P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

681쪽

AELIUS DONAT Us

erat, Harum videre ingluvum,sordes, optaran quam inhonesta sola sint domi id est, cum solae sint , ut inhonestae, atque avidae cibi: quae quum soris salit, coe

nanti cilicCt.

II. pacto ex jure. J Ex pro eum

rosit uiri et t. aut deeit madidum, aut maceratum, aut emollitum ; nam apparet &sordidum esse, &quasi atrum durumque Panem, qui ea jure hesterno sit comedendus. Cui contrarium Sallustisti posuit , de deliciis militum loquens, Panes enim in dies mereari. inquit. Ex iure he- servo pam matrum vorent. J Hoc cli, ut quidam volunt , ex antiquitate muci. eum : quasi dicat, panem mucidum hesterno jure accipietites deglutiunt. iq. Ego pol te pro istis dictu factis. selin . ulasar. J Miro artificio Poetae,&εb initio non placatur Pythias, nec ingratiam redit Chaereae. Et insuper nunc mire a Parmenone irritatur magis, ut per eam Parmeno terreatur, & per Parmenonem ingredi ad Thaidem cogat ut Senex : & demum per Senem nuptiae confirmentur. Haec ergo artificibus &eruditis, caetera spectatoribus Poeta exhibet.

xl. Prob fidem Desimi J Vim magnam

ostendit , Deorum implorans fidem :quasi in hoc negotio nihil possit humanum consilium. ProhMim Deum . J Simulata perturbatione sui, Parmenonem tenet Pythias. Proh usem Deum s J Haec singula pronuntianda sunt pavido & attonito vultu. Fadum. 4 Crudele. Sallu . sim . Foedi oculi. O infelicem adolescen- Iam si Plus est miseriam adolescentis dicere Pythiam , quam irasci ei. xi. Ο βιυstum Parmenonem 1 l Ut verba sunt , periit profecto miser adolescens, quina in eodem peccato irascitur Parmenoni Pythias, non Chaereae.13. Miseret me. J Haec omnia quasi secum loquitur: de fingit se nescire: quod assistat Parmeno. . Qua futura exempla dicunt in eum Adigna rJ Graves poenae, quae possunt caneris documento esse, exempla dicuntur. D eum indigna. J Modo per indi-rna. Reda , crudeliaque significat. Ut Uirgilim,

ptum.

aut quam ostentat ex vultu ac dictis. sed apparet, vultum Pythiae turbam dicere. ut in Andria, Sed quid Pamphilum exanimatum video φ Vereor auid siet a vertar ut sciam nune . quidnam hae turba tristitia ad erat. 26. Rogita, . audacissime rJ Totum hoe terribile est in gestu ac vultu Pythiae, de nimis usitati tua & foemita elim. 17. Perdidisti sum, quem adduxti. cycii Artificiose non accusat, qui peccavericadversus Thaidem, quasi ex poena Adolescentis plus doleat , quam irascatur Parmenoni. 18. Dum studes dare verba nobis. J Bene , Studes dare ἐν neque enim dedisti.

3o. Scis eam hinc eivem esse. J Eam abundat: quemadmodum supra , Quam amabat virginem . eam confra sine molestia. Et ejus fratrem apprime nobilim si Haec ad terrorem & gratiam aucta sunt. Nam primo Virginem posuit, post Civem . ad ultimum nobilis Sororem. 3 i. Nescio. J Perturbatur Parmeno tnec negare potuit, nec consentire volebat i ta quasi defensionis loco dixit . nescio. Atqui sic inventa s. J Facile est

ut credat, qui dicit nestis. Ergo Pithias non laborat, ut suadeat civem est e. A qui se inventa est. J Magnum horrorem incutit audienti, non accusando, sed in serando Chaeream. 31. Frater violentissimus. J Hoc inventum est, quod daretur ad nobilem. 33. Colligavit primum eum. J Mira traditas, ad torquendum Parinenoneio : simul etiam relictus ad succurrendum Io

cus.

34. Atque equidem orante, ut ne id faceret. Thai e. J Adeo violentissimus. de recte hoc additum, ne speret auxilium a Thaide. 3s. Nune minatur. JAsinatur, ut succurri possit ei, qui non si passus. Minatur porro, sese. J Deest facturum. Quod moechis solet. J. Deest fri. 37. Quid ita tantum tJ Nimis callide Pythia unc dicit violemum: dc tamen

682쪽

IN TERENTIUM.

injustum, audacemque dici non patitur, sed defendit , ut inagis terreat Parnae

nonem.

homo pro moecho unquam. JCausa viralis. Virginem Civem 'pud Meretricem vitiavit: ntercedem offert: petitur ad supplicium.

Nessio. J iri astute dixit

fio ne laborans ad contradicendum, amitteret fidem supplicis persenae , ac vera dicentis. vult enim magis nuntii

osticio fungi, quam persuadentis. o. Dico . edico vobis. J AVOQς , ut supra,Vbi qua ram,ubi investigena 8 Dico.J Tibi, Pythias. Edico. J omnibus tuis.

