장음표시 사용
711쪽
cogitare , servias, reperit tamen astute. consulit uti dicat, hunc adolescentem filium non esse , & quaerit argumenta,uod antequam pue la esset inventa,unc diligebant, postea exhaeredatur. Adiicit & illud , cum matres sinaper pro filiis intervenire consueverint, nunc in iracundia non rogat niatet. Compellit igitur adolescentem, uti parentes roset, aut enim precibus ad misericordiam commoturus est ambos, aut suos parentes facile cognoscet. Sed conventum ex rosteriori oratione cognoscimus, cum dixit, Satis recte. Cum enim in periculo majore positus fuerit filius, tum facile parentibus potest movere pietatem, vel pacem ab iracundo patre inscipere. Pacem atatem dixit veniam, ut VirPL
- Pacemque per auras Exuuirunt.
Id est , benevolentiam ac veniam. 6. Syro nihil flagratis. J Certus sum quod ex hoc consilio ingratiam est si, Iius reversurus, ut Brissile etiam concedat veniam , de uxorem ducere compellat.
q. Seni nostro fidei. J Non credam eni quasi ignoscenti , itaque Menede
quemadmodum & illa inventa est, inveniri possit.
1I. Rem, cum UAM . censeas. J Cum videas , ex vultu mores ejus agnoscas.
I. I s quam ullum. J Ad commo-o vendam pietatem commemorat praeteritos affectus, quo sic facilius possit agnosci. Ut, Si bene auid de re misi. fuit ast tibi quidquam
IO. Gerro. iners. J Gem est piscis nullius saporis vel momenti. aut gerro di cuntur machinamenta, quae adversus civitates fiebant, magno impetu cum ' de aicerent: eadem serras appellabant. Heia tuo . est invasor, dc qui plurimum con sumit.
ii. Ganra. J Tabernis operam dans de
conviviis turpioribus.16. APιr 3 quod habes. J Scilicet parentes. abes non quaris. J Hoc est, quem modum patri obsequaris. Et est compositum ex contrariis , quae figura dicitur αντθετον, vel παρο ν , id est. aequatio sententiae.
x. Rosecto nisi. J COErrat hie uxor ma- - νιtum , quod exharedationem filii velit errore. Ex illo consillio sexus jam continuo notatur. Ouasi morum vitium est; ut alibi , Tu inquam mulier, qua m/omnino lapidem . non hominem putas. Α- Iiud tamen est mulierem dicere per naturam , aliud per vitium,
ε. At si rogitem. J Quam stulta sis , Perspice. Quid faciam vides, cur faciam nescis , unde stulte resistis. xx. Subditum se suspicatur. J Hic jam intelligendum , venisse adolescentem , de matri, hoc est, mitiori de parentibus, suam suspicionem indicasse. 16. mod filia ea inveniat J Exinde Putas poste inveniri hunc eis e filium meum, quod & inventa est filia 3 Hoeest , eodem pacto , ut & hic noster, AC TVS QVINTI.
I. Π Nimvero Chremes. J Processit Me-c nedemus . ut omnis persona in postrema paria prasenssit. Venia dat νβ-tio . ut cunctus error post absolvi. Adhue tamen perseverans Chremes conventi Manedemum , ut filiam ducat.
II. Ad ma recipio. J Id est, ego sicio ut hic promittat. I . Hae dum incipia . J In exordio habent haec semper dissicultatem , ubi aggressus fueris, facilia fiunt. x6. Ego tibi illam. J Hic illudit, ut ioco tristitia solvatur, cum promittit filiam nescio cujus, admodum foedam. 13. Castam. l Id est , oculis obtortis. vel caesuras , id est , rugas, habentem ;aut lenticulos n. Sparso ore. J Id est
712쪽
tur D. & M. literis secundum personarum nomina praescriptis, In loco ubi incipit scena. Adnotandum sane, quod haec fabula πυ-mia, non h.ibet, hoc est , personam , que ad argumentum nihil attineat, quae iue sit assumpta extrinsecus, ut est in Andria Sosia. Hane dicunt ex T rent anti secundo loco actam, etiam tum rudi nomine Poetae itaque sic pronuntiatam, Adelphos TerentI, non Ter Mit Adelphae quod adhuc magis de sabulae nomiine poeta. quam de Poetae nomine fabula commendabatur. in hac quidem spectatur quid intersit inter riisticam & urbanam vitam : mitem & asperam : eixti bis & mariti: veri patris & per adoptionem facti. Q ubus propositis ad exemplum vitanda pes: monstrans, artificis Poetae r X duobis