P. Terentii Carthaginiensis Afri Comoediae sex. Interpretatione et notis illustravit Nicolaus Camus I.V.D. jussu Christianissimi Regis, in usum serenissimi Delphini

발행: 1675년

분량: 1023페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

851쪽

i. Ierare posse. J Tolerare, verbum est male patientis. r. Quam decrerim me non posse Aulius

habere. J A τροφὴ s η υπριια , Mηγήμα ς εις lais πηο υ. Decrerim. J Statuerim & defixerim. . Eam ludibrio haberi. J Honesto verobo de pudoris pleno usus est .: dc nove pro vitiari. s. J Quominus. Integram. Id est ione iram. non enim dixit, Spoliatam virginem aut mulierem. Vt acce piisse is .J Visitanter quidem integram spe cificat: id est, talem, qualem accepit a suis. potuit enim Vitiatam accepisse , ut saepe evenit. Ergo non abundat, Vtae. cui a suis . sed habet significationem. 7. Pium ac pudicurn ingenium narrati Pamphili. J Erga meretricem Pium , Pu. duum erga virginem. Cogitur pium dicere Pamphilum, quem perjurum putabat. Ptam pudicum ingenium narras

Pamphili. J An simul erga virginem iarium & pudicum Z an pium erga mere-mcem, pudicum erga virginem.

78. Hoc ego proferre. J Verba Pamphili sunt: non ut quidam putant, ad persenam Parmenonis referentes. Hoc egopr

serra. J Amorem kilicet meretricis. 7'. Cui nilal dicati visit. J Nunc Vitii.

eulpae uxoriae. .

si . Abituram denique. J Denique , moram significat , & postremam tarditatem. itaque postremo, ves seto abitutam iudicat.

sa. Bid interea. J Exultantis est, &sestientis audire. Inte ad Inter eos dies. 23. Possquam hune alienum ab sese vi-Eu. J Pro .alienat indixit. ut in Phormione , Quid ego vabu . Geta, aluntusum' Nam quomodo Alienum . si amabat, dixisset Postquam hunc alienum. Jo totie, non jam Bacchidem excuiat, quam a verisimili causi vult inducere,

quod ipsa sit in Pamphilum durior. 6lienum absis. videt. JId est maritum : nam hoc nomen i meretricibus alienum estis . Maligna mulio. J Matis A . disti- tilis ac superba. Maligniti est, qui diss cultatem nisi ostendit. Proe. x. J Dispo-Ii trix &petax. Precito enim, in Pete Le. Virru. Procacibus πιι α

id est , impudentibus . nam qui muli

petit, impudens est & procax. Vnde de Prori dicti suiu , qui filias alienas in matrimonium petierunt. 8s Nonia. I mirum. J Obtinuit quoΞ volebat Parmeno. nam credidit Philoti injuriam factam Pamphilo. Atqui ea res mutio maxime. J Opportune concitatius Pamphilum defendit Parmeno , postquam Philotis inducta est, ut fateretur. injiariam factam. Atqui ea roi. J Atqui .imo. Legitur & Atque. gr. Et illam. J Meretricem malam. . Et hane, qua domi erat. J morem modestani. Et illam. hane qua omi erat. 1 Illam quae meretrix esset: Hanc. id est, . uxorem. Co iovis. J Diligentius & M-tentius conlideravit. nam Cognoscere. AEdiligenter & attente considerare. Cogna-

vir fatis.J Bene satis .ex ipsius moribus,re

ex meretricis.

88. Ad exemplum. J Quasi ad imagia

nem, de collationem, de speciem com parationis. Existimans. J Iiatelligens. 83. Hae . ita ut liberali esse ingenio ter. J litas comparativa. so. Pudens modi fla. J Haec contra vis. tia meretricia posuit. Pudens haec, illa procax: modesta haec, illa maligna. re . liqua vero superadduntur ornamenta, uxoris matronaeque laudes. Incommoda atque injurias. J Callide, laudata uxore non repetit vitia meretricis apud metetricem: ac simul contentus de uxoris la ilibus , vitia meretricis intelligit. Incommoda atque iniurim viri omnes ferre. lgura ελλεν υς. Tegere. J Hoc plus est, quam serre. δ: Tegere. quod meretricem iamaret. Et plus dixit Tegere, quam ce - lare. Tegere enim ad hoc dixit: ut non iselum cuiquam non ediceret, sed ε nequis stiret. i. Ilic animus. J Oratorie dixit. niux enim Pamphilum dixit : sed animum a Pamphili. Hic. animui. J Hic pro Tum,

Virgilius, Hie annis gravis , atque animi rnatumr Alethes.

Vxoris misericordia. J A sit icολύα. Vae sis mi ricordia. J Recte, quia ex miserico dia amor naicitur. Sic dc in Phormione, . Misertum ea. vieto Vsa Dor earet .

852쪽

IN TERI

proximo repetivit Devin- iatis , victus. Partim vιctus hujusce injuriis. J Qualitas relativa. 9 . Patiratim elapsus. J Adeo est tardus amor Pamphili & magnus, ut etiam

post injurias dissicile discedat. Einsus. JAnimus , non Pamphilus. 's. Postquam par ingenium nactus est. JAn sibi par 3 an absolute bonum 3 ut dicimus , 51 pares facere te. Erso aut sibi par, aut uxori : id est, liberali sceminae.

