장음표시 사용
401쪽
1 1 DE ANTIQUA ECCLESIAE DISCIPLINA
ordinem , perturbare tirminos quos posucrunt Patres tui .s justitia ess jus cuique si ardiuum a irre V Isis, quomodo poterit convenire 'Erras si ursummam tuam ita solam institutam a Deo vestram pesὐ-licam potestatem existimas. Ex lictis jam abunde constat e Latinis Patribus nullum testimonium proferri quo iusserte Romani Pontificis infallibilitas astruatur, imb nullum proferri e quo possit illa per legitimam consecutionem deduci, cum vero inter opera Patrum Graecorum genuina,
nullum testimonium inveniretur quod illuc ullo modo tralu posset confecta sunt plura testimonia quae ipsis ascribercntur de sub corum nomine venditarentur sed corum . . α deprehendere haud di ficile fuit. Inter ea vero insignia sunt illa quae libris Thesauroruni Cyrilli laudantur a D. Thoma multis in locis ut in . dist. 24. q. 3.art. r. Ut membra maneamus in capite nostro Apsolico Throno Romanorum Ponti cum a quo scum est quaerere, quid credere, quid parere debramus, Vsum venerantcs, i umque rogantes pro omnibus , quoniam
Usus selius est reprelvendere , corripere statuere or disponere , solvere ortigare loco istius qui ipsum dictavit Ur multi alii quo suum esse plenum, sed ipsisti dedit cui omnesvare divino caput inclinantis primatis mundi tanquam ipsi Domino sese Chris obediunt Idem testim
nium repetit in libro contra impugnantes Religioncm S in opusculo contra errores Graecorum ac demum in catena aurca aliud sub
ejusdem γrilli nomine tcstimonium refert his verbi s. Prillus, misquit,in libro Thesauriscundum autem hancDominipum sponem Ecclesia Apostica Petri ab omni feductione haereticaqueaeircumvenilone manet immaculata , uper omnes primates Ecclesiarum se populPram infuis Pontificibus in fide plenissima ciuioritate Petri se qua vis aliae Ecclesia quorundam errore sint erecundatae, flabitit inquassaἷiliter ista sola regnat
flentium imponens o omnium obturans ora haercricorum, M.
Haec autem loca Cyrilli esse subdititia luce clarius est. Primo enim non extant in genuinis Thesaurorum Cyrilli libris, unde illa refert D. Thomas, nec xtare illic possunt, cum nihil faciant ad scopum qui hic in eo totus est ut Trinitatem ex sacris litteris probe ncc ah cxcurrit. Deinde istorum locorum sensus M stylus longe
abest a doctrinai stylo Cyrilli Demum qui eos laudarit primus est D. Thomas, quem nemo nescit saepe saepius subdititia scripta
testinaonia Patrum pro veris laudasse. Ejusdem farinae est testimonium Chrysostomi, ab eo laudatum ex re jonsis ad Consulta Bulgarorum, cum Chrysostomus diu ante
402쪽
pulgarorum nomen auditum fuerit mortuus nec majoris fieri debet nescio quis Canon Constantinopolitanus ab eodem laudatus qui se sic habet Antiqv. Rom. Episcopum primum esse, maximum omnium Epi porum. Idem dicendum de acclamatione Synodi Chalcedon a codcin D. Thoma laudata, quae nec in Graecis nec in Latinis Concilii Chalcedoncnsis cxcmplaribus reperitur S in qua
reperit1u Vox cumeraicos , quae nec graeca nec latina st. Denique
non magis fidei abcndum est aliis locis Chrysostomi Maximi, Cyrilli, aliorum ab eodem scriptore laudatis quae in cortina operibus non inveniuntur : haec enim Patrum illorum genuini foetus minime sunt, sed ipsi ab aliis subjecti a B Thoma qui in istis rebus acutum non cernebat in suos commentarios translata sunt, qui plura de iis volet, Launotum consulat in Epist. t. r. ubi sus haec loca subdititia esse demonstrat, sed res clarior est quam ut in ea diutius
Ultimo loco proferimus Romanorum pontis cum autoritatem qua maxime nituntur adversarii, quamvis ipsis in sua causa loquentibus tantum fidei quantum ceteris haud debeatur Verum ut probavimus antea ex iis quamplurimi agnoscim errare se posset decipi, imo, in haeresim labri quare etiamsi nonnulli hoc sibi privilegium vindicassent reclamantibus aliis non essent audiendi. At praeterea nullam csse qui sibi ius infallibiliter iudicandi tribuerit, ut ex locis ab adversariis allatis constabit. Objiciunt prim verba Epistolae quae nomen Lucii I. praefert quae sunt cjusmodi. eclesia Romana soriolici mater Ecclesiarum omnium quae a tramite Apostolicae traditionis nunquam rara seprobatur, nec haereticis novitatibus depravata succubuit secu rem ipsius Domini poli citationem dicentis: Ego rogavi pro te Petre, Crc. Eadem serc habentur in Epist. Felicis primi. Respondeo testimonia haec nullius esse momcnti, utpote sumpta x Epistolis quas subdititias est constat apud omnes, in utraque ista falsa Consulum nota carum νι ει α speciatim prodit.
