장음표시 사용
701쪽
AC TVs' TERTII. r. r Veiscit hoc jam. J Notandum ex
αδ hac comoedia, quod in nulla alia licet reperiri, ut biduum tempus in comoedia sit. Omnes enim uno die actus suos explicant, ex eo ipsis quo cuncta inci possunt, ut aut nuptiae celebrentur, aut cognitio fiat expo- .... aliquid. at hic bici ut rationem versari intelligimus Ergo dixit, Luciscit hoc Mabet hae scena allocutionem . in qua ostenim pro rare, πιι Manedemo nuntiet filium radiisse :quamquam hoc nolit adolescent , cum parati sui nesciat voluntatem.
6. Crum illi nihil Priculi. J Ut celem tam insperatum saudium, cum ipsi adolescenti nihil periculi sit, ex eo quod indicatur.
Ir. Aut m profecto. J Haec scena persuasionem habet, quemadmodum pater filium luseipiat, & filii se per servos sinat. Neque tanta facilitate utatur , ne corruptis filius moribus vivat, si semel facilitatem erga se patris agnoscat. Tenebit ergo divisiones, ut omnis deliberativa ab utili & honesto similiter fieri possit. quae omnia suo loco plenius explicabimus , ne tantum ea quae obscuratiant dicamus. ig. Nuntium amrto. J Bene generaliter in nuntio votum futurum esse promisit, ut animus cupidus probari possit, cum non aliud suspicatur, quam quod in desiderio fuerat collocatum. Deinde jungit: Numetiri inam de Inara meo audisi , Chremes tii. Vatit. J Temperavit primo nuntium, ut cresceret gaudium Na.n primo valet, atque vivit . inquit. q od utique diversum esse manifestium est. Nam vatemm cum spiritum ducimus. Vbinam
es. J Parum credit gaudii, quod sibi salus filii nuntiatur. Nutic de loco quaerit.
Ipse quippe qui ejus absentiam dolere
22.3scus gnatus. J Cum iteriam quod cupiebat senex audiit et, tanqu-m parum credat, interrogationem repetit. Denique percussis c irinibus cum confirma
tionem nuntii audisset, perseverat gaudium : ideoque adjecit, Duc me ad eum. obsecro.
17. Non tu ei dixti ut essem ρJ Non tu ei dixisti, quemadmodum nunc est 3 18. pessima in te. J Hie jam incipit suasoria illa quae animum patris componit , ut circa filium temperet lenitatem, aut largitatem nimiam , aut parcitatem. Utroque genere peccas, dum aue nimium largus es, ut ante nimium Parcus. ex hoc , ut in unum malum ex diversis moribus venias.
3 . Primum. olim potius. J Hoc tibi initium mali sitit , quod non illium Permisisti ad mulierculam commeare. quod tunc paulo videbatur esse contenta, cum omnia grata esse potuerunt, quae filius faceret. At tu injustitia cum adolescentem tuis sermonibus ter ruisti, exinde illa coacta necessitate, ingratiis coepit victum sibi quaerere. 39. Nunc eum sine magno intertrime risto.J Unde modo sine magno damno haberi non potest. Inter tramenta autem stant, quae intus terendo damna perficiunt.
o. Ω'idvis dare eupis. J Scio enim quodcunque desideras date. - . Quam ea nune instructa. t verum ut postis intelligere , quemadmodum nunc illa meretrix instrum sit adversus filium tuum , & ad quam perniciem ad secta. 3 oneratas veste atque aura. J Parum
dixerat, ancitas decem , quae res tantum in numero collocata videbatur : adjecitenerata, urse atque auro, ut pudori se
ancillas tales ita vestitas levi cibo pascere, aut certe servili. Satrapes . J Apud Babylonios satrapae appellantur ditissimi. & satellites regum. 3. rigando modo mihi. J QIntum vini absumpserit vide, tum pytiuat. Proprie autem uti re dicitur: quod gustare, quasi cum quadam probatione expuere. Denique adjecit: vie hoe dicens. rum pater hoe s. aliud linim se r
si. Relividolia omnia. J Linire est con tegere & operire: contrarium est ratio id est, aperui.
11. Omnes Iezicitos habui. J Hoe est ,
702쪽
ebrios. Significat enim sollieuos. id eli, solo citatos, quod cbriis contingit, quibus non sunt firma vestigia, sed motu
quotidie comedent, vel certe stequci iter.