Par ingemum nactus Paringenium, candem voluntatem. Sallustius , mos eadem odisse , o, eadem metuere in unum . coegit. Idem alibi: Nam idem velle . at- . que idem node . ea demum firma amiel ita est. 6. Interea in Imbro moritur em ntus

senex. J Bene causa abitionis Pamphili

Marratur. Moritur cognatin senex. J Bene, quod aitsenex nam acerbum lanus non conveniebat fabulae. In comoedia ita, que apud Terentium , aut meretrix modesta , aut ex duabus una uxor moritur, aut senex. Ita ex hujus Dodi mortibus, vel incommodum viratur , vel lucrum

in stiper nascitur , ut non si causa Iu sendi. s . Isorum. J Maluit Horum , quam Dominorum . dicere. Ad hos redibat te .hariatim. J Verbo juris usus est: ea enim 1egitima est haereditas, quae familiae de-

.benatur.

98. Eo amantem. J Modo jam uxorem :non enim amicam. Invitum Panishilum

extrudit pater. J Invitum recessisse vis etbi demonstrat. Nam proprie Extru-ἀere dicitur, qui manibus expellit: sed hic transtatione usus est, ut ostenderet, tantum importunitatis v bis senis sui Die, quantum impulsio manuum efficere rotulisset. Extruuit. J Verbum necessitatis & aptum importunitati. 3. Relinquit. J Inertia praesentis tem. poris. Legitur de Retiquit. Relinquit cum emaeire hic uxorem. J Praeparatio ad sutu

atum errorem.

Ioo. Namsenex rus abdidit se. J Nam hic inceptiva particula es Lut,Nar Naevies servus es homo haud ina iurenialau-

tus in Milite glorioso. Rus Midit se. Iverbum reptenendentis senem ' quod, Se abdidit, dixit. Hue raro in urbem cem meat. J Hue bene dixit, ut ostendat Parmenonem in urbe est e. Mira γυνομα. fac enim praesentem , & nullus error in fabula eli. Commeat. J Commeare est abesse inde , ubi te esse oporteat. Ergo hoc dicto ostendit, quam raro ad urbem veniat senex. quippe Commeatus est ex aliqua commoratione temporalis abs

cestus.

ror. iiii adhue habent infirmitatis nuptia Bene usque adhuc suspensa nat- ratio est. & in hac interrogatione quasi substomachatur Philotis decepta, quod nihil videat infirmitatis in nuptiis, quod optaverit. Leuid adhue habent tJ Hoc tristior meretrix dixit. IC a. Nunc audies. J Sic ait, quasi jamdudum audire cupienti vel quasi ad molestam percontatricem Ioue. Bene eonviniebat sane. J Beηι pro multum: & Jane. valide. quia qui sinus, idem & validus. Io . Interim miris modis edisse. J Hucusque Parmenonem Poeta verba passus est dicere: caetera actibus servaturus. In terim mim modis. J Mire ad Mem comoediae rerum expla natio reservatur. namque si quaeras , fallitur Parmeno , quum non odio socrus, sed pudore simultatem adversus socrum .Philumena simulaverit. Interim. J Modo repente:&est adverbium temporis. Miris moris.JMiris exemplis.

Postulatio. J Expostillatio , querela. sed proprie Exponulatio est apud illum ipsum, qui peccaverit: Postulatio, de illo apud alterum. ros. igitur x J Recte dixit, si hoe non fuit, quid ergo ulatio , querela & quasi justa interpolitio querelarum. io . Fugere δ conspectu istico. J Bene Ecosectu r utpote, quae caveret gravida intelligi. Sed tamen subjungit, ruere

nocte: ut ignorantia Parmenonis appareat , qui argumentum odiorum credidit , quod Philumena neque videri vellet, neque videre. Fugere λ conoctud Nevideretur.

Io8. Videre nolle. J Ne videret. Deni-

qM. ubi non quit pati. J Pati sustinere,

853쪽

& sustineri intelligi potest hoc loco. u.

rum postquam ii on potuit sustinere so .ctum Z an Post Pana illam socrus serre non potuit, sic se celantem nurum 3 PO. teli etiam sic intelligi, Utu non potuit argumenta odii sui ipsa nutus pati Scontinere, migravit ad socrum ..Non quit pati. J Tolerare aut tolerari: quia Patior

commune est. nam Patior te. 5 ate , dicimus.

ios. Abiit. J Proprie Abiit e quia non

expectavit ut initteretur.

Do. Vbι illic dies ea complures. JHω dies, non testis dixit. Acces iubet.J Non addidit quia intelligitur. II i Dixere causam iunc , nescio quam.JIdeo Nessio quam, quia nullius momenti ae saltam. I ii. Nemo remisit. J Hic jam apertius odium videtur , ubi nec jam fingitur causa. Postquam accersunt. J Subaua itur Nesri . id est, missi a socru . Postquam accersunt. J Id est, mi sua nobis icili et .

Et mira varietas.

Π . It visere. J Ut, populare penates

re visere ad eam. J Vibere. ossicii est : Videre, quaerentis aliquem. Admisit mmo. JInjuriosa etiam ipsa pronuntiatio eli. Mec ubi senex resti υit. J Scimus quae ad nos deseruntur : Rescimus celata. Iis. Heri ea ea a. J Bene Ea causa

quippe qui se ruri abdidisset. III. Non m etiam scio. J Παρελ ον tertium : &deest stire. Et est Q ψη ψις,

Scio scire. Quin αναζα. m. Nondum etiam. JRecte servavit reliquis partibus fabulae pendulum & attentum spectatorem. ars. Nisione cura est , quorsum eventurum hoc siet. J Bene , quia curiosus est Pamaeno di idem garrulus. nam per totam sabulam talis inducitur. .rsum exenturum. J deest stire. 3I'. Habes omnem rem. J Quasi dicat, quam audire expetisti. Pergam quo carpinor iter. J Perram hoc iter: ut,

Tendtre iter pennis. --

Luo coepi hοι iter. J Ad portum scilicet.