Objiciunt secundo testimonium Agathonis Papae in Epistola ejus quae lecta est probata in Synodo 6 art. . in qua sic loquitur. Haec est vera de regula quam in prose risi adversa vivaciter tenuit Apostolica Christi reum,quaepe Dei gratiam araramite pistolicae
traditionis nuAquam errasse probatur , ut haereticis novitatibus unquam depravat. ι succubuit inia dictam es cito Sinis, ecce satanas ex-
403쪽
3 4 DE ANTIQUAE ECCLESIAE DISCIPLINAE
petiit: eo autem rogavi pro te Petre , c. Hic Dominus dem Petri
non defeciorum promisit , o confirmare eumfratres uos admoAuit , quos Apostolicos Ponti ces meae exiguitatis Praedecessores focisse uxctis es
Respondo primo adversarios, cum ab Agathonis testimonio ordiantur, agnoscor nullum Pontificem per quinque S amplius Ecclesiis saecula sibi infallibilitatem arrogasse. Secundo, non dicit Agatho Romantu Pontificem infallibilit iis privilegium habere, sed tantum Romanam Ecclesiam a tramite Apostolicae traditionis non aberrasse, quae stertio est facti, non
juris, nam exco quod aliquis non erraverit, non sequitur eum cr- rare non poste.
Denique id non dicit Agatho de Romano Pontisce solo, hoc enim falsum fuisset, nam Liberium d Honorium a tradi ionis Apostolica tramite deviasse ignorare non poterat, sed de Romana Ecclesia quae deficientibus ainde Episcopis suis, nunquam tamen a fide de
Post Agathonem laudant Epistolam 8. Nicola primi ad Michaelem Imperatorem, ubi de sua sede sic loquitur. Prιvilegia istas Sedis perpetua sunt divinitus radicata ansue plantata, impingi possunt, transferri non possunt , quae ante Imptrium vestrum fuciunt permanent, Deo gratias, hactenus illibata manibuntque post vos, quo usique Chrisianum nomen praedicatum fuerit , illa subripere non cessabuni Et mox ostendens unde illa privilegia tam libere praedicaret, haec ait, nam de inter coetera is per quem nobis praecipue susunt priviogia Guata,
aliquando conmemus audivit a Domino, consirma fratres tuos.
Respondeo hic nihil a Nicola dici ex quo infallibilitas deduci possit Privilegia Sedis suae commendat, a transferri non posse,is in aetcrnum permansura esse dicit hoc nihil ad infallibilitatem Pontificis Romarii. Nam licet Ecclesiam Romanam semper subsisteret a fide penitu non deficere necessarium sit, haud inde sequitur clus Episcopum in errorem cadere non posse. Quod vero addit Petro a quo hac privilcgia Romanae Sodi sunt collata dictum esse, tu confrma fratres tuos, si probaret aliquid de Romano Pontificci probaret eum non posse in culpam cadere quini nitentiam agat S sic non posse damnari addit enim Nicolaus post haec verba tu con rma fratres tuos siquidem O in culpam ceriai P trus, ut sciret qualiter in i mitatis aliorum sereri deberet , dic Ergo si idem privilegium haberent successores Petri quod habuit oc
404쪽
DissERTATIONE HISTORICAE. DisssRT. V. 37s
trus, haberent omnes donum perseverantiae finalisci sed , ut jam dixi, Nicolaus ex his probare minime vult se errare non posse . sed suum esse, sollicitudinem Ecclesiarum omnium gerere. fratres per vim oppressos adiuvare colligitur ex antecedentibus verbis. Haec, inquit, gnatium Patriarcham nulta regula , nulloque ordine dictante Gyecium , tanquam fratrem adjuvare compelluni nam inter caeteri, uper quem nobis sunt haec privitigia coluta, aliquando conversus audio vi a Domino consi afratres tuos : ubi videre est privilegia Romanae Sedis a Nicola commendata e tantum spectare , ut Romanus
Episcopus gnatium Patriarcham injuste dejectum possit adjuvare.