Atticis fratribus, alter quidem Demea vomis e. r- ω- luit, uxorem duxit, silus suscepit duos, O chinum or Ctesiphoisem. at alter, A cιο nρmine , uxorem ducere , ct filios procreare noluit: sed sibi sit uis fratris εχ chinum adoptavit : arque ita rndulgenter eduxit a parvula, ut e Ue luesuriatus adolescens, ad postremum civem Attiacam virginem vitiaret , captus amore ejus : quo facto, ct cum matre puellae pepigit nuptias ejusdem , qu m vitiavit. aevumque rem gestam ad patris , a quo adoptatu fuerat , conscientiam 1am iamque perlaturus eget, precibus Ctesiphonis fratris sui, qui apud durum patrem arseque agrestem Demeam parcius atque arctim haberetur, impulsus est, - O , ut eidem a lenone raperet meretricem: quo facto, multiplici erranera letur fabula. Nam ct Demea cum hoc ipso , id est, cum Micione
litigabat , tanquam cum eo qui corruperit adolescentem adoptatum in
more perditor , nesciens suum sibi filium Ctesiphonem esse corruptum reluditurque a Syro ct Micione per totam fabulam. Et mater puellae iam decimo mense post raptum virginis , O chinum credit sibi ipsi rapuisse
meretricem. perturbatio, cito in tranquillum redacta est. Nam re comperta de vitio virginis , Micio dat civem et Tychino quam concupiverat r ejusque matrem ipse accipit. Deprehense vero Ctesiphoise iis amore meretricis, primo irassitur Demea : post lenitur, atque habendae eius meretricis licentiam praebet. Primus actus hac continet : Micionis
sum primo verba ; post , ejusdem O Demea iurgium. Secundus
actui haec continet s Lenonis alteram rixam adversus hinum pro puella: eiusdem apud Syrum querelas: latitiam Ctesiphonis : obsessionem amicae οῦ ejusdem gratiarum amones apud O hinum. Tertius actus hac continet ; Trepidationem matris Sostratae ct Canthara nutricis obparturientem Pamphilam vinatam ab εχ hino : Getam nuntiantem domina Da per errorem , quod sibi rapuerat GEFbinus meretricem : --ditηm in senam Demea , fusemque cum Syro lud cante sermocinaris per totam
713쪽
nem r interventum Hegionu ; cum querela apud eundem Demeam de facto . Vbini, do conflatione Sostrata. dilanus actus hac continet rCtesiphonis cum Dro conquium : delusionem Demea .r eiusdemque iusianam interventum , atque secundam strationem per Syrum fanam pRscionis cum Hegione sermonem : quererum G hini de rebus suis, eiusdemque cum Micione patre facetissimam diserrationem : Demeare istum in scenam ex errore , in quem eum coniecerat Syrus z nova tum cum fratre eiu em iurgium e processionem in scenam temulenti Syra. Mintus hac continet s Deprehensionem Ctesiphonis cum meretrice e temtium cum Micione iurgium Demea, ejusdemque vita pristina correptionem : cst per eum multa in comoedia nova, hoc est, blan mentum circa a Quinum , est assabilitatem circa Getam : conciliationem Syri cst uxoris eius: veniam circa Ctesiphonem: permisonemque habenda meretricis. Servatur autem per totam fabulam mitis Ascio, savus Demea,
Leno avarus, cassidui Syrus , timidus Ctesipho , liberalis sibinus, pavida Mulieres , gravis Hegio. In dividendis actibus fabula ident, Ammeminerimus 3 Primo, pagιnarum dinumerationem neque Graecos , neque
Latinos sertasse et quum eius distributio huiusmodi rationem habeat, ut, bi attentior spectator esse potuerit , longior caus sit; ubi fastidi or,
brevior atque contractior. Deinde etiam istud, in eundem adium posse coniici ct tres quatuor scenas introeuntium atque exeuntium pesonarum. Facta autem haec una est de duabus fabulis , Adelphis Menandri, o Commorientιbus Diphili.
x., quam peεω sensit ,scripturam. A Pouquam, pro quoniam e eujus recurorum . Quoniam , pro postquam. Plaut. in Aului. Luoniam is moritur, ita aviri ingenio Juis. Postquam Poeta si sit. seripturam suam. JIndisserenter omnis qui Miquid scripsit set, scriptor a veteribus dicebatur. x. Ab iniquis. J Inimicis r ut , Fatis Iunonu iniqua. Observari. J observatio.