Ergo ad universos utrunque resertur, &Dito & edico. i. Obsecro an is eΠρὶ Insultantis. ut in Phormione , Hicine erm y nam sciebat eum elle. Ne quam in illum Thais

vim ferisinat. J Quam bene providet Pythiasi

2. Atque adeo autem cur non egomet

in o eo ' PY. vide, Parmeno, quid vas, ne neque illis prosis , o tu pereas.J Totumhoe ad id addidit, ut senex intromittatur ad confirmandas nuptias : sed Poeta hoc agit, personae nesciiiiii. s. Hoe incipiam ρJ Facimus mediocria, Incipimus ingentia. Eece autem rutaeeo rure redeuntem senem. J Choragii est administratio, ut opportune in Pro- scenium. 6. Dicam huic, an non 8J Hoc non

esset verisimile , nisi dubitas let. Quid enim ad Chaeream pertinet, dubitat. 7. Scio paratum . sed necesse est. J Haec causa dubitandi fuit : quod hinc Parmenonis, illinc Adolescentis periculum cernitur. Sapis dicit, non videns quid futurum sit : sed tantum derisisse contenta. Sed necesses. J Dicere. subaudiendum est: ut sit, Sed necesse est dicere. α α 1δε ς inserendum est quod se. quitiir. Deest eiuna propterιa , vel quid

tale.

IN SCENAM G INTAM

Senis nomen apud Terentium non es ἐν apud Menandrum Simon dicitur. I. Ex meo propinquo rure hoc capio e-- modi. J Firmatur mentis status trepidaniatis Scitis, ut appareat, quam inopinato malo amens fieri possit: quod ipsum superius & in Parinenone servatum est. Imparatis enim mentibus mala majora sunt. Ergo nunc tam otiosus incedit senex, ut neque mores increpet,nec quidquam suspicetur mali: sed agat gratias proximae villae , cujus beneficio non scit, quid in urbe agerent filii. Et nunc adest, ubi opus est Poetae. Et vide hanc cautam fuisse cur non ad villam divertetit. Om. nes villas comicas suburbanas esse, commoditatem ipsam nunc explicat de ostendit. 1. Nequε sigri, o Q J Tragicus apparatus. Delicias memorat, qui pericula cogniturus est. Odium me unquam percipit. J Fastidium, ex abundantia est. 3. I bi suim coepit fieri. J Suffecerant ad hanc sentem iam duo superiores ii versus : sed crit: ια est senilis eloquii, faceti S garruli simul. Commuro locum.JMira brevitate duas res explicuit simus. Vbi satieta est. J Deest Nam.m sit, Nam tibi tietas coepit fieri. Et carpit. Pro ex is p rit. Satietas. Odium: ab eo quod praecedit, id quod sequitur. . Sed estne iste noster Parmeno c, certe

imuis. J Et dubitavit, & firmavit po-uea : utpote senex, visu jam languido, atque oculis aetate defessis. s. Luem prastolare. Parmeno, hie antasium t J Nove : non, Cui prastolare. sed, Quem dixit.Aliter Tuditu in Catilinam, ii tibi ad forum Aurelium trasolarentur. Prastolari, est praesto esse & appare. re, hoc est, obsequi.

quum providerit venientem Utrum non vult videri providisse , ne quid sallaciae parasse videatur Sic&in Andria, Pasi de impravi, respice ad eum. Vel, quia perturbatur exanimatus, qui dum quid apud Thaidem geratur, auscultat, non videt Senem propius accedere, quem longe viderat 3 An vero idcir o hoc fingit, quia quod parabat dicere de Chaei ea postquam cominus ventum est, non audet loqui r

683쪽

. Lim baret metu. J Virgilius. Et vox faucibus hasii . s. iid est quοι trepidas J Instandum est seni ad audienda , quae de facili

nunquam sateretur Parmeno. Satisne θλι r J Salve, integre, recte, commode. mutus in Trinummo, Bene olans tuus atque amicust. I. E. satin. salva Sati sine

salo. t J Nunc adverbium est : producta

est eli era. Sallustius. Inde ortus sermo, percontaniabus utrimque . satin' salve , quam grati ducibus se is , quantis familtiaribus copiis agerentur. 9. Here. primum te arbitrari quod res su/lim. J QDd ante narrationem confirmatio inducitur, contra morem & praecepta est: sed merito , quia perturbatus

est, licet smul ut non possit dicere. Io. iidquid hujus factum est. J Absolute. ut supra, Et quiae id hvus feci, causa virginis feci. Aut deest rei: ut sit,

huius rei. Stomachose.

11. Suid'J mid . interrogat. quis

enim ante, crimen, quam objiciatur,aut proponatur , neget Recte sane. J Doete Terentius ipse se reprehendit. Nam ordine factum non est , prae timore &conscientia. ix. Emit quendam Phadria Euni thum JVide, narrationem a necessariis & ur gentibus coeptam , non in se continere,

nisi quod rei conditio cogit fateri. Emit, inquit, quendam Eunuchum . quem dono huie daret. J Non dixit, Cui dono daret. Aliter ab amoris mentione eo pillet. Deinde 'uendam ' ουθοισραν signisi cat, de ἰυτ λψαν I3. Huic. J Huic, more suo dixit potius, quam, Meretric . Quin etiam inter rogatus , Thaidi potius dicturus est, quam ut nomen dicat, quo ostenditur Senex. Eunuchi autem stlius mentio necessaria est, quia dicturus est pro Eu- Eunucho deductum Chaeream. is. Actum est. J Desperantis verbum. Tum quandam huicinam amat hie Cha rea. J Mire dc necessario variavit. ille Emit, ut Eunuclium mittat ad Thaidem: hie Amat . ut deduci se pro Eunucho velit. Tiana am fidicinam. I Extenuatio criminis est: non quod virginem,quod

civem vitiaverit.

pronuntianda sunt , ut stuporem nimiae indignationis ostenὸat. An sit jam illa quid meretri ut J Quia fidicina, mere trix est. 1 . An in Astu venit. J In Astu . in ut bem de Puteo. sie Λthenienses vocabant urbem suam: unde ipsi incolae απὶ vocantur. Aliud ex alio malum.J Hoc separatim dixit Senex . fixis in Parmenonem oculis.18. Me impulsere hae non facit. J Ipsum

accusat conscientia. non enim quod i vius est, dixit, meseiente; quum plus in serat, me impulsere.