1io. Nam constitui cum quodam hospire. J Dicit causam cur in reliqua fabula persona hujus meretricis.

AE L IUS DONA TU s

iusmodi rebus dicitur convenire de conastituere, de cujusmodi rebus apud extra

neos meretrices agunt.

Iii. Di vortant bc ne quod va . J Saepe enim res eveniunt alito, quam volumus : & ideo Vertumnui colitur , qui praeest rebus vertentibus.

IN SCENA M PRIMAM

ACTUS SECUNDI.

II RO Deum atque Hominum LI Q l

In hae scena ace alio socrui ea r et a se coni Auraliter defendit . dicini nihil a se factum in pernicum nurus. V. Pro Deum atque Hominum fidem iEμπαθύς ab exclamatione coepta scena est. Senex enim est dissicilis N iratus. zod hoc sinus est ' qua hac es coniur-ito 6 Conatur Terentius adversus famaios octum bonam reperire, & incipit a g ne tali exclamatione, quo vehementior sit. ejus accusatio : paulatimque ad specialectimcndescenuit. moa Megenus. Accusatio a persona: cui accidit ex sexu, de quod socrus est. Coniuratio .l Confessio bonae rei est: G uratio malae. & inde

conjuratio Catilinae dicta est. m. haeconiuratio. J Accusatio a. te. 1. Vt emnes mulieres eadem que ' oliant. J Bono argumento utitur. LAsti nutum, quia socrus es: de nulla socrus diligit nutum. Vt omnes mulieres. J Accusatio a causa eadem. Studeant. J Maj

ris operis est studere . quam veri. 3. Neque oeclinatam qui tu . J Iaest, flexam vel inflexam, ab eo quoa de clinaverit: ne parum iis , diversam vesdissimilem dixisse. ut est illud, Illum tu multum in xii. Itaque adeo uno animo. J Nescias an ex sententia 'ς , vel adeo ex hac sce na nomen fabulae sit inventum. Italu easeo. Necessaria sententiae et tota λία, ad defetibendam utramque Personam.

s. Viris esse advorsti. J Aliud argumentum : Laesisti nurum , ut mihi adversareris. nam mulier es , dc millieres omnes adversantur viris. AEque sudiuos. J Studium, est voluntas hominis attentior atque impensior. Similii 'ni

854쪽

nurn est: vero nunquam non mala. 6. In eo emquo omnes mihi videntuν

δε docta ad malitiam. J Tria in accusatione posuit, ex quibus duo sunt communia, unum ipsius. quod mulier est, de quod socrus, communia: quod ipsasbecialiter magistra est ad malitiam Somata. Ex his colligit injuriam passam nurum Pet conjecturam. . Et ei is , si ullus est. m et ram. JMagna amplificatio criminis. dubitat an fit Iudus malitiae: Scinagistram non dubitat Sostiarum , sed Certostis inquit. s. Me miseram. J Et haec ε αθυγecepit, se ad misericordiam spe ut d

Andentis oratio .l Lua nunc. mra mobrem accuser , nescio. Oratorie pro se loquitur mulier. si quidem majoris innocentiae est nescire crimen , quam ' defendere. Et his verbis ostenditur, sine noxa esse etiam Philumenam : non solum hanc, quae loquitur , Sostratam. y Non, ita me DI ament, mi Laches. JModo Mi Laches non est blandientis, - sed ejus qui periclitetur innoxius. . ita me DI bene ament. J Απχνος πις ς per jusjurandum.1 Non , ita me DI bena

metient.J Animadvertendum, veteres, non minus in ημήσειν in verbis', quam a I .φατυ neglexisse : velut hic, Ita mea I bene ament.1 o. Itaque.J Modo duae partes sunt ora tionis. DI mala prahibeor. J Senilitercidit uxorem, cMus amor optabilis fuit in adolescentia: DI mala ρο ubeant. Jst una inter nos agamus aetatem.

II. Postmodum rescisces. J Hare: figura ab oratoribus nominatur: in qua aliquid promittimus judicibus nos probaturos, quum metuimus , ne quidluis temere persuasum sit. Postmei summe et ei. J Fiducia innocentiae. Resiistere est, quum quod de industria celatur ,

Vix argumentorum vi agnoscitiar.

1i. An quidquam pro istis factis. J Λ-xirare , σπω me δε πιαν. Qua me , Θυ. ct familiam. J Iam sic accusat, quasi probaverit crimen. α est amplificatio. Lia me .ct M. OD- miliam. J Haec exaggeratio est, quae νος appellatur: quum c3 uno males

cio multa fiunt ab oratoribus erimina. D decora, . J Dedecoratur . quod honestum est : Ttirpatur, quod honestimi est

corporale.

is. Dignum . suos cui liberos committerent. J Multum stananter, dc accusatorio strepitu, nec masculinum genus nec scemininum posuit : nec unam, sed liberos. Sic Cicero, En cui tuos liberos commitia em et quum de uno ageret. &, Habemus

enim liberos: de pueri. Di Ομm. J Sio

dixit disinum , ut honoris genus sit, a cipere uxorem meruisse. Suos eui liberricommitterent. J Nota liberos in signi sicatione etiam unius filiae. 1 F. Tu sola exorere. J Emergis, reperiris. Verbum hoc impudentiam notae. Cicero .Exortus est se us,qui quum in eculo appellare non posser. eum accusetsolutus. Exorere. J Existis. Exoriri dicitur , qui non expediatus invadit in aliquem.

