P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

841쪽

mus actus cogoquium continet meretricis Philotidis ac linae S a inter se primum, deinde cum Parmenone: ut per harum pers- , quae προ- dicuntur , argumentum spectator addi t. Secundi aἱλιι tenor in hoc est et Immeritam uxorem , veluti malam socrum , accusat L ches: ct convenit Phidippum de eadem causa. Statim post quorum eo loquium conquestio inducitur Sostrata, quod falsum crimen invidiosumque sustineat. Tertio actui hac ad ribuntur ; Gnquestio Pamphili poregre redeuntis , de amore sevo circa uxorem. Paritudo Philumena. Sost rata verba super aegritudinem nurus, quam morbo credit a Dctam. Fletus Pamphiti errantis , quum putat non ex se filium nμtum esse. GPoquium Parmenonis cum pueris a navi venientibus , ut mox loquatur cum ipso Pamphilo 3 4 quo in arcem mittitur. Item Lach iis , Phidippique , ct Pamphili verba de reconcilianda illi coniuge r Oeorum ab invicem litigiosa dissensio. talarium actum hac complent: Perturbatio Myrrhina ex interventu marati οῦ est ejusdem cum eo niamis callida ac muliebris astutiae disceptatio et Sostrata, Pamphili, Lactetisque colloquium : Inclamatio patris O fceri adversum Pamphi- tum uxorem recusantem o Conventio meretricis promittentisse iusiura dum matronis exhibituram de non admisso ad se Pamphilo. In quihis adta Bacchidis narratio de intus gestis , Ο colloquium cum Piam none inducitur : quem nuntium mittit ad Pamphilum: Pamphitique ad ultimum actio gratiarum apud ipsam Bacchidem. Docet autem Varro, neque in hac fabula, neque in aliis esse mirandum , quod astas inu pares senarum paginarumque sint numero di quum hac distributis iurarum de Utione , non in numero versuum constituta sit ; non apud Latinos modo , verum etiam apud Graecos iras.

IN PRO

nem continet, ob hoc, ne aperte populum

neglecta fabul. reum faciat . - faciis

revocet in favorem.

I. Hecyra est huis nomen fabula. J A

nomine coepit, ut incognitam pro a-

ret , & ideo spectandam. Hecyra est huic nomen fabula. J Nominativo casu figuravit: quum in usu sit, ut dativo dicamus, quamvis praesto snt exempla, qui

bus veteres per omnes sere casus hoc genus locutionis enuntiabant. Hecyra

os hvie nomen fabula. Haec primo gata est sine prologo , ludis Mesalensibus: quo Sex. Iulius , dc cornaeus Dola.

bella ediderunt i sed occupato populo studio funambuli , di licuit. Postea data est ludis Funebribus L. . i. lii Pauli r quos secerunt Q. Fabius Maximus, & Cornelius Africanus. Tunc quoque non peracta est , per studium populi circa gladiatores. Tertio iapostremum introducta , Fulvio, L. Martio aedilibus : virtute actorum L. Ambivii, & L. Turpionis est commendata. Hae quum data est nova. JIta dicitur , Data es fasula . ut data est corna , datum est prandium. Et ei. dit, a dato descendit. Hae quum da est nova, novum in1ιrvenit vilium ὶ sic

842쪽

IN TERENTIUM.

Et Dari dicitur fabula , quum agitur rStare, quum placet. Hortuum Ata snova. novum intervenit vitium. J Σύλ λου ψις prima: deest enim Huic de est figura παμοιχααα , Nova. novum. L. Vitium calami . J Bene secundum augures. enim est, si tonet tantum: υitium is calamira , si tonet &grandinet simul, Setiam fulminet. Virium eis cauamitan. J Transsatio est ab augurio et de vitio creati dicunt ut consutis.

Calamitas πα, τω. υλαμίω dicitur :clades . quia clamatur: ut aliud sit grandinis culmum frangentis, aliud fulti aut doli mali. Sic Pr. . 3. Vt neque nectari. J Vitium , quod non spectata est: Calamitas, quod non cognita. Vt nequem ri, neque cognosei l Mira sensio siquidem non judicio comoedia exacta est, si spectari cognoscique non potuerit: placitura scilicet, si audiretur. Vt neque spectari, ne- ue cognosci. J Ideo theatrum, ideo spe miores, ideo actores. : quia naajor pars in gestu est, quam in verbis. Cognosci. JVe probari,vel sciti: an Hecyra sciti dicatur , quae scita sit nomine.

. Ita popiam studio stupidus. J A deri

vatione causae. Non quia mala, inquit, exclusa est: sed quia populus funambuli admiratione obstupuit : quod infra de gladiatoribus dicet, ad commutationem caulla inducendam. Ita popul u studio stupim. J Hie excusatur α populus, qui neque judicavit de fabula, neque --men stulte erravit. Stuvidus , pro stu-

Pens. ut,

τimidi huε superienit Irili. 's. Pro nova. J Recte : jam enim non est nova. 6. Et is qui seripsit hanc, ob eam rem. JId est, ob eam causa in . quasi dicat non iterum acta est sine causa. Cur erso non post funambulum relata est, ubi ille censaret in quo maluit avarum Poctam Populo inducere, quam suo operi dissi

dentem.