Post haec profertur Leonis IX. qui circa annum Ioso Romananae Ecclesiam rexit Epistola ad cirum Antiochenum quinta , ubi commendans Sedem Romanam haec habet: Nimirumsolus e Petrinpro quo ne deficeret fides 9us , Dominus se Salvator asseruit se rogasse, dicens Rotavi pro te, cyc. qua vencrabilis se sicax oratio obtinuit quod hactenus sides Petri non defecit, nec defectura creditur in throno Hius que in saeculum saeculi, sed confirmabit corda fratrum variis concutiendae dei perictitationibus scut usiquequaque confirmare non cessavit. Respondeo haec verba Leonis IX. non esse ita stricte accipienda quasi Romanus Pontifex a fide deficere non pollit alioquin probarent cum non tantum docendo Ecclesiam crrare non posse, sed nec fidem etina poste amittere non loquitur ergo de persona Roma
ni Episcopi, sed de Ecclesia Romana unde in Epistola ad Michaealem Constantinopolitanum Patriarcham eumdem scripturae locum allegans, cx eo probat fidem Petri non defecturam in universa Ecclesia. Tuliter , inquit ianzcta Ecclesia super Petrum , id est , Christo O iuper Cepham Filium hominis aedi scuta , quia inferi portis, di fui. rionibus scilicet haereticorum nus tenus fore siveranda , si pollicetur ipsa
veritas , portae inferi non praevalebunt adversers eam; Ius promisonise .ctiims impetrasse a Patre Filius prausitIur, dicendo ad Petram pro te rogavi , oec Erit ergo quisequam tantae dementiae , qui orationem ita us cujus veste estposse, audeat in aliquo vacuam putares nonne a Sede Principis Apostolorum. Rom.Mia videlicet, tam per eumdem Petrum quam per uos Fuccessores convicta atque expugnata sunt omnium haereticorum commenta, cri/atrum corda in side Petri , quae hactenus nec discit, nec
que in sinem desiciet, unt con semata. Ex his videre est per fidem Petri non defuturam Leonem intelligetre ipsim fidem quam praedicavit Petrus per fidem vero ea thronum Petri ipsum non intelligere solum Romantur Pontificem,
405쪽
DE ANTIQUA ECCLESIAE DISCIPLINA
sod Ecclesiam universim Romanam sensus ergo eius non est lia id
defecturam fidem Petri in Romanis Pontificibus, sed non dcfecturam in universa Ecclesia Romana.
Denique Innocenti III testimonium prae caeteris opponitur, hoc habetur in cap. sores cxtra de Baptismo S eius cffoctu, ubi haech.ibet. M.tjores au e praeseraim articulos fide contingentes ad Perra Se-ἀm ferendos intelliget, qui novitfro eo Domino exorasse , ne defiat
Responde Innocentium hoc poscere, ut majores causae ac pro . sertim fidei ad se referantur, at ipsum non dicere eas supremo infassibili judicio se iudicandas nec alio fine adducit hac verba Christi ad Petrum rogavi pro te Petre, ut non defiat stris. Ergo immerito ab adversaliis ad probandam infallibilitatem adducuntur, cum ex iis tantum probet Innocentius causas majores ad se referendas, S alio in loco disertu dicat se in fide posse aberrare Mab Ecclesia iudicari, exin scilicet . de consecratione Romani Pontificis ubi sic loquitur : In tani. mihi fides nec ria est ut .m de caeteris peccatis cum judicim habeam , ob peccatum quod in Ad committitur, poss: ab Ectasa iudicari. Porro peccatum in fide committi non potest , de quo Ecclesia possit cognoscere de judicare , nisi aedocendo pravum aliquo dogma. Hoc autem ipsi Innocentio contigit: consultus nimis aliquo Abbate Cisterciens de quodam qui sibi confessus fuerat se celebrasse Missas, etsi Laicus esset S
sic vellet permanere, an posset in hoc casu revelare secretum confessionis, ex consilio Cardinalium censuit Innocentius revolandum csic in eo casu confessionis secretum. Id refert Caesarius Cisterciensis Monachus Innocontiis aequalis, lib. . hist memorab. c. 1 ubi ait, Innocenti resonsioncmsmpticiter absiste datam , non stam communi Thiologorum L mira adversari stetiam videri repuniare Lateranensi Coucilio c. 2I sub eoium Innocentio celebraIo.