. Vt me tuarum fortunarum. J In meo damno magis misericordiam pro te pallus sum, & pro sortunis tuis. ss. Faciat quod rubet. J Indulgentissimus pater, & qui vehementissime filium desiderabat, licet damna audistet, tamen omnia se dicit filio permittere velle, dummodo ipsum habeat in potestate
s . Si certum est tibi. J Hic jam persuadet , ut illud quod supra diximus, velit adolescentis animo veluti nesciens dare, cum artibus servi inductam pecuniam dat , de ad luxuriam ministrat. Denique ipsum consilium suum , quodsi, proponit: Fastitesimas technis perber-mum. An fieri possit adjungit : Subsens, illos hoc quoque agere. Ex eo enim quod jam a sunt de praeparant, fieri potest. Deinae ab utili adjunxit, Et tibi perdere talentum hoc pacto alim est, quam illi minam. Melius est velut iniciens pluri. mum perdas , quam sciens minimum: cum ex hoc filius quod licentiam agno . verit, jam ei lubebit majora committere. Dein adjungit ab honesto, Nune nou depecunia agitur. Ostendit honestum, de utile declaravit. Denique perseverat cir ca id ipsum, ut dicat: Cum enim intel-xerit animum tuum , te prius vitam tuam proditurum de omnem pecuniam, quam abs te filium dimittas ι vide quam fenestram ad turpitudinem , ad luxuriam, nequitiamque patefeceris , hoc est, quantam januam dederis, peccatorem perire. 7. Ipsum non poteris pati. J Statim tu interire bona, ac filium vivere luxuriosedc malis operibus non patieris. s. Ibit atra ad illud. ' Sibi veluti remedium suscipiet , ut abiturum se esse minitetur, maxime cum scit apud te se plurimum valere. gr. Videre verum atque ita. J Videre mihi verum dicere , α ita quemadmo--um res est.
Somnum oculis non vidi. J Somnum
oculis meis non cepi, quaerens Trenui. modum filium redam. Dcim nostri hic ambigunt definibtis. lLitem vicini habent de limitibus.' . Me cepere arbitrum. J Me audicem ede voluerunt.'7. Itan' comparatam esse, Sensus hic est: Satis miror cur prudentius sapit Chremes. An ita natura hominum comparata est, ut melius videant ea quae aliena sunt, quam quae sunt sua. An hoc ideo sit, quia, dum nos in te nostra sumus , aut gaudio impedimur, aut aegritudine, animum occupatum ad prehendendas vel respuendas res adhibere non possumus rio L. Dissolvi me oritu. J Cito revertenet ab eo quo iverat Chremes, dicit, se ex eo negotio solutuin , Sc amico operam
ACTUS TERTII. t. rΥ Ac irae circumcursa. J Servis,aα argentum desiderans . quia dare meretrici possit. tamen hoc quod loquitur . on videtur domino prasenti esse subctum. Uoniam enim supra dixerat semus, D. rum quasi in Menedemum dolos tendere . uti argenium meretrici per fallacias qua-reret, 1deo in senem generaliter diuum Denique hoc susticatus Chremri, quia si in Mene emum ita at . dixit : Num me
sesellit hosce id struere sertasse ille Cliniae servus tardus est, ideo noster Syrus hanc provinciam sumpsit, hoc ei istud officium suscepit , ut ipse quaerat
7. Te miror, Chreme. J Te valde miror
mane vigilare, qui heri tantum bibe:
s. Nihil nimis. J Non multum. ro. Aquila senectus. J Ajunt aquilam in senectute, quod ei rostri superior pars
vetustate de incremento curvata sor
men includat, ad c davera accedere , de se sanguinem in potum sumere, de quo- da nodo bibendo vivere. Hoc igitur ait servus domino, quasi bibendo totum tempus hesterna coena exigerit , visa
vero est quasi aquilae senectus.
703쪽
ri. Forma Dolanta. J Non solum commoda & faceta mulier, & speciosa
Drmia r ita enim ut olim ieauci nunc salie bona. Hic intelligi datur, quod te . nex sciat eandem ante titisse castam,ante p/uperem, nunc vero , meretrici O more viventem. Ideo adjecit servus , non uemadmodum antea bona, sed uti nunc
bi ipsi compararetur, sane bona. 16. At is divuiu abtinrit. JEx more inopiam male meritis adjecit. I s. t ego nesciam. J Ut taurilius servunt dominus incitare possiet, quod cupieruat servo adjutorem eum esse , adtendemdam in Menedemum fallaciam
Proptαr argentum , fingit se irasci servo Cliniata , Homimm, inquit, pistrino di. Mum. Cui jungitur , qui passus iHeri tollid e servum , tanquam ignoret quid fieri dabuisset, incusat, ut maiorem suscipiat voluntatem. Qui fallendi dominum Iaunc ipsum cum ' denique sibi hoc pcaeparans , sic postea dixit: Lauda, qui heros fasiunt. x6. In loco vera laudo. J Bene adjecit,
ne perpetuam maleficiendi licentiam servis daret. qu1- ν' agnarum. J Nam quia fallant tempore , maximum ceperemedium est, ne gravior aegritudo videatur.3 o. Iocone an serio illa. J An consilio isthaec dicat, an joco, intellisere non
possum: unum tantummodo intelligo,
quod mihi ad hoc , quod disposui, cumulat voluntatem.
32. Et nunc quid expectat. J Hic jamaum accusit adolescentis servum , hortatur suum dominus , qui ipse hos dolostendat. Denique adiecit, At rea utare vortet ado centuli causa.