. Iterum referre. J Supervacuum est Iterum. Vt iterum possis vendere. J Aliis scilicet ludis. hoe, ut diximus, ad laudem sabulae reseratur: postquam tantum fiduciae Poctae dedit. 8. Alim cor stis ejus ι quas nune hane sit..t Mire illi favorem petit ex aliis. quae spectatori notae sunt. Dus. J Po tae. Quasi haec omnino nota st. At in Andria, quae omnium prima est, ali

ter ait,

Ut perest tu'quid strisit reliquum:

IN ALTERUM PROLOGUM.

O Rator ad vos venio ornatu prologi. Magna arte hic prologus scriptus

est,& nimis oratorie.Nam totiens expulissa fabula, quomodo honeste revocari potuit in proscentum , nisi primo ipsit impudentia pro fiducia proferretur deindὰ actor peritissimus ipse Ambivius, probaret Ee Poetam & comoediam , cu usaut horitas elucet ex verbis tum deinde subtiliter novo Poctae, a vetusto & m gnae authoritatis Cacilio , peteretur exemplum, & peteretur ingeniosissime Nam quoa rudi Teremtio contigit, accidis te memoratur veteri Cacilio quod

huic semel, illi saepe: quod huic in alii

numquam , hoc illi fere in omnibus. quod huic praeter Hecyram dc actae , dc probatae sunt caeterae : illi partim exactae, artim vix probatae. Itaque his omnius argumentis id actum est , ut neque desperandum sit de Terentio. quod explosus est: ut nihilominus illi tantum attribuendum sit , ut aut par Caecilio . magno tunc Poetae: aut ultro melior etiam esse possit. Hic autem L.Ambivius histrio , fuit actor comoediarum. s. orator ad vos venio. J oratorem audire oportere , jus gentium est, oratorem non licet injuriam pati Ideo ergone expellatur , non se prologum, sta oratorem nominat. Plauim i Impia se-

erete oratorem verbe .

Io. Sinite exorator ut . loratores dum agit: Exorator quum impetraverit. Ita illud , dicentis : hoe, jam effecti significationem habet. Et orator est, cui causa defendenda mandatur. Eodem Mjure uti senem licear. J Ut,

843쪽

AELIUS DONAT Us

Me rasus miserari insontia amici. II. Quo jure sum usus adoles nυον JTali ii iam aliud agens asscrt exempla, quibus ostendat, turpe non eile Teren-rso . exclusam esse unam illius sabulam, quum multorum Poetarum multae exactae sint: & in his Cacilii. cujus illo tem Pole magna aut horitas suit. Adessen-Dor. J Haec comparatio minus a positi. vo sonat, Ac vim diminutivam expli-mit: ut, Iam senior. a crura Deo . viridi is senectus. a. Noum qui exactas feci ut invetι- rascerent. J ΣυMη ψις. Inveterascerent, denuo a serentur. quia nondum acta, nova dicitur sabula. Exacta . J Expulsis. Inveterascerint. J In consuetudinem venirent , spe rentur, amarentur. 13. Ne cum PoEiastriptura evanseret. JCausa facti honestior est, non se Poetae unius, sed ipsius Poeniatis causa labo

rare.

I . In his , quas nimum CHill didie, novas. J A simili argumentum , quod fit

per comparationem artificiosam de ora toriam rerum ac personarum. s. Partim sum earum exactus, partim

lux Heli. J Vide, plus esse in exemplo :. ii quidem partim exactae sunt Cacili fabulae , parum vix admittae: quum una Hecyra exclusa sit. Et est sensus, aut dinplicui, inqu:c, aut in aliquibus vix pla,cui. Partimsum earum exactus. J Pro, iii aliis. Et smul splendida locutio est.Par. sim adverbium est. Et proprie locutus est. Naaifabula aut, dicuntur, aut

is. Quia sciebam dubiam fortunam. JNon igitur Poetae culpa , sed casus est. iram ideo fortunae eventum extulit. II. Spe incerta certum mihi laborem J-suli.J Sententiose, & verum. nam ubi cella spes eth, nihil opus est labore certo ac vehementi. Spe incerta. J Pro, spei incertae. an deest in t Inori aurium. J H nesta figura, quae dicitur ανπειος.

natomi ον. Ne itam ab nudio abduce ram. J Iter causa. honestatis.

ro. Perfeci ui γ rantur. J A tende uantum pondus habeat, quod non fre. ixit, sed potius perfre ut molem disi

cultatis ostenderet. ii. Placita sunt. J Nota participium sine origine verbi. VbiIunt cognita , placitaseunt. J Elesans promisso, Sc hanc placituram si cognoscatur. & est conjectura a suturo tempore. Ita Po.tam resti hi in locum. Iaire non Cottium, sed Poetam .: ut hoc generaliter populo praesit iis se , non uni homina videatur. Rectitui in tuum. J Ouia remotum & oclusum dirit. . Prop. iam rem motum. J Geminavit in secundum antiquos, qui omnes in vel bi liquidas duplicabant. 23. Ab audio, atque AEb labore. J Bene

ostendit se populo profuisse , Catiliam

Poetam ad laborem revocando. arae musica. J tertio commode subau. diendum est: ut, Nie porta. Hi ι odiunt .hic alta theatr. Fundamιnta loeam alii, immanesque columna Rupibus excidunt .scanis duora alia

turis.