I9. Ego te . furcifer, si vixo. J Modo

omnis saevitia comica aut in comminatione est, aut in apparatu Verborum.1o. Si vivo. ' Απιστο et σνς : te ulci

car. quia neces lario sequitur. Sed sue quidquid est. J Inventa causa cur supplicia differantur , donec uxorem ducat Chaerea , & ipse purget Parmenonem: secundum argumenta, quae sibi ipse prospexit, a visu coactuque secisse, & imperio Herilis filii sui , Chaereae scilicet. ai. Ad Thaidem deductus s. J Unde

3 uctor ipse sceleratus.11. Pro Eunuchon' t J Non interrogat, sed exhorrescit. Hu pro moecho postea. lBene studuit Terea trus, pro . bis numero dicere : & pro Eunucho, & pro Moecho. Pro moecho autem quasi excusans dixit. Nam vere in Virginem Atticam; non pro moecho , sed moechus est. Hunc pro moecho postea. J Bene utrumque pro .quia neque Eunuchus est, qui vitiavit virginem: neque moechus, qui in domo meretricia. Et specta quam oratorie transtulerit mentionem vitiatae virginis. Pro moecho. inquit, ut culpam Chareae sub meretricis accusatione celaret. Hunc

pro moecho. J Bene totum pro ι quia neque Eunuchus , qui Ephebus : neque Adulter , qui Amator. 23. Comprehendere intus. 6' conarinis x.re. J Quo dicto vim ingentem inserti significat Chaereae. Compresendere, fgnificat strictim aliquem in ficinore deprehensum. .Audaciam meretricum JMajor εμεαπις accusationis est per pluralem numaum , etiam singularem. Sic alibi:

684쪽

IN TERENTIUM.

-- An patias ita me comparem. Non perpeti meretricum eιntumelias ρ lmiaciam meretricum. J Oratorie avertit iram Senis a se, & a Cnaerea: atque derivat in Meretricem. Numquid es aliud mali, damnive ' J Bene interrogat: quia omnia invitus Servus dicere videbatur. Et cum damnum , malum sit, de proxi -mb collatum discernitur: & damnum ad emptionem Eunuchi malum ad comprehensum pertinet de constrictum

Chaeream.

16. Cesso huc interrumperet J In tantam formidinem conjectus est Senex , ut non miremur, quod tam cito nuptias firmet Ephebi de Virginis: & quamvis non holieste , tamen quia ex ingenti metu, vel indigno matrimonio , filii vitam pacisci velit. et . Non dubium est quin mihi marnum ex hac re sit malum. J Suave est nescire per senas, quid agat Poeta. It non periclitaturus Parmeno.

ag. Nisi quia necessuit. J Neresse, est

nomen. Nam necessu, necessis, de necessi ras , Sc necessum , lectum est. Idgaudeo.JScilicet , ut succurratur Chaereae Periclitanti. 29. Propter m/. J Plus dixit, quam si per me diceret. Meretriis cibus , non adolescentibus. εc item pluraliter, suo more: Ut, Audaciam mererracum IJecta. El. Non perpeta mereιricum

contumebas.

sone.

3r. 2uamobrem insigne aliqui aceret. JMani&stius hocMenander explicat, jampridem infestum Meretrici Senem, post corruptum ab ea Phaedriam : nunc demum se inventa occasione vindicaturum. Seuamobrem. J Quamvis dixisset causam . intulit quamobrem. Insigne aliquid. J Magnum de nobile minis. Faceret. J iδοπηοῖς dixit.

IN SCENAM SEXTAM

quam adepol quidquam iam diu. J Dibim egreditur vetuli ir-

rifura Parmenonem, ut 0μ ρutat, egre-ri autem a Poeta cogitur . ut doceat populum . quid intus eserit senex. Ergo persona

cachinnans inducitur . quarens Parmeno

nem aIJectuqua eim ob nimium risum vix loqui posse. I. Numquam adsol qui Mam. J Rarum est evenire quod ve is: de quod maxime velis, id rarum magis. 2. Intro ad nos. eis. J Non gressu cr-rans , nec via r sed animo & opinione. 3. Mihi sola ridιculo fuit. J Soli regulariter dicitur: sola non recte , sed antique. ut alibi, Hoc ipsa in itinere, alterauum narrat, forte audivi. . Quid hoc autem est J Ridentem miratu armeno. Nune id proiso. J Propter id.

verbis ostendit, quam multum rideat petulans puella. Perii.l Proprie hic verbum est aptum, quas sit lalla ridendo. 8. Numquam adepol hominem stultior/m vidi. J Postquam roga. dixerat, quasi narratura videbatur: de redit ad intul

tationem.

rore & metu nimio Senis, credentis, constrictum Filium se omniatum in domo Meretricis. Io. At etiam primo callidum aedisertum

eredidi hominem. J Haru omnia sic in sce na pronuntiata sunt, ut risu interrumpi verba puellae viderentur. Majorisque insultationis est, si is qui fatigat est rum , dicat se ante de illo multo aliter sensisse. II. Ilieone credere. J Non ideo hoc dicit, quod personae suae fidem deroget: sed quod res incredibilis saerit, quam illi persuaserit. aut certe si credendum fuerit, non statim neque examinata, neque facta rei cognitione. Ilicone ererire.Iobjurgatio de tempore.

