장음표시 사용
141쪽
infligere, pce iras graves, ut carceris , depositionis nisi observent ordinationes Regias praeseriptas anno I 6 o. pro Tribunali Ecclesiastico, & Civili, exceptis Monasteriis, quibus, sorma magis simplex, per sua Statuta est praescripta per literas Patentes Regias firmata possunt tamen infligeres poenitentias modicas, ac regulares sine processu, dummodo ipsis de crimine constet, eis. fol. 6. a. Appellationes fieri debent gradatim, intra oriadinem, usque ad Generalem, & Papam, qui debet nominare Iudicem delegatum ἔ ordinationes autem, ac Decreta, disciplinam monasticam concernentia, per Episcopos, vel Superiores Regulares in visitatione facta, non obstante apsellaisone, etiam ad Papam, vel Senatum supremum comme d' abus interim exequi debent, Cone.
a 3. 4. Nullum Monasterium vel Hospitium potest erigis ne licentia Regis, & literis Patentibus, ordon. I 666. s. Reformatio, ac visitatio Monasteriorum seri debet per Episcopos, & Superiores Regulares', ut supra dictum est: non possunt tamen, Religiosi seniores, obligari ad Regulam austeriorem, illa, quae per sua Statuta est praeseripta, vel usu, publice ante Prosessionem observata, modo
talis usus non si, contra vota essentialia, vel bonos in xes , ibi d. 6. Tenentur Regulares, ut alii Clerici comparere ante quemlibet Iudicem, pro serendo testimonio in causa criminali sine pareatis, dc in Civilibus consulant Episcopum zo. Quanam sit Eeelsariam Gmunitas 3 Dico . quoad immunitatem Ecclesiarum standum est consuetudini Regnorum; in Gallia locum non habet; non possunt tamen Regulares, auc clerici cooperari captioni malefactorum, & ne fiat in 1 locis piis indecenti modo, pro posse impedire tenentur.
142쪽
DE OBLIGATIONIBUS PARENTUM, ET ALI RUM OFFICIORUM.
eerum vices gerentes orga sua cura commissos
Ola.. T Arentes, vicesque eorum gerentes, ut Tutores, 1 Curatores, Magistri, Domini, debent suis infantibus, & suae curae respective commissis, T. amorem, a. Instructionem. Bonum exemplum. 4. Discretam correptionem . s. Et Tutores, ac Curatores, fidelem bonorum administrationem. 6. Et Domini, justum suis famulis. stipendium omne'. Peccant parentes prσ gravitate rei, dc resipective alii eorum vicesgerentes , I. eos exponendo periculo abortus, non procurantes convenientem sustentationem, e Xenodochiis, vel alibi exponentes, partialiter quosdam amantes , aliosque nimis acerbe tractantes, ad 'aliquem Statum invitos cogentes, Vel ab ao retrahentes. a. Neae per se, nec per alios rudimenta Fidei docentes, perniaciosam Iibertatem eis relinquentes immoderate ludendi, se delectandi, in occasione peccati versandi, eos non ansuescentes mane, dc vespere orandi, ceteraque vitae Christianae munia, Missam, vesperas, Concionem, Catech sim frequentandi. 3. Uerba impudica, blasphemias, juramenta, imprecationes coram illis proferentes, ebrietatem, Iudos immoderatos sectantes, secum, vel in eodem cubili dormire permittentes, praecipue in certa aetate. 4. Delinquentes non corripientes, vel cum nimia ira, impatientia, imprecationibus &c. veI 'eos non retrahendo a consortio malorum, praecipue alterius sexus; permitte tes lectionem librorum obscaenorum, aliorumve prohibit rum, frequentationem spectaculorum inhonestorum spiri tum mundi, amorem obscaenum, aIiarumque Passionum motus, sensim sine sensu imprimentium. S. Tutores, ac Curatores administrationem bonorum notabiliter negligen-
P, tenentumue ad restitutionem damni. 6. Magistri di--ipulorum, instructionem , ac Progressum negligςotes, α d
143쪽
2 418 DE VAR. STATUM OBLIGAT. Ν
ad restitutionem stipendii obligantur. 7. Domini condit centes famulos infra infimum pretium , non Livendo vel nimis differendo promissa, obligantes eos ad reparanda damna, absque eorum culpa contingentia; vel absque
Iegitima causa eos ante terminum conititutum dimittentes. a. aeuasnam habeant Infantes, Discipuli, Famuli Θc. erga Parentes , o Dominos obligationes λDico. Infantes minores, discipuli, ac Famuli, debent
Parentibus, eorumque vices gerentibus, Tutoribus, Magistris, Dominis. r. Amorem. Σ. Rever tiam. 3. Ob
dientiam, quoad suum statum spectantia. 4. Et Famuli in s r fidelitatem, gerendo Dominorum suorum negotia ,
di servando terminum permanentiae conductum.