1 . In pr entia. J Statim ut a populo ejiciebatur. 16. Vt in otio esset potius quam in m tis. J Ex ipsis rerum nominibus ostendit

facilitatem deterrendi. 28. Nunc quid petam . mea causa. J Benatetam de mea causa . quasi orator. Me causa aquo animo attendite. J Commendatio per nae laevis, per aliam perii an gravem, secundum praeceptam Rhetoricis.

2'. He ram ad vos refero J A cauta principium narrationis inducitur. H yram ad vos refero. J Principium a principali quaestione, an cognita sit , dc an

spectanda sit. Luam mihi. J A periis

dicentis.

3o. Ita eam opprusi calamita . J Hoesuccedit pro illo , quia esia persena ad- versatioruiri. Simul ad fortunam retuli: culpam populi : non enim dixit quos

praesta crat. t. Eam calamitat . ' Calamitate repetit, ne nos fabulam illum dicerepntaremus. Vem ainitatigentia. I. Ab audistorum Hrsona.

844쪽

D. Nostra industria. J Rursus i iba.

Re bene usus est: ne diceret, Vos nobis. 33. primum eam vera cirri. JIani hinc narratio subtilis inducitur, &ut non laedat populum , & ut defendat Poetam. Pugilum ID A. J Περιαρος σα mi τοῦ pugiles etiam glorios: ut minus

turpe sit , antelatos eos elle. Sicut IVirgilius. -- vafris eum viribus effert ora Dares . magnoque virum se murmure tollit. Solus qui Paridem solitus contendere con .

tra.

Haec est gloria pugilum, gratia sun-buli. Pugilum gloria. J Pusit dictus esta pugna e dc Pugna a pugno. veteres nanuaue ante usum ferri & armorum , pugnis Sc calcibus, & morsibus, corporumque luctatione certabant. Pugi iam alaria , funambuli eodem aecessit expecta. tis. J Πολυλογα. Funambuli eodem accessit expectatio. J Duplex causa ad unam exclusionem adhibetur. Aetusla expecta. rio. J Narratio cur exclusa sit. hoc est, non Poetae culpa dejecta est, nee sudicio populi : dc ideo nunc admittenda est. Expe- fiatio. J Desiderium. ut Virgil. Expectate venis. s. Comitum conventus. J Utrum eos comites dicit, qui sunt pugilum assectatores Z an servos, qui dominos sequuntur 3 studium. J Certamen divellis sa velitium. Clamor mulierum. J Bene mu- Iterum e non enim timet eas , quibus sufflagari vel refragati non licet in

theatro.

3ά. Vt ante tempus exirem foras. J Tmχουθεν tσμω , ne gravem Passus videatur injuriam. 37. Irarere in nova. J Aν προ- ptimum. Vetere in nova comi uti consuetu-ἀine.J Nisi novam comoediam intellexe-r.s , non erit aperta sententia. nam dc

supra dixit, Nunc hac plane es pro υυa. An i T. rentio noυa ideo dictum est, quia nunquam alias exclusus est 3 Et bene vetere , ut ostendat, turpe non esse,quod do aliis Poetis saepe contigerit. s. Resraianuo. J Autra abundat. autis M. 3'. Prima actu placeo. t Rationabiliter dixit primo: quia quinque sunt actus, partes sanulae. Placeo. J Placeo dixit pro eo quod est, fabula placet,aut Tereurru . Et mire , Non diu, inquit, pependit judicium , sed statim placuit: ut quod sequitur, non judicio , sed perturbatione

factuin sit. Cum interea rumor venit da tum iri gladiatores. J Hoc abhorret a nostra consuetudine : veruntamen apud antiquos, gladiatores in theatro specta

bantur.

o. Datuin tri. J Iri dixit, ut sabulam

commendet: ut de omnia spectatori depopulo dicamur. L. Non potus tutari locum. J Facete repetit Iocum. 3. Nuoc rurba nuta est. J Αν-. δεπις προς τοι sumultuantur. Turba , id est, Mi cos. Nunc turba nulla est otium o silent m est. J Turbam retulit ad id quod supra dixit, Clamor mulierum. o. tium, προς το pusu πt. Silentium. προτὸ Clamant. Nune turba nulla es o otiuis

, tantium U. -adhortatio per enuis

merationem.

. Asendi rempus mihi datum es. JAb AEdilibus scilicet. t. Vobis 'datur potestas conritorandi ruisistentisi. J Quasi & aliquid agat populus , quum spectet. 6. Nolite sivere per V s. Jνύαι, ρη Oez' ἄπληξις. An m musta

cam.J Oratorie . quasi non Terentii causa agatur, sed attis musicae. a. Mea auctoritati. J Quia jam senex est. Mea auctoritati fautrix . adiu-trixquesit. J Qua Terentium probo. α est fetura ανα γα. Vult autem se esse ejus auctoritati . . ut x populo placere

jam debeat, qui ipsi placet.

s. si nunquam avare. J Commendatio ab ante dictis , id est, a personae adtributis. Si nunquam avAred A meritis defensoris argumentum ad laudem fabulae. Sin μmquam avare. J Per haec verba T. sentius vult demonstrare , quam gravis author fix , qui suas comoedias probet. Sic Horatius .