Iet. An poenitebat flagitii. J Illud quod

supra, a stulto : hoc quod nunc dicit, a malo fieri potuit. Illud, ab imprudente hoe quod pejus est , a sciente. An poenitebat flagitii. J Parvum videbatur. Ipse

alibi, Quantum his opera fat.. paenitet. Plautm Truculento , Paenitetne te, quod ancillam solam nimis erumperet

I1. Nimiserum issi ιν etiam patri in ia

685쪽

cares ZJ Duo objicit. unum , quod male consuluerit: alterum, quod male pro diderit consilia sua. Et bene Indicares. nam indicium dicitur ejus, qui una peccavetit. Nι miserum insuper etiam patriindicares t J Ad invidiam Parmenonis, miserum dicit adolescentem : eo modo quo Iuno accusans Venerem, ait, - An miseras qui Trem Achivuol iecit. Sic enim agimus, quum ab his qui salso rei sunt, in authores culpam sceleris re

movemus.

r Nam quid illi. J Adolescenti scit. Is . Quid est fiam seu te periise. J Hoc

non stupetitibus, ac culpam patientibus dicitur. 16. Hem, quid dixti pessuma demum intelligit Parmeno se esse delu.sum. Etiam ridis t J Apparet eam ex hujus stomacho vehementius cachinnare. i7. Nos irridera tJ Nos superbius dixit, quam si diceret Me. is Si quidem istud impune habueris. Subauditur, Tum nimium. Verum 'Ii ridentis interrogatio. I'. Sed in diem istuc. J In longam dilationcm.unde dilatio est dicta, diei prolatio. Tu jam pendebis. J Iam . nimiam velocitatem sigia: ficat. Nobilita flagitis, o eundem inaleas. J Duas res us nificat simul: de cogis flagitia facere, ac iacientem indicas. 1i. Vterque in te exempla edent. J Nova ac mira tormenta , quae pro exemplis narrentur, aut quae documenta sint cxteris ne delinquant, Exempla dicuntur. Et edent. dc erit legitur. Si edent figuratum est: si erit, recte. Et plus est erit. quam dabit. 11. Nullus Om. J Hoc secum Parmeno. rite pro illo munere tibi honos est habitus

Abeo. J Eἰρωνι eQ dc metopae κύς. Pro munere. J Et honos rumigerulis lia. beri solet. 13. Egomet meo indie. . mi βν , quasi ex. hodie perii. J Proprium ibticum est,

vel stridere clarius quam mures , Vel Riepere magis , quum obrodunt frivola: ad quam vocem multi se intendentes, quamvis per tenebras noctis, transfi

gunt eos. Plautus e

AELIUS DONATU s

uomet meo indisio. J Proverbium in eo qui ipsi se produnt. quia serex non fa

cile caperetur, nisi emitteret vocem no

ctu . Musi sorex hodie perii. J Quia latere

potuit , nec occidi, ii taceret.

IN SCENAM SEPTIMAM

AC TVs QVINTI. r. Vid nunc ' Maste , aut quo consilio hue immJ Rcminiscete , hunc esse , qui supra Militi dixerit de Thaide,

Iamdudum te amat. & rursus , Iam tibi hae aderii sunticans ultro. de hinc videbis quos exitus habeat assentatio. nam idem Militi author est summae desperationis. Et animadverte, quod si per amens a Gnatho invitus abstrahatur: nam Sc supra quum ad litem venitur, ex Verbis Thrasonis manifestum est, de Gnathonem invitum sequa, ubi dicit, Hanceam ego ut contumeliam tantam ' tam in senem in me accipiam , Gnatho ' Mo i masatius est. Et bene, Quam, aut quo consilio e tanquam omnia experius , Sc nec mulieribus gratus , nec terroribus metuendus. ma spe .J Parasitus intelligit

quid agat miles : ted ad hoe inducit ut interrogare ipsium militem , ut popul audiat, quo consilio veniat ad T idem. id nunc 'qua spe. J Summa desperatis mapud Militem reconciliandae amicae, ad hoc ut aequo animo serat admitta Phaedriam, dum ipse quoque recipiatur. nam non in sine fabulae contrivandus est. Ouid ιncepta, . Thrasti Incipere. magnorum facinorum est, & audaciae.

L. Vt Thaidi me dedam. J Post indictionem belli, & instructionem pugnae quid sequatur, nisi deditio superatorum 3 Et faciam quod ubear/ J Propite: nam in deditione victores jubent . victi obse

quuntur.