Hine: peccant pro gravitate rei, Infantes, ct alii respective, videlicet Minores, Discipuli, Famuli, r. Nullum Parciatibus, vel eorum vicesgerentibus exhibentes amorem, praecipue in necessitate constitutis; sed ipsis sisna odii exhibentes, dure eos tractantes, vel contristan- res, aut de ipsis erubescentes. 2. Ipsis non subvenientes in necessitate corporali, aut spirituali, eos sesrotos non lvisitando, vel egenos derelinquendo. 3. Eos spernentes, . irridentes, contumeliis asscientes, torvis oculis aspicientes, vel etiam leviter tantum, eos percutientes, aut manus contra ipsos levantes, graviter peccant. 4. Nolentes
obedire in rebus ad domesticationem, vel mores spectantibus, dc quidem graviter, in causa matrimonii, ipsis invitis, illud contrahentes sine justa causa. s. Discipuli. scholam, ac studia notabiliter negligentes. 6. Famuli secreta familiar, aliis revelantes, laborem notabiliter ne- gligentes, damnum Domini, non impedientes, vel eos non monentes de damno ab aliis illato, cum obligatione restitutionis, si aliud avertere potuissent. 3. Quanam sit obligatio Iudicis . lResp. Praenot. Ad Iudicium concurrit I. Iudex, 2. Α- . ctor, seu Accusator, aut Denunciator, 3. Τelus, 4. Reus,s. Advocatus, 6. Reserens, T. Procurator, g. Notarius, seu scriba, 9. Apparitor. His notatis.
Dieo. Obligationes Iudicis sunt x. ut habeat jurisdicti nem in personas, & causam, sub poena nullitatis, dc restitutionis. 2. Sufficientem scientiam. 3. Constatu iam, &virtutem resistendi iniquitati. 4. Iustitiam, & integritarem. s. Ut judicet secundum Legem, servetque modum,
144쪽
ac ordinem procedendi, serinam judicii, & 1elitentiae serendae, ac exequendae.
Hine: Iudex graviter peccat r. adscribendo sibi iurisdiactionem, ac Potestatem, quam non habet, sitim onere restitiitionis damni. Non habens sufficientem scientiam, re tenetur a judicio ab itinere, donec sit susscienter instructus, sub onore restitutibnis damni. 3. Protrahendo sententiam, vel serendo ambiguam, ita ut novae impens, sint adhibendae; aut fraudolenter sub praetextu dubii causae eventus, inducendo ad compositionem in re evidenter iusta; vel recipiendo munera pro sententia justa, sive in ista. 4. Recipiendo, munera etiam liberaliter oblata sine onere, si cor tuum illis depravari sentiat, vel contra Legem ea prohibentem,l ubi sub gravi obligatione recepta est. 3. Condemnando non auditum, sine testibus, vel ex scientia injuste acquisita, v. g. interrogatione abique prs cedente infamia , vel semi probatione , aut indieiis iussicientibus facta , vel dolo impunitatem promittendo . 6. Augendo , vel minuendo poenam , a Lege taxatam , sine justa causa . r. Instituendo specialem personae inquisiti nem, sine praecedente infamia, vel semi probatione; generalis tamen, licite fit, crimine certe commisso, vel quando non agitur de crimine puniendo ; sed solum de malo evitando, vel de Beneficio conserendo , Matrimonio contrahendo, de correctione danda . g. Reum torturae subjiciendo, absque gravibus indiciis , dc confectio etiam ratificata, est nulla, vel eidem subjiciendo exemptos , impc-beres, senes, praegnantes', viros illustres , eorumque s lios , Doctores in quacunque Facultate , eorumque liberos , milites , nisi in criminibus exemptis , ut Laeresis , laesae majestatis, &c. possunt tamen proedicti terreri ver
bis, torturae comminatione , valetque consessio , ut spontanea .L9. Condemnando ad mortem , aut mutilationem , teilibus quidem convictum , quem tamen scientia privatR scit innocentem, vel obligans maritum accedere ad uXO- rem, licet convictum, quam tamen scientia privata, scit non .esse ipsius uxorem; quia in utroque casu, omnes tenetur inire vias. , ut liberet innocentem, impediendo ac Cusationem, testes minis terrendo, judicium protrahendo,