- ea quum re pendere coneris

erit.

845쪽

so. θηεsimn , in animum in xi. J Modo non nunquam subauditur: sed si ut sit, Et si eum esse , &c. Maximum, quam maxime. J Inique Iniqui, mi ρίμειον.s a. frui in maxime servire vestris rammodis. J Plus dixit Commoris quam si diceret Voluptatibus. si. Sinite impetrare me, qui in tutelam meam. J Ordo est , Sinite impetrare me, ne eum circumventum inique ini. qui irrideant, qui in tutelam meam studium suum, & se in vestram commisit fidem 1 s. Mea causa. J Quasi orator, causam ἡixit. Mea causa, causam hanc accipi. re. J Hoc oratorie. sic enim fit, quum persona ad commendationem assertur. Mea causa, causam. J IΠαῖονοι πια Et

Dat. Asemium J si sabulae Poetae.

16. Vitibeat scrib. re aliii. J Oratori E. ὁ - ἰ CATHOS. Mihique ut discera novas expediat. J Proprie Distere. docet enim Poeta, discit scenicus.s . Novas expediar istae. J Ab utiliargumentatio est. &bene, Vt expediat tanquam facturus sit, & si non expedierit , dum quaesium maximum servite populo putat. Pretio emptas meo. J AEltimatione a me saeta, quantum AEdiles datent: & proinde me periclitante , si 'ecta fabula, a me pretium, quod Poetae numeraverint, repetant. Ergo meo.

οἰ me facto, a me statuto. nam quomodo alibi dixit . Poctquam AEdiles emerunt. Et bene, ut sequatur populus judicium ejus , qui aestimare vere fabulas potuerit. Pretio ιmptarmco. J Ut quidam volunt, periculo.

IN SC E NAM PRIMAM

ACTUS PRIMATI Er ροῖ quam paveos reperias mere i ritribus Meleu. Novo genera hic

traque --πην - ου- inducuntur. Nam os Philotii Dra non pertinent M argumwntum fabula. Hoc autem mauit Terentius . quam aut perprologum narraret argumentum , ἀμι λον

induceret Daui.

r. Per pol quam ρ Mai re Hai. J Hae

personae Terent ii more extrinsecus assu muntur, ut sic argumenti obscuritatem spectator effugiat. Per pH qu m paucos. JAnimadvertendum est in hac fabula , Terentium , bonam meretricem induacturum, ne id contra morem videatur sacere , etiam aliam meretricem non malam inducere : ut id exemplis fiat tristius, 3c usu verisimile. mr pol quam paue i. j ordo est, Polperquam paucos reperias. Nam perpol, non est Latinum , lea τροπιν perquam . id est , nimio. iam rauroi. J Quidam non taucos , sed paueis legunt. sic enim Apollodotus

riai. J Aptum verbum ad inritatem. αicto non dixit ρauci sum, sed pauros reperias quasi quaerens. Nonautem reperitur , nisi quod quaeritur: non quaeritur,

nisi quod praesto non sit. 1. Fideliis. J H innodi sententias

rhetores ἄπνοιας vocant. Et mire, non Eoa , sed Evenire dixit: ut non rationi usia casus sit id, quod ratis limum est. Fideles.J Fidi, in maximis : Fideles, in misnoribus negotiis. 3. Vel hic Pamphilus. J Transitus a generali sententia ad specialem. Vel. Nunc vetatio alias conjunctio disjunctiva est, alias correptionem significat: ut apud Ciceronem . Vel optimam Messana vitam. Virgilius. Carmina vei caelo possunt de rara D-

nam.

Aut vel, ut modo. Iurabat quouisa Baechidi quam sanctori Tria sunt: quod j rabat, & quoties , & quam sancte. Q

totum de amore amatorum de meretri'

cum dixit , quae jurejurando teneant, quos lege non possiunt.

. Vt ruixis. J Non modo Bacchis .

quae amica erat.

s. Numquam illa viva ducturum uxorem. J Παρενθεος prima. jurabat num quam illa viva uxorem ducturum. 6. Him s duxit. J Pronuntia ut mira tem ostendas. Hem duxit. J Hem adve bium demonstrantis est ut, Hem Hreta Ergo propterea.J Modo ergo affectum exprimit reprehendentis, tarde sibi cor

846쪽

I N TERENTIUM. cyy

irgo age, charepater, cervici impo re nostra.

Proliιrea sedula. J Sedulo. instanter,& ex animo: sine dolo.

silio , Hortamur impulsu. Ne cujusis ammisereat. J Dcente. s. aeui molles , mutiles . Liceres. JPIO quominus. Et magna persuasio est ad malefaciendum. Spolies. J S potiare est,

non minimam partem auferteia, Iutilare.