17. Tu inquam mulier, qua me omnino

iniim, non hominem putaι. J Tu mutier. εμ ασπ malitiae habet. & omnino expressio consuetudini est ad indignationem. Et lapis nunquam utilis, nisi ad telum , quem magis ad .injuriam delegit, nam sarum melius , quam lapis. Ut Virratis, , Saxaque subvectare humeris. Tu inquam mulier. J Sic Euripides Πολλας υ ερις ροχροας , γ i& Virgilius: varium o, mutabitis per

Formina.

Lapidem . haud hominem JSussiceret, d. mputas sed de stomacho, Hatidhominem additum est. Plautus, Herus Heus a phanta corio circumMctui es , nonfuri

18. An quia ruri essere se soleo. J Memor sui est, qui dixerat, Rus abis. i'. Qu. qui Me pacto his vitam vestrorum. J Vesrorum pro vestr n. sic veteres. io. Multo melius hie qua fiunt. Jζολη usus est. ut in Adelphis, An Eoo prius toti sex mensibus olfuissem. ι i. IGO . quia . ut vos mihi domi eritis. J'Mire confirmat , unde sciat: ne suspi-

855쪽

so. Et e esse quasi in , in animum induxi. J Modo non nunquam subauditur: sed si ut sit, Et si eum esse, &c. Maximum . quam maxime. J Iniquι Iniqui, πιξεγον. s I. Luam maxime servire vestris rem Plus dixit Commodis quam si diceret Voluptatibus. 11. Sinite impetrare me, qui in tutelam

meam. J Ordo est , Sinite impetrare

me, ne eum circumventum inique ini-ui irrideant, qui in tutelam meam si tum situm , de se in vestiam commisit fidem. 11. Mea causa. J Quasi orator , causam ἡixit. Mea causa, causam hanc accipi. re. J Hoc oratorie. sic enim fit, quum persona ad commendationem assertur. Mea causa, causam. J Παννορος α Et

novas exmo t. J Proprie Discere. docet enim Poeta, discit scenicus.s7. Noum expedi u pshae. J Ab utiliargumentatio est. &beae, Vt expediat tanquam facturus sit, & si non expedierit, dum quaestum maximum servite populo pura . Pretio emptas meo. J AElli. matione a me tacta, quantum AEdiles datent: & proinde me periclitante , si bjecta tabula, a me pretium, quod Poetae numeraverint, repetant. Ergo meo,

ά me facto, a me statuto. nam quomodo alibi dixit . Poaquam AEdilis emerunt. Et bene, ut sequatur populus judicium ejus , qui aestimare vere sabulas potuerit. Pretio ιmpias meo. J Ut quidam volunt, periculo.

IN SC E NAM PRIMAM

Miraque προταπημ προσωπια inducuntur. Nam Phititis D ra non pertinent ad argumentum fabula. Hoc autem maluit Terentius . quam aut perprologum narraret argumentum , βψ μη-aγῆς induceret Daui.

r. Per pes quam pauoi reperiai. J irae

personae Terentii more extrinsecus a Uumuntur, ut sic argumenti obscuritatem spectator effugiat. Per μι qu m paucos. Animadvertendum est in hae tabula . Terentium , bonam meretricem indv.

rum, ne id contra morem videatur sacere , etiam aliam meretricem non

malam inducere : ut id exemplis fiat triatius, Ac usu verisimile. Pιrpol quam pau- i. J Ordo est, Pol perquam p ucos reteriar. Nam per pol, non est Latinum, sed

riai. J Aptum verbum ad raritatem. de ideo tion dixit pauci sunt. sed paucos ripe- s. quas quaerens. NOnautem reperitur , nisi quod quaeritur: non quaeritur,

nisi quod praesto non sit. a. Fideliis. J Hujus odi sententias

rhetores H οιαι vocant. Et mire, non . . sed Evenire dixit: ut non rationi usia exsus sit id, quod rarissimum est. 'detii. J Fidi, in maximis : Firitis, in misnoribus negotiis. 3. Vel hic Pamphilus. J Transitus a generali sententia ad specialem. VH. Nunc vetatio alias conjunctio disjunctiva est, alias correptionem significat: ut apud

Ciceronem, Vel optimam Messana vitam. Virgilius.

Carmina vel caela possunt de rara m

Aut vel, ut modo. Iurabat quoties Ra

chidi quam sancteti Tria sunt: quod j rabat, de quoties , de quam sancte. Quod

totum de amore amatorum de meretris

cum dixit , quae jurejurando teneant, quos lege noli possunt.

