tricium sensum, reditque ruisiis ad minora convitia: quia videt se .s convictam. Et est proverb. Ovem Iulo

commisili. 17. Sic mihi data esse verba. J Videtur plura suisse dictura , nisi supervenisset Chaerea. 2uid hominis illic est j Per genitivum casiam injuriose dicitur : per nominativum , honorifice. Qid hominis illi e s ρJ Non continuo agnoscit hunc hominem Meretrix. Quia etsi adhue hunuchi veste indutus est, attamen

exuit spadonis incessum : vultum , M. bitumque mutavit: & praeter vestem, totus in Chaeream rediit, Iῖ. Hera mea tace; tace obsecro. J Blande ac puellariter arridet. Tace. J Non silantium indicentis est, sed securam s cientis: ut, Tace egomer eonveniam ipsum. 13. Habemus hominem. J M.ue hominem -ixit, ut reum. xo. Iub/ comprehendi. J Pro comprehende. Iube enim velle significat.

auditur comprehenso. mi facias , regat qMoraliter expressit piniae stupentis verba ,δe non habentis quid respondeat ad ea quae dicta sunt. ii. Vide amabo , si non . cum aJietas, os ampudens videtur. J Mire ab eo quod respondere emperat , ad aliud transit, mirata considentiam Chaereae. Non est impudens, inquit, non est nisi similis impudenti. Sic alibi, Severitas ineu in vultu , atrue in verbis μοι.

IN SCENAM SECUNDAM

I. A pud Antiphonem uterque. I Re-

. 1 diens in viciniam suam , causam reddit Chaerea , cur non mutaverit Vestem. Oportuit autem , & de necessitate argumenti fuit, Chaeream non mutasse vestem, ut cum meretrix virginem a Chaerea vitiatam audiret, & cum cum turpi habitu incedentem natueretur,eum reum vitiatae virginis putaret. Apud Antiphonem, dixit,pro, in domo ejus. Vterque, Mater c, Pater. J Non , uterque Pater,dc utraque mater, sed uterque parenirquia pater & mater.

i. Fuasi dedita opera domi erant. J Non tam mirum, si domi erant : sed illus

magis mirum , quod in ea domus parte, qua in aetes introeundum erat Auolescentulo. Vt nullo modo introire possem. JSuperius causa continetur, cur non mutaverit vellem: inferius autem, cur huc redierir. 3. 2uin viderent me. J Quin, modo . pro quominω.

. Dum ante Urium sto. J Antiphonis

scilicet. Nossu mihi quidam obviam venitd An notus, qvi me posset agnoscere an qui me noverit , id est, amicus s. LVantum queo. J Dcest veticiter. 6. In angiportum. J Vide illum non vitasse sub una clausida bis in dicere, iupedes, in angiportum. Angiportum dicebant vicum non pervium , viam publicam. In angiportum Poddam Osertum. JDeest, sugiens.

. Ita miserrimus fui fuitanda. J Id est , fatigatus , lautas , & languidus sum dum fustio. Et ianesta locutio

677쪽

est: ut, Miser , misereurrendo. S. Nequu me cognosceret. J Nota improprie dictum, pro Agnoheret. . Se estne hae Thais , quam video JIampridem ipse visus, nunc primum videt. Harra. J Incertus remaneo atque deligor. Primus metus adimit consilium: sed recogitatio reddit confiden

tiam.

Io. mea autem ' J Colligit se rursus ad impudentiam Chaerea. & vide si non eadem est audacia in Chaerea, quae in suseipiendo facinore fuit. Et εαι- mea autem y iid faciet mihi IJ Opportune se confirmavit, quia si extimuiuet de fugisset nihil nuptiae

Promoverentur.