3. t minut. quam Hercules si ivit omphalat J His Tarentius exprimit consuetudinem, in qua ignavis rationes criminum, & exempla suppeditant. nam sic de supra de Pyrrho . Omphale Lyaiae regina fuit . quae Herculi m sibi servientem etiam ad lanificium compulit:quum ipsa calathum,&colum , cultusque in naineos, sagittis 4c clava, leonisque teg-

686쪽

IN TERENTIUM.

mine mutasset. Ηmulas servivit om-

bala. J Subauditur , & ego serviani Thaidi r

. Vtinam tibi eommisigari videamsandalia caput.J Commitigari. est tundendo deprimi atque deponi. Sandalio caput. JPlus dixit Caput . quam si aliam partem corporis diceret verberari. Et mire , cal.

ceamento caput Verberari.

s. Perii t auid hoc autem est mali ρ JEunuchi habitu Chaerea , sed virili confidentia prosilit, & militem velut novi

rivalis terret aspectu. 6. Hunc ego numquam videram. J Ideo

Chaeream miratur.

IN SCENAM OCTAVAM

. m Populares . ecquis me vivit hodie fortunatior Hie ρersona Chareas , fer .nsgaudio. ut Adolocentuli est in prosperis rebus. O populam. Non mirum si insane exultat nuptiis , qui anadu dum ob id solum, quod vitiaveIat virginem, laetabatur. 2. Nemo hercle qui quam. J Et interrogavit , & respondit sibi. Nemo hercle quisquam. J LI 0 λ ν tertium. 3. Cui tam subito tot contigerint commod . J Tam qualitatis, Tot quantitatis est. Luid hietiim est J Inventa perso. na eii, ad quam gesta haec narret Chaerea, ut populus & miles instruatur, quidntiis genuin sit. s. Inventor, inceptor. J Invenire sipientis est : incipere, audacis perficere, constantis. Ergo plena laudatio est. & constat hoc Chaeream laudative dicere. nam in subditis solum consilium attributurus est Parmetioni. Sein' me in quibus sim gaudiis tJ Συλληψς. Et nota Scin me: quum sumcereiscin me abundat : & est figura προσρος. 6. Scis Pamphilam meam. J Amatorie dixit meam o vel potius sponsam meam, vel quam amo. Inventam.J Cognitam.

Civem. J Deest esse. Scis Mnsam mihi'JDeest & esse. de est D a nunc participium.

vultu mutato & turbato dicitur. 8. Amorem esse omnem in tran uiri. JBene, in tranquisio. quia mari & tenipe statibus, amicae mobilitas N instabili

tas comparatur. Sic Borat.

Simplex munditiis theu quoties fidem Mutatosque Deosflebit a dy os raNigru aquora ventix. Emirabitur insolens, ut nunc te fruitur credulus aures,cte.

Vna es dometu. J Post Pamphilae nuptias. q. Thais Patrise commendavit. J Hoc est quod profuit Phaedriae. In clientelam O fidem. J Clientelam , ut ametur : in f-dem , ut defendatur. Io. Fratrιs uitur Thais tota est: J Beneo ut ne ex parte quidem si Militis.

II. Miles pestitur forati. J Sunt gaudia ex nostris bonis : sunt gaudia ex aliorum malis , liollium aut inimicorum. Ergo utrumque genus gaudiorum complexus est. I i. Vrsam domum. J Bene domi quaeritur Amator exclusus: nam neque Iuri, neque in foro est. 33. Perpetuo perierim. J Quia illud periisse stupra , temporale viciebatur. Quin ego nunc perpetuoperierim. J Hic jam Militi neque serviendi Λmicae, ut apparet, praebetur locus. I. . Sine dubio . opinor. J Quia non quis dicitur perpetuo periisse. c d enim opus hac exceptione est, quando nemo ita perit, ut temporaliter pereat, & postea fiat non perditusὶ Correxit Parasitus stulti dictum Militis: non illum perpetuo , sed sine dubio periisse, opinati

respondens. non est enim contrarium,

Opinor te periisse sine dubio, pro certo peri ille. Confirmatur periiste Miles,ut post tanta munera ex desperato supplex , ex

supplice patiens rivalis exiliat. Oid

commemorem primum'J Διαπιρησ1ς oratoria familiaris laudantibus. Cicero. Vnis

igitur potius incipiam ' Hoc autem sit, ubi omnia & magna videntur & paria. is. Istumne qui mihi dedit conflium. JAttribuuntur Personis consilia, facta,ca

sus,& orationcs. Ergo hic laudatur con silium Parmenonis, factum Chaereae,ca sus Fortunae, id est, eventus: oratio Se

nis. Illum, qui mihi dedit consilium. J Tti' sunt in vita hominum , consilia , Laeta

687쪽

AELIUS DONAT Us

successus. Consilium, animi est: Factum, corporis : Successus, sortunae. Parmenonem scilicet. 37. Lua tot res J Bene, Tot rest quasi dicat, Eunuchum pro quo duceretur, commendationem virginis, absentiam meretricis , occasionem vitii inserendi, patris interventum in nuptias. a 3 An mei Etiam Patri laus impartienda est. nam non erat transeundum Festivitatem, qua Sc festivus Amatori non obstitit, quod agnovit

ut facilis: unde festivum in dictis , facillim vero in animo & factis. Formitatem. J Laetitiam : ut, Festivus dies est. 39. Di vestram fidem l J Cito intervenit Phaedria, utpote qui domi erat. ΣΟ. Qua narravit. I Nimius affectus in utramque partem defeetus orationis amat : est ergo : deest enirn

Gaudeo.

2 i. atrs eredo. Sic dici nota agentibus solet. Recte igitur huic dicitur, cui sunt nuptiae . & ille sic respon det, ut amicis gratulantibus decet, Satis credo. Credo autem ideo , quia multi se singulit statillari quum invideant: gaudere , quum doleant. iliam laudas t J Scilicet amatori eius. Et mihi pronuntiatione juvan dum est. Perri:quamo minussteis . tanto magis amo. J Hic vero est aliat insanissimus : ut Uιrgitius. Formosum pastor Co-vaon arisbat Alexin : DHicim domini.