Faciis equidem fac/re possum , si iubes. J Peritiam suam circa hujusmodi rem declaravit servus : sed dixit , metuere 4omini voluntatem, de posse se sicile, si ipse voluerit imperare. Ca . t Petitus & doctus sum. Facito iuum earim hoc. J Iam prae parat sibi dominum : monetque ut meminerit , si quando haec omnia evenerint, sicut humana sint omnia, uti & fi lius ejus possit ista perficere. r. Non Um veniet. J Non hoc continget, neque fieri potest. 3. Neque ιο nunc dico. J Bene purgae
id, quas utimii erat suspiciones, nc uciosam credat adolescentcm nlium Pater talia vel sacere vel cogitare. Dixitquc se servum ex suspicione lita metucie, quod eius aetas jam talis , uti , si necessi.as , ut Chremetona,ita ducat Azractet quc- admodum nunc senex videtur hortari. De Uihoc cum usus. J Si quid tale contigerit, tunc videbimus, quod necessitas coget tacere. s. Nις qu. m ma facerιm. J Nisi cum me senex asiortatur.
AC TVs TERTII. i. m Vi/sue. J Hac scena lacum ramis
in munem tinet in eum . qui ho*itia sui . um corrumpat. Pater tamen non sicuti cur tanquam mmuna ' at sta riston. det vi ranauam negans Mimrais cone cturAE causast, quam communM Dcm. rum patrem tanquam communem triam dicent ιm accipiamus. hoe prim in genera otiter eum invidia. d. inde om interrogatua epi, quia nam fecisset, ide continuo non
factum sed τινι factum protulit, dicendo. Vidine ego ut, atrobatione exordiretur, , post senaιret crimen,quod manum ado uocens in sinum meretricis inserebat. 3. Acta haeres est. I Syrus servus cie dit senem inveniue filium amare meretricem, quae res aut ea per dolum celabatur : ideo uchementer metuit.
r. Isthac quidim eo tum lia es. J Supro quidem iniuria dixerat, verum aciJecitrantis milia puni. Est et iis injuria, o si cum violentia aliquid in corpus cui citur: contumelia vero, cum praeter violationem corporis est. Et violatio opinionis , vim amicam subaritare. Hoc est crimen quod supra Posuit. Subari: ara autem , persectioitem ipsis libidinis intelligimus. . Vel heri in convivio. J Hoc ex antecedentibus argumentum colligens dixit : Novi ego amantium animos, odi eorunt graviter qua non censias. Ita enimi mos est amatoribus: ampliora suspicantur , quam tu haud poteris suspicati.
704쪽
it. Esto. at rarte. J Hic mandat pater, ut dii cedat a domo filius : aliter enim negat fieri polle, ut impudentia adolencentis comprimi possit. Dicit enim multa labiminem velle, eamque sub cujusque
praesentiale minus audere complere.
Ego de me facis. J Hoc eu, ita ex
me suspicor: nam nemo est amicorum, apud quem universa velim exponere,atque narrare ea,quae occulta habeo, quippe aut in summa honestate amicus , &id quodcunque cogito, ejus dignitate
deterreor ne indicem : aut ipsa certe res, propter sui turpitudinem , eam narrationem comprimit. Hoc est quod dicit, ipsus facti pudet , ne ineptus ; ne pr. tervus videar, si cum eo loquar, qui habet maximam dignitatem. 1 . ι' ιn' tu homini sulto mihi J Qu madmodum in proverbio est: mihi si vis, stulto homini auscultare ii cet , hoc est , obaudire. αρ. Illiu posthac comprimito. J Ouoniam pater dixerat, vidi ego te manus modo meretrici huic in sinum inserere: ideo servus ait, istas ergo manus comprimito tibi.
3o. Censen vero J Subblanditur domino per obsequium servus, cum de adolestente quasi quendam metum habere se dicit: Vide jam , inquit, qualis sit: qualem futuruin putas , nisi eum,