vel ab eo omnino desistendo, dc se testem exhibendo, quamvis in civilibus, quando agitur de poenis cuniariis, secundum allegata, & probata judicare posit . etsi
145쪽
scientia privata de contrario ipsi constet: quia Respublita ea habet dominium altum in bona, & bonum commune
ita exigit. 4. Ruanam sit obligatio Accusatoris, is Danu neιataris
Pranot. Accusator est , qui crimen desert Iudici ad vindictam, cum obligatione probandi crimen. Denunciator est ille, qui crimen desert Iudici, ad rei emendationem,sne obli istione illud probandi: Testis est ι qui asseveratione sua, rei fidem iacit. Alius est idoneus, seu omni exceptione major, cui nihil opponi potest, quo minus ei fides adhibeatur. Alius minus idoneus, cui aliquid opponi potest, quo minus ei fides adhibeatur. His notatis. Die. . Ossiciales sustitiae, ut Fiscalis, custodes agrorum, nemorum delinquentes ex justitia de nunciare tenentur cum veritate, & Jultitia ; privati Vero ex charitate. v. Quando crimen vergit in malum Reipublicae, a. Quando ad grave innocentis malum avertendum, est necessarium. Hineo graviter peccant, dc ad restitutionem damni t nentur, a. ossiciales Iustitiae, Flidales, Custodes, δce. delinquentes non de nunciantes; non tamen restituere imnentur mulctas; quas Dominus acquisivisset . a. Accusator adhibens probationes falsas, vel dubias , aut testes salsos. 3. Iudices corrumpens, vel ab eorum sententia in-3uste appellans. 4. Contra charitatem peccant , ptivati, non declarantes Iudici crimina haeresis, proditionis, laesae Majestatis, veneficii, aut alia in Reipublicae, vel innocentis damnum vergentia. . sit obligatio resti, Piso. Testes legitime interrogati testari tenentur , dc quidem in vcritate. i. dum praecessi infamia rei. 2. Dum adsunt indicia sussicientia. 3. Quando in grave Reipublicae, vel privati malum vergit, quod alio modo, quam per sudicem averti nequit; non tamen testificari tenetur, r. sciens delictum ex confessione , vel secreto naturali, consilii, aut auxilii causa , ut Advocatus, Medicus; Diastetrix, ct c. nec isti possunt testari, nis nollet reus desistere Reipublicae, aut innocenti nocere. 2. Scientes cum iniuria, v. g. aperiendo literas, novamque testando committerent iniuriam. 3. Si sciat a viris non fide dignis. 4. Si si consanguineus, aue assinis delinquentis, usque in quartum gradum. s. Si grave sibi inde vitae, aut famae immineret periculum. - Isine
146쪽
Dpise 1. Graviter peccat salsum testimonium dicens, tesheturaue reparare omniλ damna inde tauta , etiam rea vocando testimonium, cum Pari damno, ac periculo etiam
vitae , si accusatus ob illud testimonium salsum, de vita perie litetur, & retractatio prolatura putetur. 2. Non vero peccat Consessarius, vel alio modo sciens ex Cona fessione, Medicus, Obstetrix , sciens per injuriam, Conia sanguineus, Assinis in 4to gradu, etiam cum juramento testificantes, se nihil scire, iub intelligendo; quod in Iudicio dicere tenentur; quia ista restrictio mentalis, in his Circumllantiis, est sensibilis & licita. Ruar. 6. sis, testes minias Dione; λ . Diea. Testes in jure minus idonei sunt l. mulieres in criminalibus in Iure Canonico; in jure vero Civili in
omni causa admittuntur. a. Minor zo. annis in criminalibus , in civilibus impuberes ι 3. Inimicus rei 4. Domesti-Ci accusatoris. s. In fames. 6. Perjuri. 7. Persona vilis. ει inops; si suspicio sit facilis corruptionis; non vero si honesta sit. s. Semifatuus, aut delirus. 9. Socius criminis; quamvis in criminibus exemptis, ut haeresis. &c.