II. Bone vir . Dora. J Hoc totum figurate dixit, ut Meretrix, dc subtiliter. Nam scit Chaeream esse quem alloquitur , non Eunuchum. Et hic magna oc. casio datur Meretrici adeundi Adoles centis, qui habitum non mutavit: de adhuc quasi Eunuchus & Servus est. Bone vir . Dore , salve. J Major objurgatio

est, per hanc dissimulationein Thaidis adversus Chaeream , quam si illum id, quod est, appellet. i. Hera . Dictum. J Non potuit subtilius respondere Chaerea, quam accommodare se interroganti. Satiu' id tibi

laratri Hoc potus non figurate dici, sed aperte,

13. Vnam hane noxiam omitte. J Tri- syllabo nomine Noxiam dixit, quasi no. xam. Alibi alit cr, Dominam dixit extra

noxam.

1 . Si aliam admisero unquam , oceidito. J Verba servorum . quibus nihil hortibile est post praesentes plagas. Et

non Cadito, sed occidito : & noli alias dixit, quasi illa Chaereae dixerit, at hiemistras , ut fugitivus. I s. Num meam sviι iam veritin es'JUt sugeres.

16. Hanc metui ne me er inaretur tibi. J Perseiae imitatus est verba sugitivorum , quae apud dominos iaciunt compresensi. 19. Vitiare civem. J Bene intulit Civem a quod plus est, quam Virginem vinare. gradatim iacta. Censer-

iam esse credidi. J Locus erat ut diceret Servam esse cre di , sed admirabiliter Conservam dixit. de hoc ipsum, miserabiliter pronuntiandum est : tanquam miserabiliter crediderit conservam cile , quae civis erat, atque eam quasi cons vani vitiare debuerit. ι o. Conservami J Oportune stomactabatur Pythias , facta mentione consecvae. Vix me contineo quin in tim in evi lum. J Minae istae proprie Dominarum sunt, & in se, & in alios unguibus saevientium: ut, inguibus ora soror foedatis. pectora pugnis. Sed involem,ab avibus tractum eu , ut apud Virgitium, Pradam pedibus circumvolat uncis. Ergo hoc gestu, & dicto , & corporis motu, est adjuvandum. Involem in capi m. J Ap

paret , more veterum intonsum esse. ii. Etiam ultro derisum advenit. J Mi

re nunc addidit accus uionem , quod non saltem fugeret. 13. Dibeam credo isti quicquam fureῖ- fero. J Subauditur vero . aut et tωνι se pronuntiandum est. Sane debere diei mur poenas pro injuria ei, cui injuriam fecerimus: quas se non debituram Chae- rex ut Furci sero dicit Pythias, si illi eidem intulerit in servili habitu constitutis. Si id fecerim. J Si involaverim in capillum ejus.

ls. Missa h/e faciamus. J Haec scilicet

ocularia Sc sutilia. Non te dignum. area .fecisi. J Artificiose Meretrix ab eo quoa licuit, ad id quod oportuit, transiit: nec tractat quid sit legitimum, sed quia

honestum. Itaque totam illam partem facti accusandi omittit, te ab accidentibus personae Adolescent is objurgat. scit enim, uno verbo obstari posse , Iieuit mihi . in domo meretricia scilicet: ne videatur irrationabilis esse audacia illa ingenui a Pocta inducta esse. Non te dignum. J Dignum, pro digne. aut deest facinius ut sit, non te dignum facinus fι- est. Mira accusatio mixta laudi de blandimento.

1s. Nam si ero dena hae contumelia sum. J Deest, . ut sit ordo. Nam etsi maxime. de bene additum est Maxime οῦ ut appareat, quod etsi digna pati sit me retrix , noli tamen maxime digna pati Thais est.

678쪽

I N TER ENTIUM:

x . At tu indirnus qui faceres tarn n. JRecte dixit. Quatuor enim sunt modi in hujushiodi rebus: ita ut aut uterque dignus sit , aut uter lue indignus: aut alter dignus, alter indignus: aut contra. 18. Neque adepol . quid nunc consiri captam , scis . de virgine istae. J Intelligit Tinais anaari virsinem ab hoc : & ideo sic ait, ut conciliet nuptias. iram satis signi est, quod Eunuchi habitum pro .Pier hanc si impsit. Et vide quemadmodum ad captionem nuptiarum res eant: quod tamen dicere non audet Thais, sed ostendit adolescenti conjecturis, quem tentat, sciens amantem virginem a deviam ostendit petendae sibi uxoris. 32. Hoc mihi beneficium . C area. JBlande nomen repetitum est, Chaerea. t 3. At nunc dehinc stero. J Nunc jam Chaerea vera veris aequiparans , recedit a joculatibus.