ad honorem resertur: ut, Praterea regem non sic I sim o m
Dd , me populi Parthorum aut Me Hydaspes Observant .. Sed nunc obsimari , captari significat M audire. Obs mari ergo & honorari, &captari, & auseri signincat: ut Plautus Observatota, ut blandelalpetur mulieri. Rapore in pejorem partem. J Varietas per senem verborum , & utrique seu-tentiae apte iungimus. Scripturam suam. Rapera in priorem partem. J Id est, vitio date, vituperare. . Indicio dese ipse erit. J Mire expressit simplicitatem vera dicturi, quum indicaturum de se dixit, non noratuIum . . Et Indicio erit, pro Index erit. Invicio date.' Indicat is, qui de se volens aliquid,& de aliis etiam prodit, sed confitetur qui de se tantum , & qui invitus Vos eruis judicet. J Bene : quia apud judices indicium profitentur, qui accusatorem adjuvant.
s. Laudin an vitio. J Medium non secit: ut appareat , si crimen hon sit, laudi debere esse. 6 Synapothnescores Diphili eomaiaias. J Nec numeri, nec genera refocien-
714쪽
it. Esto. at Hic mandat pater, ut dii cedat a domo filius : aliter enim negat fieri polle, ut impudentia adolescentis comprimi possit. Dicit enim multa libidinem velle, eamque sub cujusque
praesentiale minus audere complere.
I 3. Ego de me facis. J Hoc est, ita ex
me sui picor: nam nemo est amicorum, apud quem univcrsa velim exponere, atque narrare ea,quae occulta habeo,quippe aut in summa honestate amicus, &id quodcunque cogito, ejus dignitate
deterreor ne indicem : aut ipsa certe res, propter sui turpitudinem , eam narrationem comprimit. Hoc est quod dicit, ipsius facti pudet, ne ineptus ; ne Protervus videar, si cum eo loquar, qui habet maximam dignitatem. 2 . tu homini sulto ausculiare mihi t J Oii 'madmodum in proverbio est: milii ii vis, stillio homini auscultare Iicet , hoc est , obaudire.
αρ. Isti posthac comprimito. Jniam pater dixerat, vidi ego te manus modo meretrici huic in sinum inserere: ideo servus ait, istas ergo nianus comprimito tibi.
3o. Censen vera J Subblanditur domino per obsequium servus, cum de adolestente quati quendam metum habere se dicit: Vide jam , inquit, qualis sit: qualem laturum putas , nisi eum,
uantum tibi facultatis numina conce-unt, servas, mones, atque castigas 331. Atqui nunc, he .l Bene praesens
tempus in metu ponit, ut ille stiat, jam filium, nestio quid, moliri. 33. Miηπι minusque. J Et pro pulchre videtur afectum , qeo si qua in culpa
inventus fuerit filius, continuo jam videatur servus purgatus, quod ejus imperium filius contemnat. 37. Verum ut aliud ex alis. J Hoc videtur obsturum quidnam sit, sed ex his quae consequuntur , manifestum fiet. Nam interrogatus a domino quid esset, respi indit : p ma hoc est meretrix. ita quod hic pellime de meretrice pronunciatum est, supra contrario dictum, tem - .moda se faceta hac ' meretrix. Ergo jure ldictum, aliud ox alio inlidit. l
38. Immo si scim. J Vidit dominum lservus quas confisum commodasse, l
non quo verum indicium de meretrice ideo aajecit, Vide quod incepi et faci
q. Fuit quodam anm. I Hoc consilium dicis te crvus adversus Menedemum sumpsisse, quo possit pecuniam ab eo exprimere , 'uae meretrici daretur. Verum hoc colantium in hoc provenit, ut prosit vehementer Clitiphoni. Nam te fingit nunc Antiphilam; quae amicat Cliniae,apud meretricem ac quandam
anum Corinthiam arrabonis nomine collocatam: & nunc velle ad Menedemum pergere , ut ab eo pecuniam accipiat , quae data sit pro puella : ut si eandem redimeret, maxima inde lucra possit accipere. Sed hoc displicet domino
consilium. Verum provenit ad adventum futurum. Niam cum cognita fuerit,
ruod silia si Chremetis, jam fiet neces-arium, uti meretrici hoc sine Chremet te debeatur argentum. i. Arrabonι. J Pignori
M. V maximam controversiam ἔ quippe maritus dum gravidam videret uxorem . maudavit, ut puellam Apeperisset. extingueret. Mater puellam pi perit. , exposiit: quc cum exponeretur. annulum didit. Inventus es apud quadam puellam annulus; interruatur und. sit , illa ristonii ipsumes cum quo esset exposita. Hoecium cogo visseisenex agnitam puellam quam exti gui iusserat. Namfacit uxorem, quod a
seris, edictum suum s cis t. His primὸ π ntalis ea tui. Feci sed pietate seci. E go prima inter se Aquuntur. an ipse annu-Lssit, cum quo exposit isti . . At ut halis contemptata. J Sed ut sitis integre pleneque perspexeris, nutrix meas. Magno cum natu. J Magno cui impetu unaquaeque pronunciat.