uantum tibi facultatis numina conce-unt, servas, mones, atque castigas et
31. Atqui nunc, here. J Bene praesens tempus in metu ponit, ut ille sciat, jam filium, nescio quid, moliri.
33. Minus minusque. J Et pro pulchre videtur adiectum , qEo si qua in culpa
inventus fuerit filius, continuo jam videatur servus purgatus, quod ejus imperium filius contemnat. 3 . Vιrum ut aliud ex alis. J Hoc videtur obscurum quidnam sit, sed ex his quae consequuntur , manifestum fiet. Nam interrogatus a domino quid esset, respondit : pessima hae es meretrix. lta quod hic pessime de meretrice pronunciatum est, supra contrario dictum, commoda se faceta hars m. retrix. Ergo jure ldictum, a iud ex alio inei lit. l
33. Immo i sciat. J Vidit dominum i
stivus quo consensum conmodasse, lnon quo verum indicium de meretrice ideo adjecit, Vide quod incepi et faci
Fuit quodam anus. J Hoc consilium dicis se servus adversus Menedemum sumpsisse, quo possit pecuniam ab
eo exprimere , 'uae meretrici daretur. Verum hoc colantium in hoc provenit, ut prosit vehementer Clitiphoni. Nam- ue fingit nunc Antiphilam , quae amicant Cliniae,apud meretricem ac quandam anum Corinthiam atrabonis nomine collocatam: & nunc velle ad Menedemum pergere , ut ab eo pecuniam accipiat, quae data sit pro puella : ut si eandem redimeret, maxima inde lucra possit accipere. Sed hoc displicet domino consilium. Verum provenit ad adventum suturum. Nism cum cognita fuerit,
uod filia sit Chremetis , jam fiet neceta Larium, uti meretrici hoc sine Chreme-
maritus dum gravidam videret uxorem .mmidavit, ut uellam Apeperisset . extingueret. Mater puellam pi perit exposuit:. qu eum exponeretur. annulum Git. μυιxuui es apud quadam puellam an ius; interrogatur tindesit illa rugis is ipsumes cum quo est exposita. Hoc cum cognovisseis ex agnitam pue m quam exti gui iusserat. Nam facit uxorem, quod a v/rsus edictumsuum scisset. Hic primὸ v malis en status, reci,sed pietate feci. Em prima intersetiquuntur. an ira ann Drsit. cum m o exposit tmia.
. At ut satis contemptata. J sed ut satis integre pleneque perspexeris, ii
trix mea g. Magno etim eonatu. J Magno cur impetu unaquaeque pronunciat.
3. Ehem s mi vir. J Hinc exordium sumptum , quod ab obsequio cepit, ut benivolentiam comparare possit. Deinde adjectum quod purgationis loco ponitur , quae res ad veniam pertinet, odi
705쪽
timeta adhuc principium sit, Primum
hoc te oro, ne quid reaem, me adversus ei.
Eum tuum. Denique se adjunctum expetibna servi: Nescis quid p reali porto He purgatio. Finit principium: narratiosipponitur: Meministin me esse gravidam . mihi te maxumopere dicere, Si puctam parerem . noti tosii, &c. I s. Ergo herus damno auctus. J Noverositum auctus damno . quod ei cohaeres puella venerit, quam dedit exponendam.
supra dixerat senex, Sustulisti. idcirco ait , exponendam dedi, quo minus videatur este delictum. Hic jam immutatus vehementer senex, quod ea posita puella est et , & exposita adversus edi dium. Ita cum impetum generalis accusationis sumpsisset, statim illa ad quaestionem descendit, & statum apertissime collocavit venialem , cum dixit, Si peccavi. mi Chremes, insitens sci. Deinde supponitur plenior accusatio: Id quidem, Ositu neges , certiumscio . te imprudentem dicere aut facere omnia. Deinde post principium accusationis, subjunguntur omnia crimina, quae a sumimo ad imum dicuntur : Tot peccata in hae reostendo. Et proponit sibi quasi quandam
quaestionem mulier , quae contra imperium mariti secisset, & dicit se hoc pietate & materno egi illa animo. 13. Spem vita. J Scilicet non oportuit simulare re ipta, sed verbis. Huic respondetur: iam bene abs te projectum es , O e. Unae epilogorum loco adsunctum est, quantum incommodi consecutum sit.
19. Suid cum ita. J Senses hic obscuritatem habet, qui talis est: Exposita tibi est filia, sit scepta ab ea quae pudorem filiae tuae venderet: sed tu cogitasti, satis esse, dummodo viveret. Ego nunc cogor eam suscipere, sed defendere ejus pudorem non possum. uid eum iraasa . J Sibi dicit violata si a nullam esse posse vindiciam. 3 i. Chreme, peccavi. J Hic jam deprecantis venia supponatur, cum dicit , Obscro: quanto tuus animus , o c. Quod tuus enim animus aetate major eit, pietate & clcmentia; stultitiae meae debet
in tua justitia esse praesidium : id est,si suid desensionis de auxilii. Uiuιfactum enseam. J Hanc quicem veniam tibi dabo. verum mea clementia multum ad peccata compelleris. 3s. Sedi μι quicquid. J Perempta controversia ad originem res ducitur, saetoa generali ad speciale argumento.
dissem puellam exponendam , annulum de digito mihi detraho , ut una cum puella caponeretur. Et subjungit causam, si moreretur, ne aliena esse a no-ittis bonis potuisset. Neque enim liberos etiam mortuos, fas erat fraudari bonis.