solo jure positivo inhabiles etiam admitti possint, vel quando delictum fuisset commissum in loco, & tempore,. quo alii testes haberi nequeunt , ut in criminibus dissicilis
probationis. Quar; di. Ad quid teneatiar Reus Dieo. Reus a legitimo Iudice juridice, ac legitime interrogatus, nimirum praecedente infamia, vel accusatione, aut denunciatione, dc semi probatione squae Reus io Iudice perito supponere debet, hi si aliter cotist et 3 sui.
gravi Peccato, crimen suum, etiam morte dignum , fateri tenetur, poenamque; justa iudidissententia, decretam; per seipsam exequi, si non sit nimis gravis; & de complice pariter legitime interrogatus, videlicet, Praecedente infamia de crimine, complicem supponente Reipublicae, vel innocenti nocivo, eum declarare tenetur.' Hinc I. damnatus ad mortem non potest resistere Iudieci, aut executori Sententiae, & injuste appellando, etiam in causa civili, graviter peccat. 2. Poenam non valde gravem, ut, Cuniariam, carceris, aut exilii, lata sententia, per seipsum tenetur exequi; n a vero si sit crudelis, ut carceris perpetui, mutilationis, Vel mortis; αyro istis evitandis potest rumpere vincula, ac carceres ι
147쪽
di aufugere, quamvis Custω carceris grave inde eveniret damnum, secluso jura merito, ac scandalo; p test quoeei fusa suaderi, non vero promoveri mediis illicitis, rumpendo carceres, aut vincula, dic. nec a Ministris I uititiae suaderi . . Ωρο ν. 3. sit obligatio Adυorat I, Procuratoris . Referentis , Notarii, Scriba , is Apparitoris us n. tDieo. Advocati, Procuratores, Reserentes, Notarii Scribae , di Apparitores tenentur competentem haberct
scientiam, & in omnibus sectari j iistitiam.
Hine : graviter peccant , & tenentur ad restitutionem damni , a. Advocati , & Procuratores causam intullamstienter 'defendentes , nec cli eo tem monentes de iniustitia aut periculo litis amittendae causiam eum damno clientis differentes; secreta cauile, parti adversae detegentes , aut utrique parti servientes in causa manifeste justa, clientem ad injustam compolitionem, inducentes; injustam appellationem suadentes , aut pretium , justo maius, accipientes . a. Reserens desectu studii , vel debita diligentiae , male reserens , Vel substantiale omittens ; jus unius magis, quam alterius exponens, vel secretum unius in praejudicium alterius , manisellans . 3. Notarius cum damno. proximi , instrumenta line calisa , non perficiens , vel juste petentibus non exhibens; clausulas ambiguas inserens; acta , & instrumenta negligenter custodiens vel isuraria, falsa. aut iniusta perficiens; testamenta, alio veeontractus hominis , usu rationis destituti , faciens ; fausos, vel non idoneos testes admittens ς solemnitates essentiales ex ignorantia , negligentia , vel malitia omittens . . Scriba sui amentum, aut secreta violans processus , . ac
sententias non diligenter custodiens, testimonia, dcc. non fideliter trinscribens . s. Apparitor juramentum , ae s Metum in praejudicium partis violans eos , iquos debet deprehendere, vel corum bona , monens , ut se , & illai iluet , plura negotia in eodem loco , ac die expediens , ac solutionem exigens , ut pro diversis itineribus , & in diversis diebus expeditis; falsa in actis exponens ea teminpote praescripto cum partis praejudicio , non conficiens , tempus ad acta .. juridica facienda sufficiens , concedens , vel occasione commissionum suarum , Pauperes V
Xans, ac violentias exerceus . . d
sit ebluatio Regum , o Magistratuum
148쪽
Diso . Relges , ac Magistratus tenentur i. Leges Diu . nas, & Religionem auctoritate sua tueri. 2. Incolumitat
populi, sibi commisi invigilaro. 3. Iustitiam distributivam , onera , ac ossicia juste distribuendo. Hine : peccant pro qualitate excessus Reges , ac Mag 1 ratus 1. in diebus Dominicis , & Festivis permittentes . ossicinas , sine necessitate aperiri , choreas publicas , ac nundina1 consuetudine justa non approbatas haberi; vinum
tempore divinorum ossiciorum sine necessitate a cauponi bus ministrari .:2. Populum tributis gravioribus sine neces sitate onerantes, res ad victum, & vellitum nimio pretio vendi permittentes. g. Crimina , ac scandala publica tq, Ierantes, ossicia insuffcientibus tribuentes , impositiones , ac alia onera, & communitatis emolumenta , cum peri Iaarum acceptatione, distribuentes. aeuar. Io. Quanam sit ob alio Daci: m , ae Dico . Duces , ac Milites ser vare tenentur i. fidelitatem, Ec obedientiam erga Principem , dc militiae Praesectos. Σ. Charitatem , ac mansuetudine n erga popuIOs . 3.