3. Eh m s mi vir. J Hinc exordium sumptum , quod ab obsequio cepit, ut benivolentiam comparare possit. Deinde adjectum quod purgationis loco ρο- iutur, quae res ad veniam per e quod
715쪽
tamen adliue principium sit, Primum
hoc te oro, ne quid irraem, me adversus ei.
Eum tuum. Denique sic adjunctum ex persona servi: Nescio quid pluati portet me purgatio. Finit principium: narratio supponitur: Meministin' me esse gravidam . mihi te maxumopere dicere, Si pucsiam parerem , nocti rori, &c. I s. Ergo herus damno auctus. J Noverositum auctus damno . quod ei cohaeres puella venerit,quam dedit exponendam. Quia supra dixerat senex, Susidisti. idcirco ait, exporiemiam dedi, quo minus videatures le delictum. Hic jam immutatus vehementer senex , quod ei posita puella eluet , & exposita adversus edictum. Ita cum impetum generalis accusationis sumpsisset, statim illa ad quaestionem descendit, & statum apertissime collocavit venialem , cum dixit, Si peccavi. mi Chremes. insciens sei. Deinde supponitur plenior accusatio: Id quidem,ctsi neter, certumstio, te imprudentem dicere aut facere omnia. Deinde post principium accusationis, subjunguntur omnia crimina, quae a summo ad imum dicuntur : Tot peccata in hac re osendis. Et proponit sibi quasi quandam quaestionem mulier , quae contra imperium mariti secisset, α dicit se hoe pietate & materno egisse animo. 13. Spem vi . J Scilicet non oportuit mulare re ipsa, sed verbis. Huic res. pondetur : iam bene abs te proIjectumo . O e. Unde epilogorum loco adsunctum est, quantum incoimmodi consecutum sit.
et q. Qide m l . J Sensius hic obscuritatem habet, qui talis est: Exposita tibi est filia, suscepta ab ea quae pudorem filiae tuae venderet: sed tu cogitasti, satis esse, dummodo viveret. Eso nunc cogor eam suscipere, sed defendete ejus pudorem non possum. Quid eum i um. J Sibi dicit violata filia nullam esse posse vindiciam. 3 i. Chreme , peccavi. J Hic jam deprecantis venia supponitur, cum dicit , Obscro: quanto tuus animus , Quod tuus enim animus aetate major cit, pietate & clcmentia: stultitiae meae debet in tua justitia esse praesidium : id est,ali suid defensionis & auxilii.
cem veniam tibi dabo. verum mea clementia multum ad peccata compelleris.
3s. Sed i ut quicquid. J Perempta controvcrsia ad originem res ducitur, facto a generali ad speciale argumento. 3 7. um exponeniam do. J Cum dedissem puellam exponendam , annulum de digito mihi detraho , ut una cum puella exponeretur. Et subjungit cau- iam, si moreretur, ne aliena ei a nostris bonis potuisset. Neque enim liberos etiam mortuos, fas erat fraudari bonis.
6. Plus mi video.J Hoc servus cum genuiu dicit: siquidem sieri potest, ut cognoscatur haec Antiphila, quod filia
domini sit. Quo ficto vehementer metuit , ne incipiat Clinia amicam suam confiteri, & cognoscat Pater quod meretrix , amica Clitiphonis sit. Denique ideo dicit, cum nomen dictum est et ejus, cui data esset puella ut exponeretur, Mirum ni illa salva est, ct ego perii. 13. Non licet hominem. J Non licet nobis Perpetuam gerere voluntatem,
maximc cum res non permittat: ita mutamus cum temPOre Voluntatem.
I. Isime animus. J Servus hie vehe. v menter aestuat,quod animadvertit 'ri posse ut puella agno, tur: ingemit
quod i multum infortunium adfuturuma. In angustum ovido. J Translatio facta est ab illo, cum periclitatur exercitus, in angustum coactus. Oppido, valde significat. s. Triumpha ,si licet. J Summum gaudium est, si tutus sine vulnere disce Zam: hoc est, latere tecto & custodito. Non ergo de argento eogitare debeo, quem -aόmodum id eripiam, sed quintadmotdum tutus ipse discedam. 6. Bolum. J Praedam. . et i comminiscar. J Quid argumenti
capiam. dc est communiscor, invenio vel
recordor, cujus simplex in usu non est.
716쪽
ε. Quia si hae. J Cogitantis animo,
quasi dum multa deliberando quaerit, invenit quaedam, non placita repudiat. Post id quod sit optimum, invenisse se dicit, ut ad se illus argumentum revocare possit , quoa omiserat.