ali' uid detrahere , sine quo res esse non

ponit. Lacerare autem , quum omnino

non habeas , q ad imminuas. Mutiles, imminuas : unde mutila dicti sunt boves , aut capri, sine cornibus. nam male, quia multa putant dici. de inde Mulciber Vulcanus quod sit mutilatus ac debilis :id ei h , claudus. nam proprie Mulciber

dictus est , quod omnia mulceat, id est,

molliat ac vincat.'. min' exrinium neminem habeam tJVtin pro ut xe. Αοτο Πργς. Et perse verat in Nam eximia pecora dicuntur, quae a grege excepta sunt ad usus dominorum suorum : ut uberius Palcantur. Sed proprie eximii sunt porci majores, qui ad sacrificandum excepti Iiberius pascuntur. Etenim boves, qui ad hoc electi sunt , egregii dicuntur. Et oves lecta. ut Virgilius . - Mactant lectas de mare bidentes. Ita & porei eximii. Viin' eximium. J De- est, Censes: ut sit, Censes ut eximium neminem habeam vel certe , doces λVtin' eximium. J Separatum ex omnibus. Proprie eximius porcus est , exem Plus a grege, atque sis natus macula aut nota. Habeam. J Deeit Celis es. aut vis,

aut Mones.

O. Nam nemo quisquam. J Παρεικον

tertium . nam abundat Qui Iquam. Scito, Ad te vellit. J Bene additum est Scito ;α moraliter, & acutius pronuntiandum. eli enim verbum illorum, qui familiares corrigunt.

33. min ita paret se. J Hoc verbum

Paret . adversum munificos & segnes sumitur. Ut alibi, Dane ra parasti . ut stes nulta reliqua in te Di tibi t Abs te. J Pro, ex te IE. Suam voluptatem expleat. J Bene Uisat. quod contrarium meretrici est, amatorem voluptate satiari.

13. Hi in . J stoen σνς. Id est, talibus.& vide si pulchra meretrix puella est. Insidiabire. J Insidiati malum est : sed contra insidiari, justum est.

i . Tamen eandem pol esse omniἴm in-jiurio m es. J Idem aliter, dc vehementius intulit. nam pejus est eandem esse omnibus, quam nullum excipere. Inlurium. J Iniquum. In urium autem indignantis modo signifieatio est: α vim adverbii habet.

Auzersarios mutato nomine posuit. durum enim fuerat, si amatores diceret. 16. via te captent. J Qui te captant saepe, tu eos vel semel cape.i7. Eheu me miserami J Bene, auia non per uasit: sed affectum doloris expleia sic Intelligitur enim ex vultu ejus, non eam persua si illa quod voluit. Eheu me miseriam l cur non aut istac mihi aras, or forma est. J Eμπαλὸς ait, quod reliquum est: quia quod volebat, persuadere non

potuit. & bene i hac atas ctforma quia utrumque non habet. & mire E contrario descripta est deformitas Lenae , α formam & voluntatem malam gerentis. Aut tibi haesententia'J Δυκπκύς , simulque .ostendit secundum φυασγ3α σμυὰ , dissicile deformem reperiri bo

nam.

ACTUS PRIMI.Enex si quar/t'me , modo esse dicita.J. Noe servui dixit, in Penam de pro-

scenio rejiciens. Dua conjectura sunt in hae scena an verosint nuptia r c, an verisimilesii. abHinere potuisse ador sentem a virginesibi nuptum tradita. r. Senex si quarot me. J Magis expressit consuetuginem,dicendo Senex: Quam

si diceret , Dominusmabor. Senex st qu/ret me. J Ut ex verbis suis tam meretrix, quam lena descripta est: ita de Parmeno ipse qualis sit, ostenditur ex sua locutione. Exeundi autem causa de arsumento sumitur : quia Pamphilus abiens est, de expectat ut in dies ejus adventus. ει- nex si quaret me, nudo is dicito ad par---

847쪽

T L IUS DONAT Us

tum. J Haec omnia subinissa de veloci pronunciatione efferenta sunt. hoc enini desideram hujusinodi verba, utpote &. servi & sestinantis. 2. Percontivum Muentum Pamphili. JHonestam causana dixit, id est, Pamphili adventum. Et percunctatum &percontatumst tibi turicd3ercontatum a conto dicitur , quo nautae utuntur ad explo. Ianda loca navibus opportuna. si veto .percimctatum . ab eo quod a cunctis perquirat ut , dicitur.3. Audin . quia dicam, Sciro Audis i modo , sentis , intelligis. ut Virgilius , Progeniem sed retim Trojano asanguine duci

Item alibi, Neque audit eurrus habenas. Audin', quid dicam. Scirte J Audis modo pro advertis. Audin' . auid dicam , Miris ρJ Convenit nomen servo puero,

dere. Seirta.J Κάφον πόσωπον inducitur. . Nullui. J Pro non . s. Alias ut uti possim. J Inter alias Ralia. hoc interest: quod alias , alio tem -i pote significat: alia aliter, aut per alia.