3 . Sue ex hujusmodi re. J Hoc est, turbulenta. J Q cumque, vel aliqua. 36. mi thoe quissiam volait Deus 3 JPleraque repentinis impulsionibus nata , mirisque proventibus, Deo ascribi solent. Ut, vescendo. ae ducente De amma inur

Expedior. Et

Isine nis digressum vestris Deus appulit

oris.

Et Sallustim , in tanta repente mutatio non sine Deo videretur. Sui rhoe quispiam voluit Deus ti Vult amorem lintei. rigi Deum. 37. Equidem pol in eam partem accipio sue, tr volo. J Evenire subauditur: &est

tertia.

38. Imo ita quaso.J Utrum Meretricem, an Deos quaeso utrumque enim accipi Potest. Vnum Me scito. J Unde hoc sciat Thais, inepte quaeritur , quum ipsa roclamet , nunquam hanc conditionem subituriam Chaeream , ut pro Eunucho, etiam servo , se fingeret sine amoris impulsu.

o. Nune irasca tibi. ὶ culpa

non sit hominis, sed amoris. t. Non adeo inhumano ingenio sum .ctaraa.ὶ Hoc st , immitis non sum,

quantum putas: ut, Non elausa adeo gestamus pectora Poeni. 2. Neque tam imperita. J Id est, non

experta. Ut quid amor valeat. nesciam. JNon inhumana. quia homo. non imperita. Quia meretrix;'neqube ιam imperita

inquit: quasi dicat, Neque tam pudicasum , ut quid amor valeat, nesciam. 3. Te quoque jam , Thais. J Bene quo

que . non enim Jain hanc ita amat,ut ne

gligat illam : sed hane illius causa. . Pol tibi ab istoc . hera, cavendum. IFacete. tanquam qui soleat capillum &vestem ejus conscindeze , quam amaverit.

s. Non ausim. I Pro , non sedebo: de est verbum hujus temporis tantum. Non ausim.J Utrum propter aetatem an propter fratrem suum Phaedriam potius Nihil tibi quidquam. J Παρελυν quartum. aut nihil, pro non . Una . J Pro eo quod est , d si is et an deesv fac; ut sit, fae desinas.

7. Ego me tua commendo eommitto D i. J Satis amatorie, ut appareat, nunc maxime captum Chaeream,ac mancipatum virgini. Commendamus nos craniistis : Committimus ignotis. EmotasMς est maioris ossicii, sideique circa Thai

dem.

R. Te mihi pamnam cupio. J Ta adjectunt, vim habet, & ex animo supplicantis habitum Adolescentis ostendit. s. Emoriar a=mn ha me uxorem duxeis ro.J Vide Ainatorem Adolescentulum , cui in ipso fore nihil dulcius vita est, ipsam despicere, si sibi uxor non dat .so. Tamensipater. I aut iam-mωmMς secunda. si id rab volet, certo

scis. J et id ' deest alcat. sed ista omnia

ad confirmationem valent.

si. Civis modo h/c sii. J Mire hie in

votum conversum est, quod timere potuit , non ducturus uxorem.' P Iulum

oppeririersimis . jam starer se hie aderis virginis. J Adeo cito probari potest.

s. Ego vero maneo. J Modo vero consentientis est adverbium : alias confirmantis: aliis conjunctio: alias partic la ironiam juvans: ut,