Iisa amica sit e gutta. Ita dicit mentem sirum oneratam gaudio, ut nulla res pos sit intercedere , quae adserat aegritudinem. 2Egritudinem dixit, pro aegrimonia, id est, tristitia vel infirmitate. t. D do patri me. J Uti frugalitatem , ia est, parcitatem, quam in me voluit, compleam ι quippe cum velit eam me trabere uxorem, quae sit honestis mori. bus, scilicet Chremetis filia. Unde non mea caula laetor, sed potius ipsius Puelis, quam diligo. Io. Da te mιhi vicissim . a Id est, quem admodum nunc ego verna tua audivi, ita vicissim te mihi da, uti quod necessa rium est facias, ne resciscat pater amicam filii sui esse meretricem.
11. O Iuppiter. J Per προπανηαν omissis vocibus servi, secum Ginia gaudet. Parum credit sibi contigisse, quod essicitur in gaudio repentino, nisi aliquid
I . Dcorum vitam apti. J Πάρισαν sive παυ Γλλη , quae sunt Oecies ἰμι. ως- se quasi Deum esse asserit, ut in Andria, Drarum vitam propterea assa sempiternam arbitror. Apri significat adepti. ic. Viυendum est, inquam. ' Persuadet servus Cliniae, uti secum gucat me. retricem ad domum patris, ne si remanserit in domo, facile senex filii amii timpossi agnoscere. xl. At enim i hoc. J Haec res mihi vi
detur esse vehementer contraria. nam
quomo lo rogabo patrem ut mihi filiam luet, si sciat meam amicam esse meretri
silio dicit servus uti non mentiatur, sed continuo dicat, illam filiam Chremetisse uxorem velle, & cile hanc amicam Clitiphonis. Sic enim persuasurus est postea domino servus, tale repperisse se consilium, uti a Menedemo virus petat pecuniam, quo quasi dicae , se velle filiam Chtemetis uxorem ducere , uti ad nuptias habeat necessaria. Et hoc credat senex propterea adolescentulum petere , quo per talaciam dari possit: ita ut cum utrumque dixerit adolescens, per sallaciam dicere credatur. 17. Ut celat senem nostrum. J Nesciens adolescens hoc consilium adjecit. Et fortasse hoc velis, ut celet patrem Clitiphonis noster senex, quod ipsius ami- ea si meretrix. 3 i. Consilio palmam do. J Id est, maximam victoriam & gloriam mihi concedo , ut verum dicendo ambos fallam. Secundum hoc quod supra diximus , ut non credat senex noster amicam filii sui esse meretricem, etiamsi audierit. Quod sit per figuram quae est elevatio , quando auditorem vera dicendo in errorem inducit. At enim stem. J si enim erediderit senex amicam filii sui esse meretricem, filiam suam mihi non dabit. 38. Quid malum. J Credis hoc me velle simultare. Malum autem interjectio nihil significat, sed exclamationis continet locum. Quomodo Cicero Pro Scauro: aeua malum est ita ratio. r. aeuiis nunc eaelum ruat l stultus metus est de coelestibus metuere. Ergo stulte id in metu & sic ponis, quod fieri omni do non potest. Ut sit argumentum
ab impossibili. v. poti non sit. J Pulchre
persuadet ut iaciat hoc quod monetur, cum dicit in potestate ejus suturum, quo velit tempore, ut se exolvat.
r. o Atis pol proteris. J Satis aspere. I . aut eum venturam. J Inam
potius vero, me esse venturam.
717쪽
vero teri ru . corium dicitur.
T. Salu scire promit ιιι. J id est , valde
eleganter promissa tibi dabit, Per utriquc per . . . . intelligitur. M. Dormiunt Vult excitare eos, qui sibi pecuniam promiserant, nec dea erunt: uti fingat se evocatam cile aneidio quo , & velle discedere. Itaque consentiente ancilla fingit mendacium. II. Cur culo pereurre. J Propera &Ω- stilia
rue Verba hu me. J Hoc est , me dicturam aliquid , unde decipiam illos. s. ae in Ut paratum. J Intellexit servus Midus , quod idcirco te adcersiti dicerct, quod argentum quaereret. Et hac ratione ei pollicetur Ust moneo.J Qm argentum dari posset,& nihilominus illva fieri, quod dispositum est. Itaque & de tempore adjecit, Atis tiam daritur. 7 Tua pompa. J Id est, nobilis comitatus , scilicet ancillae decem, & caeteri comites qui venerunt.18. Egon. t argentum euis. J O aeris cur te ad Cliniam transire volo argentum cudo : id est , produco quoa tibidem. Cudo proprie est compono vel tundo. unde Ilum . ubi tunditur serrum. I'. Eluam istudas. J Per accusativum casum uictum est. Vi et Iim , Certantquei uere capio ; per dativum. Item ipse :- Virtutem illude superbis.1 . Sumptum sibi lev/tum. J Cum dis cesserit tanta ancillarum multitudo, dominus credet sibi allevatum sumptum, id est, impensam. sed nescit ex ea re damnum ad se cile venturum , dum hac
re maxime ab co extorquebitur argen
a6. Tunestu. J Id age , ut nescisse videatis , de ille per x Kελαῖ, mutum
1. ITa me Di. J Disicessentibus anticta I senex insemiscit . quod tanta ad Menedemum multitudo ventura sit 1 quam O ipse cum unam rem sus ituret, magno se
dixit affectum damno. Nam ct domino v rassamio, id est . iter gustando ostvodo, multum vini absumit. 6 reliqua familia. Siquidem per id est. D-
tura rei viscriptionem, argumentatur quid
sit consequos : videlicet=lii di sum. os
ηει ita, qua fit, quando loquentem inistroducimus quamlibet personam. s. Magno iis orio fuit. J Tantum desiderium filii absentis pater habuit, ut primis diebus damna a meretrice non
ii. Videre egisse. J De eo quod tecum locutus suin, videris iam aliquid fecisse. Nam supra ait, Huic nos rotraditas pro .