Ex his abunde , ni fallor, demonstratum habemus nihil afferri post quo vere solideque Romani Pontificis in rebus fidei d finie dis infallibilitas astruatur nunc ad alia properemus.
406쪽
DISCIPLIN ADISSERTATIONES HISTORICAE
S Concilii generalis supra Romanum Tontificem
UAM aggredimur de comparatione potestatis, Pontificia cum autoritate Coucilii generalis quaestionem , quibusdam prima fronte superfluam Stodiosam videri posse non dissiteor. Eccui enim bono, inquiet aliquis , de duarum maximarum, uti nemo dubitat, potestatum, supra se invicem excetalentia tam acriter disceptare. Quid opus est eas; secum invicem committere S de Primatu contendentes inducere: quid religionis interest, utrum Papa sit supra vel infra Concilium sed qui ita ratiocinantur, quaestionis hujus consectaria prorsus orio.
407쪽
; DE ANTIQUA ECCLESIAE DISCIPLINA
ranti Nam qui ad illa vel modicillia attenderint, statini intelligent non deritiaestione aliqua metaphysica, ludicra hic agi, sed eam
controveritam moveri, cujus determinatione Ecclesiastica disciplina tota pendeat; nam si Papa sit supra Concilium, sequitur eum
esse summum Ecclesiuae Monarcham S Dominum Ecclesiam aut ritate suprema, non autem Canone regi nullum esse Aristocraticum in ea regimen Conciliorum nullam esse necessitatem horum autoritatem omnem non a communi catholico Ecclesiarum coi
sensu, sed ab unius Papae sententia dc voluntate pendere, proptere que Papam posse ex animi sui arbitrio Canones abrogare , alios condere, ab illorum observatione pro libito dispensare Episcopos ejus esse Consiliarios, non legitimos S necessarios controversiarum Iudices. Haec sunt consectaria quae Theologi Curiae Romanae obnoxii, ex falsa de perversa quaestionis hujus definitione inferunt. Nos
autem e contra qui tenemus Concilium generale es e supra Papam, lac assertione contraria prorsus elicimus consectaria, Papam scilicet non est supremum ac absolutum Ecclesia Monarcham dc Dominum Ecclesiam non absoluta autoritate sed Canone regi. Si tum ejus licet Monarchicum Aristocratico regimine temperari, fie-quentem Conciliorum celebrationem csse necessariam , horum autoritatem non pondere a solo Papa ac proinde Papam non poste leges a Conciliis latas abrogare, nec a carum observatione dispensare, nisi legitima de causa , 5 in eo casu in quo Concili tu ipsum dispensaret Episcopos in Concilio congregatos cis Iudices omnium Controversiarum 8c personarum, atque ipsorum cisam Pontificum Romanorum , si inride de moribus peccent. Ex quibus intelligere
est , ex hujus quaestionis determinatione totam Ecclesiae οικονoui αν
pendere. Quare satis mirari non possum Petriini de Marca Parisientem Archiepiscopum, virum alioquin accrrim judicii pronuntiasse controversiam hanc nullius esse ad disciplinam Ecclesiasticam libertatesque Ecclesiae Gallicanae vindicandas, momenti. Nam si semel Pontifex Romanus Conciliis omnibus superior asseratur, ruit profect omnis Ecclesiae libertas, Concilia sua autoritate spoliantur, Canones in irritum mittuntur, omnia ad unius Pontificis nutum Marbitrium revocantur, quae si semel admittas, Ecclesia Gallicanae libertates uiui nullo alio potes. Porro quaestio proposita tripliciter intelligitur. Primo enim quaeritur utrum Concilium onerale legitime congrcgatum , cui adest Pontifex Romanus, vel ad quod legitime vocatus adesse renuit,
408쪽
majori in habeat tutoritatem quam Pontifex Romanus solus,,
sine Concilio generali. Secundo, utrum Concilium generale habeat pol staten condesidi Canones, quibus ipse Ponti x teneatur Donium, utrum Concilium possit judicare ae persona Papae , ipsumque in errorcin aut in crimen .ipsum d ponere. Haec tria sunt quae proposita quaestio de autoritate Concilii generalis supra Papam involvit. Qui ii gant Pontificum stet supra Concilium, affirmant tria;
majorem est Pontificis quam Concilii autoritatem , aut saltem aequalem Romanum Pontificem non teneri Concilia generalis legibus, easque post pro libito ab ipso abrogari demum Pontificem