6. Plus mi video.J Hoc servus cum gemitu dicit: siquidem fieri potest, ut cognoscatur haec Antiphila, quod filia
domini sit. Quo facto vehementer metuit , ne inciriat Clinia amicam suani confiteri, &cognoscat pater quod me tetrix , amica Critiphonis sit. Denique ideo dicit, cum nomen dictum est et ejus, cui data esset puella ut exponeretur, Mirum ni ira salva ess, o ego per i.
sy Non licet hominem. J Non Iicee
nobis perpetuam gerere voluntatem , maxime cum res non Permittat:ita mutamus cum temPOre voluntatem.
r. r Isime animus. J Servus his veheata v menter aestuat,quod animadvertit fieri 6se ut puro agnoscatur: ιngemit
quod sibi multum infortunium adsuturum
2. In angustum ovido. J Translatiocta est ab illo, cum periclitatur exercitus, in angustum coactus. oppido, vati designificat. s. Triumpho, si licet. J Summum gaudium est, si tutus sine vulnere discedam: hoc est, latere tecto & custodito. Non ergo de argento eogitare debeo, quem admodum id eripiam, sed quemadmodum tutus ipse discedam. s. solum. J Praelam. . QVid comminiscar. J Q iid argumenti capiam. oc est commanisor, invenio vel recordor, cujus simplex in usu non est.
706쪽
6. Quid si I Cogitatuis animo,
quasi dum multa deliberando quaerit, linvenit quaedam, non placita repudiat. Post id quod sit optimum, invenisse se dicit, ut ad se illud argumentum revocare possit, quoa omiserat.
Vlta iam mihi res. J AEMutissClinia exultantu gaudio , quod sua AE ca sit e gnita. Ita dicit mentem suam Oneratam gaudio, ut nulla res ponsit intercedere , quae adserat aegritudinem. AEgritudinem dixit, pro aegrimonia , id eit, tristitia vel infirmitate. 3. D so patri me. J Uti seugalitatem , id est, parcitatem , quam in me voluit, compleam ; quippe cum velit eam iraelin re uxorem, quae sit honestis mori. bus, scilicet Chremetis filia. Unde non mea caula laetor, sed potius ipsius Puella, quam diligo. Io. Da te mihi vicissim. Id est, quemadmodum nunc ego verba tua audivi, ita vicissim te mihi da, uti quod necessa rium est facias, ne resciscat pater ami- eam filii sui es le meretricem.
II. o Iuppiter. J Per omissis vocibus servi, secum Clinia gaudet. Parum credit sibi contigiste, quod efiicitur in gaudio repentino, nisi aliquid
sive , quae sunt Oeciesse quasi Deum esse asserit,
ut in Andria, Deorum vitam propterea
asse simpiternam arbitror. Apti significat adepti. Ic. Viυendum es, inquam a Persuadet servus Cliniae, uti secum Iucat me. retricem ad domum patris, ne si remanserit in domo , facile senex filii a eam
possi. agnoscere. xi. At enim i thoe. J Haec rex mihi videtur esse vehementer contraria. nam quomodo rogabo patrem ut mihi filiam det, si sciat meam amicam esse meretricem ra . auiis nolo moti ara. ' Hoc ea consilio dicit servus uti non mentiatur, sed continuo dicat, illam filiam Chremetisse uxorem velle, de esse hanc amicam Clitiphonis. Sic enim persuaturus est postea domino servus, tale repperisse se consilium, uti a Menedemo filius petat pecuniam, quo quasi dicat , se veste filiam Chtemetis uxorem ducere , uti ad nuptias habeat necessaria. Et hoc credat senex propterea adolescentulum ρο- rere , quo per i illaciam dari possit: ita ut cum utrumque dixerit adolescens , per sallaciam dicere credatur. 1 . Vt celet senem nostram. J Nesciens adolescens hoe consilium adjecit. Et fortasse hoc velis, ut celet Datrem Clitiphonis noster senex, quod ipsius ami-
3 i. Consilio palmam do. J Id est, maximam victoriam & gloriam mihi concedo , ut verum dicendo ambos taliam. Secundum hoc quod supra diximus , ut non credat senex noster amicam filii sit esse meretricem, etiamsi audierit. Quod fit per figuram quae est elevatio , quando auditorem vera dicenda in errorem inducit. 3s. At enim si enim erediderit senex amicam filii sui esse meretricem, filiam suam mihi non dabit. 38. Quid malum. J Credis hoc me velle simulare. Malum autem interjectio nihil significat, sed exclamationis continet locum. Quomodo Cicero pro Scauro: malum est ita ratio. r. Seui nunc coelum ruar ρὶ Stultus metus est de coelestibus metuere. Ergo stulte id in metu de sic ponis , quod fieri omnivo non potest. Ut sit argumentum
ab impossibili. i. 22 si ea pstusta non sit. J Pulchre
persuadet ut iaciat hoc quod monetur, cum dicit in potestate ejus futurum, quo velit tempore, ut se exolvat.
r. o Atis pol proterve. J Satis aspexe. I . Aut cum venturam. J I m
potius vero, me esse venturam.
707쪽
7. satu scire promittit. J id est , valde
eleganter promissa tibi dabit , per utriquc per . . . . intelligitur. M. Dormiunt J Vult excitare eos, qui sibi pecuniam promiserant, I cc dea erunt: uti fingat se evocatam esse anel Pio quo , & velle discedere. Itaque consentiente ancilla fingit mendacium.