ia. Drctum se factum. J Hoc est, cum dixilles , factum continuo reddidi. . Tibi caput demulaeam. J Q md δε- let fieri his qui placent, ut manus per caput tractu ducta, quasi quaedam videatur esse laudatio. r . Uoriare evenisset J Hoe tibi provoluntate contigille gloriaris ri'. Tui Clitiphonis. J Hoe est, illud consilium quod supra sis nificatum est,
ut vetitas dicta nihilominus implicare possit eriorem. quippe cum dicit Clinia patri, Clitiphonis amicam ei te hanc: ut hoc dum indicat servus , nihilominus dominus filii sui amicam meretricein
1 . Et quidem iubebit posei. J Et volet
ut filiam tuam pater suus postulet. quam rem cum non intellexisset , cum simulata videretur , respondit ille , uti argentum filio dari possit ad nuptias it eu
i. Neque Glyondeo. J Id est, non promitto : unde dicitur. Nam Sc sponsio ac dos a patre puellae dabatur.3 . Non mea es utatio. J Boni &sapientis viri hic sensus est, ut nunquam audeat, quod nunquam sit iacturus pol liceri. Ita tu isthae. J Ita isitur haec ciscito, ut sine mea persona haec compleas. 3. O .ed tibi dixi de arg/nto. J Quod supra nos diximus , ut eventus impleret consilium , hic nunc conficit: siquidem postea puella cognita est, pro qua iam debitor Chremes factus est,cum constet
718쪽
eam arrabonis nomine apud meretricem collocatam.
s. Num mihi datum. J Sane dominus hac respolisione uti post et, ut non redderet argentum. Sed servus callidus occurrit : non potes dicere istud , non te accepiste, neque jussisse, neque invito filiam oppignorare potuisse.'
s. Summum jis. J Id enim quod da-
tum est, utique reddendum est. Sed jure cautum est, ut filia quidquid acceperit, vel filiae nomine datum fuerit, quae in familia est , non rei te datum videatur. Itaque aequitas est, ut debitum solvi debeat, jus est ut sic datum reddatur. Sed ille renititur a causa quod non debeat,
& fit controversia ex negotio. Summa m
Iussaeit. so. Omnes te inti inta. J Hoc a per*na Iersuadet, potius reddere quam negate.
ab H IGe.ns Clitipho redit . graviter ferens quod ab amica sit extructu. - αμam invitue facias. J Etiamsi n. cilis sit, ex animo sicientis, habet maximam di cultatem. Io. Protermitas. J Asperitas vel superbia. II. Ex te prius audi se. I Gaudeo quod Huc ex te prius audivi, unde me laesisti, antequam tibi amentum dedi, quod daturus fui. r . Quid igitur dicam. J Quid enim possum tibi dicere, cum milia amicam adduxeris, quam non liceat tangere Bene . . . longe fictus est adolescens ab injuria, postquam competit argentiunjam paratum. ai. Deamo te. J Id est, valde amo. 22. eausa id fat. J Qua causa fiat moli quaerere, tantum obtempera&. Obsequere. Cave qκ quam admirati.J Id .viae ne prae nimio gaudio admireris, id tibi patrem praecipere: sed quasi nescius iuspicionem Mus a te dolo amove.1 . Lotuitor pauci D. J Ne ex sermo- bus tuis nascatur ulla huspicio.
t. In Ixipseraque omnia.J Supra dixi. Aia mus in Andria, omnia, abundλ- re ; de pleraque . significationem suam
propriam continere. Sequere me.J Posteaquam argentum traditum est, continuo hunc avolei centem vocat servus , ne aliquid aut ex admiratione, aut locutione suspicionis pa-ier possit accipere.