Et prosecto sic est, Sapientes spe maxime ad amorem coguntur : stulti serma

tantum.

2 . Obsecro, Getatho, in renes est. J Mire , quasi desperatis omnibus auxiliis, adjecta nimis supplicatio inducitur. Nam Sc obsecro. de Gnatho, id significant,& in te ster s. Luidvis faciam e J Non est hoc interrosantis, sed est ostendentis non esse quid iaciat. 2s. Precibur . pretio. J Nihil Militi superest praeter precem, ut victo:&pretium, ut diviti. Nihil aliud optat, quam sic res eant, ut per bra a Thaidis conveniri possit. Precibin, pretio. J άσω, δε- , velut amicta, & lalla , pronuntianda sunt. Pretio. t Varie r quia alibi dixit, precario. Vt haream. J T. haream ultimum genus bςneficii est. Ira parte ab-qua. J Non enim Parae dixit , ut aequaintclligatur. Tandem.JEt aes perantiscit, de dissiculter credentis.Tamie n. non cuadverbium temporis : sed nunc Sal. significat.

tione, alic Vcratiotae firmandum est. Si

collibitum est, efficis. Novi te. J Deest Perficis. sed ubique plura gestu significat

miles, utpote infamis sinus. 17. ω od vis donum . O pramium a me optaro. J Donum i praemium est: de munus , praemium. Sed donum . praemiunx Diis datur : munus, pracivium hominibus. nam separatim , doniim Deorum est : praemium virorum est sortium : munus hominum. Et donum munulque, tam ante factum , quam post factum datur : praemium non nisi pol actum est. Dolaum,voluntarium : pramalum, debetur. Alii ergo αM Aτως pronuntiant, primo donum , & sic pramium . quasi unam partem orationis. Q odvis donum o pramium. J Donum , ut a largo homine : pramium, ut a praeclaro facinore.

id optatum feres. J Donum optato , ebquod praemium accipias. Pramium a me optato. J Totum militat iter. nam & eptatio dicitur, & istari a militibus. ut alibi, Vir fortis v et quod volet praemium.18. Si hoc Fris . postulo ut mihi tua δε- mus te prasente absente pateat. J Proverbiale est, Prasente absente, uisursum destrosium, nitro citro. Ac caetera huiust nodi: fanda n anda , justa iniusta, di vinii Ggna, volit nolit. 19. I,vocato ut si Iocus semper. J Inv/rato, non vocato significat. In etenim auget & minuit dictionem. Invocato. JMale intelligitur precibus vocato, quum sit. πιυ ματον , id est, etiam non trivitando , quin ultro venire debeat suam

domum.

o. Iuro, confirmo . spondeo. Accingar.J Non quia facile est quod negavit sia pra, sed sitis votis Parasitus adductus est ad coeliandum : ideo dc -- cingar dixit μοῦ sic enim dicimus in magnis rebus suscipundis, ut Accingunt omne/operi.

688쪽

IN TERENTIUM.

3 r. salvete. J Supplex sine fratia &sne timore, modo inimicus & infestus,

Tu fortassε qua facta hic sint, nescii t J

Hoc totum luperbe ac minaciter inquit Adolescens. Scio. J Compendium Poetae r ne rursus eadem dicerentur. Conspicor. JCommune verbum est conspicor. 33. Uobis stetus. J Et hoc stulte. quis enim de rivalibus & inimicis fretum se essedi at 3 Deinde Metoλουθον, & vitiosa responsio est. nisi enim addideris Sum . erit iloecismus conveniens loquenti, impolito homini & militi. Sem

quamst itis r J Est ab ' ea subaudiendum

est. Miles edico tibi. J Hoc contumeliose, di proprie ut Militi: Miles, inquit, edico

3 . Si te in platea sendera hae. J Hoc est, Si vel casu inuenero. Et in platea, inquit, non circa Meretricis fores. Nihil est quod dicas. J Nihil, pro non : ut sit, non est quod dicas mihi: id est nihil est quod dicas, pro, ut dicas mihi. ut sit, quod . pro ut: aut Quod, pro, quid dicas mihi. Certum est autem , sic veteres locutos esse.

3s. Alium qua rebam. J Aut alium pro G endam posuit: ut sit, quendam quaribam . id est, aliquem. aut alium, hoc est, non quem tu putas : hoc est , alium, non Thaidem. sed si aliam diceret, neque commode, neque εμ ωνως loque retur praevalet enim masculinum genus. Perisi. J ordo est, postquam in

platea hac te offendero, peristi. Eia. JInterdum hortantis est. ergo nunc eia. correctionem significat . . Non cognosia vestrum tam super sum. J Locutio annotanda: mire lauda. Vit,u: persuadere potuisset. Vestrum tam superbum. Non , vestrum superbum. Vestrum tam si perbum. J Abislute: ut, Pol,

Crito. antiquum obtines. Ergo subaudiamus vel ingenium. vel animum, Vel morem . vel institutum.