679쪽

AELIUS DONAT Us

Tuque puerque tuus. --sε. Domι opperiamur potius. quam hic ante ostium t J Non ignara illecebrarum Meretrix, non solum Chaeream retinet: verum etiam vocat, ubi Virso est. &satis callide interrogat an velit: quasi nesciat velle.s7. Ima percupio. J Amatorie , non νι, .sed Percupio. s8. Hunc tu in Hes. J Pronomen in his plus valet, Quam accusatio. Hunc tu in ades cogitiis i l Mire: cum illa jam velit, Cettim dixit, volens ut recogitet. Inaris cogitara recipereposthae Per ancillae verba vult ostendere , quam sit ira n dorum Adolescentium perita Meretrix.s,. Posthac J Post hoc factum , post hanc audaciam.Cmis hia mea fidei d Pucllariter dixit , Mea fidei.εo. Dabit hie aliquam pugnam denuo. JPro stupror ut, At non in Venerem segnes, nocturnaque bella. Ut, Vereturque bella ingens facinus, Ut Lucilitis. meimui Isocii. magnam pugnavimur pugnam. Dabit, autem proprie pro inducet: ut,

- magnam dabit ιει ruinam.

Au. t M obsecro. J Au interjectio est perturbatae mulieris i ut a d Graecos ιου. ε i. ParumperIpexissa ejus videre au - .iam. J Parum ἀρωνεια est. Et non Sen-

A . . sed Pes xii' dixit ut jam non sit experienda illiu daci me sit perse

cte cognita.

61. Non faciam . P thias. J Bene &moraliter appositum , Pythim. Non pol eredo. Garea nisisi commissum non erit. JIoculariter,ut ille, thias dicit: ita hae

63. Eu in Pythias. J Iterum nomen vultu; est additum. Qin . Proimo. O . Neque pol servan m tibi quidquam dare ase , f Totum garrule de gesticu Ioset ut puellam cum Adolestentulo sabulati videas. . AEds plume irae fraeter. J Optume.

oportune. Et non est additum , cuius frater: utpote in te manifesta. O . Nolo me in via eum hae veste G

Hai. J Subtiliter adoles ens, quia nihil

profecerat, dicendo, Periclis; invenis causam, qua tandem ingredi misit. 68. iamobrιm ιandem. J Pro tamen. Interrogatio haec increpationem continet impudentissimi facii. An quia ρώ- et i J Haec interrogatio irrisionis plena est, In eum quem nihil pudet. ε'. Id ipsum. 4 Hoc veluti molesto vultu dicitur: adeo ut imitetur dicturi vultumque ejus Pythias Virgo verost Uero ειρωνμοδε: nam εἰρωνεια est. ut , Egregiam vero laudem Virgo. Quasi qui minime pudicitiae statum ac vere an diae viminalis veneretur. I pra .squord Manifestum est, cur meretrix do a capiendorum juvenum, praeire velit Chaeream, & in consequendo ipsa sit tardior. vult enim liberum sine arbitris cum puella elle colloquium , de licitum amorem. Nisi sorte putamus Terentium haec sine causa feciste , qui sit artificiosissimul Poeta. nam neque ipsa infreditur cum Chaerea, neque angredi simul perniittit Phaedriam O. Tu istic mane, ut Chremem intraducas. J Relicta est Pythias ob multa. causas e & in primis, ut potuit per eam delusus Parmeno pavore suo Senem compellere ingredi ad Meretricem, de praeientem fieri ad confirmandas nup

tias.

IN SCE N A M TERTIAM.

L M Uita ' quid urnire in mentem. J I

in hoc loco cogitantis disputatio est apud te ipsem Pythiae , quatenus P menonem dolo possit ulcisci. x. Abi nam tJ Sic Cicero . sed earum

rerum artificem . quem ' quemnam Z rectὸ aemones, PolFcIeium esse dicebant. F M. --θ m. J mi, quomodo, vel ut. . Sui hunc supposuit nobis. J Proprie

supposuit. nam ut dicuntur, quaς nolumus amittere, irasopponi qu* non desideramus. Sic Plautu ,Σ pro scorto supponetur hircus unctus

nautea.

Move τι ro erius te. nutrix. J Vero pro in-rerjectione posuit stomachantis.

680쪽

IN TERENTIUM.

Iram dum eelerans sudio properabat

anili.