Integra. J JQon dicta. 6. Sed videon' ego Philatium 3 J Mire

inventa est causa narrandi ideo, quia peregre venit meretrix : alioquin si Athe- .nis esset, omnia sciret. Sed videon' ego

Philotium 3J Sic solet dubitari , advenientibus ipsis , quos post multum tem

potis intervallum vident. Vnis hac advenit IJ Cum quodam contemptu ejus, Bae dicit Parmeno. 8. Salve mecastor . Parmeno. J Olim i salutantes addebant jusjurandum,ut hoc sedulo facere viderentur. Me. J Aut adjectio est, & abundat: aut positum est Pro μα syllaba: ut Graeci μὰ p Λ πολ- λωνα dicunt. Et tu adepol , Sstra. J Irrisit ad 31ιcastor. addendo a pol. & quod illa Parmeno, ille hic addidit S' II ra. JSura veteres legerunt, V pro Y ponen

'. Dic mihi. Philoti. J Vide licentiam , supra Philotium, hic Phititis di- ait, Vbi te sit Elam iam diu rJ Facete di-vium meretrici r non, VHIusi r sed ,

Io. Minime equidem in Alictavi. J macutius proferendum est: & respondet

II. Corinthum hinc sum pras . J Nine magnum ostendit dolorem habete imia lotioli, quod relictis Athenis Corintlia habitaverit. Cum malite Corinthum sine sim profecta inhumanismod Multa dixit:

humanissimo. J QEd potuit de milite

dici, nisi in superdativo 3 namque omnis miles inhumanus : hic vero innumantia simus. Corinthum hine sum profecta. JHaec argumenta sitne, an se oblectare potuerit a per ira, quia miles inhv nissimus, a loco , quod hinc prosecta tempore, quod biennium: a te, id est, binouria quam tulat. ii. Biennium ibi terpetuum. J Ut continuationem sui casus ostenderet, perpetuum dixit. Misera. t Muliebris interpositio, To Misera. Iaum tuli. J Non, eum illo sui, sed THιή adeo non . me oblectavi.

rinthum prosecta es. Athenarum arbitror. J Q a dixit hinc ante πιδεικοι κAthenarum , & αμ φιλλiα te desid/rium cepisse. AEdepol re desiderium Ath/narum arbitror cepisse spe. J Quod cum milite inhumanissimo. is. Co tum contempsisse. J Poenitudine elle postellam. 16. Hue redduxi. J Iterum a loco. Abeundi a milite. J Λ persona. Volque hic vivendi. J Λ re. R deundi, anunili. vo que hic videndi. J Oratorie unam rem in tria divisit , Huc redeundi , Abeundia milite, Vosque hic videndi: ut diceret,

Huc veniendi. is. Agitarem inter vos lis re convivium. J Inter agere de agitare hoc interest: quod Agero . est aliquid vel necensatium facete: Agitare , voluptarium. Ergo Agitarem, exerc em.

idi. Nam itur haud licebat nisi pr. 8B. loqui. J Legitur & illi ut sit circinissexus accentus, & sigirificet illic : ut . Icimea tristia facta. α absolutum est. P- talia. J Deest tempore aut quid prasinito loqui.J A tempore. Hic Osi quid dixit supra, tulit ,de quid sit : gitare convivium Mem

848쪽

TN TERENTIUM.

dixit: & Pra inita . de illi placerent ut neque quantum velles , neque quod velles , diceres. Haud opinor commode. JCommoda . pro blande , dc bene : ut,

Nunquam tam diras commode.

13. statuisse orationi militem. JArgute militem . quia quasi inimicus sit orationi, quae in pace plurimum potest. 11. Sed quid hae nudi;es t J Hic ad argumentum nunc descendit. In Phormione, sed quid tu es tristi l praelatis scilicet allocutionibus, de separatarum &permistarum per natum : ne jeiune ad

argum latum veniens, nonagere fabulam , sed narrare videretur. Et id hoc ne- ti est 6 Bene addidit negoti, ut augeret invidiam facti. nam potuit dicere, iidh eeII 8 Sed , ut diximus , ad invidiam& magnitudinem rei, dixit, narravit mihi. J Ωι a. qualia scilicet , de quanta. Modo quia narravit mihi. Jetua. legendum est: ut sit, qualia & quanta:

23. 2uod ego numquam credidi. J Hoetotum cum invidia pronuntiandum ex animo meretricis, quae facinus indignum nuptias putat. et ε. Vt hae i viva posset. JNI ire ossendit ex eisdem verbis eandem hanc este, quam supra dixit, Numquam illa viva uxorem ducturum Posset animum inducere. J in rem duram do imma

nem.

1s. Habere autem J Ostendit pronuntiatione, quod prope est, ut non habeat. s. Sed prma ha vereor ut sint nuptia. JBene pro persisna servi, qui vult dominum uxorium esse magis, quam amato-tem Bacchidis. Sed firma vereor. J Animadverte Terentium in nuptiis hoe di. m servare, utrum firmas an infirmas dicat nuptias. Vt. J Ne non .i . Si in rem est Bacchidis. J Bene ad ditum , Si in rem est Bacchiau ut ostenderet, se non malignitatis, sed benevolentiae causa , talia vota suscipere. In rem. J Pro, utilitatem f. Ab re . contra Militatem. a s Sed qui istue eredam ρJ Id est, nuptias esse infirmas. Sta qui sue credam. Da esse I die mihi, Parmeno. J Superiore voto excusavit crimen curiositatis: jam videtur post Bacchidem audire velle. 13. Non est opus prolato : hoc percontari r sisse. J Vide quam convenient et

Poeta, quum id agat, ut narrantem Parmenonem inducat, tamen multis diverticulis motales facetias internectat. Non

es um prolato: hoc percontarier deme. J

incerta distinctio, utrum, prolato Me, an hoe percontarier.