37. Prius audite paucis. J Mira intinuatione agit: qui non ut contentiant, sed ut aumant , paucis petit. Et bene Prius , quasi non obstet, quominus sa-ciant quod velint. Tum deinde quo at . tentiores existant,addidit paucis. deindestiaeuerit. facili as enim flectitur, cum

audite. J Fiduciam ostentat persuaseriam rem dicturi. 38. Audiamus. J Bene : non Faciamus. sed Audiamus dixit: nam prima oratoris impetratio in mala causa est, audiri meruisse. Tu coneede paululum sue, Thraso. J Thraso hoc in bonam parten accepit: de ideo paret: putat enim vel turpe esse, si humiliter precetur suo no .mine, seque audiente, Parasitus: vel incongruum sibi, si in os praesens a Gira thone laudetur. IIIue . Thraso. J Non ad se vocat: sed locum ostendit, qud abeat

atque concedat.

3'. Principio , ego vos. J Videt neque se odio haberi, neque ossendi animos avis dientium in Militis nomine. Hoc ergo oratorier pro eo homine in suo offenditur, eum in quo non oficnditur, posuit. o. Me hujus quidquid facio . idfaeeramaxime causa mea. J Deest rei. aut ea:

ut sit, Me huius quidquid est quod facio .idfacere maxime causa mea. Plic a persona distessit: & rem non odiosam pro odios a posuit, id est, parasiticam, PIO aeis muli amore & commodo. I. Verum idem si vobistrodor. J Multum attulit ad persuadendum : non esse commodum Militi admitti, de suum commodum ipsorum esse commodum. Vos non facere, inscitia est. l Oratorie , de secundum insinuationis praecepta sic dixit : nam remittendo & dubitando , magis flectit animos, quam si aperte ac Pertinaciter asseveret. L. Militem ego rivatim recipiendumeenseo. J Artificiose satis , sim et intulit omne quod durum dictu ad persuadendum erat. nam quod Mitirem de Rivatim dixit, ad eam rem Valet, ut magis admittendus sit, quam excludendus: & simul fiducia sic dicentis parat animos ad audienda quae dicet. Militem ego rivalem recipiendum censeo. J Ri radicuntur aemuli de mulieribus , saeta translatione nominis a seris bestiis : quae sitientes cum ex eodem rivulo haullam petunt, in praelium contra se inuicem concitantur. Sic Cicero pro Caelio, Sin erit ex in fonte rivata , inquit. Militem rivalem Nad Considera quo vultu hoc dicendum sit: de intelliges, de militem , Ze rivalem.

689쪽

ta reeipiendum , & ego te eo , quanta significet. Non enim dixit Thrasonem sed Militem e quod nomen ad stultitiam valet. Non socium , sed Rivalem c quo ostendit . quandoquidem rivalis in Meretrice capiendus est, hune potius elli gendum. Nec, non Excludendum, sed RecipienIum dixit in de ostenderet, adeo prodeste , ut etiam de industria retinendus sit. Non , volo aut raro, sed censeam consiliarius , non Paramus, videatur

loqui. Nam quod ego addidit, eo dicto usus est, quo uti solent qui plus in negotio vident. Nam sic in Phormione Iurisconsulti: Ego quam rem tuam fuerant,

ea velim facim. Ego sedulo hune dixi

eredo. Ego amplius deliberandum eenseo. Censeo.J vide virtutem Poetae. non enim dixit Peto . sed Censeo : tanquam illis modo consulat, neque pr. milite agat. 3. Cerita modo. t Modo . aut tantummodo significat: aut temporis est adverbium. 3c simul incerta distinctio est. . Et libenter vivu. J Id est, bono.

rum ciborum edax es.

6. Suppeditare post sine semptu tuo. JAut siuppeditare. pro suppedita ut deest

se. Ut, Accingunt om/ues operi. . Ad omnia hac magis o portunus , nee

magis ex usu tuo nemo est. J Locutio est ex nesativis tertiar ut, Agrum in his

Helonibus meliorem nemo habet. Magis ex

M. J Pro utilior, & Magis opport.:ntra, Pro opportunior. Nemo es. J Hoc est,

opportunus.

8. Habet quod det. J Ut dives. Et inemo largius. J Ut liberalis. q. Fatuur. J Inepta loquens. A sando fatuus dicitur : inde Fauni Fatui e &nymphar Fatua dictae sunt. Fatuus est. JHoc ex usu tuo. Insiui sus. J Sine tale &1apientia: aut sine saltu & facilitate. Faruits est . insulam.J Fatui sunt, qui verbis& dictis fatui sunt: Insius vero, corde& animo. Fatuus est, insulsius.J Summi fatuum. animo putant: Insulsum, dictis.

sed male. Nam Fatui quoque Dii fiant, qui & Fauni dicuntur : & non stulti, sed multum santes, id est, loquentes. Fatuus est .snsulsus. J Haec quae nunc addi.dit, non ex superioribus pendent: sed

cum superiora valeant plurimum, nam

quia dives di liberalis, potuit obesse ri-

valibus J haec omnia bona in Milite eor rumpuntur, quod saluus, quod insulsus , & caetera , quα ipse persequit . Fatuus est , insulsus. J Haec bene addim - . tur: quia dixit, Et h-bet quod det, daenemo largius. Ad rem eam valebat, ut amaretur Miles a b Meretrice, & prae

nendus omnibus esset: sed ingrata tune mulieribus, maximeque lascivis, haec omnia quae subjicit. Fatuus est. insussus. JHoc pro acervo vitiorum , cum quadam vultus improbitate prolatum est , quo magis res in medio posita esse videatur. Tardus. J In Venerem scilicet. Tardus.l Corpore dc membris : quamquam de intellectu tardos vocamus, qui stulti sunt. Sed melius est sic intelligi, ut ea vitia videatur dicere , quae inamabilem