. Vt rivis. J Non modo Bacchis .

quae amica erat.

s. Numquam illa viva tacturum uxorem. J Παῖεν εο ς prima. jurabat num quam illa viva uxorem duAurum. 6. Hem s duxit. J Pronuntia ut miram tem ostendas. Hem duxit. J Hem adve bium demonstrantis est o ut, Hem adier. Ergo propterea.J Modo ergo assectum exprimit reprehendentis, tarde sibi coi

856쪽

1M TERENTIUM.

moneo, , hortor. JMenemus con

silio , Horta nur impulsu. Ne cuQuam misereat. J Deest te. 8. 2 instoties, mutiles . Liaceres. Jpro quominus. Et magna persuasio est ad malefaciendum. Spolies. J Spetiare est,

non minimam partem auferre.Mutilare.

aliquid detrahere , sire quo res ei te non

possit. Lacerare aut cm , quum Omnino

non habeas, qi bd imminuas. Mutiles, imminuas : unde mutili dicti sunt bo- es, aut capti, sine cornibus . nam male, quia multa putam dici. & inde Mulcibὸν Vulcanus quod sit mutilatus ac debilis :id est , claudus. nam proprie Mutilberdictus est, quod omnia mesceat, id est,

molliat ac vincat.

s. Vtin' eximium neminem habeam ilVtin' pro ut ne. Et perseverat in . Nam eximia pecora dicuntur , quae a grege excepta sunt ad usus dominorum suorum : ut uberius pascantur. Sed proprie eximii sunt porci majores, qui ad sacrificandum excepti tiberius pascuntur. Etenim boves, qui ad hoc electi sunt , egrini dicuntur. Et oves lacta. ut Virgilius. Mactant tecim de mare bidentes. Ita & porci eximii. Viin' eximium. J D est, ut sit, Censes ut eximium neminem habeam vel certe , doces tVtin' eximitim. J Separatum ex omnibus. Proprie eximius porcus est, exem Plus a grege, atque signatus macula alit nota. Ha am. J Deest Censes. aut vis, aut Mones. o. Nam nemo qui uam. J Παρέλκον tertium . nam abundat FbiIquam. Scito, Ad te vellit. J Bene additum est Scito adc moraliter, & acutius pronuntiandum. est enim verbum illorum, qui familiares

corrigunt.1 i. Luiu ita paret se. J Hoc verbum

Paret . ad versum munificos & segnes su mitur. Ut alibi, Dane te parasti . ut 'es nulla reliqua in tesiet tibi ' Abs te. J Pro,

ex tera. Suam voluptatem expleat. J Bene exto r. quod contrarium meretrici est, amatorem voluptate satiari.

13. Is Vcine. J Esῶνος. Id est, talibus.& vide si pulchra meretrix puella est. Irmiab se. J Insidiati malum est : sed

contra insidiari, justum est. i . Tamen eandem pol esse omni biu injuriit m est. J Idem aliter, & vehementius intulit. nam pejus est eandem est eomnibus, quam nullum excipere. I urium. J Iniquum. In urium autem indignantis modo significatio est: α vi adverbii habet. is. V&i ei adcefarios. J De more Adversarios mutato nomine posuit. durum enim suerat, si amatores diceret. i 6. Atua via te captent. J Qui te captant saepe, tu eos vel semel cape.i7. Eheu me miseram lJ Bene, quia non persuasit: sed altei tum doloris expleia sit . Intellis itur enim ex vultu ejus, non eam persuasit se quod voluit. Eheu me miseram scur non aut ictae mihi aras , is forma est. J Eμπαεις ait , quod reliquum

est: quia quod volebat, persuadere non potuit. & bene i hac atasoforma quia utrumque non habet. & mire E contrario descripta est deformitas Lenae, csormam & voluntatem malam gerentis. Aut tibi haesententiat J Δεικτὶκύς , simulque .ostendit secundum

stirad , dissicile deformem reperiri bo

nam.

ACTUS PRIMI.m Enex si quaret me , modo e dicita.J. o Iloe sermus dixit, in scenam de ρυ-

scenio respiciens. Dua coniectura sunt in hae scena an veresint nuptiae an ve

risimilesit. abstinere potuisse adolescentem a virginesibi nuptum tradita. r. Senexsi quarat me. J Magis expres sit consuetudanem,dicendo Senex. quam si diceret , Dominus maior. Senex si qua-υt me. J Ut ex verbis suis tam meretrix, quam lena descripta est: ita & Parmeno ipse qualis sis, ostenditur ex sua locutione. Exeundi autem causa de argumento sumitur : quia Pamphilus absens est,& expectatur in dies ejus adventus. ει- nex si quaret mι. modo is' dicito ad Ia.-

857쪽

rM TERENTIUM.

dixit & Pronita . &-izi ptiuerent rut neque quantum velles, neque quod velles , diceres. Haud opinor commode. JCommoda . pro blande , de bene : ut, Nunquam tam dices commode. xi. Finem statuisse orationi militem. JArgute militem : quia quasi inimicus sit orationi, quae in pace plurimum potest. xi. Sed quid hae negoties t I Hic ad argumentum nunc descendit. In Phormione, sed quid tu es tristis ' praelatis scilicet allocutionibus, & separatarum &re istarum personariam : ne jnune ad argumentum veniens , non agere sabulam , sed narrare videretur. vid hae nerati est 6 Bene addidit negoti , ut augeret invidiam tacti. nam potuit dicere, Heca Sed , ut diximus , ad invidiam di magnitudinem rei. N rota dixit, manarravit mihi. J S a. qualia scilicet, de quanta. Modo narravit mihi. J Qua . legendum est: ut sit, qualia & quanta: de hoc ci κώοι. 23. 2 od ego numquam credidi. J Hoc totum cum invidia pronuntiandum ex animo meretricis,quae facinus indignum nuptias putat. a . Ut hae ille viva posset. J Mire ostendit ex eisdem verbis eandem hanc esse, quam supra dixit, Numquam illa viva uxorem aucturum Posset animum indu cera. J Quasi in rem duram do imma