6. Nam nihil est ine. J Pulchre at ictum , ut omnino sulpicio tolleretur, non esse amicam Clitiphonis: siquidem non diu illic moraturus cist.. 7. Mιnas quidem decem. J Consuetudo patris semper est, ut de damnis cogit tametsi filiis det. 8. Sum pro alimentiid Eugraphius legit , mriamentis Hoc cst , nutrimentis. Hortatores enim dicuntur, qui equos nutriunt Denique alia hortamentis, alia ornamentis ςontulit.
io. Porro h talenta. J Talentum genus est ponderis , quod habet in se a L i. aut L xx. lihetas.
ii. Luam multa justa. iniusta. J Siquidem nunc relictis omnibus rebus quaerendus mihi est aliquis, cui meo labore inventa dare post m, ut filiam meam du
cere . qua honesi mi viris iasit. 6 qu dixit, quum te intelligo respii se, quasi hoc ne iat, quod eaim purua sit quam
amaverat . qua nune filia set Chremetis , aut dissimulat. quod quasia meretrice ani mum ii ad nuptias transtulerit aut errat ex Liti sertii. Credit Chremes inra pelta:νm Menedemum esse a filio. non vera ut uxorem duceret. bed ut nuptiarum gratiin , arzentum a patre fusciperri.
719쪽
S/rva quedin te est. J ritens nuptias filio suo , posteritatem respicit totam. . quid hominis. J Redigere vult in nu moriam Chremes Menedemo Arguit igitur quod veluti stultus non intel. ligat, quod de dolo nunc agatur. II. Neu pe hac qua apud te. J Ut facile docere possit lenem, non vero ad nuptias peti filiam suam, sed uti nuptiarum gratia adolescenti dari possit argentum commemorat nempe, Hae qua apud Mos. Ctitiphonis est amica: uti ex his quae apud eam gesta siuit, sciat Menedemus
esse fallaciam. a 6. Id amica dabitur J Vel confirmantis pronuntiatione accipi potest, vel quasi eum asstinatione interroglintis, Nam interrogatio interdum ad nefationem, interdunr ad affirmatio. nem dirigitur. Scilicet daturum. J Licet damnum intelligat senex , do deceptus de gaudio sit, tamen memor doloris pristini a calamitatis, omnia vult sustine. re, quam id quod passus est , rursus pati. I'. Quid nune rιnmietem. J Quid ergo
vis renunciem filio abs te elle responsum , ne intelligat, me hoc intellexisse, quod non vere nuptias petit
nis uxorum nomina, aec sunt. Nam primum inventa dicitur, deinde pacta, terrio desponsata, quarto uxor. Ita , ut Vicinum nomen jam petitionis ostenderet
circa nuptias, dixit, Postremo desponsam quoque esse dicito. hoe enim vicinum ad uxorem. Nam supra pacta dicitur. ut en apud Virgilium ρ Et pacta conjugu omo. Denique primo Menedemus, cum audisset Chremetem , Dic. convenisse, egissereri nuptiis Qtaniam conventae nomen dixerat, quod longe est positum, quaesivit, Luis deind/t Quasi hoe parum est:& pervenit usque ad appellationem prore uxoris.
23. diius obsitum bere. J Facile ejus sa-stidium habere poteris.
argumentis toll/ctum est. CIDULenem amicam habere meretricem . Hoc ut proba ri possit . a νι menta dicentur. Sumpsit exordium a persbna tha Sc Chremetis.Ego me non tam asutum et hoc est, acutum d perspectorem rerum. Hoc mihi prasat. J In hoc me antecedit. Seu hic. ' itvaiι tocae et . . . .
ponis eum tractat , in se multa maledicta. . Caudex , siper, oe. J Caudex est
truncus arboris, conversa o in au , sit pro eo ex caudex . sicut pro cote cautis. stipessii niliter est truncus cujiislibet ligni, &declinatur stipes stipitis. Stipes vero sipis est praebenda militum. Haec singula pronuncianda sunt per ας ινμιν, ut stulti uis exprimi possit.