II. Curriculo percurre .l Propera & λ-r, Verba his me. J Hoc est , me dicturam aliquid, unde decipiam illos. s. die in Ut paratum. J Intellexit servus callidus , quod idcirco se adcersiti diceret, quod argentum quaereret. Et hac ratione ei pollicetur ego hie Qui argentum dari posset,& nihil Ouotius illva fieri, quod dispositum est. I taque & de tempore adjecit, At 1' jam dabitur.
7 Tua pompa. J Id est, nobilis comitatus , scilicet ancillae decem, & caeteri comites qui venerunt. Ig. Egon. t argentum euis. J O laetis cur te ad Cliniam transire volo -rgentum cudo : id est , produco quoa tibidem. Cudoproprie est compono vel tundo. unde Incus. ubi tunditur ferrum.1'. L am i Puda . J Per accusativum casum uictum est. Viet Iim , Ceriantiquei uere capto ; per dativum. Item ipse :Virtutem ι de superbu. Sumptum sibileυatum. J Cum dis ces Iurit tanta ancillarum multitudo, dominus credet sibi allevatum sumptum, id est, impensim . sed nescit ex ea re damnum ad se cile venturum , dum hac re maxime ab eo extorquebitur argen
x. y Ta me DI. J Diste exitibi ancillis I senex in diemi cit . quod tanta a/ Menedemum m istitu venturasser quam o ipse cum unam diem sustin re . magno
dixit Us ctum damno. Nam se domino pr-tissando, id est .Lviter gustando e, Juodo, multum vini absumit is reliqua familia. Siquidem per Pe craei a , id es , futura rer viscriptionem. argumentatur quid sit consequins e videlicet 'lii disum. os ηθοποιια, qua fit, quando loquentem traducimiu quamlibet personam. s. Magno asIerio fuit. J Tantum desiderium filii absentis pater habuit, ut primis diebus damna a meretrice non
ii. Videre egisse. J De eo quod tecum locutus sum, videris iam aliquid fecisse. Nam supra ait, Huic nostro traditas pro
ii. D:.tum se factum. J Hoc est, cum dixi iles, factum continuo reddidi. i . Tibi caput demulceam. J Ouod solet fieri his qui placent, ut manus per caput tractu dum, quasi quaedam videatur esse laudatio. . Gloriare eleuisset J Hoc tibi provoluntate contigiste gloriaris ri'. Tui Clitiphonis. J Hoe est, illud consilium quoa supra sis nificatum est, ut vetitas dicta nihilominus implicare postit errorem. quippe cum dicit Clinia patri, Clitiphonis amicam esse hanc: ut hoe dum indicat servus , nihilominus dominus filii sui amicam meretricem
1 . Et quidem jubebit pa ei. J Et volet
ut filiam tuam pater suus postulet. quam rem cum non intellexisset , cum simulata videretur , respondit ille , uti argentum filio dari possit ad nuptias in ea
i. Neque de fondeo. J Id est, non promitto : unde scilla dicitur. Nam & sponsio & dos a patre puellae dabatur.3 . Non me es simulatio. J Boni Scapientis viri hic sensus est, ut nunquam audeat, quod nunquam sit iacturus polliceri. s. Ita tu illhae. J Ita ieitur haec essicito , ut sine mea persona Daec compleas. 3. Hr od tibi dixi dea Pnto. J d
suP l i r mus, ut eventus impleret
ii ii iuue oufieit: siquidem li pro qua iam in constet
708쪽
eam arrabonis nomine apud meretricem collocatam.
s. Num mihi catum. J Sane dominus hac respolisione uti pollet, ut non redderet argentum. Sed servus callidus occurrit : non potes diceἔe istud , non te accepiste, neque jussisse, neque invito filiam oppignorare potuisse.
8. Summum itu. J Id enim quod ga-
. tum est, utique reddendum est. Sed jure cautum est, ut filia quidquid acceperit, vel filiae nomine datum fuerit, suae in familia est , non recte datum videatur. Itaque aequitas est, ut debitum solvi debeat , jus est ut sic datum reddatur. Sed ille renititur a causa quod non debeat,
& fit controversia ex negotio. Summ .m
ius Iaeit. so. Omnes te in lauta. J Hoc a persona Iersuadet, potius reddere quam negare.
v tisicens Clitipho redit . graviter frens quod ab amica sit exilusus. - mam invitiu fatim. J Etiams fa cilis sit, ex animo facientis, habet maximam di sicultatem. Io. Protervitas. J Asperitas vel superbia. II. Ex te prius audise. J Gaudeo quod illuc ex te prius audivi, unde me laesisti, antequam tibi amentum dedi, quod daturus fui.