Habere autem J Ostendit pronuntiatione, quod prope est, ut non habeat. αώ. Sed Arma ha vereor ut sint nuptia. JBene pro persona servi, qui vult dominum uxorium esse magis, quam amatorem Bacchidis. Sed firma vereor. J Animadverte Terentium in nuptiis hoe di. m servare, utrum firmas an infirmas dicat nuptias. D. J Ne non .i . Si tu rem es Bacchidis. J Bene ad-iditum , Si in rem es Bacchidis: ut ostenderet, se non malignitatis, sed benevolentiae causa , talia vota suscipere. In rem. J Pro, utilitatem: Ab re . contra utilitatem. 13. Sed qui istuc eradam 'J Id est, nuptias esse infirmas. Sis qui istut credam, Da esse I die mihi , Parmeno. J Superiore voto excusivit crimen curiositatis: jam videtur post Bacchidem audire velle. xy. Non est opus prolato: hoe percontari r ima. J Vide quam convenienter

Poeta, quum id agat, ut narrantem Parmenonem inducat, tamen multis diverticulis motales facetias internectat.

est opus prolato: hoc percontarier deme. J

Incerta distinctio, utrum, prolato ce, ait hoc percontarier. 3 i. Ita me DI bene amabunt. J Pro a

ment ut,

- donee regina sacerdos Maria gravis geminam partu dabit Ilia prolem.

3α. Vt hoc proferam. J Prodam , Bac cludi scilicet, vel cuilibet. Mecum g Q. deam. J Mecum, intra me. Virgi LIIaae secum. II. Nunquam dices tam eammeis. J Haec pronuntiatio eius odi esse debet , ut ex ea appareat prope delinitum Par- metionem, vix se posse continere quin narret. NAmquam dicra tam commode. IQuas ex parte labesainis est : sic enim loquitur. Ah noli. Parmeno. J Artificio sese fingit audire nolle, ut tacitura credatur, si audierit: quia curiositas signum est loquacitatis. Sic Horat. Percontatorem fugito, nam garrulsu idem s. si uasi non tumulto malis. J Deest, Dadicuo ut sit, Ita dicit quasi Et nunc Philotis non est instantior hac calliditate , ut magis servum ad dicendum pro- 'vocet. Abasi non tu multo malis narrare

hoc mihi. J : deest enim, Ita lgravaris dicere, aut Da negas te esse locutu

rum.

37. Et illud mihi litium es maximum J i

Servile vitium est, tacere non posse.Ver

hae praedicat . illud mihi maximtim viistium es. J Hac lentius apud sese : illud clare, Si mihi se m QM. Etiam alia se habere vitia, exceptione significat, in hoe quod dicit, I Iud mihi vitium maximum est. Si mihi sim das. J Animadverte, his dilationibus etiam spectato- rem suspendi, quo libentius audiat. Si

mihi frim di. J Fideliter, pio des. Ad ingenium redis. J Quia a se dis

cesserat, si taceret. Cicero, Ridit adse. 3'. Aa, Bacchidem amabat , ut cum

858쪽

noxume. J Ejusmodi est haec tota narrario , ut defensionem adolescentis continere videatur e quod meretricem ami- eam trecessitate coactus deseruerit. Mire

igitur, unde quaestio est, inde coepit: , inquit, Lacchidem. Sic & in

secundo Virgilim . an sortiores Graeci Trojanis :-- fracta bello, inquit, fatisque ripus

o. Bacchidem amabat. J Ordo& sensus hic est, Hanc Bacchidem tum amabat Pamphilus , ut cum maxime amabat,quum pater uxorem, ut ducat, Orate occipit. Et Vι positum pro quemadmodum. Et bis numero subauditur. Et cum maxime. una pars orationis est: aut cum maxime . pro nimis.

i. it m p ter. J Luum, modo ad. verbium est temporis, pro quando. Orare occipit. J Maxima necellitas est , orans

r. Et h/e, communia omnium. J Quids iiij iis tum est, quod orabaturὶ ostendit justum , & si equentatum, quod dicebat Pater.

3. Sese senem esse dicere. J Omnemeaulam adolescentis senex amputavit, pro suo senili commodo togatis e po- isset enim adolς stetis dicere , Quam pro me curam geris, hanc precor pro me deponas. Senem esse dicere. Illud post et agere amator contra utilitatem suam: sed non poterat filius contra utilitatem partis. Ergo ut cogeret pater,suam causam interponebat.

. Prasidium veri s. senectuti sera. lrrasidii m Me tu , sebolem & succes.serem dicit. r. Ide primo se negare. J Utrum deest

ducere an negarese nuptiis. Sed postquam atriira ρater inaat.J Tria dicit,& Acraus, de Pater, & Instat. Sed postquam acrius pater instat. J Postquam, inquit, acrius instat, non coinpullus est Pamphilus , sed tantum deliberavit. Pater inpar. JMajor vis est quum pater instat, quam quum rogat.

magis. J Sic ostendit in utramqtie partem, ut tantum in animo honesti adolescentis pudor amorem vilicere debuit siet. Pudorane anne amori. J A ναυλουθα .

non enim praeposito turum intulit am . Pudorine, an amori. JLatens excusati nis ratio explicata est. Pudori . Patris scilicet: Amori, Meretricis.