s. In illum nihil J Hoc est quod supi,
dixi, contra ornionem dictum : nam adjecit, Exuerar fAltitia uus hac omnia. a . Vultus quoque hominem. J Adhuc perseverat Chremes, ut credat a Syro ad Menedemum compositam esse falla αciam , ita ut Se vultus hominemsceleratis limum fingat. I6. Si magis noris, putei. J Hie jam
aperit veritatem Menedemus. Magia
qualis sit Syrus intelligas , si magis quae
fecerit cognoscas. i . Mane. hoc priui. J Cum Parrare vellet Menedemus, ut crederet Syrum adversiis Chremetem potius insidias tetendisse, intercedit, & dicit, quidnam perdiderit. Quod negatum a Menedemo est: Unde se mirari vehementer dicit , quod haec non fuerit suspicatus. x s. Sed ille tuum quoque. J Hic jam prorumpit in narrationem. Ille , inquit. Syrus mire tuum finxit filium, ut amicam ejus tu Bacchidem suspicari non possis. Haec argumenta collisit a factis. Mitto iam osculari , di amplexari. De inde a loco, quod in ultimis aedibus retro, conclave positum sit, quo eis intro latus cst lectus. Utique discessio haee , longe a conspectu multorum posita, ideo sumpta conspicitur, ut magis facinus celaret. Deinde quod iii gresti sunt solus Clitipho & sola Bacchis. Haee dicens , a praecedentibus argumentatur , quid consecutuli, sit, scilicet concubitus. Unde quia rem conjecturaliter coia
720쪽
legerat, addit, operuί re ostium .-CImia hae feri videbat. Fieri enim non potest, ut si amica Cliniae est et meretrix , ipso
praesente cum altero adolescente concluderetur. reprobata, Chremes vehementer exclamat, memor coenae datae , Decem dierum υιx mihi est familia.
Ut dicat, haud elle unde familiam su
37. Quid' sue times. J Inscitia se rem probatam habere Menedemus illudit si .eeta satis urbanitate.
r. Vt facilius mihi verba Bntur.J Haec laeta sunt. i. Merito mihi nune ego succenseo. JHic jam ab argumentis, quae a Menedemo dicta sunt, alia colligit Chremes de praeterito, quod illum in linum meretricis viderit manum inserere.
6. Nam Jam. J Assectio est illa iras
centis, de qua saepe diximus. Ut quod ait Virgilius. mos uor 7. Non ego tibi exempli. Jest, ad deterrendum dicti im. s 2. Fac te patrem. J Comoediarum vice versa sunt omnia. Nam ille qui accipiebat ante consilium , nunc dare caepit. Mores enim per comoediam expressit, &qualis humana hominum vita decla
13. Ad rastros ro. J Ad rastros sum, non dolore , sed paupertate rediturus. 6 . Luid dotis dicam te dixisse. J Proprium auris est verbum, cum dicitur dos, quod exprimitur.
os. Quid obticuisti J Postea quod do setitaeit, Chremes diu deliberavit conlium quaerens, non quo summam quaereret dotis quod intelligi datur ex sequentibus. Compromissa dote adjungit,st me vis sareum: aliter enim filium cor .rigi non posse credit, nisi dotis nomine omnia bona filiae promisisse videatur , unde crederet filius exhari edem se. Denique , id, inquit, mirari te simulato . ut ad ejus notitiam veniat. Quam quidem rem cum intellexisset Menedemus, explanat, se idcirco promisisse , ut animum adolescentis luxuria & lasti via dissi uentem inopia retunderet, & ad integram frugem necessitate revocaret. 6. Dictis confutabitur. J Solis sermonibus male tractabitur.
77. Scd brum. J Cum utique majora
tormenta iervo minatus sit, irascentis more, quod esset facturus, exprimere non potuit. Adeo exornatum. J Id est,
N. ABo depexum. J Hoc est , compositum poenis de tormentis. So. Uidua mulieri. J Facilis enim illusio est in eam, quae de mulier de vidua est.
I. T Tane tandem. J Ad satisfaciendum a valet haec scena, & veniam Petit. . Vulgo faciunt. J Quod meretrices
omnes amant adolescerites.&argumentatur: quia quod omnibus licet, i licet.
s. midquid ego huius. J Quidquid ego
tale feci. s. Et suavia in prasientia. J Ut tantum praesentia cogitares,neque de futuris curam gereres. I1. Ubi decuit. J Ouia primo tibi non licuit date. Hoc enim optimum est patentibus, semper filiis bona tradere. Sed hoc cum mihi non licuerit,proximo tibi
qui erat tradidi, b c est, levixo, qui λ-
i . Ibi tua stultitia sit pr/sidium. I
Circa vietum atque vestitum : de tectum habeas quo te recipias.
mini in perinam suam inclinate cupiens, ut adolescenti possit succurrere interponit haec verba. 3. Nec precatorem pararii. J Ne , inquit , ut adsistent servi, velis α tu habere precatorem , qui pro te roget. Vobis enim non irascor, cum multa feceritis: ita aequum est & mihi vos ne irascamini. Pol hiracundiam apta sententia est. it. Abiit. J Quo ficilius terreret senex discessit. x . Adeone rem. J optimum equidem sensum ex necessitate collectum in dolore adolescens collocavit. quippe cum postremum omnium malorum famessit. Denique, Obstanam, et prima peracΠM. vito.