3 i. Ita me DI bene amabunt. J Pto a.

ment . ut,

- donee ruina sacerdos Marte gravis geminam partu dabit Ilia prolem. 31. Vt hoc proferam. J Prodam, Bac o cludi scilicet. vel cuilibet. Mecum gaudeam. J Mecum, intra me. Virgil. Hac secum. 33. Nunquam dices tam eammeis. J Haec pronuntiatio uusnodi esse debet , ut ex ea appareat plope delinitum Par- metionem, vix se posse continere quin narret. Numquam dicra tam commode. I . Quas ex parte labefactus est: sic enim loquit Ir. 34. Ah noli, Parmeno. J Artificiose se fingit audire nolle, ut tacitura credatur, si audierit: quia curiositas signum est loquacitatis. Sic Horati Percontatorem fugito, nam garru idem

s. 3s Quasi non tumulto malis. J Deest,

Ita dicuo ut sit, Ita dicis quasi Et nunc Philotis non est instantior hac calliditate , ut magis servum ad dicendum pro- vocet. Quasi non tu multo maris narrare

hoc mihi. J : deest enim, Ita t

rum.

x . Et liba mihi vitium es maximum JSet vile vitium est, tacere non posse.Verax, hae pradicat . illud mihi maximum viistium es. J Hac lentiva apud sese: illud clare, Si mihi fidem da . Etiam alia se habere vitia, exceptione significat, in hoc quod dicit, I d mihi vitium maximum est. Si mihi μι- das. J Λnimadverte, his dilationibus etiam spectato- rem suspendi, quo libentius audiat. Si mihi frim Ia . J Fideliter, pro des. 32. Ad ingenium redis. J Quia a se dis

cesserat, si taceret. Cicero, Raedit ad se. 33. Banc Bacchidem amabat , ut cum

849쪽

maxume. t 'usinodi est haec tota narrario , ut defensionem adolescentis continere videatur : quod meretricem ami- eam necessitate coactus deseruetit. Mire

igitur, unde quaestio est, inde coepit:

, inquit, Lacchidem. Sic ac in secundo Virgilisu , an sortiores Graeci Trojanis :-- fracta bello, inquit, mr pulsi

o. Bac dem amabat. J Ordo& sensus hic est, Hanc Bacchidem tum amabat Pamphilus , ut cum maximὰ amabat,quum pater uxorem, ut ducat, Orate oecipit. Et Vt positum pro quemadmo-d . Et maxime bis numero subauditur. Et eum maxime. una pars orationis est: aut cum maxime . pro nimis.

s. p ter. J-, modo ad verbium est temporis, pro quando. Orare occipit. J Maxima neces litas est , orans

Pater. L

2. Et h/e, to a Munia omnium. J Qi id si injustum est, quod orabatur ὸ ostendit justu in , & stequentatum, quod dicebat pater.

s. Sese senem esse dicere. J Omnemeausam adolestentas senex amputavit, pro suo senili commodo togans : pO- istet enim adolςscens dicere , Quam pro me curam geris, hanc precoi pro me deponas. Sentin esse dicere. Illud posset agere amator contra titilitatem suam:sed non poterat filius contra utilitatem partis. Ergo ut cogeret Pater,suam causam interponebat.

. Prasidium veile se sen/auti f. a. lrr tum senectutis , sobolem & succes.s rem dicit. r. Ille primo se negare. J Utrum deest

ducere ' an negare se nil piris. Sed postiruamatrim pater naar.J Tria dicit,& Aciraus, te Par. r. εe Instat. Sed postquam acri in pater instat. J Postquam , inquit, acrius instat, non coit putius est Pamphilus sed tantum deliberavit. Pater instar. JMajor vis est quuin pater instat, quam quum rogat.

magis. I sic ostendit in utramque partem, ut tantum in animo honesti ado lescentis pudor amorem vincere debuit cet. Tua rine anne amori. J Xναυλου dir.

non enim praeposito ut m intulit an M. Pudorine, an amori. Lateras cusatio-liis ratio explicata est. Pudori . Patricscilicet: Amori. Meretricis. o. Tundendo . atque odio. J Tundere, est saepius idem repetere: transatio a fabrorum malleo. Odio. J Assi diuitate. Attendenda est dissicilitas uniuscujusque verbi. Tundendo. atque edio denique effecit. J Denique temporis longitudinem significat. Elicimus vero, quod cum magno conatu & molimine iacimus, vaxque per nos sinem accipit. Tund. ndo. atque odio denique effecit senex J Mire interposuit moras, ad postremum consei surus uxorem ductam. Primo, inquit, negavit: post, deliberavit: ad Polit naum, duxit. Non, inquit, ipse : sed eia secit hoc senex. Ita mutatione peti nae totam voluntatem adolescentis absel-vit. Denique eiecit. J Oratorie tempus

apposuit: nam hoc significat Deniquo. odio. J Hoc est, instantia. q. De Jondit ei gnatam. J Vide , noli. hic dici, Duxit uxorem Pamphilus: sed totum aὸ patrem referri. so. Neutiquam. J Non nimis. si . Donec jam i . ipsis nutiis. J Nora locutionem sensu magis, quam verbis manifestam. Donec jam in is, nuptiis. JDeest, Potitus constitutusve ita doluit,& aegre tulit. Aut repetere debemus sic, In ipsis inquam nuptiis. Donee jam iui Ut nudii iii. 4 In mentione nuptiarum

effervescit animus amatoris. si. Nee moram ugam. quin ducat, dari: IUbi nee aliquam dieculam vel dilatio nem videt ad nuptias. min. J Q ο

minus.