o. Tundendo . atque o Iis. J Tundere. est saepius idem repet cre: transsatio a fabrorum malleo. Odio. J Assiduitate. Attendenda est dii ficultas uniuscujusque

verbi. Tundendo. atque edio denique V

fecit. J Dentrue temporis longitudinem

signincat. imus vero, quod cum magno conatu & molimi ire facimus, vaxque per nos finem accipit. Tund ndo .arque odio denique secit senex l Mire interposuit moras, ad postremum consei surus uxorem ductam. Primo, inquit, negavit: poit, deliberavit : ad polit naum, duxit. Non, inquit, ipse : sed eL secit hoc senex. Ita inutatione personae totam voluntatem adolescentis ablat-vit. Denique eiecit. J Oratorie tempus

apposuit: nam hoc significat Deniqua. odio. J Hoc est, instantia. q. DeJonditer gnatam. J Vide, non. hic dici, Duxit uxorem Pamphilus : sed totum ad patrem reserri. so. Neutiquam. J Non nimis. si . Donec jam l. ipsis nuptiis. J Nota locuti onem sensu magis, quam verbis manifestam. Donec jam in is, nuptiis. JDeest, Positus constitutusve ita doluit,& aegre tulit. Aut repetere debemus sic, In ipsis inquam nuptiis. Donee iam in i i nuDiii. J In mentione nuptiarum

enervescit animus amatoris.sL. Nee moram ullam. quin diuat. dari. I

Ubi nec aliquam dieculam vel dilatio nem videt ad nuptias. min. J O ominus.

Ibi demum. J Denique, postremo Et mire additum est Ibi, quia male pendebat, In isi nuptiis. de sic est . quasi dixisset, In ipsis inquam nuptiis. Demum

ita aegre tulιt , ut inam Bacchidem . si ad- .l. credo in ejus commiseresceret. J Hoc ολικοῖς. ut Virgili tu . Vel Priama miseranda manus. Ut ipsam R. Barthidem. J nunc accusatrix est. Et eit argumentum ab animo. uia tulit. lIdem Virgilius: His talia fanis , Myrmionum Dolopumis . aut ri

miles Vidissis.

859쪽

τι reet a laehumis t. I . Credo ibi. J IM . pro Tum.

s6. Vt etaoqui mecum vn Πα-fελκον tertium. Et argument una a per ira, quod ait, Mecum. Parmeno , perit4Λrgumetuunt a dictis: quod ait , Par meno , perii. Parmeno. J Moraliter,&antonomasiastice nonae repetit. Et significantet fecit,noia addendo Dicebat, de in με τυν a. διηγημαπκφ transeundo. Et ni ire liuerposuit nomen , ut assectum doloris ostenderet. Sic Virgiatur Anna a fatebor enim. 13. Parmeno .cte. Parmetis. J Eν οῦ repetit nomen.s 3. At te DI Deaque perduint. J Obtinuit & persuasit servus. nam jam meretrix seni irascitur , non Pamphilo. Cum isoe odio. J Cum instantia ac molestia. 6o. Ad pauca ut redeam. J Tanquam multa sint, quae de Pamphili amore dici possint. Adpauea ut redeam J Praeceptum

oratorium in longa narratione, pro veritatis iii quisitione. reddit enim auditorem acriorem , quem spes sinis recipit fatigatum. Uxorem deducit domumJ Vxor

dicitur , vel ab unsendis postibus, & figenda lana: id est, quod quum puellae

nuberent, inaritorum postes ungebant, ibique lanam figebant. vel quod lotos maritos ipsae ungebant. cujus rei testis

Exin Tarquinium bona foemina lavis se

st Nocta ita prima. J Pronuntiandum acutius In prima: quasi dicat, plena desiderii, plena cupiditatis. Simili

ter addidit Virginem. α expresse , Non Attigit nocte illa prima. Quasi dicat, plena amoris & plena dulcea inis: ut mirum sit quod insertur, Non tactam virgi. nem. Et hic argumentum est, quanta iecerat Pamphilus erga amicam suam .plar. sinem non attigit. J Virgnem εμιαπις est : quamvis ivon amatam , virginem tamen. & non dixit, non amplexus est:

sed , Ne attigit quidem. 6 2. ma consecuta est nox J Eam primam

noctem scilicet. Nihilo ma ii. j si

IN TERENTIUM.

nitur quasi interjectio una , id est, si mul uno loco. Cum virgine. J A pers na. Una. J A loco. Adolescons. J A peribita

Cubu.rit. J Ab liabitu & occasiolie. Cum vitas ne una aiolescens tubaeriti J Argumenta in conjecturam neces latio posita :quibus Teri nuus ex utraque patre disputans, α πιθανον purgat, ne quis illum stulte haec pol utile judicaret. Haec eniti meretrix tarde cretiit argumentis , ne a Parmenone vincatur. Hinc est quod ait

Horatius, Vιncere Caiatius gravitate . Terentius

arae.

6 Pisu potui. J Ab inipulsione, & ex accidentibus. 6s. Non verisimile dicis. J Αυ κως perversa: prius cst enim verum , deinde verisimile. Sed ideo sic dicit, quia est

saepe non verisimile , verum tamen : ut, Decios pro alieno commodo mori Voluille. Noraverisimiis dicis. JHoc iam plus est , tantum eum malle Bacchidem, quantum non possit credi. 66. Credo ita videri tibi d. nam nemo ad

te venit. J Magno compendio usus est, non ostendens cur hoe falsum sit, quod putet meretrix, sed cur hoc putet . ita ex ejus peribita totum reseditur , quod objicit. 67. invitus. J Invitiu dicendo, quas admonet iterum iterumque. ut Virgιlius, Italiam non stante sequor.