14. 2uid igitur dicam. J Quid enim
positim tibi dicere, cum milia amicam adduxeris, quam non liccat tangere . Bene . . . longe factus est adolescens ab injuria, postquam comperit argentiam jam paratum. 2I. Deamore. J Id est, valde amo.
moli quaerere, tantum obtempera&. Obsequere. Cave qκ quam admiratu .J Id .vrae ne prae nimio gaudio admireris , ida ibi patrem praecipere : sed quasi nescius iuspicionem Mus a te dolo amove. et . Loquitor pauci la. J Ne ex sermo artibus tuis nascatur ulla uispicio.
i. o Ixiolaraque omnia. J supra disti. Ira mus in Andria, omnia, abundare , & ptiraque . significationem suam
propriam continere. Sequere me.J Posteaquam argentum traditum est, continuo hi inc adolescentem vocat servus , ne aliquid aut ex admiratione, aut locutione iuspicionis pater possit accipere.
6. Nam nihil est istic. J Pulchre ale istum , ut omnino suspicio tolleretur, non esse amicam Clitiphonis: siquidem non diu illic moraturus cit.. T. Mιnm quidem decem. J Consuetudo patris semper est, ut de damnis cogit tametsi filiis det. 8. Erum pro alimentis.J Eugraphius Iegit, hortamentis Hoc est, nutrimentis. Hortatores enim dicuntur, qui equos nutriunt Denique alia hortamentis, ali ornamentis ςontulit. Io. Porro h' talenta. J Taleηtum genus est ponderis , quod trabet in sex Lai. aut L xx. libras.
dem nunc relictis omnibus rebus quae tendus mihi est aliquis, cui meo la re inventa dare possim, ut siliam meam du
I. I se Viso omnium. J Scena hae actio- Ud nem tenet : quippe Menedemus gaude plurimum quod ilium videt in
tegris moribus , uxorem eam vel e d
cere . qua honesissimi viris iasit.' μ' dixit, quum te intelligo resipisse, quasi hoc nesciat, quod ea tim puella sit quam
βmaverat, qua nune sua sit Chremetis raut dissimulat, quod quasi meretrice aui. mum itii ad nuptias transulerit aut errat ex dolis servi. Credit Chremes in Opestat νm Menedemum esse a filio, non vera ut uxorem duceret. βed ut nuptiarum g
tia , arrenIum a patre susciperet.
709쪽
. sorva qued in te est. J Petens nuptias
filio suo, posteritatem respicit totam. quid hominis. J Redigere vult in memoriam Chremes Menedemo Ar .guit igitur quod veluti si altus non intes. ligat, quod de dolo nunc agatur. II. Nempe hae apud te. J Ut facile docere possit seriem, non vero ad nuptiasperi filiam suam, sed uti nuptiarum gratia adolescetiti dari possit argentum commemorat nempe, Hae qua apud te os, Ctitiphonis est amicat uti ex his quae apud eam gesta sunt, sciat Menedemus este saluaciam. a6. Id amicra dabitur J Vel confirmantis pronuntiatione accipi potest, i vel quasi eum affirmatione interroglintis, Nam interrogatio finterdum ad negationem, interdunt ad affirmatio. nem dirigitur. Scilicet daturum J Licet damnum intelligat senex , de deceptus de gaudio sit, tamen memor doloris pristini a calamitatis, omnia vult sustinere, quam id quod passus est, rursus pati. '. 2 id nunc renuntiem. J Ouid ergo
vis renunciem filio abs te elle responsum , ne intelligat, me hoc intellexilie , quod non vere nuptias petit 16. De*-sam quoaue esse. J Petitionis uxorum nomina'aec sunt. Nam primum inventa dicitur, deinde pacta. terrio desponsata, quarto uxor. Ita , ut vicinum nomen jam petitionis ostenderet circa nuptias , dixit, Postrema dessansam quoque esse dicito. hoe enim vicinum ad uxorem. Nam supra pacta dieitur. ut ethapud Virgilium ν- Et pacta conjugu o Aro. Denique primo Menedemus, cum audisset Chremetem, 1ε de nuptiis Qvniam con Ventae nomen
dixerat, quod longe est positum, quaesivit, O uid deinde Z QDs hoc parum est: dc per nit usque ad appellationem prope uxoris.
13. Isius obsturabere. J Facile ejus sa-stidium habere poteris.
argument3s tollectum est. Clitytinem amicam habere meretricem. Hoe ut probari poΡsit, argumenta dic/ntur. Sumpsit exordium a persona sita & Chremetis.Ego me non tam astutum : hoc est, acutum M perspectorem rerum.
3 Hoc mihi prasiat. J In hoc me an
ponis eum tractat , in se multa maledicti.
. Caudex , stipe , J Caudex est
truncus arboris, conversa o in au , sit pro eodex caudex . sicut pro cote cautis. 3ιve
similitet est truncus cujuslibet ligni, &declinatur 'pes stipitis. Stipes vero sit pis est praebenda militum. Haec singula pronuncianda sunt per ας trita ν , uestulti uis exprimi possit.