Scilicet non re celerabat,sed studio. Pra- moves. J Proficis. c. Amabo ; quid ait ' cog roscitne t J Ex .hibitum spectatori est, quid post scenana geratur, id est, agnitio puellae. Ac moriter JPlus intulit quam interrogabatur : nam magna sunt ligna, in quibus

anilis memoria non erat. Ac memori

ter. ' Responsionis brevitas attulit compendium perquirenti, ne plura interro. saret. 7. Nam illi faveo virgini. J Otia si di- eat . illi faveo , non Chaereae. α simul caula est, cur illum ulcisci cupiat: quia scilicet multum illi favet. s. Virum bonum. J Εἰρωνε m. Eccum Parmenonem incedere υν deo tJ Res odio dignior, novitate scilicet incestus. Io. Vide ut otiosus it. J Invidet illi securitatem, quem statici tum redditura est non enim ulla alia erit vindicta post, praeter istam. Vide , ut otiosus it. J Vultu dicit, & gestu , eum elle securum. Et mire Poeta laetum describit , ut repente ostendat este commotum. Si Dis placet JProprium est exclamantis propter indignitatem alicuous rei. II. Spero me habere. J Pro habituram faut, Jero pro eredo , more suo. Meo- . J Id est, ut Volo. ii Ibo intro . de cognitione ut certum sciam. J Eleganter, defatigare Parmeno. nem, non necessarium putat, sed ex occasione. Nam post eum dicit se ire intro : exitura autem, ut ipsum in timorem conjiciat.

IN SCENAM MARTAM

αc Astu . Pro , modo adverbium est, alias nomen: ut, An in Assumenit r

vocantis est, 1 ed adnii tantis. &est figura η per oκφώνηον saeta. . Nam ut mittam quod ei amorem diffisiimum carissimum. J Q mira dicere

dcberet, quod ei amorem α difficilli

mum &carissimum conseci:primo quasi oblitus ducti superioris, transit ad virginem : deinde addit causam ex abundanti. Quod si dixisset, amorem confeci pollet intelligi confeci. expedivi,perfeci. At Vero υirginem confeci. quid intelligo mus, nisi hoc unum, quod insultat Parmeno confectam virginem : quasi dicat superatam atque devietam Nam proprie hoc verbum convenit gladiatoribus iis , qui gravissimis vulneribus occubuerunt.Sic Cicero in Catilinam, Gladiatorὸ illi confecto o saucio. Convenit ergo servilibus verbis, & velut jocose verniliterque jactanti, rem consectam esse in puella Virgine, & non exhibere Chaereae

damnum vel negotium. 7. Ab meretrice avarat virginem quam amabat. J Απου πιος secunda. cillimum, quia virginem quam amabat: Carissimum , quia a meretrice avara.

s. Id vero ep. J Vero, nisi ornativum esset, nihil significaret. Palmarium. IPalma dignum. o. Meretricum ingenia. J Optime, non meretricis dixit, sed potius meretri

ii. Masura. J Cito de ante tempus. Ut eum cognorit. Suaviter non Noverit. sed Dorit. dixit quod est plenae perspicaciae. Mature ut eum cognorit J Bene addidit Mature. Fere enim cito cognovisse

obsuit: sed id ad illecebram fiat quod

cognitus est cito.

tes scilicet. Nihil υidetur mundis .JB ne Videtur e non enim sunt. 3. Nec magis compositum quiquam. IBona varietas. nam haec omnia per m ris adverbium profert : nec omnia per comparativum gradum. Nec magis elegant.J More suo, ne diceret compositi ut aut elefantius: ut supra, Hoc nemo fuisminus in pt- . magu severue. I . cum Amatore suo quum ex-nant. JUnum Cum, praepositio est : H-terum conjunctio. & dicitur haec figura λ Hong. Liruriunt. J ά- τ λιγtος quod secundum Graecos suave intelligitur. Ligurire dicitur, qui eleganter Mimore senum naulto fastidio suaviora quaeque degustat. Is . Harum vi era ing&viem. ' Oido

SEARCH

MENU NAVIGATION