63. Quid deinde fit 3 J Interponitur

peribita ad exitum festinans : ut alibi, suam metui qtiorsum evaderes. Diebus

sane pauculis post. J Hic exitus est. 6q. Pamphilud me solum seducit oras. JNe testis quisquam & arbiter secretorum interveniat. Me solum f. ducit fora . JFamiliaris in servo jactantia, de dominorum similiaritate, simul quia decens est, ut per eum, quia gestum ut, spei

tores sciant. o. Narratque , ut virgo a se integra

etiam tum siet. J Hoc est illud quod supra dixerat, Nocte illa prima vi uinem

non attigit.

in nihilo possit esse magis aut minus hi l .U , qWam eam uxorem duis nihilo muta , alleverationis est. i nouus color purgationis: . t diceretur enim, Quare si illam odio ha- . 63. Gidassicum virgine una. J Inve l bebat, ducebat uxorem.

860쪽

i. Tolarare posse. J Tolerare, verbum est male patientis. 73. Quam decrerim me non posse diutius

εις lum N M. Decrarim. J Sta- iuerim & defixerim. τ . Eam ludibrio haberi. J Honesto ver bo & pudoris pleno usus est .: dc nove pro vitiari.

s. min. J Quominus. Integram. JId est Tione iram. non enim dixit, Spoliatam virginem aut mulierem. Vt accepi uu. J vigilanter quidem integram spe cificat: ici est, talem, qualem accepit a suis. potuit enim vitiatam accepisse , ut sepe evenit. Ergo non abundat, Vtae.

rapi a suis, sed habet significationem.

7. Pium ae pudicum ingenium narras Pamphili. J Erga metetricem Piunt , Pu erga virginem. Cogitur pium di cere Pampi illum, quem pessurum putabat. Picina se pudicum ingenium narras

Pamphili. J An simul erga virginem iarium de pudicum an pium erga meretricem, pudicum erga virginem.

sunt: non ut quadam putant, ad personam Parmenonis referentes. Hoc egoρω-

f m. J Amorem kilicet meretricis. 7'. Cui nihil dicati visit. J Nunc Vitii.

eulpae uxoriae. .

si . Abi iuram deniq e. J Denique, ram significat , de postremam tarditatem. itaque postremo, vel seto abi tutam iudicat.

81. Quid interea. J Exultantis est, &gestientis audire.Interaa.JIntet eos die&.83. Poctquam hune alienum ab sese vidit. J Pro Altera. in. dixit. ut in Phommione, Quia ego vobis . Gata . atans sum' Nam quomodo Alienum , si amabat , dixisset Postquam hunc Hiιnum. Joratorie, non jam Bacchidem exculat, quam a verisimili causa vult inducere, quod ipsa sit in Pamphilum durior. lli num absis. viist. II des maritum : nam hoc nomen a meretricibus alienum est s . Maligna mulis. J Malit a , disti-cilis ac superba. Maligniu est, qui dissicultatem sui ostendit. Proe. N. J Dispo- Iiatrix & Petax. Procare enim, est pete-ze. Virm. - aerumna M

id est , impudentibus . nam qui multum petit, impudens est & procax. Vnde ac praei dicti suiu , qui filias alienas in m

trimonium petierunt. 8s Non αd. I mirum. J Obtinuit quo svolebat Parnaeno. nam credidit Philoti injuriam saetam Pamphilo. Atqui ea res mulio maxime. J Opportune concitati Pamphilum defendit Parmeno , posi- quam Philotis inducta est, ut fateretur. iiij ut iam factam. Atqui ea rei. J Atrui .imo. Legitur & Atque. 87. Et itan . J Meretricem malam. . Et hanc, qua Ama erat. J Uxorem modestani. Et i Eam . o hanc qua ἐσmi erat. lIllam quae meretrix esset: Hane. id est, uxorem. CV ovis. J Diligentius & M-tentius consideravit. nam Cognoscere. Ah diligenter & attente considerare. Cooovi alis.JBene satis. ex ipsius moribus, ac

ex meretricis.

88. Ad exemplam. J Quasi ad imagunem, δc collatroitem, α ipeciem com parationis. Existimans. J Intelligens. 89. Hae . ita ut liberali esse ingenio δε- ter. J Qualitas comparativa. yo. Pudens modιsta. J Haec contra viseria meretricia posuit. Pudens haec, illa procax: modesta haec, illa maligna. r liqua vero superadduntur ornamenta , uxoris matronaeque laudes. Incommoda atque injurias. J Callide , laudata uxor: non repetit vitia meretricis apud metetricem: dc simul contentus de uxoris lai dibus , vitia meretricis intelligit. Ino moda atque iniurim viri omnes ferre.J ris gura ελλειψις. zegere. J Hoc plus est, quam serre. & Tegere. quod meretricem . amaret. Et plus dixit Tegere, quam ce lare. Tegere enim ad hoc dixit: ut non 'solum cuiquam non ediceret, sed ε nequis sciret. i. Hie animus. J Oratorie dixit. non . enim Pamphilum dixit : sed animum a Pamphili. Hic, animus. J Hic pro Tum,

Virgultus. Iste ametu gravis , atque animi matura Alethes.

misericordia. J Recte , quia ex miserico dia amor nascitur. Sic α in Phormione, ,

SEARCH

MENU NAVIGATION