non postea Concilio iudicari aut deponi. in vero Concilium Pontifice Romano sup 'rius osse asserunt, tria haec negant, dc oppositum tensnt. ira sti porro ista vidctu primum in controversiam venisse, atque hinc S inde agitari coepisse circa tempora Concilii Pisani, ut Bellarminus observat, qua de re nobis cum illo nulla lis
crit; sed tota dissicultas eo redit , quid ante istud tempus Ecclesia universa de autoritate Pontificis concilii senserit, S quid deinde in Conciliis generalibus de ista quaestione judicarit, contendit Bel
tarminus Ecclesiam ante istud tempus statuisse Pontificcni Concilio superiorent,rimcque primum fuista aliquos qui Concilium supraP pam extollerent nos e contra dicimus Bellarmini sententiam aci illud usque tempus fuisse orbi universo ignotam , tuncque primum inventam S invrciam fuisse , atque ante Ecclesiae semper persuasum fuis e maiorem ne Concilii praesertim generalis , quam Romani Pontificis autoritatem ac demum idem ab ipsa post motam litem in Conciliis generalibus statutum atque definitum esses liae sunt quae nobis adversus Beliarminum ostendere Oportet.
Potestatis Ecclesia Hic. immeriatum si flectum eqse universim
Ecclesiam. P Ropositarum quaestionum definitio tota pendet ex hujus principii determinatione , quod hisce verbis a nostris Theologis concipitur quo .rni sitsiu ectum immediatim poredatu calesiastriae. Sonsus cst, an potestas clavium sit inam diate concesta universitati Ecclesiae, ut per eius Ministros aci r sumiariim Pontificem exerceatur, an vero summo Pontifici aut etiam Ep.scopis sit in mediate coli
409쪽
,8 DE ANTIQUA ECCLESIAE DISCIPLINA
ta hoc est scilicet, quaestionum Propositarum fundamentum; nam si clavium potestas est penes solum VontificemRomanum,haud dubium cst quin luper universa Ecclesiam potestatem habeat, cum aliam potestatem hac in hypothesi non h.ibeant Ecclesiari Praelati, quam quae illis ab ipso communicatur, secus ver si vice versa Ecclesia supremam habet potestatem, quae ab ea in Ministros ejus summumque Pontificem derivatur. Operae pretium cst ergo, antequam uiatra progrediamur, opinionis nostrae fundamentum ex traditione confirmare Ut ergo pateat mentem antiquorum omnium fuisse, claves non uni Petro, sed in persona Petri universitati Ecclesiae collatas esse, quas illa Ministris suis atque ipsi summo Pontifici communia Cat, nonnulla veterum id diserte asserentium testimonia referam. Imprimis verbipectat illuc Christi dictum apud Matthaeiunavangelii c. I . Si eos reses non audicri frater peccans, idi Eccle , si autem Ecas an non anotierit si tibi fictit Ethnicus es Publicanus. Quo patet supremam excommunicandi potestatem penes Ecclesiam csse. Hoc autem ex isto loco aliisque similibus intailcrimi antiqui Patres, quorum selecta tantum aperta testimonia referam. Tertullianus Scorpiaci cap. Io. Memento claves hic Dominum Paro Opcreum Ecclesia reliquisse Cyprianus lib. de unitate Ecclesiae Loquitur Dominus ad Petrum: Tu es Pitrus orc. Tibi dabo cluet e regni caelorum. Et quamvis Apostolis omnibus post surrectionem μ.im parem poti tem tribuat, o dicat Sicut missi me vivens Pater, Erc. tamen ut unitatem manifestaret, unitatis ejusdem originem ab uno incipient m sua autoritate dissuit, hoc erant utique o carieri postiti quo fuit Petrus pari confortio praediti honoris inporistitis. Optatus lib. 7. Praeferri Petrus interis Apostolis meruit climes regni caelorum communicandas cartiris solus accepit id st, accepit eas ut caeteris etiam communicarentur, personam gerebat Omnium. S. Basilius Monasticarum Constitutionum c. 23. ι tres inquit, amas me plus his , pasce oves meas , omnitus deinde Polaritus ac
Magistris eamdem tribuit potis tem , cujus quidem rei signum s quod
omnes similiter atque Age Oen solvant. Ambrosius lib. de dignitate sacerdotali c. 1. uas oves, inquit, seMyμem gregem non solum tunc beatus si cepit Petrus si bisum infuscepit, I cum illa eas nos Ucepimus omnes. Chrysostomus homil. 79. ad eadem verba. Ama me, Petre, passe oves meas moi, inquit, non ad Sacerdotes solos dictum est, verum
etiam ad singulos nostrum, quibus et minimus rex commissus est
410쪽
DIssERTATIONES HISTORICAE. DissiRT. VI.