ciant etiam divitem, largumque amato. rem. Nam aut verba commendant: ut, Pendetque iterum narrantis ab ore: hic sis

tuus. Aut sapientia gratum iacit: ut Multa viri virtus animor hic insulsus est. Sed mihi videturfatuum dicere,qui tantum glorietur , & blandiri amicae ne-stiat. Insulsum , qui non sit salax, & cupidus coitus. Tardum, qui non facile explicet Venerem: quae res Meretricibus odiosa est. St. riit.J Plus dixit quam dommir. Noctesque se dies. J Plus significat,

quam si diceret, diebus noctibus: ut hoc ipso nomine consiliarii aut horitas

ineste videatur.

so. Vbi vita. J Quando vel quum. si . Quid agimus t J Initium consensionis dubitatio est ejus qui negaverit. Hoe etiam. J Deest. vel abs. Ω-od Qq. JParasitus stilicet. Primum puto.jPrimum

puto, quas parasitus.12. Accipit hominem. J Accipit , pancit, invitat: ut, Illos porticibus rex accipiebat in amplis. Nemo melius prorsus, neque prolixius. J Horum alterum apparatum indicat, alterum copiam.

r3. Mirum . ni illoc homine quoquo pacto opus es. J Facete dixit Adoleticens rei parcus, Se qui putet amorem sine damno esse oportere , quique fefellerit Meretricem , non selum ejiciendum non esse Militem, sed etiam quovis modo sustinendum ac perserendum. Mirum, ni in

De homine. J Obtinuit parasitus jam quos negabatur. Primo deliberatum: ut, euiu

690쪽

rN TERENTIUM.

ἰmus post concessum : ut, Mirum mi e homina quoquo pacto opus ιβ. Mirum, nitric. J Hic, inquit, Rufinodi est, ut etiam cum mala conditione patiendus sit. Idem ego arbitror. J Sane opus fuit consensione, praecipue Phaedriae , cujus res agitur: nam ita & servata persona est

tarde coiissentientis amatoris.

Recte fustis. J Gratiarum actio est. Vn m ctram hoc vos oro. J Subtiliter etiam Parasitiis hic se adjungit, sitasque partes circa hos agit. Vt me in vestrum gregem.JIam hos laudat: & nimis Parasitus est, nrecorderis, eundem dixi isse , Facete, I. Iide, lauta, nihil supra.ss. Salu diu hae 1am saxum se . JVide quemadmodum serpat paulatim

etiam in eorum assentationem, ex vitu-

Peratione Militis. Noe saxum volvo. JProverbium in eos, qui inextricabili labore amicti sunt. Et bene Saxum de stulto Milite ait: & se ipsum Sisiphum secit. Hoe --. J Vesut Sisyphus

apud inferos.

diamus & sum hic. aliter non , ut parasitus est. Phadria, or tu Charaa. J Ambos nominat, quasi legibus paciscantur. s Hunc comedondum. J Cum caeteris rebus,summus Poeta etiam fidem ostendit amicitiae parasiticae, exemplo Gnathonis de Milite loquentis hoc modo. Propino. a Facete sic dixit, ut parasitus , de quasi de convivio loqueretur. 18 Dignus est. J Haec verba ultima longi sermonis, ejusmodi sunt,ut Miles haec audiens, laudatum se esse, & approbatum existimet. Vbi vis. J Honorifice revocat ablegatum cum injuria, dicendo Vbi vise quia accede imperativum erat: M ubi, rusi auodo intellexeris, vitium

λογα. Λd utrumque enim pertinet, ac ad laudem , α ad mores. Et hoc ambiguum. 6o. Secundum facta ty virtutes tum.JEt hoc ααφιLολον. Nam virtutes νικαῖς pro vitiis positi : ut, Nesu quivi Get: & , Oro/tus esses ex tuis viri M.t-bus di Facta is virtutes. J Proprie facta militibus adscributitur. Facta virtutes.J Amarior est e tωνεία in vitioses homines , quam Veritas. 6a. Numquam et aam fui usquam. JNumquam Sc locum , & tempus significat: quam , locum nragis. NumqNam non. Et numquam usquam , τύ αε

ορς' , pro usquam , id est , nusqu-m.

Uin me omnes amarent plurimum.ὶ Contrarium superiori. quid est enim quod bene non fecerit quicquam, si in illo est

ut ametur

Atticam eloquentiam. J Et hoc σἰtων κύς, ut illa quae supra. Atticam

dicit veram atque germanam , quia excultior eloquentia, dicitur Attica : α summi oratores, Attici appellati sunt. 6 . Prat .rmissum. J Et hoc anceps est, intellectu gemino ad utrumque.Ite hac.JQuo vocat parasitus t an ad Meretricem an ad coenam Militis,ut promisit 3 Hune ego comed mlum 6 deri .endum vobis propino. Ite hae. J Comessatum ad militem, vel ad Thaidem. Si coenae intersuit meretrix : quomodo pdst acta sunt omnia, cum mentio noctis non faeta sit 3 Omnia post coenam gesta sunt:& non completa per rixam coena , superfuit plurimum temporis ad agendum. Eoi DONAT i V. C. Oratoris Vrbis Roma Comment. in TaRENTIEuNuc HuM evlic n

SEARCH

MENU NAVIGATION