13. Ibi demum. J Denique, postremo Et mire additum est Ibi j quia male pendebat, In ipsis nuptiis. de sic est . quali dixist et, In ipsis inquam nuptiis. Demum ita agre tulit, ut inam B acchidem . si adest . credo ibi ejus commiseresceret. J Hoc x πεὶ λικ . . ut Virgil, tu . Vel Priam1 miseranda manus. Ut ipsam R. Batthidem. J Qira: nunc accusatrix est. Et est .argui actuum ab animo. Eu . tulit. lIdem Virgilius :quis talia fanao, Is mironum Dolopumve . aut duri

850쪽

IN TERENTIUM.

tertium. Et argumentum a per sdiia, qtiod ait, Mecum. Parmeno , perii.JArgumentum adiciis: quod ait , Par meno , perii. Parmeno. J Moraliter, &antonomasiastice nonae repetit. Et signi ficanter fecit,non addendo Dicebat, de in os τυν aBηγμαπκου transeundo. Et mire interposuit nomen , ut assedium doloris ostenderet. Sic Virgilius Anna a fatebor enim. 13. Parmeno , cte. Parmem. J Eν idcirepetit nomen.

s9. At te DI Deaque perduint. J Obtinuit de persuasit servus. nam jam meretrix seni irascitur , non Pamphilo. Cum isoe odio. J Cum instantia ac molestia. 6o. Ad pauca ut re ei m. J Tanquam multa sitit, quae de Pamphili amore dici possim. Adtauea ut redeam J Praeccptuin

Oratorium in longa narratione, pro veritatis inquisitione. reddit enim auditorem acriorem , quem l pes finis recipit seligatum. Uxorem deducit domum.J Vxor dicitiar, vel ab undendis postibus, & figenda lana: id en, quod quum puellae nuberent, maritorum postes ungebant, ibique lanam figebant. vel quod lotos maritos ipsae ungebant. cujus rei testis

Ennius :

Exin Tarquinium bona seminativisse

unxit

si Noctι ita prima. J Pronuntiandum acutius Ita prima: quasi dicat, plena desiderii, plena cupiditatis. Simili

ter addidit Virginem. de expresse , Non Attigit nocte illa prima. Quasi dicat, plena amoris & plena dulcea inis: ut mi tum sit quod insertur, Non tactam virginem. Et hic argumentum est, quanta secerit Pamphilus erga amicam suam.Vir. ginem non attigit. J Vιτ nem ἔμιπιπς est : quamvis non amatam , virginem tamen. & non dixit, non amplexus est:

sed , Ne attigit qui Am. 6 i. maeo ecuta est nox JEam primam noctem sicilicet. Nihilo mazis. J Quasi

in nihilo possit esse magis aut minus. Et nihilo magis . alleverationis est. 63. ais cum virgine una. J Inve

nitur quasi interjectio una . id est, si mul uno loco. Cum virgine.J A pcrsisna. Una. J A loco. Adolescent. J A peribita

Cubuerit. J Ab liabitu de occasione. Ctim virga ne una a Iolescns rubo/rit. J Argumenta in con)ecturam necellario polita quibus Ter. nraus cx utraque patre disputans, z. απιθανον purgat, nequis illum stulte haec posuit te judicaret. Haec enitri meretrix tarde credit argumentis , ne a Parmenone vincatur. Hinc est quod ait

Horatius , Vιncere Catilius gravitate . Terentim

arae.

6 Plus potui. J Ab impulsione, & ex

accidentibus.

6s. Non verisimile dicis. J Αυξηος perversa: prius est enim verum , deinde verisimile. Sed ideo sic dicit, quia est

saepe non verisimile , verum tamen : ut, Decios pro alieno commodo mori Voluisse. Noraverisimiis dicis. Plociam plus est , tantum eum malle Bacchidem, quantum non possit credi. 66. Credo ita videri tibi nam nemo ad

te venit. J Magno compendio usus est, non ostendens cur hoc salsum sit, quod putet meretrix, sed cur hoc putet . ita ex ejus persena totum reseditur , quod objicit. 67. Ille invitus. J Invitus dicendo , quasi admonet iterum iterumque. ut Virgilius. Italiam non I ante sequor.

63. deinde sit J Interponitur

peribita ad exitum festi trans : ut alibi, Quam metui quorsum evaderes. Diebus

sane paucμllips. J Hic exitus est. 6y. Pamphilud me solum seducit fora . JNe testis quisquam & arbiter secretorum interveniat. Meselum s ducit fora .JFamiliaris in servo jactantia, de dominorum familiaritate , smul quia decens est, ut per eum, quia gestum ut, spectatores sciant.

o. Narratque . ut virgo a se in tetra etiam tum siet. J Hoc est illud quot su- .pra dixerat, Nocte illa prima vietinem

non attigit. 7I. Seque ante, quam eam uxorem duxisset domum. J Boiiux color purgationis: diceretur enim, Quare si illam odio ha- . bebat, ducebar uaorem.

SEARCH

MENU NAVIGATION