Nabet unusequi que o vem, ad pinguia eam pascua ductit. Hieronymus lib. I. contra Jovinianum. At dicissuper Petrumfundatur Eccosa, ficet idipsum in alio loco super omnes si stolos fat, cuncti claves regni cariorum accipiant 4 , ex quo super eos fortitudo μHesiae otidetur, tamen propterea unus eliguar, capite constituto fhi maris usi itur occassio.
Sanctus Augustinus diserte, centies lib. de Agone Christiano
C. o. I uis enim Ecclesiae claves regni curiorum datae junt . cum Petro
datae sunt , , cum ei dicitur, ad omnes dicitur p.se oves mein concione 2 super Psalmum o cuyus Ecclesiae personam m. rebat Petrus; dcenarratione in Psalmum o8. Agnoscitur ille in bura gestasse perso/am Excu-s.e. Tractatu so in loannem Perrus quando claves accepit , Ecclesiam sanctam significavit. Item tractaturiis. Claves unus tanquam personam gerens ipsius unitaris accepit. Item tract. 24. Cujus Ecclesia Petrus Apo-
solus propter Apostolatus fui primatum gerebat figurata generalitate e
sonam. . . . Ecclesia ergo quae fundarur in Christo, claves ab eo regni caelorum accepit in Petro , id est, potestatem junae olvendique peccata. Mitto alia innumera ejusdem testimonia in canidem sententiam, viginti sex collegit Latinoius Epistolarum p. r. Epist ad Adrianum Vall. 4rium sed citata susticiunt ad mentem ejus cognoscendam. rit: us lib. I 1 in Ioannem Accipite Spiritum sanctum, risondemus vinctem in omnes permanust, or scopum Lrgientis imposses dedi autem ε/stus non aliquibus seorsum, sic universis iscipulis. Sanctus Leo se . . de anniversario Assumptionis suae, propterili dicitur bea issmo P. tro Tibi dabo vives regni celorum, transivit quidem in alios Apostolos vis sius potestatis , O ad omnes Ecclesia Principes Decreti huyus ossi tu commeavit sed nonfrisra uni commendaturquod omniabus intimetur Petro enimsingultriterid creditur, quia cunctis Ecaesi a rectoribuspreponitur. Idem habet serin 1. de natali Apostolorum
Fulgentius in lib. de fide ad Petrum c. 3. Deus inpersona B. Petri ligandi Molvendique tributipor statim lib. i. de peccat meritis, remis Cub Ecclesiae claves regni caelorum dedit, cui ctiam ponsatem ligandi solvensque concessit. Et c.ip. o. Hinc es quod ii ima Petro, aes, E clis sa in lirra I eundi olvendique tribuit potestatem. Eucherius Lugdunensis homilia de natali Petri Et tibi dabo clames regni caelorum, hoc enim quod principaliter Petro dicitur, correris quoque Apostolis dictu intulo ob t, o non tanti m Apostolis , verum etiam Es copi S..cerdositus. Gregorius primus lib. 6. exposit in caput Is lib. I. Regum cap. 3.