In illum nihil J Hoc est quod supra
dixi, contra opinionem dictum : nam adjecit, Exuperat IZMh1tiauushMomnia. I . Vultus quoque hominem. J Adhuc perseverat Chremes, ut credat a Syro ad Menedemum compositam esse fallaciam , ita ut 3c vultus hominem sceleratissimum fingat. I 6. Sι magis noris , putei. J Hic jam aperit veritatem Menedcinus. Magis
qualis sit Syrus intelligas , si magis quae
7. Mane. hoc priM. J Cum varrare vellet Menedemus, ut crederet Syrum adversus Chremetem potius insidias tetendisse, intercedit, & dicit, quidnam perdiderit. Quod negatum a Meiacdemo est: Unde se mirari vehementer dicit , quod haec non fuerit suspicatus. x s. Sed ille tuum quoque. J Hic jam prorumpit in narrationem. Ille, inquit, Sytus mire tuum finxit filium, ut amicam ejus tu Bacchidem suspicati non possis. Haec argumenta collisit a fictis. Mitto famosculari , &lexari. De inde a loco, quod in ultimis aedibus retro, conclave positum sit, quo eis intro latus est lectus. Utique discessio haee , longe a conspectu multorum posita, ideo sumpta conspicitur, ut magis facinus celaret. Deinde quod iii gressi si intsolus Clitipho & sola Bacchis. His dicens , a praecedentibus argumentatur , quid consecutianu sit, scilicet concubitus. Unde quia rem conjecturaliter col-
710쪽
legerat, addit, operuί re ostium . Clinia hae fers videbat. Fieri enim non potest, ut si amica Cliniae ellet meretrix , ipso praesente cum altero adolescente concluderetur. reprobata, Chremes vehementer e tamat, memor coenae datae , Decem dierum vix mihι est familia.
Ut dicat, haud elle unde familiam su
Quid ρ istue times. J Inscitia se rem probatam habere Menedemus illudit faceta satis urbanitate. i. Ut facilius mihi verba dentur.J Haec laeta sunt. i. Merito mihi nuneri siue o. JHic iam ab argumentis, quae a Menedemo dicta sunt, alia colligit Chremes de praeterito, quod illum in sinum meretricis viderit manum iii serem.
6. Nam jam . in Affectio est illa iras centis, de qua saepe diximus. Ut quod
ait Virgilius . 7. Non ego tibi exempti. Jest, xl deterrendum dictum. s2. Facte patrem. J Comoediarum vice versa sunt omnia. Nam ille qui accipiebat ante consilium , nunc dare caepit. Mores enim per comoediam expressit, &qualis humana hominum vita decla
fg. Ad rastros ras. J Ad rastros sum, non dolore , sed paupertate rediturus. 6 . Quid dotu dicam te dixisse. J Proprium iuris est verbum, cum dicitur dos, quod exprimitur.
os .m id obticuistit J Postea quod dos
petita est, Chremes diu deliberavit consilium quaerens, non quo summam qu*reret dotis quod intelligi datur ex sequentibus. Compromista dote adjungit,s me vis salvum: aliter enim filium cor , rigi non posse credit, nisi dotis nomine omnia bona filiae promisisse videatur , unde crederet filius exhaeredem se. Denique , id, inquit, mirari te simulato , ut ad ejus notitiam veniat. O uam quidem rem cum intellexisset Menedemus, explanat, se idcirco promisisse , ut animum adolescentis luxuria & lascivia diffluentem inopia retunderet, & ad integram frugem necessitate revocaret. s. Dictis confutabitur. J Solis sermonibus male tractabitur.
77. Sed D rum. J Cum utique majora
tormenta servo minatus sit, irascentis more, quod ellet facturus, exprimere non potuit. Adeo exornatum. J Id est, comptum, per , . Ario depexum. J Hoc est, compositum poenis & tormentis.
go. Vt a mulieri. J Facilis enim illusio est in eam, quae & mulier dc via dua est.
I. Υ Tane tandem. J Ad satisfaciendum a valet haec scena, & veniam petit. . Vulgo faciunt. ' Quod meretrices
omnes amant adolescelites.& argumentatur: quia quod omnibus licet, i licet.
tale feci. s. Et suavia in practemia. J Ut tantum praesentia cogitares,neque de futuris curam gereres. ii. Ubi decuit. J Ouia primo tibi non licuit dare. Hoc enim optimum est parentibus, semper filiis bona tradere. Sed hoc cum mihi non licuerit, proximo tibi qui erat tradidi, h. est, leviro, qui sororem tuam ducit uxorem.
i . Ibi tua stultitia sit pr/sidium. ICirca victum atque vestitum : & tectum habeas quo te recipias. io. Sua isthae s. J Servus iram domini in personam suam inclinate cupiens, ut adolescenti possit succurrere hinterponit haec verba.M. Nec precatorem pararii. J Ne , inquit , ut adsolent servi, velis & tu ha re Precaxorem , qui pro te roget. Vobis enim non irascor, cum multa feceritis et ita inluum est & mihi vos ne irascanunt. Polt iracundiam apta sententia est.
1 r. Abiit. J Quo ficilius terreret senex discessit. 17. Ad me rem. J optimum equidem
sensum ex necessitate collectum in dolore adolescens collocavit. quippe cum postremum omnium malorum famessit. Denique , Obscanamquefam m. qu prima pericula. vito.