Fidem , & jullitiam erga hostes.
Hinc I. graviter peccat contra iustitiam Dux secreta militiae revelane. 2. Numerum , militum, debitu' , non complens . 3. In recensione copiarum extraneos palliae passe-υolans adhibens. 4. Militibus debitum stipendi um , vel an monam retinens, vel corruptam ministrans . S. Fidem datam non servans. f. Non imperatus, hostibus dant num ita serens, innocentes, mulieres, pueros occidens . 7. Contributiones jam redemptas exigenς . 8. Milites Peccant , stationem suam , etiam metu mortis , derelinquentes; ad partes inimicorum transeuntes, vel sine justa causa, vel licentia , militiam derelinquente; f ab hospitibus indebita extorquentes, vel ab hostibus sine Ducum licentia,& tenentur ad restitutionem , nisi in extrema necessitate fiat; reliqua vide de bello. .
Dico . Medicorum, Pharmacopolarum , & Chirurgorum obligatio est , i. ut peritiam, ae scientiam habeant sussicientem . Σ. Ut cum fidelitate, pietate, religione, ac cha
Hine: pro gravitate damni, peccant Medici, Chirurgi, Pharmacopolae, r. suam artem sine sussicienti experientia,
149쪽
' stientia exercentes. 2. Non 'debitam curam pro gra, vitate morbi, adhibentes, 3. Medicamenta dubia, relictis certioribus aὸhibentes. 4. Ad ditandos Pharmacopolas remedia inutilia praescribentes. s. Curationem majoris lucri causa, protrahentes. 6. Morbos occultos pudendos, divulgantes . 7. Stitandium injustum extorquentes. s. Sine
julla, & sufficienti causa a jejunio, & abstinentia eximentes s. AEgros non . monentes de Periculo mostis, pro-Viatico recipiendo. ro. Pauperibus graviter aegrotantibusnpn oppitulantes 'Colletis suis detrahentes, ut se extollant, dc recis endent, ret. Contra morbos, media iulicita adhibentes, v. g. ebrietatem, pollutionem , vel dando medicamenta, directe pro abortu procurando, etiam pro evitando periculo vitae ex partu imminente, vel famae, aut vitae ex detecto crimine ; non vero peccant dantes pharm cum directe in curationem m tris, foetu nondum animato, vel sine eo non vivo parien)o, cum spe probabili, matris' conservandae, quae alias sne reme- io, esset peritura.
150쪽
Tractatus bis sex continet suaestiones, I. de Virtuoribus in communi , a. de Fide, 3. de vitiis Fidei oppositis, 4. de Spe , s. de Charitate Dei Proximi , 5. de vitiis Charitate Dei Cr proximi oppostis .
aritur 1. Quid sit Virtus , quotvlex , is quanam sint Uus proprietares η r Irtus definitur a S. Augustino bona qualitas, V qua recte vivitur , & nemo male utitur. a. Virtutes aliae sunt intellectuales , quae perficiunt intellectum, &sunt, intelligentia , sapientia , scientia, Prudentia, ars. Aliae sunt morales, quae perficiunt voluntarem , in ordine ad bonum honestum , & sunt quatuor cardinales, Prudentia, Fortitudo, Temperantia, Iustitia, quae plurimas sub se habent species. Aliae TheoIogicae, quae circa Deum immediate versantur, & sunt tres, Fides, Spes, & Charitas. Aliae sunt aequisitae per frequentatos actus. Aliae sunt infusae a Deo, vel per se; quia Eo modo acquiri nequeunt, ut Virtutes Theologicae, etiam